HomeVamana PuranaAdh. 34Shloka 7
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Shiva's Kedara Tirtha, Shloka 7

Shiva’s Kedara-Tirtha and the Rise of Mura: From Shaiva Pilgrimage to Vaishnava Theology

स्थानं त्रैलोक्यमास्थाय मूलाहारो ऽम्बुभोजनः वाय्वाहारस्तदा तस्थौ नववरिषशतं क्रमात्

sthānaṃ trailokyamāsthāya mūlāhāro 'mbubhojanaḥ vāyvāhārastadā tasthau navavariṣaśataṃ kramāt

三界を包み込むかのごとくその位に安住し、根を食とし、次いで水を、さらに風を食として、かく順次に九百年のあいだ苦行にとどまった。

sthānama place
sthānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
trailokyampertaining to the three worlds
trailokyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः—त्रयः लोकाः यस्य (त्रैलोक्य)
āsthāyahaving taken/occupied
āsthāya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Absolutive)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund) = ‘आस्थाय’ (having resorted to/occupied)
mūla-āhāraḥone whose food is roots
mūla-āhāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmūla (प्रातिपदिक) + āhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—मूलम् आहारः यस्य
ambu-bhojanaḥone who consumes only water
ambu-bhojanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootambu (प्रातिपदिक) + bhojana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—अम्बु भोजनं यस्य
vāyu-āhāraḥone who lives on air
vāyu-āhāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + āhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—वायुः आहारः यस्य
tadāthen
tadā:
Kāla (काल/Temporal)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
tasthaustood / remained
tasthau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
nava-variṣa-śatamnine hundred years
nava-variṣa-śatam:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootnava (प्रातिपदिक) + variṣa/varṣa (प्रातिपदिक) + śata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु—नव-शतं वर्षाणाम् (900 years)
kramātgradually / in sequence
kramāt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) = ‘क्रमात्’ (in due order/gradually)
Narrator voice within the Purāṇic dialogue context (chapter-level frame not provided in the excerpt)
VishnuShiva
Extreme tapasProgressive fasting vows (mūla→ambu→vāyu)Cosmic scale of ascetic powerTime-span and merit accumulation

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }