Adhyaya 108: The Eulogy and Procedure of Donating the ‘Salt-Cow’ (Lavaṇadhenu)

Verse 1

अथ लवणधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ लवणधेनुं प्रवक्ष्यामि तां निबोध नृपोत्तम ॥ षोडशप्रस्थसंयुक्तां धेनुं कृत्वा तु मानवः ॥

今より「塩の牝牛」を施す功徳の章を説く。ホートリは言った。「塩の牝牛を説き明かそう。最勝の王よ、これをよく理解せよ。人はまず、十六プラスタ（塩）より成る牝牛を作り…」

Verse 2

अनुलिप्ते महीपृष्ठे कृष्णाजिनकुशोत्तरे ॥ धेनुं लवणमयीं कृत्वा षोडशप्रस्थसंयुताम् ॥

儀礼により塗り清め整えた地の上に、黒羚羊の皮とクシャ草（kuśa）を敷き、その上で十六プラスタ（塩）を具えた塩の牝牛を作るべきである。

Verse 3

वत्सं चतुर्भी राजेन्द्र इक्षुपादांश्च कारयेत् ॥ सुवर्णमुखशृङ्गाणि खुरा रौप्यमयास्तथा ॥

王の主よ、また四（要素）より成る子牛を作らせ、脚は甘蔗で作るべきである。顔と角は黄金、蹄もまた銀であるべきだ。

Verse 4

मुखं गुडमयं तस्या दन्ताः फलमया नृप ॥ जिह्वां शर्करया राजन् घ्राणं गन्धमयं तथा ॥ नेत्रे रत्नमये कुर्यात् कर्णौ पत्रमयौ तथा ॥ श्रीखण्डमयकोष्ठौ च नवनीतमयाः स्तनाः ॥

王よ、その口は黒糖（ジャガリー）で作り、歯は果実で作るべきである。君主よ、舌は砂糖で作り、鼻もまた香料で作れ。眼は宝石で、耳は葉で作るべし。脇（胴の側面）は白檀で、乳房はバターで作られる。

Verse 5

सूत्रपुच्छां ताम्रपृष्ठां दर्भरोमां पयस्विनीम् ॥ कांस्योपदोहां राजेन्द्र घण्टाभरणभूषिताम् ॥

王の中の王よ：（それを）糸の尾、銅の背、ダルバ草の毛を備え、「乳をもたらすもの」として作れ。鐘銅の搾乳器を添え、鈴と装身具で荘厳せよ。

Verse 6

सुगन्धपुष्पधूपैश्च पूजयित्वा विधानतः ॥ आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥

また、香り高い花と薫香によって規定どおりに礼拝し、二枚一組の衣で覆って、ブラーフマナに献ずべきである。

Verse 7

नक्षत्रग्रहपीडां च सर्वकालं प्रदापयेत् ॥ ग्रहणे वाथ संक्रान्तौ व्यतीपाते तथायने ॥

また（この布施は）常に、星宿と惑星による障りを鎮めるために施すべきである。とりわけ食（蝕）、サンクラーンティ（太陽の移行）、ヴィヤティーパータ、そしてアヤナ（至点・至日）の時に。

Verse 8

द्विजाय साधुवृत्ताय वेदवेदाङ्गवेदिने ॥ द्विजाय साधुवृत्ताय कुलीनाय च धीमते ॥

（それは）正しい行いの二度生まれ（ドヴィジャ）で、ヴェーダとヴェーダーンガに通じた者に与えるべきである。また、正しい行いのドヴィジャで、良き家系に属し、識別の智慧ある者にも。

Verse 9

वेदवेदाङ्गविदुषे श्रोत्रियायाहिताग्नये ॥ ईदृशाय प्रदातव्या तथाऽमत्सरिणे नृप ॥

ヴェーダとヴェーダーンガに通暁する者、シュロートリヤ、そして聖火を保持する者に与えるべきである。そのような者、また嫉みなき者に—王よ—この布施はなされるべきである。

Verse 10

आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन दक्षिणां कंबलं ददेत ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन स्वशक्त्या कनकेन तु

それを一対の衣で覆ったのち、謝礼（ダクシナー）として毛布を施すべきである。先に説かれた作法に従い、さらに力に応じて黄金も与える。

Verse 11

ब्राह्मणं पूज्य विधिवत्पूर्वोक्तविधिना नृप ॥ सदक्षिणं च गोपुच्छं दत्त्वा ब्राह्मणहस्तके

王よ、先に説かれた作法に従ってブラーフマナを正しく供養し、ダクシナーとともに牛の尾をブラーフマナの手に授けて……

Verse 12

इमं मन्त्रं समुच्चार्य ततस्तां प्रतिपादयेत् ॥ इमां गृहीण भो विप्र रुद्ररूपां नमोऽस्तु ते

次にこの真言を唱えてから、彼女（供物）を授けるべきである。「受け取りたまえ、ヴィプラよ。これはルドラの形を具す。汝に敬礼する。」

Verse 13

रसज्ञा सर्वभूतानां सर्वदेवनमस्कृता ॥ कामं पूरय मे देवि रुद्ररूपे नमोऽस्तु ते

女神よ、あらゆる衆生の精髄を知り、すべての神々に礼拝される御方よ、我が願いを満たしたまえ。ルドラの御姿なる御方よ、汝に敬礼する。

Verse 14

दत्त्वा धेनुं तु लवणेनैकाहं चैव तिष्ठति ॥ स्वयं त्रिरात्रं विप्रेण तथैव लवणाशिना

牝牛を施したのち、塩のみをもって一日戒を守る。また同様に、自らもブラーフマナとともに三夜にわたり、塩を食する者のごとく同じ仕方で慎みを保つ。

Verse 15

सहस्रेण शतेनाथ स्वशक्त्या कनकेन तु ॥ दत्त्वेमां स्वर्गमाप्नोति यत्र देवो वृषध्वजः

そして、千と百を施し、さらに力に応じて黄金を捧げるならば、牛の旗を掲げる神のいます天界に到る。

Verse 16

य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वापि मानवः ॥ मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं च गच्छति

これを信心をもって聞く者、あるいは他に誦させる者は、あらゆる罪より解き放たれ、ルドラの世界へ赴く。

Verse 17

इष्ट्वा चैवं च मन्त्रं तु पुच्छदेशोपविश्य च ॥ छत्रकोपानहौ देये मुद्रिकाकर्णमात्रकैः

かくして礼拝を行い、真言を用い、尾の部位のところに座して、傘と履物を施し、さらに指輪と控えめな大きさの耳飾りを添えて与えるべきである。