Adhyaya 132: Expiatory Rites for Contact with a Corpse and with a Menstruating Woman

Verse 1

अथ मृतकस्पर्शप्रायश्चित्तम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ गत्वा तु मैथुनं भद्रे अस्नातो यः शवं स्पृशेत् ॥ रेतः पिबति दुर्बुद्धिः सहस्रं नव पञ्च च ॥

次に、死体に触れたことに関するプラーヤシュチッタ（贖罪）である。聖なるヴァラーハは言った。「善き御方よ、交合の後、沐浴せずに死体に触れる者――そのような愚かな者は『精を飲む』こと千と九と五（すなわち一〇一四）回に等しいと言われる。」

Verse 2

वर्षं नारायणाच्छ्रुत्वा सा मही संशितव्रता ॥ ततो दीनमना भूत्वा प्रोवाच मधुसूदनम् ॥

それをナーラーヤナより聞いた大地は、誓願に堅くして、心沈み、マドゥスーダナに語りかけた。

Verse 3

धरण्युवाच ॥ किमिदं भाषसे देव धर्मं भीषणसङ्कटम् ॥ कथमेवं पुमान्वै स रेतःपानपरो भवेत् ॥

ダーラニーは言った。「おおデーヴァよ、あなたの語るこれは何ですか—恐ろしく危難なダルマではありませんか。どうして男がそのように精液を飲むことに執する者となり得るのですか。」

Verse 4

एतनमे परमं दुःखं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि इदं गुह्यमनुत्तमम् ॥

「これこそ我が最も深い悲しみ。どうか説き明かしてください。」シュリー・ヴァラーハは言った。「聞きなさい、デーヴィよ、真実に即して語ろう。これは最上にして秘奥の教えである。」

Verse 5

चिह्नमैतद्वरारोहे आधिचारविनिश्चयः ॥ पुरुषः स्त्रीषु कर्माणि यो विकुर्वीत निर्घृणः ॥

「麗しき腰の者よ、これが徴である—邪なる行いの確定である。すなわち、憐れみなく女たちに不当な行為をなす男である。」

Verse 6

दृष्टं तस्यापराधस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ एवमेतद्वरारोहे यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥

「人はその罪過の明らかな果報を受ける。麗しき腰の者よ、汝が我に問うたことについて、まさにそのとおりである。」

Verse 7

अपराधस्य दोषेण विशुद्धिश्च न जायते ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि रागदोषेण दोषितम् ॥

罪過に内在する過失ゆえに、清浄は生じない。欲染の過失に汚れた者のために、わたしは贖罪（プラーヤシュチッタ）を説こう。

Verse 8

गृहस्थाः पुरुषा भद्रे मम कर्मपरायणाः ॥ यावकेन त्रयं क्षिप्त्वा पिण्याकेन दिनत्रयम् ॥

吉祥なる者よ、わが定める行法に帰依する家住の男たちは、まずヤーヴァカ（yāvaka）の穀で三日を行じ、ついでピンヤーカ（piṇyāka・油粕）で三日を行ずる……

Verse 9

वायुभक्षं दिनं त्वेकं ततो मुच्येत किल्बिषात् ॥ य एवम् कुरुते भूमे विधिदृष्टेन कर्मणा ॥

（さらに）ただ風（息）を食として一日を過ごせば、その後、罪より解放されるという。大地よ、かくのごとく、規定にかなった行為をなす者は……

Verse 10

प्रायश्चित्तं महाभागे मम लोकसुखावहम् ॥ स्पृष्ट्वा तु मृतकं भद्रे नरं पञ्चत्वमागतम् ॥

大いに幸いなる者よ、わたしが説く贖罪（プラーヤシュチッタ）は、わが界に安楽をもたらす。だが屍に触れたなら—吉祥なる者よ—五大の状態（すなわち死）に至った人に……

Verse 11

मम शास्त्रं बहिष्कृत्य यः श्मशानं प्रपद्यते ॥ पितरस्तस्य सुश्रोणि आत्मनश्च पितामहाः ॥

わがシャーストラ（śāstra）を退け、シュマーシャーナ（śmaśāna・火葬場）に赴く者は—美しき腰の者よ—その祖霊（ピタラ）たち、さらには自らの祖父たちも……

Verse 12

श्मशाने जम्बुका भूत्वा भक्षयन्ति शवांस्तथा ॥ ततो हरेर्वर्चः श्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा ॥

火葬場において、彼らは山犬（ジャッカル）となり、同じく屍を食らう。やがてハリ（Hari）の聖なる威力を聞き、ダルマを求めるヴァスンダラー（Vasundharā）はその方へ心を向けた。

Verse 13

उवाच मधुरं वाक्यं सर्वलोकहिताय वै ॥ धरण्युवाच ॥ तव नाथ प्रपन्नानां क्व पापं विद्यते प्रभो ॥

彼女は一切世界の利益のために甘美な言葉を語った。ダラニーは言った。「主よ、あなたに帰依した者に、いかで罪があり得ましょうか、尊き御方よ。」

Verse 14

प्रायश्चित्तं च मे ब्रूहि येन मुच्यन्ति किल्बिषात् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु सुन्दरि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥

「また、いかなる贖罪によって彼らが罪過から解き放たれるのか、私にお告げください。」シュリー・ヴァラーハは言った。「美しき者よ、真実として、汝が我に問うことを聞け。」

Verse 15

कथयिष्यामि ते हीदं शोभनं पापनाशनम् ॥ एकाहारो दिनान्सप्त त्रिरात्रं चाप्युपोषितः ॥

「我は汝に語ろう。これは吉祥にして罪を滅する法である。七日間は一日一食とし、さらに三夜の断食を行うべし。」

Verse 16

पञ्चगव्यं ततः पीत्वा ततो मुच्येत किल्बिषात् ॥ शवॆ स्पृष्टेऽपराधस्य एष ते कथितो विधिः ॥

「次にパンチャガヴャ（pañcagavya）を飲めば、罪過から解放される。これが屍に触れたという過失のために、汝に説いた作法である。」

Verse 17

सर्वथा वर्जनीयं वै सर्वभागवतेन तु ॥ य एतेन विधानॆन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥

まことに、あらゆる仕方で避けるべきである—すべての帰依者によって。だが、この規定に従って贖罪を行う者は……

Verse 18

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो नापराधोऽस्ति तस्य वै ॥ नारीं रजस्वलां स्पृष्ट्वा यो मां स्पृशति निर्भयः ॥

……（その者は）一切の罪から解き放たれ、まことに咎は残らない。だが、月経中の女に触れたのち、恐れなく我（この文脈の聖なる物／地）に触れる者は……

Verse 19

अन्धश्च जायते देवि दरिद्रो ज्ञानमूर्खवान् ॥ न च विन्दति चात्मानं पतितो नरके यथा ॥

そして彼は盲として生まれ、女神よ、貧しく、迷える（誤った）理解を持つ。地獄に堕ちた者のように、自らの真我を見いださない。

Verse 20

अपराधमिमं कृत्वा तत्रैवं नास्ति संशयः ॥ धरण्युवाच ॥ तव देव प्रपन्नानां मोक्षं संसारसागरात् ॥

この罪過をなしたなら、まさにそのとおりである—疑いはない。ダラニーは言った。「神よ、あなたに帰依した者たちが輪廻（サンサーラ）の大海から解脱することをお語りください。」

Verse 21

अपराधसमायुक्तस्तव कर्मपरायणः ॥ कर्मणा येन शुध्येत तन्मे ब्रूहि जनार्दन ॥

「たとえ罪過を負う者であっても、あなたの定めた行いに専心するなら、いかなる行為によって清められるのでしょうか。どうかそれをお告げください、ジャナールダナよ。」

Verse 22

श्रीवराह उवाच ॥ स्पृष्ट्वा रजस्वलां नारीं नरो मद्भक्तितत्परः ॥ तपः कृत्वा त्रिरात्रं तु आकाशशयने वसेत् ॥

聖ヴァラーハは言われた。「わがバクティに専心する男が月経中の女に触れたなら、三夜の苦行（タパス）を行い、露天の床に住して（屋根なく）眠るべきである。」

Verse 23

शुद्धो भागवतो भूत्वा मम कर्मपरायणः ॥ एवं कृत्वा महाभागे प्रायश्चित्तं मम प्रियम् ॥

「清浄となり、わが規定に帰依するバ―ガヴァタとして行ずれば、幸いなる者よ、この贖罪（プラーヤシュチッタ）は我に喜ばしい。」

Verse 24

मुच्यते किल्बिषाद्देवि आचारेण बहिष्कृतः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे यत्स्पृष्ट्वा तु रजस्वलाम् ॥

「女神よ、正しい作法を欠いて退けられた者も、（改めて）規範を守ることにより罪から解放される。吉祥なる者よ、月経中の女に触れた後に為すべきことを、汝に語った。」

Verse 25

स्पृष्ट्वा तु मृतकं देवि यो मत्क्षेत्रेषु तिष्ठति ॥ शतवर्षसहस्राणि गर्भेषु परिवर्तते ॥

「女神よ、屍に触れたのち、わが聖域にとどまる者は、幾千の百年にわたり胎内を輪転する（すなわち、はかり知れぬ長き時）。」

Verse 26

दशवर्षसहस्राणि चाण्डालश्चैव जायते ॥ अन्धः सप्तसहस्राणि मण्डूकश्च शतं समाः ॥

「一万年はチャンダーラ（caṇḍāla）として生まれ、七千年は盲者として生まれ、百年は蛙として生まれる。」

Verse 27

मक्षिका त्रीणि वर्षाणि टिट्टिभैकादशं समाः ॥ दंशो वै सप्त चान्यानि कृकलासो भवेत्समाः ॥

（彼は）三年間は蝿となり、十一年間はṭiṭṭibha（ある種の鳥）となり、七年間は刺す虫となり、さらに他の年々には蜥蜴となる。

Verse 28

एवं स चात्मदोषेण मम कर्मपरायणः ॥ प्राप्नोति सुमहद्दुःखं देवि चैवं न संशयः ॥

このように、わが戒めに帰依する者であっても、自らの過失によって甚大な苦しみに至る、女神よ——これに疑いはない。

Verse 29

ततो हरेर्वचः श्रुत्वा दुःखेन परिपृच्छति ॥ सर्वसंसारमोक्षाय प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥

それからハリの言葉を聞いて、彼女は苦悩のうちに問いかけた。全輪廻からの解脱のために、ヴァスンダラー（大地）は答えた。

Verse 30

धरण्युवाच ॥ किमिदं भाषसे देव मानुषाणां दुरासदम् ॥ वाक्यं भीषणमत्यन्तं मम मर्मप्रभेदकम् ॥

ダーラニーは言った。「神よ、これは何というお言葉でしょう——人間には近づき難く（あるいは守り難い）ものです。あなたの御言葉はあまりにも恐ろしく、我が胸の奥髄を貫きます。」

Verse 31

आचाराच्च परिभ्रष्टस्तवकर्मपरायणः ॥ यथा तरति दुर्गाणि प्रायश्चित्तं तथा वद ॥

「あなたの戒めに帰依する者であっても、正しい行いから外れたなら——その者が諸々の難関（durgas）を越えるための贖罪（prāyaścitta）をお説きください。」

Verse 32

श्रुत्वा पृथ्व्यास्तथा वाक्यं लोकनाथो जनार्दनः ॥ धर्मसंरक्षणार्थाय प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

大地女神プリティヴィーの言葉を聞き、世の主ジャナールダナは、ダルマ護持のためにヴァスンダラーへ答えた。

Verse 33

श्रीवराह उवाच ॥ स्पृष्ट्वा तु मृतकं भूमे मम कर्मपरायणः ॥ एकाहारं ततस्तिष्ठेद्दिनानि दश पञ्च च ॥

聖ヴァラーハは言った。「大地よ、死体に触れたのち、わが定めた行法に専心する者は、その後十五日間、日に一度の食事にとどまるべきである。」

Verse 34

तत एवं विधिं कृत्वा पञ्चगव्यं तु प्राशयेत् ॥ शुद्धभावं विशुद्धात्मा कर्मणा च न लिप्यते ॥

「次に、このとおりに作法を行ったなら、パンチャガヴ்ய（五牛聖物）を服すべきである。心が清らかで自己が浄められていれば、その行為により汚されない。」

Verse 35

एतत्ते कथितं देवि स्पृष्ट्वा मृतकमेव च ॥ दोषं चैव विशुद्ध्यर्थं यत्त्वया पूर्वपृच्छितम् ॥

「女神よ、汝が先に問うた、死体に触れることで生じる過失と、その浄化のための方法を、ここに説き示した。」

Verse 36

य एतेन विधानेंन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ अपराधविमुक्तो वै मम लोकं स गच्छति ॥

「この規定に従って贖罪を行う者は、まことに罪過を離れ、わが世界へと赴く。」

Verse 37

ज्ञात्वा कर्मापराधं तु न स पापेन लिप्यते ॥ एतत्ते कथितं भद्रे मिथुनं योऽभिगच्छति ॥

行為における過失を悟れば、罪に汚されることはない。これを汝に語った、吉祥なる者よ――交合に近づく者について。

Verse 38

रागमोहेन संयुक्तः कामेन च वशीकृतः ॥ वर्षाणां तु सहस्रैकं रजः पिबति निर्घृणः ॥

執着と迷妄に結びつき、欲望に支配された無慈悲な者は、「ラジャス」を千一年のあいだ飲む。

Verse 39

हस्ती वर्षशतं चैव खरो द्वात्रिंशकं भवेत् ॥ मार्जारो नववर्षाणि वानरो दशपञ्च च ॥

（その者は）百年は象となり、三十二年は驢馬となり、九年は猫となり、十五年は猿となる。