Adhyaya 139: The Glory of Varāha’s Rite: Merits of Cow-dung Plastering, Sweeping, Singing, Instrumental Music, and Dance (with a Truth-Vow Exemplum)

Verse 1

अथ सौकरमाहात्म्यम्॥ श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि लिप्यमानस्य यत्फलम्॥ सर्वं ते कथयिष्यामि यथा प्राप्नोति मानवः॥

ここに「サウカラ・マーハートミヤ」が始まる。聖なるヴァラーハは言った。女神よ、真実に即して聞きなさい――これが書き記され、刻まれることの果報を。人がいかにそれを得るか、すべてを汝に語ろう。

Verse 2

गृहीत्वा गोमयं भूमे मम वेश्मोपलेपयेत्॥ न्यस्तानि तत्र यावन्ति पदानि च विलिम्पतः॥

大地よ、牛糞を取り、わが住まいをそれで塗り固めよ。塗り固める間にそこへ置かれる足取りの数だけ、（それに応じた果報が生じる）。

Verse 3

तावद्वर्षसहस्राणि दिव्यानि दिवि मोदते॥ यदि द्वादशवर्षाणि लिप्यते मम कर्मसु॥

かくのごとき幾千の神聖なる歳月、天において歓喜する。もし十二年のあいだ、わが儀礼と聖なる行いに関わる書写・刻記に従事するならば。

Verse 4

जायते विपुले शुद्धे धनधान्यसमाकुले॥ दिव्यैर्नमस्कृतो देवि कुशद्वीपं च गच्छति॥

彼は広大で清浄、財宝と穀物に満ちた地に生まれる。天なる者たちに礼敬され、女神よ、さらにクシャドヴィーパ（Kuśadvīpa）へ赴く。

Verse 5

कुशद्वीपमनुप्राप्य सहस्राणि च जीवति॥ दश चैव तु वर्षाणां मम भक्तो महाञ्छुचिः॥

クシャドヴィーパ（Kuśadvīpa）に到りて、彼は幾千年も生きる。さらに十年のあいだ、まことにわが信徒は偉大にして清浄である。

Verse 6

कुशद्वीपात्परिभ्रष्टो मम कर्मपरायणः॥ राजा वै जायते सुभ्रु सर्वधर्मेषु निष्ठितः॥

クシャドヴィーパ（Kuśadvīpa）より堕ちたとしても、わが定めた行いに専心する者は、まことに王として生まれる。麗しき眉の女神よ、あらゆるダルマに安住して。

Verse 7

तेन तस्य प्रभावेण मम कर्मपरायणः॥ भक्तौ व्यवस्थितश्चापि सर्वशास्त्राणि पृच्छति॥

その功徳の力によって、わが定めた行いに専心し、しかも信愛に堅く住する者は、あらゆるシャーストラ（śāstra）を問い究める。

Verse 8

देवि कारयते सर्वं मम चायतनानि च॥ कारयित्वा यथान्यायं मम लोकं स गच्छति॥

女神よ、これら一切の事業を、わが聖所をも含めて成し遂げさせ、しかるべき法と規定に従って正しく完成させた者は、わが世界へ赴く。

Verse 9

गोमयस्य तु वक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ गोमयन्तु समासाद्य यावल्लोकोऽनुगच्छति॥

今、牛糞について語ろう。聞け、ヴァスンダラーよ。牛糞を得たなら、その功徳は世界が存続する限り人に随う。

Verse 10

गोमयानां च नेता वै स्वर्गलोके महीयते॥ ततः स शाल्मले द्वीपे रमते च मुदा युतः॥

また、牛糞の供給と用い方において先導する者は、まことに天界で尊ばれる。その後、歓喜を具えてシャールマラ・ドヴィーパにて楽しむ。

Verse 11

एकादशसहस्राणि एकादशशतानि च॥ शाल्मलात्तु परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः॥

一万一千、さらに千百（年）ののち、シャールマラより落ちて、彼はダルマにかなう正義の王となる。

Verse 12

मद्भक्तश्चैव जायेत सर्वधर्मविदां वरः॥ अथ द्वादशवर्षाणि मच्छ्रितः सुदृढव्रतः॥

そして彼は我が信者として生まれ、あらゆるダルマを知る者の中で最勝となる。さらに十二年のあいだ我に帰依し、堅固な誓戒を保つ。

Verse 13

वहते गोमयं सुष्ठु मम लोकं स गच्छति॥ स्नानोपलेपने भूमे सलिलं यो ददाति च॥

そのような聖なる用のために牛糞をよく運ぶ者は、わが世界に至る。また大地よ、沐浴のため、そして地面を塗り固めるために水を施す者は、

Verse 14

तस्य पुण्यं महाभागे शृणु तत्त्वेन निष्कलम्॥ यावन्तो बिन्दवस्तत्र पानीयस्य वसुन्धरे॥

聞け、幸いなる者よ。その功徳を、真実にして余すところなく。そこにある飲み水の滴の数だけ、ヴァスンダラーよ、

Verse 15

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते॥ स्वर्गलोकात्परिभ्रष्टः क्रौचद्वीपं च गच्छति॥

その数だけ幾千年ものあいだ天界で尊ばれる。やがて天界より落ちて、クラウンチャ・ドヴィーパにも赴く。

Verse 16

क्रौञ्चद्वीपात्परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः॥ तेनैव गुणयोगेन श्वेतद्वीपं च गच्छति॥

クラウンチャ・ドヴィーパより落ちて、彼はダルマに立つ正しい王となる。その徳との結びつきによって、さらにシュヴェータ・ドヴィーパへも赴く。

Verse 17

सम्मार्जनं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ यां गतिं पुरुषा यान्ति स्त्रियो वा कर्मसु स्थिताः॥

これより掃き清めと清掃について説こう。聞け、ヴァスンダラーよ――これらの行いに従事する時、 पुरुष（男）もまた女も到るべき行き先（帰趣）を。

Verse 18

शुचिर्भागवतः शुद्धोऽपराधविवर्जितः ॥ यावन्तः पांसवो भूमेरुड्डीयन्ते तु चालिताः

清浄にして主に帰依し、浄められ、罪過なき者は――（功徳を得る）地がかき動かされて舞い上がる塵の粒子の数ほど（年または量において）。

Verse 19

तत्र स्थित्वा चिरङ्कालं राजा भवति धार्मिकः ॥ ततो भुक्त्वा सर्वभोगान्स्थित्वा संसारसागरे

そこで久しくとどまれば、彼は法にかなう義なる王となる。さらに、あらゆる享楽を味わったのちも、世間の存在の海（輪廻の海）において歩みを続ける。

Verse 20

श्वेतद्वीपं ततो गच्छेन्मत्कर्मनिरतः शुचिः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्व गदतो मम

それから、清浄にして我が儀礼に専心する者は、シュヴェータドヴィーパ（Śvetadvīpa）へ赴くべきである。さらに汝に語ろう—我が言葉を聴け。

Verse 21

गायनं ये प्रकुर्वन्ति मम कर्मपरायणाः ॥ तेषां यद्यत्फलं भूमे शृणुष्व गदतो मम

我が儀礼に帰依して讃歌を歌う者たちよ――大地よ、彼らにそれぞれ生ずる果報を、我が語るところとして聴け。

Verse 22

गीयमानस्य गीतस्य यावदक्षरपङ्क्तयः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि इन्द्रलोके महीयते

歌われる讃歌にいくつの音節の列があるか、その数だけ幾千年にわたり、彼はインドラの世界（インドラローカ）で尊ばれる。

Verse 23

रूपवाग्गुणवान् सिद्धः सर्ववेदविदां वरः ॥ नित्यं पश्यति तत्रस्थो देवराजं न संशयः

容姿と徳を備え、成就し、あらゆるヴェーダを知る者の中で最勝なる者は、そこに住して常に天神の王インドラを拝見する。これに疑いはない。

Verse 24

मद्भक्तश्चैव जायेत इन्द्रलोकपथे स्थितः ॥ सर्वकर्मगुणश्रेष्ठस्तत्रापि मम पूजकः

彼はわが भक्तとして生まれ、インドラの世界へ至る道に住する。あらゆる行いと徳において最勝であり、そこにあっても我を礼拝する者となる。

Verse 25

इन्द्रलोकात्परिभ्रष्टो मम गीतपरायणः ॥ नन्दनोपवने रम्ये रमन्देवगणैः सह

インドラ界より退いたのち、我を讃えて歌うことに専心する者は、神々の群れとともに、麗しきナンダナの園林にて歓喜する。

Verse 26

ततः स भूमौ जायेत वैष्णवैः सह संस्थितः ॥ गायन्मम यशो नित्यं भक्त्या परमया युतः

その後、彼は地上に生まれ、ヴァイシュナヴァたちとともに住する。最上の信愛に結ばれ、常に我が名声を歌い続ける。

Verse 27

मत्प्रसादात्स शुद्धात्मा मम लोकं हि गच्छति

我が恩寵によって、その清らかな魂の者はまことに我が世界へと至る。

Verse 28

धरन्युवाच ॥ अहो गीतप्रभावो वै यस्त्वया कीर्त्तितो महान् ॥ के च गीतप्रभावेण सिद्धिं प्राप्ता महौजसः ॥

ダラニーは言った。「ああ、あなたが称え説かれた聖なる歌の力はまことに偉大です。では、その歌唱の力によって成就を得た者—大いなる霊的威力を備えた者たち—とは誰なのでしょうか。」

Verse 29

वराह उवाच ॥ तत्रैव चाश्रमे भद्रे चाण्डालः कृतनिश्चयः ॥ दूराज्जागरने याति मम भक्तौ व्यवस्थितः ॥

ヴァラーハは言った。「その同じ場所のアーシュラマにて、吉祥なる者よ、決意堅固なチャンダーラがいた。彼は遠方より夜の守夜のために来て、わたしへの信愛に安住していた。」

Verse 30

गायमानश्च गीतानि संवत्सरगणान्बहून् ॥ श्वपाकः स गुणज्ञश्च मद्भक्तश्चैव सुन्दरी ॥

「多くの年の巡りにわたり歌を歌い続け、そのシュヴァパーカは徳の見分けに通じ、またわたしの信奉者でもあった、美しき者よ。」

Verse 31

कौमुदस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥ सुप्ते गते येन जाते वीणामादाय चङ्क्रमात् ॥

「そしてカウムダと呼ばれる月の白分の十二日（ドヴァーダシー）に、眠りが去って起き上がると、彼はヴィーナーを手に取り、歩き回り始めた。」

Verse 32

जाग्रंस्तत्र स चाण्डालो गृहीतो ब्रह्मरक्षसा ॥ अल्पप्राणः श्वपाको वै बलवान्ब्रह्मराक्षसः ॥

「そこで守夜していたとき、そのチャンダーラはブラフマラークシャサに捕らえられた。シュヴァパーカは息も絶え絶えとなり、ブラフマラークシャサは強大であった。」

Verse 33

दुःखशोकेन सन्तप्तो न शक्नोति विचेष्टितुम् ॥ तेन प्रोक्तः श्वपाकेण बलवान्ब्रह्मराक्षसः ॥

苦痛と悲嘆に焼かれて、彼は身動きできなかった。すると、その強大なるブラフマ・ラークシャサ（brahmarākṣasa）は、そのシュヴァパーカ（śvapāka）により語りかけられた。

Verse 34

किं त्वया चेष्टितं मह्यं यस्त्वेवं परिधावसि ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा तेन वै ब्रह्मरक्षसा ॥

「私に何をしたのだ、かくもこのように走り回るとは？」シュヴァパーカ（śvapāka）の言葉を聞いて、そのブラフマ・ラークシャサは（答え／語り続けた）。

Verse 35

ततः प्रोवाच तं श्वादं मानुषाहारलोलुपः ॥ अथेह दशरात्रं मे निराहारस्य तिष्ठतः ॥

それから、人の食をむさぼる者は、そのシュヴァーダ（śvāda）に告げた。「ここで私は十夜のあいだ、断食して留まっていた……」。

Verse 36

विधात्रा विहितस्त्वं वा आहारः पारणाविधौ ॥ अद्य तां भक्षयिष्यामि सवसामांसशोणितैः ॥

定めを司るヴィダートリ（Vidhātṛ）は、断食を解く儀礼において汝を我が食と定めた。今日、我は汝を脂肪・肉・血とともに貪り食う。

Verse 37

राक्षसं छन्दयामास मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥ एवमेतन्महाभाग भक्ष्योऽहं समुपागतः ॥

我への信愛に堅く立ち、彼はラークシャサ（rākṣasa）を説き伏せようとして言った。「まことにそのとおりです、尊き御方よ。私は食されるべきものとしてここに参りました。」

Verse 38

अवश्यमेतत्कर्तव्यं धात्रा दत्तं यथा तव ॥ किं त्वहं देवदेवस्य भक्त्या गातुं च जागरे ॥

「これはまさしく為されねばならぬ。創造主が汝に割り当てたとおりである。だが私は、神々の神への信愛ゆえに、赴いて誓願のために徹夜の守夜をしたい。」

Verse 39

उद्यंस्तत्र गत्वाहमुपास्य विधिना हरिम् ॥ पश्चात्खादस्व मां रक्षो जागराद्विनिवर्तितम् ॥

「夜明けにそこへ行き、正しい作法に従ってハリを礼拝する。その後、ラークシャサよ、守夜から戻った私を食らうがよい。」

Verse 40

विष्णोः सन्तोषणार्थाय यतो मे व्रतमास्थितम् ॥ जागरे विनिवृत्ते मां भक्षय त्वं यदीच्छति ॥

「ヴィシュヌを喜ばせるために私はこの誓願を立てた。守夜が終わったなら、そのとき私を食らえ——望むならば。」

Verse 41

श्वपाकस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मरक्षः क्षुधार्दितः ॥ उवाच पुरुषं वाक्यं श्वपाकं तदनन्तरम् ॥

シュヴァパーカの言葉を聞くと、飢えに苦しむブラフマ・ラークシャサは、続いてその男、シュヴァパーカに次のように語りかけた。

Verse 42

मिथ्या किं भाषसे मूढ पुनरेष्यामि तेऽन्तिकम् ॥ मृत्योर्मुखमनुप्राप्य पुनर्जीवति मानवः ॥

「なぜ偽りを語るのだ、愚か者よ。私は再びお前のもとへ戻って来る。死の口にまで至った人間が、また生き返るというのか。」

Verse 43

रक्षसो मुखविभ्रष्टः पुनरागन्तुमिच्छसि ॥ राक्षसस्य वचः श्रुत्वा चाण्डालस्तमथाब्रवीत् ॥

「羅刹（rākṣasa）の口から逃れたのに、また戻りたいというのか？」羅刹の言葉を聞いて、チャンダーラ（caṇḍāla）は彼にこう答えた。

Verse 44

यद्यप्यहं हि चाण्डालः पूर्वकर्मविदूषितः ॥ सम्प्राप्तो मानुषं भावं विहितेनान्तरात्मना ॥

「たとえ私はまことにチャンダーラ（caṇḍāla）で、過去の業により汚されていようとも、正しく定められた内なる決意によって人としての境地を得た。」

Verse 45

शृणु मत्समयं रक्षो येनाहं पुनरागमम् ॥ दूराज्जागरनं कृत्वा लोकस्य द्विजराक्षस ॥

「聞け、羅刹（rākṣasa）よ。これが我が誓願であり、これによって私は再び戻る。世のために遠くから守夜の行を修したのち、ああ『二度生まれの羅刹』（ブラフマ・ラークシャサ brahmarākṣasa）よ……」

Verse 46

सत्येन सिद्धिं प्राप्ता हि ऋषयो ब्रह्मवादिनः ॥ सत्येन दीयते कन्या सत्यं जल्पन्ति ब्राह्मणाः ॥

「真実によって、ブラフマンを語る聖仙（ṛṣi）はまことに成就を得た。真実によって乙女は（婚姻として）授けられ、ブラーフマナ（brāhmaṇa）は真実をもって語る。」

Verse 47

सत्यं जयन्ति राजानस्त्रीण्येतान्यब्रुवन्नृतम् ॥ सत्येन गम्यते स्वर्गो मोक्षः सत्येन चाप्यते ॥

「真実によって王たちは勝利する――この三者は虚偽を語らない。真実によって天界に至り、また真実によって解脱（mokṣa）も得られる。」

Verse 48

सत्येन तपते सूर्यः सोमः सत्येन राज्यते ॥ षष्ठ्यष्टमीममावास्यामुभे पक्षे चतुर्दशी ॥

真実によって太陽は熱を放ち、真実によって月は輝き、その支配を保つ。第六日・第八日・新月日（アマーヴァーシャー）および両半月の第十四日（チャトゥルダシー）に、真実が万有を支える原理として宣言される。

Verse 49

अस्नातानां गतिं यास्ये यद्यहं नागमे पुनः ॥ गुरुपत्नीं राजपत्नीं योऽभिगच्छति मोहितः ॥

「もし我が再び帰らぬなら、沐浴せずに死ぬ者たちの行き先に我も至らん。（これが我が誓願である。）迷妄により、師の妻または王の妻に近づく者は—」

Verse 50

तां गतिं सम्प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ याजकानां च ये लोका ये च मिथ्याभिभाषिणाम् ॥

「もし我が再び帰らぬなら、我もまたその同じ行き先に至らん—不正な祭官に割り当てられた諸世界、そして虚言を語る者たちの世界に。」

Verse 51

तां गतिं सम्प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ ब्रह्मघ्ने च सुरापे वा स्तेने भग्नव्रते तथा ॥

「もし我が再び帰らぬなら、我もまたその同じ行き先に至らん—バラモン（brāhmaṇa）殺し、酒などの酩酊物を飲む者、盗人、そして誓戒を破る者の行き先に。」

Verse 52

तेषां गतिं प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा तुष्टो ब्राह्मणराक्षसः ॥

「もし我が再び帰らぬなら、我は彼らの行き先に入らん。」シュヴァパーカ（śvapāka—被差別の者／火葬場の働き手）の言葉を聞いて、ブラーフマナ・ラークシャサ（brāhmaṇa-rākṣasa）は満足した。

Verse 53

उवाच मधुरं वाक्यं गच्छ शीघ्रं नमोऽस्तु ते ॥ ब्रह्मराक्षसमुक्त्वा तु श्वपाकः कृतनिश्चयः ॥

彼は甘美な言葉を告げた。「急いで行け。汝に敬礼する。」こうしてブラフマラークシャサに語りかけ、シュヴァパーカは決意堅く—

Verse 54

पुनर्गायति मह्यं वै मम भक्तौ व्यवस्थितः ॥ अथ प्रभाते विमले गीते नृत्ये च जागरे ॥

彼はまことに再び私のために歌い、私への信愛（バクティ）に安住していた。やがて澄みわたる暁に、歌と舞と終夜の覚醒を終えて、

Verse 55

उवाच मधुरं वाक्यं चाण्डालं कृतनिश्चयम् ॥ क्व यासि त्वरितः साधो न च त्वं गन्तुमर्हसि ॥

彼は決意堅いチャンダーラに甘やかに語った。「善き人よ、なぜそれほど急ぐのか。どこへ行くのだ。汝は行くべきではない。」

Verse 56

जानन्कौणपपं तं च न त्वं मर्त्तुमिहार्हसि ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा चाण्डालः पुनरब्रवीत् ॥

「彼が卑しき罪人であると知りながら、なお汝はここで死ぬべきではない。」その男の言葉を聞いて、チャンダーラは再び言った。

Verse 57

समयो मे कृतः पूर्वं राक्षसेन हि भक्षता ॥ तेन तत्र गमिष्यामि सत्यं च परिपालयन् ॥

チャンダーラは言った。「以前、我を食らうべきラークシャサと約束を結んだ。ゆえに私はそこへ赴き、真実（サティヤ）を守り通す。」

Verse 58

ततः स पद्मपत्राक्षः श्वपाकं प्रत्युवाच ह॥ मधुरां गिरमादाय विहितेनान्तरात्मना

そのとき、蓮の葉のような眼をもつ御方はシュヴァパーカに語りかけ、内に心を整えて、やさしい言葉を口にした。

Verse 59

मा गच्छ तत्र चाण्डाल यत्रासौ पापराक्षसः॥ जीवितार्थाय सत्यस्य न दोषः परिहापनात्

「行ってはならぬ、チャーンダーラよ、あの罪深きラークシャサのいる所へ。命を守るためなら、語った真実から退くことに罪はない。」

Verse 60

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा श्वपाकः संशितव्रतः॥ उवाच मधुरं वाक्यं मरणे कृतनिश्चयः

その言葉を聞くと、誓いに堅きシュヴァパーカは、死を決して、やさしい言葉で答えた。

Verse 61

नाहमेवं करिष्यामि यन्मां त्वं परिभाषसे॥ न चाहं नाशये सत्यमेतन्मे निश्चितं व्रतम्

「あなたが私に言うようにはいたしません。真実を損なうこともいたしません。これが私の定まった誓いです。」

Verse 62

सत्यमूलं जगत्सर्वं कुलं सत्ये प्रतिष्ठितम्॥ सत्यमेव परो धर्म आत्मा सत्ये प्रतिष्ठितः

「この一切世界は真実を根とし、家系と社会の継続も真実に立つ。真実こそ最高のダルマであり、自己（アートマン）もまた真実に安住する。」

Verse 63

न चैवाहं तदुत्सृज्य असत्यः स्यां कदाचन॥ नाहं मिथ्या चरिष्यामि गच्छ तात नमोऽस्तु ते

“And I, having cast that aside, would never become untruthful. I will not practice falsehood. Go, dear sir; salutations to you.”

Verse 64

आगतोऽस्मि महाभाग मा विलम्बय भक्षय॥ त्वत्प्रसादादहं गन्ता वैष्णवं स्थानमुत्तमम्

“I have come, O fortunate one—do not delay; consume (me). By your favor, I shall go to the supreme Vaiṣṇava abode.”

Verse 65

एतानि मम गात्राणि भक्षयस्व यथेष्टतः॥ पिबोष्णं रुधिरं मह्यं पीडितोऽसि क्षुधा भृशम्

“Eat these limbs of mine as you wish. Drink my warm blood; you are greatly afflicted by hunger.”

Verse 66

तर्पयस्व स्वमात्मानं कुरुष्व मम वै हितम्॥ श्वपाकस्य वचः श्रुत्वा ततः स ब्रह्मराक्षसः

“Satisfy yourself; indeed, do what is beneficial for me.” Having heard the śvapāka’s words, then that brahmarākṣasa…

Verse 67

उवाच मधुरं वाक्यं श्वपाकं तदनन्तरम्॥ साधु तुष्टोऽस्म्यहं वत्स सत्यं धर्मं च पालितम्

Immediately thereafter, he spoke gentle words to the śvapāka: “Well done, dear one; I am satisfied—truth and dharma have been upheld.”

Verse 68

चण्डालस्याविधिज्ञस्य यस्य ते मतिरीदृशी॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः सत्यसङ्गरः॥

ブラフマラークシャサの言葉を聞いた真実に堅きシュヴァパーカは答えた。「正しい儀礼を知らぬチャンダーラである私に対し、どうしてあなたの心がそのようであり得るのか。」

Verse 69

उवाच मधुरं वाक्यं ब्रह्मराक्षसमेव तु॥ यद्यप्यहं वै चाण्डालः सर्वकर्मविवर्जितः॥

彼はブラフマラークシャサに甘美な言葉で語った。「たとえ私はまことにチャンダーラであり、あらゆる（祭式の）行為から除かれているとしても……。」

Verse 70

तथापि सत्यं वक्तव्यं ब्रह्मराक्षस नित्यशः॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षो भयानकम्॥

「それでも、ブラフマラークシャサよ、真実は常に語られるべきである。」シュヴァパーカの言葉を聞いて、恐るべきブラフマラークシャサは（答えた）。

Verse 71

उवाच मधुरं वाक्यं श्वपाकं संहितव्रतम्॥ यत्त्वया गीयते रात्रौ विष्णोर्जागरणं प्रति॥

彼は戒を慎むシュヴァパーカに甘く語った。「汝が夜に歌うもの、ヴィシュヌ（Viṣṇu）の覚醒の守夜に向けられたその讃歌は……。」

Verse 72

फलं गीतस्य मे देहि यदीच्छेर्जীৱितं स्वकम्॥ ततो मोक्ष्यामि कल्याण भक्ष्यामि न च भीषणः॥

「汝が自らの命を望むなら、汝の歌の果（功徳）を我に与えよ。そうすれば、善き者よ、汝を解き放つ。汝を喰らわぬ—恐れるな。」

Verse 73

भक्षयामीति चोक्त्वा मां गीतपुण्यं किमिच्छसि॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षोऽब्रवीत्पुनः॥

「汝を喰らわん」と言って、わが歌の功徳のいかなるものを汝は求めるのか。śvapākaの言葉を聞いて、ブラフマ・ラークシャサは再び語った。

Verse 74

देहि मे त्वेकयामीयं पुण्यं गीतस्य वै परम्॥ ततो मोक्ष्यसि भक्ष्येण सङ्गतः पुत्रदारकैः॥

汝の歌の至上の功徳、すなわち一夜の夜更かし（夜の勤行）の功徳を我に与えよ。そうすれば、喰われることから解き放たれ、子らと妻とに結ばれて帰るであろう。

Verse 75

श्रुत्वा राक्षसवाक्यानि चाण्डालो गीतलोभितः॥ उवाच मधुरं वाक्यं राक्षसं कृतनिश्चयः॥

ラークシャサの言葉を聞き、チャンダーラはその歌（の功徳）に心を惹かれ、決意を固めて、ラークシャサに甘美な言葉で語りかけた。

Verse 76

न गायनफलṃ दद्मि ब्रह्मरक्षस्तवेप्सितम्॥ भक्षयस्व यथान्यायं रुधिरं पिब चेप्सितम्॥

我は汝の望む我が歌の果報を与えぬ、ブラフマ・ラークシャサよ。道理に従い我を喰らえ。望むなら血を飲むがよい。

Verse 77

एतेन तारितोऽस्मीति तव गीतफलेन वै॥ श्रुत्वा वाक्यानि चाण्डालो राक्षसस्य निवारयन्॥

ラークシャサの「これによって、まことに汝の歌の果報により我は救われた」という言葉を聞いて、チャンダーラはそれを制し、ラークシャサの行いを止めた。

Verse 78

उवाच मधुरं वाक्यं चाण्डालो विस्मयान्वितः ॥ किं त्वया विकृतं कर्म तद्ब्रूहि मम राक्षस ॥

チャンダーラは驚嘆に満ち、やさしい言葉で言った。「あなたはどの行いを誤ってなしたのか。語ってくれ、ラークシャサよ。」

Verse 79

कर्मणो यस्य दोषेण राक्षसत्वं समागतः ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षो महायशाः ॥

ある行為の過失によって、彼はラークシャサの境涯に至った。シュヴァパーカの言葉を聞いて、名高いブラフマ・ラークシャサは（答えた）。

Verse 80

श्वपाकवचनं श्रुत्वा राक्षसः पुनरब्रवीत् ॥ एकगीतस्य मे देहि यत्त्वया विष्णुसंसदि ॥

シュヴァパーカの言葉を聞いて、ラークシャサは再び言った。「ヴィシュヌの会座で汝が唱えた、そのただ一つの讃歌を我に授けよ。」

Verse 81

उवाच मधुरं वाक्यं दुःखसन्तप्तमानसः ॥ नाम्ना वै सोमशर्माहं चरको ब्रह्मयोनिजः ॥

悲しみに灼かれた心のまま、彼はやさしく語った。「我が名はソーマシャルマン。ブラーフマナの家系に生まれた遊行の修行者である。」

Verse 82

प्रवर्तमाने यज्ञे तु कदाचिद्दैवयोगतः ॥ उदरे जातशूलोऽहं तेन पञ्चत्वमागतः ॥

ヤジュニャが進行していた折、ある時、宿縁のめぐり合わせにより腹に痛みが生じ、これによって私は死に至った。

Verse 83

अथ पञ्चमहाराात्रे ह्यसमाप्ते क्रतौ तथा ॥ अस्य यज्ञस्य दोषेण मातङ्ग शृणु मे वचः ॥

さて、第五夜にしてなお祭式が未了であったとき、この供犠の過失ゆえに――おおマータンガよ――わが言葉を聞け。

Verse 84

राक्षसत्वमनुप्राप्तस्तेन दुष्टेन कर्मणा ॥ मन्त्रहीनं मया तत्र स्वरहीनं च तत्कृतम् ॥

その穢れた行為によって、我はラークシャサの境涯に堕した。そこでは、我が行いはマントラを欠き、また正しい音調も欠いていた。

Verse 85

मोचयस्वाधमं पापाद्विष्णुगीतॆन सत्वरम् ॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः संशितव्रतः ॥

「速やかに、ヴィシュヌ・ギータによって、この卑しき我を罪より解き放て。」ブラフマ・ラークシャサの言葉を聞き、戒行に堅固なるシュヴァパーカは（応じるべく）身構えた。

Verse 86

सूत्रहीनं तथा तत्र प्राग्वंशादि कृतं मया ॥ परिमाणं च रूपं च मया तत्रोपलक्षितम् ॥

そこにおいて我は、正しい縄墨（基準の紐）なくしてプラーグヴァンシャ等の造作をなし、また寸法と形状をも（誤って）定めた。

Verse 87

कृतस्य तस्य दोषेण योनिं प्राप्तोऽस्मि राक्षसीम् ॥ स्वगीतफलदानेन निस्तारयितुमर्हसि ॥

なされたことの過失により、我はラークシャシーとしての生を得た。汝が自らの讃歌の果報を授け、我を（この境涯より）彼岸へ渡らしめるべきである。

Verse 88

बाढमित्येव तद्वाक्यं राक्षसं प्राब्रवीत्तदा ॥ एतस्य मम गीतस्य सुस्वरस्य फलं तु यत्

彼は羅刹に向かって「然らばそのとおり」と言い、その時さらに語った。「さて、心地よい旋律で歌われたこの我が歌の果報とは——」

Verse 89

ददामि राक्षस त्वं चेन्मुच्यसे शुद्धमानसः ॥ यस्तु गायति संयुक्तं गीतकं विष्णुसन्निधौ

「これを授けよう、羅刹よ。汝が清らかな心を得て解き放たれるならば。だが、ヴィシュヌの御前で整った歌を唱える者は——」

Verse 90

स तारयति दुर्गाणीत्युक्त्वा तद्दत्तवान् फलम् ॥ एवं तस्मात्फलं प्राप्य श्वपाकाद्राक्षसस्तदा

「彼は諸々の艱難を渡らせる」と言って、約した果報を授けた。かくしてその果を得た羅刹は、かつて卑しき境遇にあったが、その時……

Verse 91

कृत्वा सुविपुलं कर्म स ब्रह्मत्वमुपागतः ॥ एतद्गीतफलं देवि प्राप्नोति मनुजो भुवि

きわめて大いなる行いを成し遂げ、彼はブラフマンの位に到った。女神よ、これこそが歌の果報であり、人は地上にあってもこれを得る。

Verse 92

मह्यं जागरतो भद्रे गीयमानं मनस्विनि ॥ यस्तु गायति सुश्रोणि कौमुदीं द्वादशीं प्रति

「我がために、我が覚醒のまま夜を守るとき、吉祥なる者よ、思慮ある淑女よ——美しき腰の者よ、秋の満月の季節カウムディー（Kaumudī）におけるドヴァーダシー（Dvādaśī）に歌う者は——」

Verse 93

सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ यस्तु गायति गीतानि मम जागरणे सदा

一切の執着を捨てて、彼はわが世界へ赴く。さらに、わが覚醒の守夜において常に聖なる歌を唱える者は——

Verse 94

सर्वसङ्गात्प्रमुक्तो वै मम लोकं स गच्छति ॥ एतत्ते कथितं देवि गायनस्य फलं महत्

まことに一切の執着から解き放たれた者は、わが世界へ赴く。かくして、女神よ、歌唱の大いなる果報を汝に語った。

Verse 95

यस्य गीतस्य शब्देन तरेत्संसारसागरम् ॥ वादित्रस्य प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

その歌の響きによって輪廻の大海を渡り得る。いま楽器の用と功徳を説こう。大地ヴァスンダラーよ、それを聴け。

Verse 96

प्राप्तवान्मानुषो येन देवेभ्यः सबलां स्वयम् ॥ शम्पातालप्रयोगेण सन्निपातेन वा पुनः

これによって人は自ら神々から「サバラー」—豊かに具わった施与、福徳ある牝牛—を得た。あるいは「シャムパーターラ」の方法を用いて、または再び衆会の集まり・機会によって——

Verse 97

नववर्षसहस्राणि नववर्षशतानि च ॥ कुबेरभवनं गत्वा मोदते वै यदृच्छया

九千年、さらに九百年のあいだ、クベーラの住処に至って、彼はまことに歓喜する。あたかも幸運のめぐり合わせによって。

Verse 98

कुबेरभवनाद्भ्रष्टः स्वच्छन्दगमनालयः॥ शम्यादितालसंपातैर्मम लोकं स गच्छति॥

クベーラの住処より落ちたとしても、自在に往来できる住まいを得ている者は、シャミヤー（śamyā）に始まる律動の拍子を打つことによって、わが世界に至る。

Verse 99

नृत्यमानस्य वक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे। मानवो येन गच्छेत् तु छित्त्वा संसारबन्धनम्॥

舞う者の得る果報を説こう。聞け、ヴァスンダラーよ——これによって人は輪廻（サンサーラ）の束縛を断ち切り、進みゆくことができる。

Verse 100

फलं प्राप्नोति सुश्रोणि मम कर्मपरायणः॥ रूपवान् गुणवान् शूरः शीलवान् सत्पथे स्थितः॥

その果報を得る、麗しき腰の者よ、わがための行いに専心する者は、容姿端麗となり、徳を備え、勇敢で、品行正しく、善き道に安住する。

Verse 101

मद्भक्तश्चैव जायेत संसारपरिमोचितः॥ यस्तु जागरितो नित्यं गीतवाद्येन नर्तकः॥

そして彼は輪廻（サンサーラ）より解き放たれ、わが भक्तとして生まれる——とりわけ、歌と器楽に伴われ、常に目覚めて怠らぬ舞人はそうである。

Verse 102

जम्बूद्वीपं समासाद्य राजराजस्तु जायते॥ सर्वकर्मसमायुक्तो रक्षिता वै महीपतिः॥

ジャンブードヴィーパに至れば、彼は王の中の王として生まれる——あらゆる務めに通じ、まことに守護者として、大地の主となる。

Verse 103

मद्भक्तश्चैव जायेत मम कर्मपरायणः॥ उपहार्याणि पुष्पाणि मम कर्मपरायणः॥

そして彼は我が भक्तとして生まれ、我がために行う行為に専心する。供養にふさわしい花々を捧げる—まさに我がための行いに帰依する者である。

Verse 104

यो मामुपनयेद्भूमे मम कर्मपथे स्थितः॥ पुष्पाणि तत्र यावन्ति मम मूर्द्धनि धारयेत्॥

我がための行為の道に立ち、我に供物を携えて来る者よ、地よ—そこにある花の数だけ、それらを我が頭上に捧げ置くべきである。

Verse 105

स कृत्वा पुष्कलं कर्म मम लोकं स गच्छति॥ एतत्ते कथितं देवि भक्तानां तु महौजसाम्॥

豊かで優れた奉仕の業を成し遂げたのち、彼は我が世界へ赴く。女神よ、これは大いなる威力を備えた भक्तたちについて汝に語られた。

Verse 106

मम भक्तसुखार्थाय सर्वसंसारमोक्षणम्॥ य एतत्पठते भूमे कल्यमुत्थाय मानवः॥

我が भक्तの安楽のために—これは一切の輪廻（サンサーラ）からの解脱の手段である。地よ、吉き時に起き上がった人がこれを誦するならば…

Verse 107

स तु तारयते जन्तुर्दश पूर्वान्दशापरान्॥ न पठेन्मूर्खमध्ये तु पिशुनानां पुरो न च॥

その者はまことに救済する—前の十代と後の十代を。だが愚か者の中で誦してはならず、また中傷する者の前でも誦してはならない。

Verse 108

पठेद्भागवतानां च मध्ये मुक्तिरतात्मनाम्॥ अश्रद्दधाने क्रूरे वा न पठेद्देवले तथा॥

この教えは、解脱に心を向ける信者たちのただ中で誦すべきである。だが、信のない者や残忍な者の前では誦してはならず、またここに定められるように寺院の境内でも誦してはならない。

Verse 109

मा पठेच्छास्त्रदूषाय अध्यायं वा कदाचन॥ यदीच्छेत्परामां सिद्धिं मम लोके महीयते॥

経典を汚す者には、章であっても決して誦してはならない。最高の成就を望むなら、そのような自制と規律によって、わが界において尊ばれる。

Verse 110

समीपे यदि वा दूरे गत्वा नयति गोमयम्॥ यावन्ति तत्पदान्यस्य तावद्वर्ष सहस्रकम्॥

近くからであれ遠くからであれ、定められた用のために牛糞を運ぶべく行くなら、その者が踏む歩みの数だけ、千年ごとの功徳の果が説かれる。

Verse 111

जातः सुविमलो भद्रे शरदीव यथा शशी॥ श्वपाकश्चापि सुश्रोणि मम चैवोपगायकः॥

彼はことごとく清浄に生まれる、吉祥なる者よ――秋の月のように。たとえシュヴァパーカ（伝統的区分で低位とされる者）であっても、美しき腰の者よ、まことに我に随い歌う侍者となる。

Verse 112

त्रिंशद्वर्षसहस्राणि त्रिंशद्वर्षशतानि च॥ पुष्करद्वीपमासाद्य स्वच्छन्दगमनालयः॥

三万年とさらに三百年のあいだ、プシュカラ・ドヴィーパに到り、彼はそこに住し、自在の往来をその生のあり方として過ごす、と説かれる。

Verse 113

यदीच्छेत्सिद्धिकल्यानं मङ्गलं च मम प्रियम्॥ धर्माणां परमो धर्मः क्रियाणां परमा क्रिया॥

もし成就と安寧と吉祥――わたしに愛しきもの――を望むなら、これは諸ダルマの中の最上のダルマであり、諸行の中の最上の実践である。

Verse 114

तावद्वर्षशतान्याशु स्वर्गलोके महीयते॥ स्वर्गलोकात्परिभ्रष्टः शाकद्वीपं स गच्छति॥

かくして幾百年ものあいだ、彼は天界において速やかに尊崇される。天界より堕してのち、彼はシャーカ・ドヴィーパ（Śāka-dvīpa）へ赴く。

Verse 115

सूत उवाच॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माधवस्य यशस्विनी॥ कृताञ्जलिपुटा भूयः प्रत्युवाच वसुन्धरा॥

スータは言った。マーダヴァのその言葉を聞くと、誉れ高き大地は合掌して恭敬し、再び答えた――ヴァスンダラーが応じて語った。

Verse 116

तृप्तिं यास्यामि परमां विधात्रा विहितां मम॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाको गीतलालसः॥

「わたしは造物主によって我に定められた最高の満足に至ろう。」ブラフマ・ラクシャスの言葉を聞くと、歌を慕うシュヴァパーカ（śvapāka）は（物語の続きに従い応じ／行動した）。

Verse 117

सत्येन पुनरेष्यामि मन्यसे यदि मुञ्च माम्॥ सत्यमूलं जगत्सर्वं लोकाः सत्ये प्रतिष्ठिताः॥

「真実によって、わたしは再び帰って来よう。もしよしとするなら、わたしを放ってくれ。全世界は真実を根としており、諸世界は真実に立脚している。」

Verse 118

नमो नारायणायेति श्वपाकः परिवर्त्तते॥ ततस्त्वरितमागत्य पुमांस्तस्याग्रतः स्थितः॥

「ナモー・ナーラーヤナ」と唱えると、シュヴァパーカ（賤民）は振り向いた。すると、たちまち一人の男が駆け来たり、彼の前に立った。

Verse 119

एवमुक्त्वा श्वपाकोऽपि नित्यं सत्यव्रते स्थितः॥ राक्षसं समनुप्राप्तस्तमुवाचाथ पूजयन्॥

このように語り終えると、シュヴァパーカもまた、常に真実の誓いに堅く立ち、ラークシャサに近づいて、敬って言葉をかけた。

Verse 120

ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः प्रत्युवाच ह॥ मनोऽज्ञातमिदं वाक्यं ब्रह्मरक्षो निभाषसे॥

ブラフマラークシャサの言葉を聞いて、シュヴァパーカは答えた。「あなたが語るこの言葉は、ブラフマラークシャサよ、私の理解には及びません。」

Verse 121

सूत्रमन्त्रपरिभ्रष्टो यज्ञकर्मसु निष्ठितः॥ ततोऽहं याजयाम्यज्ञान् लोभमोहप्रपीडितः॥

スートラとマントラの道を踏み外しながらも、なお祭祀（ヤジュニャ）の行に執して、私は貪欲と迷妄に迫られ、無知なる者らに供犠を行わせてしまう。