Vamana Purana — Kurukshetra & Prithudaka Tirtha, Shloka 21
Kurukshetra, Pṛthūdaka Tīrtha, and the Marriage of Saṃvaraṇa with Tapatī
Devanagari script
महातिथ्यां महापुण्ये यदि शत्रुपराभवम् जिहासतात्मनः सर्वे इत्थं वै क्रियतामिति
Transliteration
mahātithyāṃ mahāpuṇye yadi śatruparābhavam jihāsatātmanaḥ sarve itthaṃ vai kriyatāmiti
Translation
大いに吉祥なるティティにして大いなる功徳の時、汝らすべてが自らの障碍と苦患を捨て去らんと欲し、敵の敗北を望むならば――まことにこのようにして行うべし。
Word by Word
महातिथ्याम्on the great tithi (lunar day)
महातिथ्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहातिथि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative of time)
महापुण्येin (that) very meritorious (occasion)
महापुण्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमहापुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (qualifier)
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय; शर्तार्थक (conditional particle)
शत्रु-पराभवम्defeat of the enemy
शत्रु-पराभवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक) + पराभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)
जिहासत्wishing to abandon
जिहासत्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहā (धातु) + सन् (इच्छार्थक) → जिहासत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (qualifying the agent)
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
सर्वेall (of them)
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृसमूह (subject plural)
इत्थम्thus
इत्थम्:
Prakaraṇa (प्रकरण/रीति)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
वैindeed
वै:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
क्रियताम्let it be done
क्रियताम्:
Vidhi (विधि)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (imperative), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
इतिthus (saying)
इति:
Vacana-paryavasana (वचनपर्यवसान)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
Speakers
Instructional voice within Pulastya’s narration (directive formula ending in ‘iti’)
Key Themes
Vrata/Ritual timing (tithi)Tīrtha efficacyProtection and victory (śatru-parābhava)Dharma as pragmatic sacred action
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }