Adhyaya 180: The Glory of Dhruva-Tīrtha: Rules of Ancestor Libations and Śrāddha, and the Consequences of Lineage-Continuity

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि पितॄणां तृप्तिकारकम् ॥ ध्रुवतीर्थे पुरावृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे

聖なるヴァラーハは言った。「再び、祖霊を満足させるもう一つの物語を説こう。ヴァスンダラーよ、かつてドゥルヴァ・ティールタで起こったことを聞け。」

Verse 2

अस्यां पुर्यां तु राजा आसीद्धार्मिकः सत्यविक्रमः ॥ चन्द्रसेनेति नाम्ना च यज्वा दानहिते रतः

この都には、法にかなった真の武勇を備える王がいた。名をチャンドラセーナといい、ヤジュニャを修し、利益ある布施に励んでいた。

Verse 3

तस्य नार्यः शते द्वे तु कुलशीलवयोयुते ॥ तासां मध्येऽधिका चैका पतिव्रतपरायणा

彼には、良き家柄と品行と若さを備えた妻が二百人いた。その中で一人がとりわけ勝れ、パティヴラター（貞節と夫への献身）の理想に全身全霊で従っていた。

Verse 4

नाम्ना चन्द्रप्रभा चैव वीरसूर्वीरपुत्रका ॥ तस्या दासीशतस्यैका दासी नाम्ना प्रभावती ॥

彼女はチャンドラプラバー（Candraprabhā）と名づけられ、ヴィーラスールヴィーラ（Vīrasūrvīra）の娘であった。彼女の百人の侍女のうちに、プラバーヴァティー（Prabhāvatī）という名の侍女が一人いた。

Verse 5

स्वदोषैः पतिताः सर्वे नरकं प्रति भामिनि ॥ सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य हि ॥

「おお麗しき者よ、彼らは皆、自らの過失によって堕ち、地獄へと向かう。まことに、混交と秩序の乱れは地獄を招く—とりわけ家系を断つ者にとって。」

Verse 6

कदाचिदपि तस्याथो भ्रष्टः प्राणिजनो महान् ॥ सूक्ष्मः प्राणिसमूहो हि ध्रुवतीर्थे तदापतत् ॥

またある時、さらに、正しい位を失って堕した多くの生類—すなわち微細なる生きものの群れ—が、そのときドゥルヴァ・ティールタ（Dhruva-tīrtha）に降り立った。

Verse 7

कृष्णरूपाश्चङ्क्रमन्तो मशकाकारसन्निभाः ॥ दृष्टास्ते ऋषिणा तत्र त्रिकालज्ञेन भामिनि ॥

「おお麗しき者よ、そこにて三時を知る聖仙（ṛṣi）が彼らを見た。姿は黒く、歩き回り、蚊のような形であった。」

Verse 8

तस्याः परिग्रहास्त्वेकोद्दिष्टाचारविहीनकाः ॥ तस्या पितृगणाः सर्वे अतीताः शतसङ्ख्यया ॥

しかし彼女の縁者・従者たちは、特定の亡者のために捧げるエーコッディシュタ（ekoddiṣṭa）の供養に関わる定められた作法を欠いていた。さらに彼女の祖霊の群（pitṛ-gaṇa）は皆すでに去り、数は幾百にも及んでいた。

Verse 9

षष्ठान्नकालभोक्ता पयोव्रतेन महात्मना ॥ मानैर्व्रतेन सा देवी सूर्यगत्या स्थितेन च ॥

彼女は第六の食事の定められた時に食し、大いなる者の乳の誓戒（パヨーヴラタ）と、一定の行法によって量られ、また太陽の運行にかなう誓いによって、その女神は修行の規律に堅く安住した。

Verse 10

चतुर्थांशावशेषश्च दिवसः पर्यवर्त्तत ॥ एके तत्र समायान्ति पितरो नभसोऽवनिम् ॥

昼の四分の一が残り、日がなお進むとき、ある祖霊（ピトリ）たちがそこへ、天より地へと降り来た。

Verse 11

अन्ये पूर्वोत्तराद्देशाद्दक्षिणात्पश्चिमात्तथा ॥ केचित्स्वभावतो हृष्टाः केचित्पुत्रैः स्वधाकृताः ॥

また他の者は北東の地より、さらに南や西からも来た。ある者は本性によって歓喜し、ある者は子らが捧げたスヴァダー（svadhā）の供養によって満ち足りた。

Verse 12

हृष्टास्तुष्टा सुपुष्टाङ्गा गच्छन्तो दिवि सङ्घशः ॥ तपस्विनः स्नानरता रूक्षाः क्षामशरीरिणः ॥

歓喜し満ち足り、四肢もよく養われた彼らは、群れをなして天へと赴いた。（またある者は）苦行者で、沐浴の行に励み、粗衣のごとく厳しく、痩せた身をしていた。

Verse 13

वस्त्रालङ्कारपुष्टाङ्गा हृष्टा गच्छन्ति सङ्घशः ॥ तथाऽपरे नग्नदेहाः सुपुष्टा यान्ति तत्र वै ॥

衣をまとい飾りを身につけ、四肢もよく養われた者たちは、歓喜して群れをなして進んだ。さらにまた、裸身でありながら健やかな者たちも、まことにそこへ赴いた。

Verse 14

अन्ये यथागतं यान्ति आयान्ति पुनरेव हि ॥ यानैरुच्चावचैः केचिन्नानारूपैः खगैस्तया ॥

ある者は来たとおりに去り、まことに再び戻って来る。ある者は種々の乗り物により、さまざまな姿となって、かの道を空中に運ばれて来る。

Verse 15

समागच्छन्ति गच्छन्तीरयन्तश्चाशिषो मुदा ॥ केचिद्यथागता यान्ति क्रुद्धाः शापप्रदायिनः ॥

彼らは集い、また去り、喜びのうちに祝福の言葉を唱える。だがある者は来たとおりに去り、怒って呪詛を与える。

Verse 16

निर्गतोदरसूक्ष्माश्च गच्छन्ति सुविमानिताः ॥ सम्मानितास्तथान्ये तु पितरः श्राद्धपूजिताः ॥

ある者は去ってゆく—微細でやつれ、腹は空ろで—深く辱められている。だが他の者は敬われる。すなわち、シュラーダ（śrāddha）の供養によって礼拝される祖霊（pitṛ）である。

Verse 17

महोत्सवमिवालक्ष्य विस्मितो मुनिरुत्थितः ॥ गते पितृगणे पुत्राः सकलत्रा गृहान्ययुः ॥

それを大いなる祭礼のごとく見て、聖仙は驚いて立ち上がった。祖霊の群れが去ると、息子たちは妻たちとともに家々へ帰っていった。

Verse 18

निर्जनं ध्रुवतीर्थं तु वृत्तवेलमिवाभवत् ॥ तत्रैकान्ते कृशाङ्गोऽथ क्षुत्क्षामो गतिविह्वलः ॥

その後、ドゥルヴァティールタは、人影もなく、潮の引いた後の浜辺のようであった。そこに、ひときわ人里離れた所で、やつれた身体の男がいた—飢えに苦しみ衰え、足取りもおぼつかなかった。

Verse 19

न वाक्च श्रूयते तस्य क्षुद्रपक्षिरवो यथा ॥ को भवान्विकृताकारो वेष्टितो मशकैर्बहु ॥

彼からは明瞭な言葉は聞こえず、小鳥のさえずりのような声ばかりであった。「汝は誰ぞ、姿かたち歪み、多くの蚊にまといつかれている者よ。」

Verse 20

न गच्छसि यथास्थानमागतस्तु निरुद्यमः ॥ यथावत्पृच्छते मह्यं कथयात्मविचेष्टितम् ॥

汝は本来の場所へ帰ろうとせず、ここに来ては努めも志もなく留まっている。しかも正しく我に問いかけたのだから、自らの行いと境遇の次第を語れ。

Verse 21

ममाद्य नैत्यकं कर्म तीर्थेऽस्मिन्नश्यतेऽनिशम् ॥ इमानुच्चावचान् जन्तून् दृष्ट्वा मां मोह आविशत् ॥

「今日、我が日々の定めの行は、この聖なる渡しにて絶えず妨げられているようだ。さまざまな類の生きものを見て、迷いが我を覆った。」

Verse 22

त्वां दृष्ट्वेदृक्स्वरूपं च क्रिया मे सा गता त्वयि ॥ विस्रब्धः कथयास्माकं करोमि च हितं तव ॥

「汝をそのような姿で見て、我がその行の心は汝へと向かった。恐れずに語れ。われもまた汝の益となることをなそう。」

Verse 23

जन्तुरुवाच ॥ बृहन्निमित्तमद्यैव पितॄणां तृप्तिकारकम् ॥ ध्रुवतीर्थे च यः श्राद्धं पुनः कुर्यात्तिलोदकम् ॥

その者は言った。「まさに今日、祖霊（ピトリ）を満足させる大いなる機縁がある。さらにドゥルヴァティールタにおいて、誰であれ再びシュラーダ（śrāddha）を修し、胡麻を交えた水を供えるならば——」

Verse 24

तिलतृप्ताः दिवं यान्ति पितरस्तेन पुत्रिणः ॥ सोऽहं स्वान्तरिकादत्तस्तृप्त्यर्थस्तु बुभुक्षितः

「胡麻の供物によって満たされた、子を持つ者の祖霊は天界へ赴く。だが私は――内より供養を奪われ、飢えて満足を求めながら――なお満たされぬままである。」

Verse 25

योनिसंकरदोषेण नरकं समुपाश्रितः ॥ आशापाशशतैर्बद्धः शतवर्षैरिहागतः

「血統の不正な混淆という過失により、私は地獄に身を寄せた。幾百もの希望の縄に縛られ、百年のあいだここへ来ている。」

Verse 26

अगतिर्गमने मे स्यात्ते त्रितापैः समागतः ॥ सन्तानैः पुष्टवपुषो दत्तश्राद्धैः कृतोदकैः

「進もうとしても、私には通る道がない。ゆえに三種の苦に悩まされ、あなたがたのもとへ来た。（救いはただ）身を養い整えた子孫が、シュラーダ（śrāddha）を供え、水の奠（たるぱな）を行うことによって得られる。」

Verse 27

बलयुक्ता ययुः स्वर्गं निर्बलस्य कुतो गतिः ॥ येषां सन्ततिरक्षय्या तिष्ठत्येवं प्रजावती

「力ある者は天界へ赴いた。力なき者にどうして道があろうか。滅びぬ系譜を持つ者には、このように子孫が絶えず、家は栄える。」

Verse 28

दृष्टास्त्वया त्रिकालज्ञ दिव्यदृष्ट्या दिवं गताः ॥ ब्राह्मणानां च वैश्यानां शूद्राणां पितरस्तथा

「三時を知る者よ、あなたは神聖なる眼によって、天界へ赴いた祖霊を見た――バラモンの祖霊、ヴァイシャの祖霊、そして同様にシュードラの祖霊を。」

Verse 29

प्रतिलोमानुलोमानां शूद्राणां श्राद्धकर्मिणाम् ॥ सर्वेषां च त्वया दृष्टं येषां सन्ततिरव्यया

「汝はまた、プラティローマおよびアヌローマの結合より生じた者たち、ならびにシュードラでシュラッダ（祖霊供養）を修する者たちをも見た。まことに、系譜が絶えぬすべての者のありさまを見たのである。」

Verse 30

एवं पृष्टः स विप्रेण कथयामास कारणम् ॥ पुनः पप्रच्छ तं जन्तुः कौतूहलसमन्वितः

「バラモンにこのように問われて、彼はその原因を語った。するとその生きものは好奇心に満ち、さらに重ねて彼に問いかけた。」

Verse 31

तवापि सन्ततिस्तात नास्ति दैवाद्यथोचिताः ॥ यदि कश्चिदुपायोऽत्र मह्यं तव हितैषिणे

「汝もまた、いとしき子よ、子孫がない——天命によって、かくなったのだ。もしここに何らかの方途があるなら、汝の幸いを願うこの私に告げよ。」

Verse 32

वद सर्वं करिष्यामि यदि सत्यं वचो मम ॥ ततः स कथयामास दुःस्थः पितृगणैर्वृतः

「『語れ。わが言葉が真であるなら、すべてを成そう。』すると彼は、苦しみ、祖霊の群れに取り囲まれつつ、語り始めた。」

Verse 33

इमे ये मम देहे तु भवन्ति मशकाः कृशाः ॥ सन्तानप्रक्षयादेते मम देहं समाश्रिताः

「この身に生じる痩せた蚊どもは、わが系譜が断たれたゆえに、わが身体に寄りつき住みついたのだ。」

Verse 34

तन्तुमन्त्रमहं तेषां मम तन्तुमयी सकृत् ॥ आस्ते नगर्या मध्ये तु चन्द्रसेनस्य वेश्मनि

「わたしは彼らにとって『糸のマントラ』であり、わが身もまた一度、糸として（結ばれ）た。」彼女は都の中央、チャンドラセーナの邸に住まう。

Verse 35

महिष्याः प्रेषणे नित्यं दासी नाम्ना प्रभावती ॥ तस्या दासी कर्मकरी विरूपनिधिनामतः

王妃の絶えざる命に仕える侍女に、プラバーヴァティーという者がいた。その侍女には、ヴィルーパニディという名の女の働き手／下女がいた。

Verse 36

अस्माकं सन्ततेस्तन्तुस्तस्य श्राद्धकृते वयम् ॥ आशया बद्धहृदयाः श्राद्धतर्पणहेतवः

「我らの家系にとって、彼は連なりの『糸』である。彼のシュラーダ（śrāddha）のために我らは行う。希望に心を結ばれ、シュラーダと祖霊への奠水供養のために励む。」

Verse 37

श्रुत्वैतत्स त्रिकालज्ञो मोहाविष्टोऽब्रवीदिदम् ॥ कथं निकृष्टयोन्या यद्दत्तं चापद्यते हविः

これを聞くと、三時を知る者は迷いに覆われて言った。「『卑しい生まれ』の者が捧げた供物が、いかにして正しいハヴィフ（haviḥ：祭供）となり得るのか。」

Verse 38

विधिरत्र कथं तस्या येन यूयं स पुत्रिणः ॥ प्रोवाच स त्रिकालज्ञं ज्ञानक्लिष्टं कृपान्वितम्

「ここで彼女に関して、いかなる作法によって、あなたがたは子を得ることができるのか。」そうして彼は、三時を知る者に語りかけた――その者は知によって疲れながらも、慈悲を具えていた。

Verse 39

पूर्वकर्मविपाकेन यां यां गतिमधोमुखीम् ॥ ऊर्ध्वां यां चापि पितरः पुत्रिणः पुत्रमीहते

過去の行為の熟成によって、いかなる下向きの帰趣を得ようとも、また祖先が「子を有する者」（すなわち後嗣ある者）として子を通じて求めるいかなる上向きの帰趣も、すべては業の果報に従う。

Verse 40

श्राद्धं पिण्डोदकं दानं नित्यं नैमित्तिकं तथा ॥ नान्या गतिः पितॄणां स्यात्पितरस्तेन पुत्रिणः

シュラーダ（śrāddha）、ピンダと水の供養、そして布施—常供（nitya）と臨時供（naimittika）のいずれも—祖先にとって他の道はない。ゆえに祖先は「子を有する者」と言われ、子によって支えられる。

Verse 41

अपि स्यात्स कुलेऽस्माकं यो नो दद्याज्जलाञ्जलिम् ॥ नदीषु बहुतोयासु शीतलासु विशेषतः

どうか我らの家系に、我らへ一掬の水を灌奠として捧げる者が現れますように—水量豊かな川、とりわけ冷ややかな水において。

Verse 42

विशेषात्तीर्थमध्ये तु तिलमिश्रं जलाञ्जलिम् ॥ रौप्यजुष्टजलेनाथ नाभिदघ्ने जले स्थितः

とりわけティールタ（tīrtha）のただ中では、胡麻を混ぜた一掬の水を捧げるべきである—銀に結びつく水を用い、へそまで浸かって立ちながら。

Verse 43

दर्भपाणिस्त्रिस्त्रिगोत्रे पितृन्नाम समुच्चरन् ॥ तृप्यत्वेवं नाम शर्म स्वधाकारमुदाहरन्

クシャ草（kuśa）を手にし、三度の供えと三つのゴートラ（gotra）に対して祖先の名を唱えつつ、「かくして満足せよ」と述べ、さらに「スヴァダー（svadhā）」の句と、「シャルマン（Śarman）」で終わる名を添えて唱えるべきである。

Verse 44

अदावेका॒ञ्जलिर्द्वे तु तिस्रो वै तर्पणे स्मृताः ॥ देवर्षिपितृसङ्घानां क्रमाज्ज्ञेयं विचक्षणैः

合掌して捧げる（供物）は二つと伝えられ、またタルパナ（奠水の供養）では三つと伝えられる。神々・ṛṣi（聖仙）・祖霊の諸群に対する次第は、識者が順序どおりに理解すべきである。

Verse 45

तृप्यध्वमिति चान्ते वै मन्त्रं मन्त्रप्रतिक्रियाः ॥ उदीरतामङ्गिरस आयान्तु न इतीरयेत्

終わりに、「満ち足りたまえ（満足せよ）」というマントラを、マントラの定められた結びの作法として誦すべきである。また「アンギラス族よ起ち上がれ、われらのもとへ来たれ」とこのように唱えるべきである。

Verse 46

एवं मातामहः शर्म गोत्रे पितामहस्तथा ॥ ऊर्ध्वं पितृभ्यो ये चेह ते पितर इहोच्यते

このように、母方の祖父は「シャルマン」という名をもって唱え、同様に父方の祖父はゴートラとともに唱える。直近の祖先より上位にあり、ここで儀礼において呼びかけられる者たちは、この文脈では「ピタラḥ（祖霊）」と呼ばれる。

Verse 47

मधुवातेति॒ ऋचं तद्वत्पूर्ववत्समुदीरयेत् ॥ पितामहीं प्रपितामहीं पत्याऽ मातृवत्स ह

同様に、前と同じく、「madhuvāte…」で始まるṛk（ヴェーダ頌）を唱えるべきである。（呼びかけるのは）祖母と曾祖母であり、さらに（それぞれの）夫を伴って、まことに母に対するときと同様の作法で行う。

Verse 48

एवं मातामहानां च पूर्ववत्क्रमशो बुधः ॥ नमो व इति मन्त्रेण प्रत्येकं त्रितयं त्रिषु

母方の祖父たちについても同様に、賢者は前と同じく順次に行う。「namo vaḥ…」で始まるマントラによって、三つの（区分）の中でそれぞれの三者一組が捧げられる。

Verse 49

गोत्रोच्चारं प्रकुर्वीत असूर्यान्नाशयामहे ॥ गोत्राय पित्रे महाय शर्मणे चेदमासनम्

ゴートラ（系譜）の宣言を唱え、「我らは日なきもの、すなわち闇と不吉を払い除く」と言うべきである。さらに「ゴートラのため、父のため、大いなる方のため、シャルマンのために—この座を供える」と唱える。

Verse 50

गोत्रायै मातॄे मह्यै तु देव्यै चासनकर्मणि ॥ गोत्रः पितामहः शर्म गोत्रा मातामही मही

座を供える作法においては、「ゴートラー（女性系譜の称名）のため、母のため、女神のために—これを行う」と唱える。次にゴートラを述べ、父方の祖父は「シャルマン」、さらにゴートラーを述べ、母方の祖母は「マヒー」とする。

Verse 51

अर्घ्यपात्रसङ्कल्पे तु पिण्डदानेऽवनेजने ॥ गोत्रस्य पितुर्महस्य शर्मणोक्तस्य कर्मणि

アルギャの器に関するサンカルパにおいて、またピンダの供与において、さらに洗浄・清めの行において—ゴートラのため、尊き父のため、「シャルマン」と名告げられる者のための作法の中では—これらの規定が適用される。

Verse 52

गोत्रायै मातुर्महायै देव्याश्चाज्ञेयकर्मणि ॥ आवाहने द्वितीया च चतुर्थी पूज्यकर्मणि

ゴートラーのため、尊き母のため、敬われる御方のため—知って適用すべき作法においては、招請（アーヴァーハナ）では第二格（対格）を用い、礼拝（プージャー）では第四格（与格）を用いる。

Verse 53

प्रथमा चाशिषि प्रोक्ता दत्तस्याक्षय्यकारिका ॥ श्राद्धपक्षे तथा षष्ठी अक्षय्यासनयोः स्मृता

第一格（主格）は祝福（アーシース）の文脈で説かれ、施したものに減ずることのない果報をもたらす。さらにシュラーダ（śrāddha）の場では、「アクシャヤ」（akṣayya、不減の果）と座の供養（āsana）に関する句において第六格（属格）が想起される。

Verse 54

पितुरक्षयकाले तु पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥ एवमेतत्तु पुत्रेण भक्तिपूर्वं द्विजेन तु ॥

父が不滅の境地に入った時、ピトリ（祖霊）に捧げられた供物は尽きることがない。まさにこのとおりである。子が信敬をもって、また二度生まれ（dvija）としての法に従って行えば、その儀礼は永続の果をもたらす。

Verse 55

कृत्वा श्राद्धं तु पितरो हृष्टा मुमुदिरे सदा ॥ जोषमास्स्व त्रिकालज्ञ गच्छामो नरकाय वै ॥

シュラーダを受け取った祖霊たちは喜び、常に歓喜した。しかし言った。「安らかにしていなさい、三時を知る者よ。われらはまことに地獄へ向かうのだ。」

Verse 56

पूर्वकर्मविपाकेन चिरं तु वसितुं मुने ॥ त्रिकालज्ञ उवाच ॥ ये मया चागता दृष्टास्तीर्थेऽस्मिन्पितरोऽथ वै ॥

「過去の業の熟すゆえに、彼らは長く住まねばならぬ、聖仙よ。」三時智者トリカーラジュニャは言った。「さらに、私がこのティールタに来たのを見た祖霊たちは、まことに……」

Verse 57

बहवः स्वस्थमनसो बहवो दुःस्थमानसाः ॥ पुत्रदत्तं तथा श्राद्धं जग्रासोद्विग्नरूपिणः ॥

心安らかな者も多く、心乱れた者も多かった。ある者たちは苦悩の相を帯び、子が捧げたシュラーダの供物をつかみ取って受け取った。

Verse 58

मौनेन गच्छतां तेषां किमेतद्वद निश्चितम् ॥ अगस्तिरुवाच ॥ अत्र यन्निश्चितं श्राद्धे पुत्रस्य विफलं भवेत् ॥

彼らが沈黙のまま去って行くとき、これが何を意味するのかを断定して述べよ。アガスティヤは言った。「ここで定められているのはこうだ。シュラーダにおいて、ある過失があれば、子の儀礼は果を結ばなくなることがある。」

Verse 59

नरस्य करणं किञ्चित्तन्मे निगदतः शृणु ॥ अदेशकाले यद्दत्तं विधिहीनमदक्षिणम् ॥

我が述べるところを聞け。人のための行いの規範である。ふさわしからぬ場所・時に施され、正しい作法を欠き、定められたダクシナー（dakṣiṇā・謝礼供養）を伴わぬ布施は、欠陥あるものとなる。

Verse 60

अपात्रे मलिनं द्रव्यं महत्पापाय जायते ॥ अश्रद्धेयमपाङ्क्तेयं दुष्टप्रेक्षितमीक्षितम् ॥

不浄の財を不相応の受け手に与えるなら、大いなる罪過の因となる。同様に、信を欠いて供えること、正しい同席の列から外れた者への供物、そして敵意や穢れた眼差しのもとで見られる（行われる）ものもまた然り。

Verse 61

तिलमन्त्रकुशैर्हीनमासुरं तद्भवेदिति ॥ वैरोचनाय देवेन वामनेन विभूतये ॥

「その（儀礼）が胡麻（ティラ）、真言、クシャ草を欠くなら、アースラ（āsura）、すなわち阿修羅的なものとなる」と説かれる。ヴィローチャナのために、神ヴァーマナによって、（その）威力成就のために……

Verse 62

सच्छूद्रस्य च श्राद्धस्य फलं दत्तं पुरा किल ॥ तथा दाशरथी रामो हत्वा राक्षसमீश्वरम् ॥

まことに、昔、徳あるシュードラが修したシュラッダ（śrāddha）の果報は授けられた。同様に、ダシャラタの子ラーマは、羅刹の主を討ち滅ぼして……

Verse 63

रावणं सगणं घोरं तुष्टेन सह सीतया ॥ श्रुत्वा भक्तिं च राक्षस्यास्त्रिजटायास्त्रिलोककृत् ॥

（彼は）恐るべきラーヴァナをその軍勢もろとも討ち、のちにシーターが満ち足りたとき、三界の造り主は、羅刹女トリジャターの信愛を聞いて……

Verse 64

क्रोधाविष्टानि दानानि विधिपात्रयुतानि च ॥ पाक्षिशौचमनभ्यङ्गप्रतिश्रयमभोजनम्

怒りに覆われて施された布施は—たとえ正しい規定とふさわしい受者を伴っていても—、また鳥に関わる清浄の作法、塗油を避けること、庇護を求める誓願、断食などの行も、ここでは儀礼上の行法として言及される。

Verse 65

त्रिजटे त्वत्प्रयच्छामि यच्च श्राद्धमदक्षिणम् ॥ तथैव शम्भुना दत्तं नागराजाय भक्तितः

「トリジャターよ、私は汝に、ダクシナー（dakṣiṇā、祭司への謝礼）を伴わぬシュラッダ（śrāddha）を捧げる。さらに同様に、シャンブ（Śambhu）が信愛をもってナーガ王に与えたものだと言われる。」

Verse 66

तुष्टेन वै वासुकये तन्मे निगदतः शृणु ॥ अनुज्ञाप्य व्रतं जन्तुर्वार्षिकी सकला क्रिया

「ヴァースキ（Vāsuki）が満足したとき—私が語るのを聞け—その者は許可を得て誓戒を受け、諸儀礼一切を年ごとの行として成就した。」

Verse 67

यज्ञस्य योचिताः देया दक्षिणा नाददाद्द्विजः ॥ वृथाशपथकारा या देवब्राह्मणसन्निधौ

祭式（yajña）にふさわしいダクシナー（dakṣiṇā）は施与されるべきであるが、そのブラーフマナは与えなかった。さらに、神々とブラーフマナたちの前で虚しい誓いを立てることは非難される。

Verse 68

अश्रोत्रियाणि श्राद्धानि क्रिया मन्त्रैर्विनापि च ॥ रात्रौ सवाससा स्नानं यथासत्त्वस्वरूपतः

非シュロートリヤ（aśrotriya）を受者として行うシュラッダ（śrāddha）、またマントラ（mantra）なしに行われる諸作法、さらに衣を着たまま夜に沐浴すること—各人の性向に応じて—が、ここでは不正規の行として列挙される。

Verse 69

यः शिष्यो न नमेद्भक्त्या गुरुं ज्ञानप्रदायकम् ॥ तथैव प्राकृतं धर्ममग्रे गेयं करिष्यतः

知を授ける師（グル）に対して信愛をもって礼拝しない弟子は、同様にただ「世俗的な」ダルマのみを行い、後には形式として誦し示すにすぎない。

Verse 70

सर्वं तुभ्यं मया दत्तं नागराजाय वार्षिकम् ॥ इत्येतद्वै पुराणेषु सेतिहासेषु पठ्यते

「このすべてを、汝—ナーガの王—に、年ごとの供物として我は与えた。」まことにこれはプラーナおよびイティハーサにおいて読誦されている。

Verse 71

तद्वदलिककरणं श्राद्धं दानं व्रतं तथा ॥ नोपतिष्ठति तेषां वै तेन नग्नादयस्त्वमी

同様に、欺きが行われるなら、シュラーダ（śrāddha）、布施（dāna）、誓戒（vrata）は彼らにとって成就せず効力を持たない。ゆえに彼らは「裸の者等」に数えられる—すなわち本説において社会的・儀礼的に欠けた類とされる。

Verse 72

मुषिताच्छिद्रकरणैस्तद्दानफलभोक्तृभिः ॥ यथा गतास्तथा ते तु श्राद्धहूतास्तु निष्फलाः

盗み、また「欠陥」（欺瞞の隙）を作ってその布施の果を貪る者たちによって、シュラーダに招かれた者は来た時のままに去ってしまう。まことに施主にとっては無果である。

Verse 73

त्रिकालज्ञ उवाच ॥ षट्काले भोजनं त्वद्य नाहं भोक्तुमिहोत्सहे ॥ यावत्तृप्तिर्न ते भूयाद्दृष्ट्वा हन्त स्थिरो भव

トリカーラジュニャは言った。「今日は六時の食があっても、ここで食べる気はない。汝の満足がさらに増すまで—それを見て、さあ、揺るがずにいなさい。」

Verse 74

तावत्कालं प्रतीक्षस्व यावदागमनं मम ॥ अस्मिंस्तीर्थे सदैवाहं दिवा रात्रमतन्द्रितः ॥

我が帰還まで、その間待て。この聖なるティールタに、我は昼夜たゆまず、常に怠りなく留まっている。

Verse 75

सोऽहमद्य व्रतं त्यक्त्वा तव कारुण्यपूरितः ॥ गत्वाहमानयिष्यामि त्वयोक्तां तां वरां स्त्रियम् ॥

ゆえに我は汝への憐れみに満ち、今日わが誓願をいったん退けよう。汝の語ったその優れた女人を迎えに行き、連れて来る。

Verse 76

अनया कारयिष्यामि श्राद्धं तु विधिना सह ॥ एवमुक्त्वा स षष्ठाशी मौनवाक्संययौ द्रुतम् ॥ राजा समीपगं दृष्ट्वा अकस्मादागतं ऋषिम् ॥

彼女によって、定められた作法とともにシュラーダ（śrāddha）を執り行わせよう。そう言い終えると、第六日の斎戒により身を支え、言葉を慎むその苦行者は、速やかに立ち去った。王は、近くに思いがけず到来した聖仙を見て……

Verse 77

क्षित्यास्तले विलुलितः पादौ कृत्वा तु मूर्द्धनि ॥ धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यद्भवान्गृहमागतः ॥

地にひれ伏し、（聖者の）御足を自らの頭上に戴いて、王は言った。「我は幸いである。尊者が我が家に来られたゆえ、我は恩寵を受けた。」

Verse 78

सदा यज्ञं करिष्यामि गृहमागमने तव ॥ अद्य मे सफलं जन्म यद्भवांस्त्वमिहागतः ॥

汝が我が家に来るたび、我は常にヤジュニャ（yajña）を修する。今日、汝がここに来られたゆえ、我が生は実りあるものとなった。」

Verse 79

इदं पाद्यमिदं चार्घ्यं मधुपर्कमिमां च गाम् ॥ गृहाण मुनिशार्दूल येनाहं शान्तिमाप्नुयाम् ॥

これは足を洗うための水、これは敬意の供物（アルギャ）、これはマドゥパルカ、そしてこの牝牛でもあります。受け取り給え、聖仙の中の虎よ、我が心に安寧を得んがために。

Verse 80

तस्य तत्प्रतिगृह्याशु स मुनिस्त्वरितोऽब्रवीत् ॥ मदीयागमने राजन् शृणु त्वं कारणं महत् ॥

それらの供物をただちに受け取ると、聖者は急ぎつつ語った。「王よ、我が来訪の重大なる理由を聞け。」

Verse 81

तच्छ्रुत्वा कुरु तत्सर्वं येनाहं तोषितोऽभवम् ॥ एवमुक्तस्तु राजर्षिरब्रवीत्तं तपोधनम् ॥

「それを聞いたなら、我が満足するように、すべてを成し遂げよ。」そう告げられて、王仙は、苦行の宝に富むその修行者に語りかけた。

Verse 82

तस्या दासी वरारोहा प्रभावत्यपि विश्रुता ॥ सापि देव्याः तु सहिता आयातु मम सन्निधौ ॥

「また、優美な姿でプラバーヴァティーとして名高いその侍女も、王妃に伴われて我が前に来るがよい。」

Verse 83

ततश्चान्तःपुराद्देवी सदासी तत्र चागता ॥ क्षितौ विलुलिता साध्वी प्रणाममकरोदृषेः ॥

その後、王妃は侍女を伴い奥宮よりそこへ来た。貞淑なるその女性は地に伏して礼拝し、聖仙に敬礼した。

Verse 84

समासीनां च विप्रेन्द्रः प्रोवाच विनताननाम् ॥ ध्रुवतीर्थे मयाश्चर्यं यद्दृष्टं कथयामि वः ॥

そのとき、婆羅門の中の最勝者は、うつむき謙虚な面持ちで座にある者たちに告げた。「ドゥルヴァ・ティールタにて、私は一つの霊妙なる奇瑞を見た。汝らにその見しところを語ろう。」

Verse 85

ये केचित्पितरो लोके लोकानां सर्वतः स्थिताः ॥ ये पूजिताः श्राद्धकृद्भिः पुत्रैः प्रीता दिवं ययुः ॥

「この世にあるいかなるピトリ（祖霊・父祖）も、諸ローカに遍く住する。子らがシュラーダ（śrāddha）を修して供養し礼拝するなら、祖霊は歓喜し、天界の境地へと至る。」

Verse 86

एको वृद्धो नरस्तत्र सूक्ष्मप्राणिभिरावृतः ॥ क्षुत्क्षामदेहः शुष्कास्यो निर्गतोदरसूक्ष्मदृक् ॥

「そこに一人の老翁がいて、微細なる生きものに取り巻かれていた。飢えにより身はやつれ、口は乾き、腹はへこみ、眼差しはかすかで力を失っていた。」

Verse 87

निराशो गन्तुकामश्च पुनः स निरयेऽशुचौ ॥ कारुण्यात्स मया पृष्टः कस्त्वं ब्रूहि किमिच्छसि ॥

「望みを失い、去ろうとして、まるで不浄の地獄に再びあるかのようであった。憐れみにより私は問うた。『汝は誰か。告げよ—何を求めるのか。』」

Verse 88

तेनात्मकर्मजनितं मम कर्म निवेदितम् ॥ ततस्तत्रैव तच्छ्रुत्वा तस्य कारुण्ययन्त्रितः ॥

「彼によって、私自身の行為—自らの業より生じたもの—が私に告げられた。そこでその話を聞くや、私は彼への憐れみに心を動かされ、抑えられた。」

Verse 89

तव दास्याश्च या दासी तस्यास्तन्तुः किलॊच्यते ॥ नाम्ना विरूपकनिधिस्तामानय वरानने ॥

「そなたの侍女に属するその女奴婢——その縁はまことに『タンツ（Tantu）』と称される。名はヴィルーパカニディ（Virūpakanidhi）。麗しき面の者よ、ここへ連れて来よ。」

Verse 90

इति श्रुत्वानवद्याङ्गी तस्या आनयनेऽत्वरत् ॥ प्रेषयामास सर्वत्र तस्या आनयने बहून् ॥

これを聞くと、非の打ちどころなき肢体をもつその女は彼女を連れて来るために急ぎ、迎えのため多くの者を各所へ遣わした。

Verse 91

सेवकैः सा करे गृह्य आनीता मुनिसन्निधौ ॥ तां दृष्ट्वा मदिरामत्तां स मुनिः प्राह धर्मवित् ॥

従者たちに手を取られて、彼女は牟尼の御前へ連れて来られた。酒に酔いしれているのを見て、法（ダルマ）を知るその聖仙は語った。

Verse 92

प्रत्ययार्थं तु तस्या वै मुनिः प्राह क्रियां प्रति ॥ पितॄणां च कृते दत्तं दानं वारि न वा स्वधा ॥

確証のために、聖仙は彼女に儀礼について問うた。「祖霊（ピトリ）に対して何か施しはなされたか——水の供献か、あるいはスヴァダー（svadhā）の供物か。」

Verse 93

तर्पणं चापि नो दत्तं पितॄणां चातिमुक्तिदम् ॥ सा नैवमित्युवाचेदं तं मुनिं संशितव्रतम् ॥

「また、祖霊に大いなる解放を与えるタルパナ（tarpaṇa）も捧げられていない。」彼女は厳しい誓戒を保つその牟尼に、「そうではありません」と答えた。

Verse 94

न जानामि पितॄन्स्वान्वै क्रियां कार्यं च वै विभो ॥ इति ब्रुवाणां ता दासीं त्रिकालज्ञोऽभ्युवाच ह ॥

「わたしは自らの祖霊を存じませぬ、主よ。また、なすべき儀礼と務めも知りませぬ。」そう語る侍女に、過去・現在・未来の三時を知る聖仙が言葉をかけた。

Verse 95

सकौतुकाः महाभागाः श्राद्धदानं च नैव ह ॥ नगरस्थाश्च ते सर्वे ब्राह्मणा भावपूजिताः ॥ १०६ ॥ राज्ञा नीतास्तत्र तीर्थे श्राद्धार्थं मुनिना सह ॥ लोकैः परिवृतो राजा ध्रुवतीर्थं गतः प्रभुः ॥

好奇心に満ちた幸いなる人々は、シュラーダ（祖霊供養）の施与に心を向けた。都に住むすべてのバラモンは、真心の敬意をもって礼拝され、王によって聖なる渡しへ、牟尼とともにシュラーダのため連れて来られた。人々に囲まれた主たる王は、ドゥルヴァティールタへ赴いた。

Verse 96

तत्र दृष्टः स वै जन्तुर्न च तन्तुर्विचेतनः ॥ मशकैर्वेष्टितः क्षुद्रैः क्षुधया चातिपीडितः ॥

そこで彼らは、その存在—タンツ—を見た。意識を失い、小さな蚊にまとわりつかれ、飢えにひどく苦しめられていた。

Verse 97

पत्नी च मथुरेशस्य नृपः सपुरसज्जनः ॥ सर्वे द्रक्ष्यथ माहात्म्यं पितॄणां सन्ततेः फलम् ॥

マトゥラーの主の妃と、王ならびに都の善き人々よ。あなたがた皆、偉大さを見よ—祖霊への供養が絶えず続くことの果報を。

Verse 98

ततः श्राद्धं सरौप्यं च सवस्त्रं सविलेपनम् ॥ अर्चित्वा पिण्डदानेन करोत् वेषा च भक्तितः ॥

それから彼女は、銀の施与と衣と塗香を伴ってシュラーダを行った。受ける者をしかるべく敬い、ピンダ（飯団子）を供えて成就し、信心をもってこれを為した。

Verse 99

अत्रैव सर्वे स्थित्वा वै माम् ईक्षथ सुखान्वितम् ॥ कारयित्वा यथासर्वं श्राद्धदानं हि तन्तुना ॥

汝らは皆ここに留まり、タンツ（Tantu）のためにシュラーダ（śrāddha）の施与があらゆる点で正しく成し遂げられたのち、安寧に満ちた我が姿を拝せよ。

Verse 100

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपत्नी यशस्विनी ॥ कारयामास दास्या वै श्राद्धं सुबहुदक्षिणम् ॥

その言葉を聞くと、名高き王妃は侍女に命じ、きわめて多くのダクシナー（dakṣiṇā、布施・謝礼）を備えたシュラーダ（śrāddha）を執り行わせた。

Verse 101

पट्टवस्त्रं तथा धूपं कर्पूरागुरुचन्दनम् ॥ तिलोत्तरं तथान्नं च बहुरूपं सपिण्डकम् ॥ ११४ ॥ कृते श्राद्धे पिण्डदाने स जन्तुः सुकृती यथा ॥ दिव्यकान्तिरदीनात्मा तथाभूतैः पृथक् पृथक् ॥ ११५ ॥ वेष्टितः शुशुभेऽतीव दीक्षितोऽवभृथे यथा ॥ स्वर्गागतैर्विमानैश्च छादितं तत्र वै नभः ॥

絹の衣、香、樟脳、沈香（アグル）と白檀；胡麻を添えた供物、さらに種々の食物とピンダ（piṇḍa、団食供）—これらすべてが捧げられた。シュラーダ（śrāddha）とピンダの供献が成就すると、その者は功徳ある者のごとく現れた。天なる光輝を帯び、心は沈まず、かく変成した者たちに—それぞれ固有の姿のまま—取り巻かれていた。かく囲まれて彼は、終浴において灌頂を受けた者のように大いに輝き、その場の虚空は天界より来たヴィマーナ（vimāna、天の飛車）によって覆われた。

Verse 102

तेषां मशकगात्राणां सुगात्राणां सुरूपिणाम् ॥ ततस्तुष्टमना जन्तुर्विमानं प्रेक्ष्य चागतम् ॥ ११७ ॥ गन्तुं स्वर्गमुवाचेदं त्रिकालज्ञं मुनिं नृपम् ॥ शृण्वन्तु वचनं सर्वे मदीयं पितृतुष्टिदम् ॥ ११८ ॥ तीर्थानि सरितः श्रेष्ठाः पर्वताश्च सरांसि च ॥ कुरुक्षेत्रं गया चैव स्थानान्यायतनानि च ॥

かつて蚊の身であった者たちが、いまや肢体麗しく端正な姿となった。そのときその者は心満ち足り、到来したヴィマーナ（vimāna）を見て、天界へ赴かんとして、三時を知る牟尼と王に告げた。「皆よ、祖霊を満足させる我が言葉を聞け。諸ティールタ（tīrtha、聖なる渡し場）、最勝の河川、山々と湖沼、またクルクシェートラとガヤー、その他の聖地と霊廟である。」

Verse 103

शुक्लप्रतिपदन्तं च तीर्थं प्राप्य ससत्वराः ॥ पितरः श्राद्धपिण्डादा आश्विने ध्रुवमास्थिताः ॥

彼らは急ぎそのティールタ（tīrtha）に至り、白分の初日（śukla-pratipadā）に及ぶまでの間、祖霊—シュラーダ（śrāddha）のピンダ供を受ける者たち—はアーシュヴィナ月（Āśvina）において確かにそこに留まる。

Verse 104

कृत्वा प्रेतपुरीं शून्यां स्वर्गपातालमेव च ॥ इहमानाः स्वकं पुत्रं गोत्रतन्तुमथानुजम्

亡者の都を空にし、天界と地下界にも至ったのに、それでも彼らはここで自らの子—家系を継ぐ糸—と、さらに年少の親族を慕い求める。

Verse 105

कन्यां गते सवितरि यः श्राद्धं सम्प्रदास्यति ॥ तर्पणं ध्रुवतीर्थे ते पितॄणां षोडशान्तरे

太陽がカニヤー（乙女宮）に入ったとき、正しくシュラーダ（śrāddha）を供え、さらにドゥルヴァ・ティールタにてタルパナ（tarpaṇa）を行う者は、十六日の間に祖霊のためにそれをなす。

Verse 106

सुतृप्ताः स्मो वयं शश्वद्यास्यामः परमां गतिम् ॥ एष एव प्रभावोऽत्र ध्रुवस्य कथितो मया

「我らは完全に満たされ、永遠に最高の境地に至るであろう。」これこそが、ここにおけるドゥルヴァ（およびそのティールタ）の霊験であると、我が述べたとおりである。

Verse 107

दृष्टो भवद्भिः सर्वं यदस्माकं सुदुरत्ययम् ॥ दुस्तरं तारितं पापं त्वत्प्रसादान्महामुने

あなたがたによって、我らにはきわめて越え難かったすべてが見られ、理解されました。渡り難い罪も、あなたのご加護により渡り切ることができました、大聖仙よ。

Verse 108

इति विश्राव्य वचनं राजानं स ऋषिं जनान् ॥ राजपुत्रीं तथा दासीं स्वां सुतां शिवमस्तु वः

このようにして、その言葉を王とその聖仙（ṛṣi）と人々に—王女と、さらに侍女である自分の娘にも—告げ聞かせ、彼は言った。「汝らに吉祥あれ。」

Verse 109

आरुह्य वरयानं ते गताः स्वर्गं वृता सुरैः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ ततः स राजशार्दूलः सगणः परिवारकैः

彼らは勝れた空中の神乗に乗り、神々に囲まれて天界へ赴いた。聖なるヴァラーハは言った。次いで、その王の中の虎は、従者と侍臣を伴って（……）。

Verse 110

दृष्ट्वा तीर्थस्य माहात्म्यं प्रणम्य ऋषिसत्तमम् ॥ प्रविष्टो नगरीं रम्यां संस्मरन्नित्यमच्युतम्

ティールタの偉大さを見て、最勝のリシに礼拝し、彼は麗しき都に入った。常にアチュタ（ヴィシュヌ）を念じつつ。

Verse 111

एतत्ते कथितं भद्रे माहात्म्यं मथुराभवम् ॥ स्मरणाद्यस्य पापानि नश्यन्ते पूर्वजन्मनि

善き者よ、マトゥラーに由来するこのマーハートミヤを汝に語った。これを憶念することにより、前生の罪は滅すると説かれる。

Verse 112

एतत्त्वयानाव्रतिने न चाशुश्रूषये तथा ॥ कथनीयं महाभागे यश्च नार्चयते हरिम्

幸いなる者よ、戒律のない者にも、奉仕に不熱心な者にも、またハリを礼拝しない者にも、これを語ってはならない。

Verse 113

तीर्थानां परमं तीर्थं धर्माणां धर्ममुत्तमम् ॥ ज्ञानानां परमं ज्ञानं लाभानां लाभ उत्तमः

それは諸ティールタの中の最上のティールタ、諸ダルマの中の最上のダルマである。諸知の中の最上の知、諸利得の中の最上の利得である。

Verse 114

कथनीयं महाभागे पुण्यान्भागवतांसदा ॥ सूत उवाच ॥ एतच्छ्रुत्वा प्रभोर्वाक्यं धरणी विस्मयान्विता ।

スータは言った。「高貴なる御方よ、バガヴァットに功徳ある帰依者たちは常に語り称えるべきである。主の御言葉を聞いて、ダーラニー（大地）は驚嘆に満たされた。」

Verse 115

पप्रच्छ मुदिता देवी प्रतिमास्थापनं प्रति ।

女神は喜び、像の安置（プラティマー・スターパナ）について尋ねた。

Verse 116

तस्मिन्क्षणे न च कृतं व्रतं जप्यं विमोहनात् ॥ कृपया परिभूतस्य कौतुकॆन निरीक्षता ।

その瞬間、迷妄のために誓戒も守られず、ジャパの誦持も行われなかった。しかも好奇心から、憐れみがあるにもかかわらず、辱められた者を見つめた。

Verse 117

सा चैकान्ते च दिवसे पानमांसरता सदा ॥ पुरुषेण सहासीना शय्यायां मदविह्वला ।

そして彼女は、常に酒と肉に執し、昼のひそかな場所で男と共に床に座り、酔いに惑わされていた。

Verse 118

उवाच ते तदा विप्रोऽभवत्सन्तानजाः स्त्रियः ॥ आनीतास्तव पुष्ट्यार्थं यथेच्छसि तथा कुरु ॥ १०९ ॥ अगस्त्य उवाच ॥ स्नात्वैषा ध्रुवतीर्थे तु ब्रह्मणोक्तक्रमेण च ॥ करोतु तर्पणं चास्मिन्पूर्वोक्तविधिना त्वियम् ।

そのときバラモンはあなたに言った。「あなたの家系に生まれた女たちが、あなたの繁栄のために連れて来られた。望むとおりにせよ。」アガスティヤは言った。「彼女はドゥルヴァ・ティールタで沐浴し、ブラフマーの説いた次第に従って、先に述べた作法のとおり、ここでタルパナ（tarpaṇa）を行うがよい。」

Verse 119

पितॄणां मुक्तिदं चान्यन्न भूतं न भविष्यति ॥ आषाढ्याः पञ्चमे पक्षे प्रतिपत्प्रभृतित्वथ ।

これほど祖霊に解脱を与えるものは、過去にもなく、未来にもない。次いでĀṣāḍha月において、第五のパクシャ（pakṣa）に、プラティパト（pratipat：朔後第一日）より……

Verse 120

पठति श्रद्धया युक्तो ब्राह्मणानां च सन्निधौ ॥ स पितॄंस्तर्पयेत्सर्वानभिगम्य गयाशिरे ।

信を具して、ブラーフマナたちの臨席のもとにこれを誦する者は、ガヤーシラス（Gayāśiras）に赴き、タルパナ（tarpaṇa）によって一切の祖霊を満たすべきである。

Verse 121

वेपथुः कोटराक्षश्च पृष्ठलग्नलघूदरः ॥ ऊरुचर्मास्थिरुक् त्रस्तो जृम्भमाणो भृशं कृशः ।

震え、眼はくぼみ、腹は小さく背に貼りつき、腿の皮は垂れ下がる。骨の痛みに悩まされ、怯え、しきりにあくびをし、甚だしく痩せ衰えている。

Verse 122

ते स्वधापूजितैः पुत्रैर्गच्छन्ति परमां गतिम् ॥ अद्य राज्ञस्तु पितरश्चन्द्रसेनस्य पूजिताः ।

子らがスヴァダー（svadhā）の供えによって敬うなら、彼らは最高の境地に至る。まさに今日、王チャンドラセーナ（Candrasena）の祖霊は供養された。

Verse 123

स्थिताः एतावदेवं तु कालं यास्यामहेऽम्बुधौ ॥ नरके त्वप्रतिष्ठे तु निराशाः स्वेन कर्मणा ।

「このように、ただそれほどの時を留まったのち、われらは水へと移る。しかし不安定なる地獄においては、彼らは自らの業によって望みを失っている。」

Verse 124

पित्रे प्रथमतॊ दद्यान्मात्रे दद्यादथाचरन् ॥ गोत्रं माता नाम देवी तृप्यत्वेवं स्वदोच्चरन् ॥

まず父に（供物を）捧げ、次いで母に捧げるべきである、そのように行ずる。ゴートラを唱え、「母—名をデーヴィー—満足したまえ」と言い、さらに「スヴァダー」と唱えて、かくして儀礼は成就する。

Verse 125

वार्यपि श्रद्धया दत्तं तदानन्त्याय कल्पते ॥ श्रद्धया ब्राह्मणेनैव यथा श्राद्धविधिक्रिया ॥

たとえ水であっても、信をもって施せば、無尽の功徳にかなうものとなる。さらに、シュラーダの作法は、信心あるバラモンが定められた規定に従って行うべきである。

Verse 126

सीतावाक्यप्रतुṣ्टेन तस्यै प्रादाद्वरं विभुः ॥ अशुचीनि गृहाण्येव तथा श्राद्धहवींषि च ॥

シーターの言葉に満足した主は、彼女に一つの恩寵を授けた――不浄の家々に関すること、また同様にシュラーダの供物に関することをも（許可した）。

Verse 127

मौनव्रतधरा यान्ति पुनः प्राप्यार्थहेतवे ॥ एवमेतन्महाप्राज्ञ यन्मां त्वां परिपृच्छसि ॥

沈黙の誓戒を保つ者たちは（そのとおりに）進み、そして再び、目的の因としてその所願を得る。大いなる智者よ、汝が我に問うところは、まさにこのようである。

Verse 128

किं तद्वद यथाकार्यं येन सिद्धं भवेदिदम् ॥ त्रिकालज्ञ उवाच ॥ या सा ते राजमहीषी तामानय वराननाम् ॥

「それは何か。これが成就するために、何をなすべきか告げよ。」三時を知る者は言った。「汝の王妃、麗しき顔貌のその人を連れて来よ。」