Adhyaya 213: The Glory of Gokarṇeśvara: Nandin’s Austerities and Śiva’s Boons

Verse 1

अथ गोकरणेश्वरमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ पुरा देवैर्विनिहते संग्रामे तारकामये ॥ अत्युच्छ्रिते प्रतिबले दानवानां बले तथा

ここに（始まる）ゴーカルネーシュヴァラのマーハートミャ。スータは語った。昔、ターラカに関わる戦いにおいて神々が打ち倒され、ダーナヴァ族の勢力が甚だしく高まり、強大となって—

Verse 2

सहस्राक्षे लब्धपदे क्षीणशत्रौ गतास्पदे ॥ सम्यक्प्रसूति मापन्ने त्रैलोक्ये सचराचरे

千眼者サハスラークシャ（インドラ）がその位を取り戻し—敵は衰え、足場は確かとなり—動くものと動かぬものを含む三界が、正しく秩序ある生成と安定へと帰したとき、

Verse 3

शृङ्गे चैवाचलेन्द्रस्य मेरोः सर्वहिरण्यये ॥ मणिविद्रुमविद्धे च विपुले पङ्कजासने

—山々の主メル（須弥山）の、ことごとく黄金なる頂にて—宝玉と珊瑚を嵌め込んだ広大な蓮華座の上に、

Verse 4

सुखोपविष्टमेकाग्रं स्थिरचित्तं कृतिक्शणम् ॥ निवृत्तकार्यं मुदितं सूर्यवैश्वानरद्युतिम्

安らかに坐し、一境に専念し、心は堅固で眼差しは満ち足りていた。なすべきことを終え、静けさと歓喜に包まれ、太陽と内なる火ヴァイシュヴァーナラのごとく輝いていた。

Verse 5

प्रणम्य मूर्ध्ना चरणावुपगृह्य समाहितः ॥ ब्रह्माणं परिपप्रच्छ कुमारो नतिपूर्वकः

頭を垂れて礼拝し、恭しく御足を抱き、心を整えて、若き聖仙はしかるべき敬意をもってブラフマーに詳しく問いかけた。

Verse 6

सनत्कुमार उवाच ॥ भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि पुराणमृषिसंस्तुतम् ॥ पुराणं तु महाभाग त्वत्तस्तत्त्वविदां वर

サナトクマーラは言った。「尊き御方よ、私は聖仙たちに讃えられるプラーナをお聞きしたい。まことに、そのプラーナをあなたから—幸いなる御方、真理を知る者の中の最勝者よ。」

Verse 7

कथमुत्तर गोकर्णं दक्षिणं च कथं विभो ॥ शृङ्गेश्वरस्य परमं कथं सम्यक्प्रतिष्ठितम्

「大いなる御方よ、ゴーカルナはどのように北の地と理解され、またどのように南の地と理解されるのですか。さらに、シュリンゲーシュヴァラの至高の座はいかにして正しく安立されたのですか。」

Verse 8

क्षेत्रस्य कि प्रमाणं स्यात्कि‍ञ्च तीर्थफलं स्मृतम् ॥ कथं पशुपतिस्तत्र भगवान्मृगरूपधृक्

「その聖域（クシェートラ）の広さはいかほどで、ティールタの果報は伝承にいかに説かれるのですか。さらに、パシュパティなる主—バガヴァーン—が鹿の姿を帯びてそこにおられるのは、いかなるゆえですか。」

Verse 9

सर्वैस्त्वत्प्रमुखैर्देवैः कथमासादितं पुनः ॥ मृगरूपं कथं चास्य शरीरं क्व प्रतिष्ठितम्

「また、あなたを先頭として諸神はいかにして再びそこへ近づき、到達したのですか。さらに、その鹿の姿はいかにして生じ、そしてその身体はいずこに安立されているのですか。」

Verse 10

एवमुक्तः स भगवान्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ॥ उवाच तस्मै पुत्राय गुह्यमेतत्पुरातनम्

このように問われて、尊きブラフマーは—聖なる知を知る者の中で最勝なる御方—その子に、この古来の秘教を語った。

Verse 11

ब्रह्मोवाच ॥ शृणु वत्स महाभाग यथातत्त्वं ब्रवीमि ते ॥ पुराणमेतद्बह्मर्षे सरहस्यं यथाश्रुतम्

ブラフマーは言った。「聞きなさい、わが子よ、幸いなる者よ。私はそれを真実のとおりに汝に語ろう。このプラーナを、ブラフマルシよ、その秘義とともに、伝承において聞かれたままに説き明かす。」

Verse 12

अस्ति भूधरराजस्य मन्दरस्योत्तरे शुचौ ॥ मुञ्जवान्नाम शिखरो नन्दनोपवनद्युतिः ॥

山々の王マンダラの北、清浄なる地に、ムンジャヴァーン（Muñjavān）と名づく峰があり、天界のナンダナの園のごとく輝いている。

Verse 13

वज्रस्फटिकपाषाणः प्रवालाङ्कुरशर्क्करः ॥ नीलामलशिलावर्णो गुहानिर्झरकन्दरः ॥

その岩は金剛石と水晶のごとく、砂礫は珊瑚の芽のようである。青く垢なき石の色を帯び、洞窟・滝・峡谷に満ちている。

Verse 14

विचित्रकुसुमोपेतैर्लतामञ्जीरधारिभिः ॥ रेजे यः प्रांशुभिः शृङ्गैरुल्लिखद्भिरिवाम्बरम् ॥

さまざまな花の「足環」を垂らす蔓草に飾られ、そこは輝いた。そびえる峰々は、まるで天を掻き傷つけるかのようであった。

Verse 15

दार्यस्तत्राधिकं रेजुर्नानाधातुपरिस्रवैः ॥ शिलीन्ध्रकुसुमोपेताश्चित्रिता इव सर्वतः ॥

そこでは裂け目と谷が、さまざまな色の鉱液の流れによっていっそう輝き、至る所が絵のように彩られ、シリーンドラ（śilīndhra）の花に飾られていた。

Verse 16

तेऽत्र केतकि खण्डाश्च कुन्दखण्डाश्च पुष्पिताः ॥ उन्मीलिता इवाभान्ति धातकीवनराजिभिः ॥

ここにはケータキー（ketakī）の茂み、クンダ（kunda）の茂みが花開き、ダータキー（dhātakī）の林の帯と相まって、まるで今しがた開いたかのように見える。

Verse 17

भिन्नेन्द्रनीलविमलैर्धौतैः प्रस्रवणाम्बुभिः ॥ चित्रैः कुसुमसंच्छन्नैः शिलाप्रस्तरविस्तरैः ॥

裂けた瑠璃のごとく清らかな泉の水に洗われ、花に覆われて彩り豊かな石の段丘が、広々と連なっていた。

Verse 18

शक्रचापनिभै रम्यैः कुबेरभवनद्युतौ ॥ तस्मिन्नगवरे रम्ये महोरगनिषेविते ॥

インドラの弓のように麗しく、クベーラの宮殿のように輝く、その歓喜に満ちた勝れた山には、大蛇たちがしばしば訪れていた。

Verse 19

कल्हारकुसुमोपेते हंससारससेविते ॥ प्रसन्नसलिलाकीर्णे सरोभिः फुल्लपङ्कजैः ॥

カルハーラの花に飾られた湖があり、白鳥と鶴が集い、澄みわたる水に満ち、蓮華が咲き誇っていた。

Verse 20

गजयूथानुकीर्णाभिर्जुष्टाभिर्मृगपक्षिभिः ॥ सेविताभिर्मुनिगणैः सरिद्भिरुपशोभिते ॥

川々によりいっそう美しく、象の群れが満ち、鹿や鳥が住み、さらにムニ（聖仙）たちの一団が訪れていた。

Verse 21

किन्नरोद्गीतकुहरे परपुष्टनिनादिते ॥ विद्याधरशताकीर्णे देवगन्धर्वसेविते ॥

その洞窟にはキンナラの歌声がこだまし、またパラプシュタ鳥の鳴き声が響き渡った。そこには幾百のヴィディヤーダラが群れ、デーヴァとガンダルヴァもたびたび訪れた。

Verse 22

धारापातैश्च तोयानां विस्फुलिङ्गैः सहस्रशः ।। प्रज्वालितेऽतुले शृङ्गे रम्ये हरितशाद्वले

水の奔流と幾千の火花のただ中、その比類なき峰は—燃えさかりながらも麗しく—青々として新草に覆われている。

Verse 23

सर्वर्तुकवनोद्यानें पुष्पाकरसुशोभिते ।। यज्ञकिम्पुरुषावासे गुह्यकानामथाश्रये

四季の林苑にして、花の群れにより麗しく飾られ—ヤジュニャ（yajña）とキンプルシャ（Kimpuruṣa）の住処、またグヒヤカ（Guhyaka）の庇護所と仰がれる。

Verse 24

तस्मिङ्गिरिवरे रम्ये सेवितव्ये सुशोभने ।। धर्मारण्ये तपःक्षेत्रे मुनिसिद्धनिषेविते

その勝れた山は—麗しく輝き、参詣に値し—「ダルマの森」における苦行（tapas）の道場として、牟尼と成就者に親しまれている。

Verse 25

वरदस्तत्र भगवान्स्थाणुर्नाम महेश्वरः ।। सर्वामरगुरुर्देवो नित्यं सन्निहितः प्रभुः

そこには、恩寵を授ける主—スーターヌ（Sthāṇu）と名づけられるマヘーシュヴァラ—が住し、すべての不死者の師たる神として、常に主宰者として現前する。

Verse 26

भक्तानुकम्पी स श्रीमान्गिरीन्द्रसुतया सह ।। स ह्यध्यास्ते गिरिवरं पार्षदैश्च गुहेन च

信者に慈悲深きその輝ける御方は、山王の娘とともに、また眷属の従者たちとともに—さらにグハ（Guha）とともに—勝れた山に住まう。

Verse 27

विमानयायिनः सर्वे तं देवमजमव्ययम् ।। आजग्मुः सेवितुं देवा वरेण्यमजमव्ययम्

天の乗り物に乗って行く者たち――すなわち諸天は、あの神、無生にして不滅なる御方、最も尊ぶべき無生不滅の御方を礼拝するために来集した。

Verse 28

आरिराधयिषुः शर्वं तपस्तेपे सुदारुणम् ।। ग्रीष्मे पञ्चतपास्तिष्ठेच्छिशिरे सलिलाश्रयः

シャルヴァ（Śarva）を歓喜させようとして、彼はきわめて苛烈な苦行を行った。夏には「五火」の行に立ち、冬には水に身を寄せた。

Verse 29

ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बस्तोया-अनिलहुताशनैः ।। व्रतैश्च विविधैरुग्रैस्तपोभिर्नियमैस्तथा

両腕を高く掲げ、支えなく、水・風・火に耐え、さらに多様で峻烈な誓戒、苦行、そして規律ある行法によって修した。

Verse 30

जपपुष्पोपहारैश्च कालेकाले मुनिः सदा ।। शङ्करं विधिवद्भक्त्या सोऽर्च्चयद्द्विजपुङ्गवः

また、誦唱と花の供物をもって——時にかなって常に——その聖仙、卓越したバラモンは、定められた作法に従い、信愛をもってシャンカラ（Śaṅkara）を礼拝した。

Verse 31

उग्रेण तपसात्मानं योजयामास सुव्रतः ।। काष्ठभूतो यदा विप्रः कृशो धर्मसुसन्ततः

その善き誓戒の守り手は、激しい苦行に身を結びつけた。やがてそのバラモンは、まるで木と化したかのように——痩せ衰え、ダルマに絶えず連なって——（物語は続く）。

Verse 32

क्षामोऽभूत्कृष्णवर्णश्च ततः प्रीतश्च शङ्करः ॥ सम्यगाराधितो भक्त्या नियमेन च तोषितः ॥

彼はやせ衰え、肌の色も黒ずんだ。するとシャンカラは喜ばれた。信愛をもって正しく礼拝され、規律ある行（ニヤマ）によって満足され、安らかに満ち足りておられた。

Verse 33

तदात्मदर्शनं प्रादात्स मुनेर्वृषभध्वजः ॥ उक्तवांश्च मुनिं शर्वश्चक्षुर्दिव्यं ददामि ते ॥

そのとき、牛を旗印とするヴリシャバドヴァジャ（シヴァ）は、聖仙に自らの本体の顕現を授けた。さらにシャルヴァはそのムニに言った。「汝に天眼（神聖なる視力）を与える。」

Verse 34

अदृश्यं पश्य मे रूपं वत्स प्रीतोऽस्मि ते मुने ॥ यत्पश्यन्तीह विद्वांसो रूपमप्रतिमौजसम् ॥

「愛しき者よ、ふだんは見えぬ我が姿を見よ。ムニよ、汝を喜ぶ。ここに学識ある者が観ずる、比類なき威力のこの姿を。」

Verse 35

सहस्रसूर्यकिरणं ज्वालामालिनमूर्जितम् ॥ बालार्कमण्डलाकारं प्रभामण्डलमण्डितम् ॥

それは千の太陽の光線のごとく輝き、力強く、炎の鬘に包まれていた。昇る太陽の円盤のような形で、光明の輪（後光）に飾られていた。

Verse 36

जटाजूटतटाश्लिष्टं चन्द्रालङ्कृतशेखरम् ॥ जगदालोचनं श्रीमत्प्रदीप्तस्वत्रिलोचनम् ॥

その頂は月を飾りとし、結い上げたジャターの束が寄り添っていた。彼は吉祥なる「世界の眼」であり、自らの三つの眼は赫々と燃え輝いていた。

Verse 37

अणीयसामणीयांसं बृहतां तु बृहत्तरम् ॥ अक्षामालापवित्राङ्गं कमण्डलुकरोद्यम् ॥

最も微なるものよりも微にして、偉大なるものよりもさらに大いなる御方。その御身には数珠と聖紐があり、挙げた御手には水壺カマンダル（kamaṇḍalu）を携えていた。

Verse 38

सिंहचर्माम्बरधरं व्यालयज्ञोपवीतिनम् ॥ दृष्ट्वा देवं महादेवं हृष्टरोमा महातपाः ॥

獅子の皮を衣とし、蛇を聖紐として帯びるその御姿。神、偉大なる神マハーデーヴァを拝したとき、大修行者は歓喜に身震いし、毛が逆立った。

Verse 39

प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वाऽगृणाद्ब्रह्म सनातनम् ॥ नमो धात्रे विधात्रे च संभवे वरदाय च ॥

合掌して伏し拝し、大修行者は永遠のブラフマンを讃えて言った。「保持者ダートリと、定める者ヴィダートリに礼拝。サンバヴァに、そして恩寵を授ける御方に礼拝。」

Verse 40

जगद्भोक्त्रे त्रिनेत्राय शङ्कराय शिवाय च ॥ भवाय भवगोप्त्रे च मुनये कृतिवाससे ॥

「世の主に、三つ目の御方に、シャンカラに、シヴァに礼拝。バヴァに、衆生の護り手に礼拝。牟尼にして皮衣をまとう御方（クリッティヴァーサス）に礼拝。」

Verse 41

नीलकण्ठाय भीमाय भूतभव्यभवाय च ॥ लम्बभ्रुवे करालाय हरिनेत्राय मीढुषे ॥

「青き喉の御方に、畏るべき御方に礼拝。過去・未来・現在そのものである御方に礼拝。長き眉の、凄烈なる御方に礼拝。黄褐の眼の、恵み深く施す御方（ミードゥシュ）に礼拝。」

Verse 42

कपर्दिने विशालाय मुञ्जकेशाय धीमते ॥ शूलिने पशुपतये विभवे स्थाणवे तथा

結髪の御方、広大なる御方、ムンジャ草のごとき髪をもつ賢者に敬礼。三叉戟を執る御方、パシュパティ、威力ある御方、また堅住なるスーターヌ（Sthāṇu）に敬礼。

Verse 43

गणानां पतये स्रष्ट्रे संक्षेप्त्रे भीषणाय च ॥ सौम्याय सौम्यतपसे भीमाय त्र्यम्बकाय च

ガナたちの主、創造者、万物を収斂し凝縮する御方、そして畏るべき御方に敬礼。柔和なる御方、柔和なるタパスの力、恐るべき御方、三つ目のトリヤンバカに敬礼。

Verse 44

प्रेतावासनिवासाय रुद्राय वरदाय च ॥ कपालमालिने तस्मै हरिश्मश्रुधराय च

亡霊の地（火葬場）を住処とする御方、ルドラ、そして恩寵を授ける御方に敬礼。髑髏の首飾りをまとう御方、黄褐色（hari）の口髭と髭をたたえる御方に敬礼。

Verse 45

भक्तप्रियाय सततं नमोऽस्तु परमात्मने ॥ एवं नन्दी भवं स्तुत्वा नमस्कृत्य च सर्वशः

常に、信愛する者に愛される至上の自己に敬礼。かくしてナンディーは、バヴァ（シヴァ）を讃え、あらゆる作法で礼拝して、さらに進んだ。

Verse 46

उवाच च वचः साक्षात्तमृषिं वरदः प्रभुः ॥ वरान्वृणीष्व विप्रेन्द्र यानिच्छसि महामुने

すると、授願の主はその聖仙に直々に告げた。「願いを選べ、婆羅門の中の最勝者よ。大いなる牟尼よ、汝の望むものを求めよ。」

Verse 47

तांस्ते सर्वान्प्रयच्छामि दुर्ल्लभानपि मारिष ॥ प्रभुत्वममरत्वं वा शक्रत्वमपि वा प्रभो

われは汝にそれらすべての恩寵を授けよう、得がたきものといえども、尊き者よ――主権、あるいは不死、あるいはさらに釈迦羅（インドラ）の位さえも、尊き主よ。

Verse 48

ब्रह्मत्वं लोकपालत्वमपवर्गमथापि वा ॥ अथाष्टगुणमैश्वर्यं गाणपत्यामथापि वा

あるいはブラフマーの位、あるいは世界護持者の職；またはアパヴァルガ――究竟の解脱。あるいは八徳を具えた自在の主権、またはガナたちの主たるガナパティの位。

Verse 49

यदिच्छसि मुने शीघ्रं तद्ब्रूहि द्विजपुङ्गव ॥ इत्युक्तोऽसौ भगवता शर्वेण मुनिपुङ्गवः

「聖仙よ、汝の望むところを速やかに告げよ、二度生まれし者の最勝よ。」かく福徳なるシャルヴァ（シヴァ）に告げられて、その仙人中の第一は答えた。

Verse 50

प्रोवाच वरदं देवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ न प्रभुत्वं न देवत्वं नेन्द्रत्वमपि वा प्रभो

内奥に歓喜を満たし、彼は施願の神に申し上げた。「尊き主よ、われは主権を望まず、神位を望まず、インドラの位すら望みません。」

Verse 51

ब्रह्मत्वं लोकपालत्वं नापवर्गं वरप्रद ॥ नैवाष्टगुणमैश्वर्यं गाणपत्यं न च प्रभो

「施願者よ、われはブラフマーの位を望まず、世界護持者の職を望まず、アパヴァルガ――究竟の解脱すら望みません。尊き主よ、八徳を具えた自在の主権も、ガナパティの位も、また望みません。」

Verse 52

स्पृहये देवदेवेश प्रसन्ने त्वयि शङ्कर ॥ यदि प्रीतोऽसि भगवन्ननुक्रोशतया मम

ああ神々の主よ、シャṅカラよ——すでに汝が慈しみて悦び給うなら——もし満足し給うなら、福徳なる御方よ、どうか我に憐れみを垂れ給え……

Verse 53

अनुग्राह्यो ह्ययं देव त्वयावश्यं सुराधिप ॥ यथान्ये न भवेद्भक्तिस्त्वत्तो नित्यं महेश्वर

この者は、神よ、必ずや汝の恩寵を受くべし、諸天の主よ。信愛が他より起こらず、常に汝よりのみ生ずるように、マヘーシュヴァラよ。

Verse 54

तथाहं भक्तिमिच्छामि सर्वभूताशये त्वयि ॥ यथा च न भवेद्विघ्नं तपस्यानिरतस्य मे

また、あらゆる生きものの心に住まう汝への信愛を我は願う。さらに、苦行（タパス）に励む我に、いかなる障りも起こらぬように。

Verse 55

प्रहस्योवाच तं प्रीत्या ततो मधुरया गिरा ॥ प्रीतोऽस्म्युत्तिष्ठ विप्रर्षे तप्यमानेन सुव्रत

彼は微笑み、親しみをもって彼に語り、ついで柔らかな声で言った。「我は満足した。起て、婆羅門の聖仙よ。善き誓いを守る者よ、汝は苦行を成し遂げた。」

Verse 56

आराधितश्च भक्त्याहं त्वया शुद्धेन चेतसा ॥ पर्याप्तं ते महाभाग तपः कर्तुं तपोधन

汝は清らかな心をもって、信愛により正しく我を礼拝した。もはや十分である、幸いなる者よ。苦行の宝よ、これ以上タパスを行うには及ばぬ。

Verse 57

निवर्त्तयति मां वत्स मत्पादाराधने रतः ॥ जप्ता ते त्रिगुणा कोटि रुद्राणां पुरतो मम

「愛しき者よ、わが御足の礼拝に専心する汝は、まるで我を思いとどまらせた。わが前にて、汝はルドラ（ルドラの名による真言・誦唱）を三重の一倶胝唱えた。」

Verse 58

पूर्णं वर्षसहस्रं च तपस्तीव्रं महामुने ॥ न कृतं यत्पुरा देवैर्नासुरैरृषिभिर्न च

「満ちたる千年のあいだ、偉大なる牟尼よ、汝は熾烈なる苦行（タパス）を修した。それは昔、神々も、アスラも、さらにはリシたちさえ行わなかったほどである。」

Verse 59

कृतं सुमहदाश्चर्यं त्वया कर्म सुदुष्करम् ॥ सङ्क्षोभितमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

「汝はきわめて大いなる奇瑞を成し遂げ、至難の業を果たした。この三界すべては、動くものも動かぬものも含めて、（汝のタパスにより）揺り動かされた。」

Verse 60

आगमिष्यन्ति ते द्रष्टुं देवाः सर्वे सवासवाः ॥ अक्षयश्चाव्ययश्च त्वमतर्क्यः ससुरासुरैः

「すべての神々はヴァーサヴァ（インドラ）とともに汝を見に来るであろう。汝は不滅にして不朽、神々とアスラにとってさえ思量を超える存在である。」

Verse 61

दिव्यतेजोवपुः श्रीमान्दिव्याभरणभूषितः ॥ मत्तुल्यो मत्प्रभावश्च त्वमेकः ससुरासुरैः

「神妙なる光輝の身を具え、吉祥にして天上の荘厳具で飾られた汝は、神々とアスラの中でただ一人、我に等しく、我が威力を分かち持つ。」

Verse 62

मद्रूपधारी मत्तेजास्त्र्यक्षः सर्वगुणोत्तमः ॥ भविष्यसि न सन्देहो देवदानवपूजितः ॥

我が本来の姿を帯び、我が光輝を具し、三つの眼を備え、あらゆる徳において最勝なる者として――疑いなく汝はそのように成り、神々とダーナヴァらに等しく敬われるであろう。

Verse 63

अनेनैव शरीरेण जरामरणवर्जितः ॥ दुष्प्राप्येयमवाप्ता ते देवैर्गाणेश्वरी गतिः ॥

この同じ身のまま老いと死を離れ、汝は「ガーネーシュヴァリー」の位を得た。これは神々にとってさえ得難い成就である。

Verse 64

प्राप्तमष्टगुणं सत्यमैश्वर्यं ते तपोधन ॥ द्वितीयां मे तनुं त्वां तु नमस्यन्ति च देवताः ॥

苦行の宝（タポーダナ）よ、まことに汝は主権の八徳を得た。しかも我が第二の身として、神々すら汝に礼拝する。

Verse 65

अद्यप्रभृति देवाग्र्य देवकार्येषु सर्वतः ॥ प्रभुस्त्वं भविता लोके मत्प्रसादान्मुनीश्वर ॥

今日より、神々の中の最勝者よ、あらゆる神事において遍く、汝は世における権威となるであろう。我が恩寵によって、牟尼の主よ。

Verse 66

त्वामेवाभ्यर्च्छयिष्यन्ति सर्वभूतानि सर्वतः ॥ मत्तः समभिवाञ्छन्ति प्रसादं पार्षदाधिप ॥

あらゆる存在は遍く汝のみを礼拝し、また我より汝への恩寵の授与を願い求めるであろう、眷属（パールシャダ）の主よ。

Verse 67

वरान्वरार्थिनां दाता विधाता जगतः सदा ॥ भविष्यसि च धर्मज्ञ भीतानामभयप्रदः ॥

汝は願いを求める者に恩寵を授け、常に世界の秩序を支える者となる。おおダルマを知る者よ、恐れる者に無畏を与えよ。

Verse 68

यस्त्वां द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्त्वामनु स मामनु ॥ नावयोरन्तरं किञ्चिदम्बरानिलयोरिव ॥

汝を憎む者は我をも憎み、汝に随う者は我に随う。われらの間に少しの隔てもない、虚空と風のごとく。

Verse 69

द्वारे तु दक्षिणे नित्यं त्वया स्थेयं गणाधिप ॥ वामे तु विभुना चापि महाकालेन सर्वदा ॥

南の門には常に汝が立て、ガナの主よ。左の側にはまた、強大なるマハーカーラが常住して立つ。

Verse 70

प्रतीहारो भवानद्य सर्वदा त्रिदशोत्तमः ॥ शिरो मे रक्षतु भवान्महाकालेऽपि मे गणः ॥

今日より汝は常に我が門番となれ、三十神のうち最勝なる者よ。願わくは我が頭を守れ、また大いなる危難の時（マハーカーラ）にも我がガナが我を護らんことを。

Verse 71

न वज्रेण न दण्डेन न चक्रेण न चाग्निना ॥ काञ्चिच्छक्नोति वै बाधां कर्तुं वै भुवनत्रये ॥

金剛（雷霆）によっても、杖によっても、輪（円盤）によっても、火によっても、三界において誰一人としていかなる害も加えることはできない。

Verse 72

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ त्वामेव संश्रयिष्यन्ति मद्भक्ताः पुरुषाश्च ये ॥

デーヴァ、ダーナヴァ、ガンダルヴァ、ヤクシャ、ラークシャサ、そしてナーガ――まことにそのような一切の存在は、ただ汝に帰依するであろう。さらに、我に帰依する信徒たる人々もまた汝に依り頼む。

Verse 73

एवं तस्मै वरान् दत्त्वा प्रीतः स्वयमुमापतिः ॥ उवाच भूयः स्पष्टेन स्वरेणाम्बरचारिणा ॥

かくして彼に諸々の恩寵を授けたのち、ウマーの主（ウマーパティ）自らは大いに満悦し、天空を渡る澄みきった声で、さらに再び語った。

Verse 74

आगतान् विद्धि सर्वान्वै त्रिदशान् समरुद्गणान् ॥ दिदृक्षया च भद्रं ते कृतकृत्यश्च साम्प्रतम् ॥

知れ、すべての神々――三十神にしてマルトの群を伴う者たち――は到来した。彼らは汝を見んがために来たのである。汝に吉祥あれ。今や汝は、なすべきことを成し遂げた者である。

Verse 75

यदीरितं मया वत्स वरं प्रतिवचस्त्वयि ॥ प्रविष्टं न श्रुतिपथं दिवि सर्वदिवौकसाम् ॥

我が汝に応えて語ったその恩寵は、愛し子よ、天上において、あらゆる天界の住人の聴聞の域には、いまだ入っていない。

Verse 76

नारायणं पुरस्कृत्य सेन्द्रास्ते समरुद्गणाः ॥ प्रेमार्थे चागमिष्यन्ति वरार्थं तपसा अमराः ॥

ナーラーヤナを先頭に戴き、かの神々は――インドラとマルトの群を伴って――愛敬ゆえに来臨し、また不死なる者として、苦行（タパス）によって恩寵を得んがために来るであろう。

Verse 77

यक्षविद्याधरगणाः सिद्धगन्धर्वपन्नगाः ॥ मुनयश्च महात्मानस्तपोलब्धाः सहस्रशः ॥

ここにはヤクシャとヴィディヤーダラの群、シッダ、ガンダルヴァ、ナーガが集い、さらに苦行（タパス）の果を得た大心の聖仙たちが幾千といる。

Verse 78

ते बुद्ध्वा त्वद्गतामृद्धिं प्रतप्ताः परमर्ष्यया ॥ तपांसि विविधान्यत्र विविधान्नियमांस्तथा ॥

あなたに到来した繁栄を知るや、彼らは激しい嫉妬に灼かれた。そこでここにおいて種々の苦行を行い、また種々の戒めと制御を実践する。

Verse 79

चर्तुं समभिवाञ्छन्ति सदाभ्यासे वरार्थिनः ॥ वरदं यामभिज्ञाय गिरौ मौञ्जवति स्थितम् ॥

恩寵（ヴァラ）を求めて、彼らは常に修習し続けたいと願う。そして、マウンジャヴァトと呼ばれる山に住する授与者を知り、そこへ向けて歩みを定める。

Verse 80

अत्रैते यावदागम्य न मां पश्यन्ति मानवाः ॥ तावदेव त्वितः शीघ्रं गमिष्यामि महामुने ॥

これらの人々がここに来てなお私を見ぬ間は、その間だけ私は留まろう。だがその後、ここから速やかに去るであろう、大聖よ。

Verse 81

अद्य ते तु मया सर्वे देवा ब्रह्मपुरोगमाः ॥ द्रष्टव्याश्चानुमन्तव्या मत्तोऽनुग्रहकाङ्क्षिणः ॥

しかし今日、ブラフマーを先頭とするすべての神々は、汝が拝し、また許しを与えるべきである。彼らは私からの恩寵を求めているのだ。

Verse 82

यथा यत्र च यस्तत्र विधिः सम्यगनुष्ठितः ॥ तत्सर्वं निखिलेनाशु ब्रूहि मे वाग्विदां वर ॥

いかにして、いずこにて、また誰によって、そこにおいて定められた儀礼が正しく執り行われたのか――そのすべてを余すところなく、速やかに我に告げよ、言語に通暁する者の中の最勝よ。

Verse 83

क्रीडद्भिर्देवमिथुनैर्नृत्यद्भिश्चाप्सरोगणैः ॥ कूजद्भिः शिखिभिर्मत्तैः सेविते च नगोत्तमे ॥

その最上の山には、戯れる神々の双対が侍り、舞い踊るアプサラスの群れが集い、また酔いしれた孔雀が鳴き交わしていた。

Verse 84

अन्ये देवनिकायाश्च सेवितुं प्रपतन्ति तम् ॥ ततस्त्रेतायुगे काले नन्दी नाम महामुनिः ॥

ほかの神々の群れもまた、彼に仕えんとして急ぎ集まった。さて、トレーター・ユガの時代に、ナンディーという大聖仙がいた。

Verse 85

प्रादेशमात्रं रुचिरं शतशीर्षं शतोदरम् ॥ सहस्रबाहुचरणं सहस्राक्षिशिरोमुखम् ॥

（彼は）一拃ほどの大きさにして光り輝く姿を見た。百の頭と百の腹を備え、千の腕と足を持ち、さらに千の眼・千の頭・千の面を具えていた。

Verse 86

प्रणम्य शिरसा देवं पुनः पुनरवन्दत ॥ ततस्तु भगवान्प्रीतस्तस्मै विप्राय शंकरः ॥

彼は頭を垂れて礼拝し、幾度も幾度も神に敬礼した。すると、福徳具足のシャṅカラは喜び、そのバラモンに恩寵を垂れた。

Verse 87

कोटिजप्येन रुद्राणामाराधनपरस्य च ॥ एतत्तु वचनं श्रुत्वा नन्दिनः स महेश्वरः ॥

また彼は、ルドラたちを鎮め奉るために、ジャパ（反復誦念）を千万回に及ぶほど修していた。ナンディに関するこの言葉を聞いて、マヘーシュヴァラは応じた……

Verse 88

पार्षदानां वरिष्ठस्त्वं मामकानां द्विजोत्तम ॥ नन्दीश्वर इति ख्यातो भविष्यसि न संशयः ॥

汝は我が従者のうち最上の者、ああ、二度生まれし者の最勝である。汝は「ナンディーシュヴァラ」として名高くなるであろう。疑いはない。

Verse 89

त्वयि तुष्टे ह्यहं तुष्टः कुपिते कुपितस्त्वहम् ॥ त्वत्तः प्रियतरो नास्ति ममान्यो द्विजपुंगव ॥

汝が満ち足りれば我も満ち足り、汝が怒れば我も怒る。汝より愛しき者は他にない、ああ、二度生まれし者の中の雄牛よ。

Verse 90

अभिप्रायं च सर्वेषां जानामि द्विजसत्तम ॥ अनुगुह्य वरैस्तैश्च तत्रैवान्तरधीयत ॥

我はすべての者の意向を知る、ああ、婆羅門の最勝よ。さらにそれらの恩寵の賜物を与えて加護し、彼はその場で姿を消した。