Adhyaya 154: The Efficacy of Yamunā River Pilgrimage Sites (Merits of Mathurā-Region Tīrthas)

Verse 1

अथ यमुनातीरथप्रभावः ॥ वराह उवाच ॥ एवंविधां च मथुरां दृष्ट्वा तौ मुदमापतुः ॥ एवं तु वसतस्तस्य राज्ञस्तत्र वसुन्धरे ॥

ここに（ヤムナーの）聖なる渡しの威力の説話が始まる。ヴァラーハは言った。「そのようなマトゥラーを見て、かの二人は歓喜に満たされた。かくして、その王がそこに住まうあいだ、ヴァスンダラー（大地）よ……」

Verse 2

पप्रच्छ च तदा भार्या यद्गुह्यं पूर्वभाषितम् ॥ पुरस्थेन तदा राज्ञा वक्ष्यामि मथुरां प्रति

そのとき王妃は、先に語られた秘事について尋ねた。王は彼女の前に立ち、「マトゥラー（Mathurā）へ向かう途上でそれを語ろう」と言った。

Verse 3

॥ तन्मे वद महाराज यद्गोप्यं पूर्वभाषितम् ॥ राजाप्युवाच तां राज्ञीं त्वयाप्युक्तं पुरा मम

「大王よ、先に語られた秘め事をお聞かせください。」王は王妃に答えた。「そなたもまた、かつて我に秘事を語ったではないか。」

Verse 4

तद्वदस्व स्वकं गुह्यं पश्चाद्वक्ष्याम्यहं तव ॥ इत्युक्त्वा पीवरी ज्ञात्वा प्रहस्य तु गुणालयाः

「ゆえに、まずそなた自身の秘事を語れ。後に我がそなたの秘事を語ろう。」これを悟ったピーヴァリー（Pīvarī）—徳の蔵—は微笑んだ。

Verse 5

प्रोवाच चैव राजानं मनसः प्रीतिकारणम् ॥ अहं तु पीवरी नाम गङ्गातीरनिवासिनी

彼女は心を喜ばせるように王に語った。「私はピーヴァリー（Pīvarī）と申し、ガンガー（Gaṅgā）の岸辺に住んでおります。」

Verse 6

आगतेमां पुरीं द्रष्टुं कुमुदस्य तु द्वादशीम् ॥ नावमारुह्य यान्तीह पतिता यमुनाजले

「私はクムダ（Kumuda）の第十二日（dvādaśī）にこの都を見ようと来て、舟に乗りましたが、こちらへ向かう途中でヤムナー（Yamunā）の水に落ちてしまいました。」

Verse 7

सद्यः प्राणैर्वियुक्ता च तत्तीर्थस्य प्रभावतः ॥ काशीराजपतेः कन्या यातास्मि वसुधाधिप

私はたちまち生命の息から離れた。だがそのティールタ（聖地）の威力により、地の主よ、私は（カ―シーの王の）娘として知られる者となった。

Verse 8

त्वया विवाहिता राजन्न च मां विजहात्स्मृतिः ॥ एतत्तीर्थप्रभावेन धर्मयुक्ता तथानघ

あなたは私を娶り、王よ、記憶は私を見捨てなかった。このティールタの力によって、私はダルマにかなう者となった――咎なきお方よ。

Verse 9

धारापतनके तीर्थे त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ॥ एतच्छ्रुत्वा ततो राजा कथां प्राग्जन्मसम्भवाम्

ダーラーパタナカ（Dhārāpatanaka）と呼ばれるティールタにおいて、私は自らの命を捨てた。これを聞いて王は、前生に由来する物語を思い巡らした。

Verse 10

मां पश्यन्तौ नियमातस्तत्रैव निधनं गतौ ॥ मृतौ सर्वपरित्यक्तौ गतौ मम सलोकताम्

彼らは私を見つめつつ、定められた行（ニヤマ）に従って、その場で命を終えた。死して—一切を捨て—私と同じ世界（サローカター salokatā）に到った。

Verse 11

एतत्ते कथितं देवि आश्चर्यं यदभून्महत् ॥ त्यक्त्वा चात्मतनुं तीर्थे धारापतनसंज्ञके

王妃よ、これをあなたに語った。すなわち起こった大いなる奇瑞――ダーラーパタナ（Dhārāpatana）と名づけられたティールタにおいて身を捨てた後に……

Verse 12

नाकलोकमवाप्नोति त्यक्तपापो न संशयः ॥ यमुनेश्वरमासाद्य त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ॥

罪を捨て去った者は天界に至る――疑いはない。ヤムネーシュヴァラに到り、自らの命を捨てるならば、その境地を得る。

Verse 13

विष्णुलोकमवाप्नोति दिव्यमूर्तिश्चतुर्भुजः ॥ धारापतनके स्नात्वा नाकलोके स मोदते ॥

彼はヴィシュヌの世界に至り、四臂の神聖なる姿を得る。ダーラーパタナカで沐浴すれば、天界にて歓喜する。

Verse 14

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ अतः परं नागतीर्थं तीर्थानामुत्तमोत्तमम् ॥

そののち、ここで命の息を捨てるなら、彼は我が世界へ赴く。さらにその先にナーガティールタがあり、諸ティールタの中でも最上である。

Verse 15

यत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः ॥ घण्टाभरणकं तीर्थं सर्वपापप्रमोचनम् ॥

そこでは、沐浴して死した者は天に至り、彼らは再び生まれない。ガンター・バラナカと名づけられたティールタは、一切の罪を除く。

Verse 16

यस्मिन् स्नातो नरो याति सूर्यलोकं न संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

そこにて沐浴した人は太陽の世界に至る――疑いはない。さらに、ここで命の息を捨てるなら、彼は我が世界へ赴く。

Verse 17

पुनरन्यत् प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ तीर्थानामुत्तमं तीर्थं ब्रह्मलोकेषु विश्रुतम् ॥

さらに別のことを説こう。聞け、ヴァスンダラーよ。梵天の諸世界に名高い、諸ティールタの中で最上のティールタがある。

Verse 18

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च नियतो नियताशनः ॥ ब्रह्मणा समनुज्ञातो मम लोकं स गच्छति ॥

そこで沐浴し、また（その水を）飲み、自己を制し食を律し、梵天に許可されて、彼はわが世界へ赴く。

Verse 19

तत्राभिषेकं कुर्वीत स्वकर्मपरिनिष्ठितः ॥ मोदते सोमलोके तु एवमेव न संशयः ॥

そこで自らの定められた務めに堅く住しつつ、アビシェーカ（灌頂・儀礼的沐浴）を行うべきである。彼はソーマの世界で歓喜する—まさにそのとおり、疑いはない。

Verse 20

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ सरस्वत्याश्च पतनं सर्वपापहरं शुभम् ॥

そして、もしここで生命の息を捨てるなら、彼はわが世界へ赴く。またサラスヴァティーの「降下／落下」（Sarasvatyāḥ patana）は吉祥にして、あらゆる罪を除き去る。

Verse 21

तत्र स्नातो नरो देवि अवर्णोऽपि यतिर्भवेत् ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि माथुरे मम मण्डले ॥

そこで沐浴したなら、女神よ、人は—たとえヴァルナの外にある者であっても—ヤティ（出家の修行者）となり得る。さらに別のことを、マトゥラーにおけるわが領域のうちで説こう。

Verse 22

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः॥ स्नानमात्रेण मनुजो मुच्यते ब्रह्महत्यया॥

そこで三夜の断食を守って沐浴する者は、ただその沐浴の功徳によって、婆羅門殺し（ブラフマハティヤー）の罪から解放される。

Verse 23

अथात्र मुंचते प्राणान्मम लोकं स गच्छति॥ दशाश्वमेधमृषिभिः पूजितं सर्वदा मुदा॥

そしてそこで生命の息を捨てるなら、彼はわが世界へ赴く。その地は聖仙（リシ）により尊崇され、その功徳は十回のアシュヴァメーダ祭に等しく、常に歓喜をもって礼拝される。

Verse 24

तत्र ये स्नान्ति नियतास्तेषां स्वर्गो न दुर्लभः॥ मथुरापश्चिमे पार्श्वे सततं त्वृषिपूजितम्॥

規律を守ってそこで沐浴する者には、天界は得難くない。マトゥラーの西側にあり、常にリシたちにより崇敬されている。

Verse 25

ब्रह्मणा सृष्टिकाले तु मनसा निर्मितं पुरा॥ मानसં नाम तीर्थं तु ऋषिभिः पूजितं पुरा॥

創造の時に、ブラフマーはかつて心（意）だけによってこれを造った。この聖なるティールタはマーナサティールタと呼ばれ、古よりリシたちに崇敬されてきた。

Verse 26

तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः॥ तीर्थं तु विघ्नराजस्य पुण्यं पापहरं शुभम्॥

そこで沐浴したのちに死する者は天界へ赴き、再び生まれ戻らぬ者と説かれる。また、ヴィグナラージャ（Vighnarāja）のティールタは功徳に満ち、吉祥で、罪を除き去る。

Verse 27

यत्र स्नातान्मनुष्यांश्च विघ्नराजो न पीडयेत्॥ अष्टम्यां च चतुर्दश्यां चतुर्थ्यां तु विशेषतः॥

その地で沐浴した人々を、障碍の王ヴィグナラージャは悩ませない――とりわけ第八ティティ、第十四ティティ、そして殊に第四ティティにおいて。

Verse 28

अविघ्नं कुरुते तस्य सततं पार्वतीसुतः॥ तत्राथ मुंचते प्राणान्मम लोकं स गच्छति॥

パールヴァティーの御子は、彼に常に無障碍をもたらす。やがて彼はその地で命の息を捨て、わが世界へ赴く。

Verse 29

ततः परे कोटितीर्थे पवित्रं परमं स्मृतम्॥ तत्र वै स्नानमात्रेण गवां कोटिफलं लभेत्॥

その先にコーティティールタがあり、至上に清浄なるものとして伝えられる。そこでは、ただ沐浴するだけで、千万の牛を施すに等しい功徳の果を得る。

Verse 30

तथात्र मुंचते प्राणान् लोभमोहविवर्जितः॥ सोमलोकमतिग्रम्य मम लोकं च गच्छति॥

同じく、その地で命の息を捨て、貪りと迷妄を離れた者は、ソーマの世界を超えて、またわが世界へと赴く。

Verse 31

अतः परं शिवक्षेत्रमर्धक्रोशं तु दुष्करम्॥ तत्र स्थितो हरो देवो मथुरां रक्षते सदा॥

さらにその先には、半クロ―シャに及ぶシヴァの聖域（クシェートラ）があり、踏破し難い。そこに神ハラが住し、常にマトゥラーを守護する。

Verse 32

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च माठुरं लभते फलम् ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम लोकं स गच्छति ॥

そこで沐浴し、また（その水を）飲めば、マトゥラーに相応する功徳を得る。さらにそこで命の息を捨てるなら、わが世界へ赴く。

Verse 33

स्वां चाप्यकथयत्तस्यै यथा संयमने मृतः ॥ एवं तौ मथुरां प्राप्य स्नात्वा यामुनतीर्थके ॥

そして彼は彼女に、自らの次第—ヤマの国でいかに死んだか—をも語った。かくして二人はマトゥラーに至り、ヤムナーの渡し場で沐浴して、さらに進んだ。

Verse 34

सोमतीर्थे तु वसुधे पवित्रे यमुनाम्भसि ॥ यत्र पश्यति मां सोमो द्वापरे युगसंस्थिते ॥

しかしソーマティールタにおいて、地よ、ヤムナーの清浄なる水の中で—ドヴァーパラの世が定まって流れる時、ソーマはそこで我を拝する。

Verse 35

तस्मिंस्तीर्थवरे स्नातं न पीडयति विघ्नराट् ॥ विद्यारम्भेषु सर्वेषु यज्ञदानक्रियासु च ॥

その最勝のティールタで沐浴した者は、「障碍の王」に悩まされない。これはあらゆる学びの開始においても、祭祀・布施・諸儀礼の行においても同様である。