Vamana Purana — Manifestation of Katyayani, Shloka 14

The Manifestation of Katyayani (Durga) and the Humbling of the Vindhya by Agastya

Devanagari script

ददौ त्रिशूलं वरदस्त्रिशूली चक्रं मुरारिर्वरुणश्च शङ्खम् शक्तिं हुताशः श्वसनश्च चापं तूणौ तथाक्ष्य्यशरौ विवस्वान्

Transliteration

dadau triśūlaṃ varadastriśūlī cakraṃ murārirvaruṇaśca śaṅkham śaktiṃ hutāśaḥ śvasanaśca cāpaṃ tūṇau tathākṣyyaśarau vivasvān

Translation

三叉戟を持つ恩恵の授与者シヴァは三叉戟を授け、ムラーリ（ヴィシュヌ）は円盤を授け、ヴァルナは法螺貝を授けた。火神はシャクティ（槍）を、風神は弓を授け、ヴィヴァスヴァーン（太陽）は矢筒と朽ちぬ矢を授けた。

Word by Word

• ददौ: gave
• ददौ: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• त्रिशूलम्: trident
• त्रिशूलम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + शूल (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रीणि शूलानि/त्रिशूलम् = three-pronged spear); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वरदः: the boon-giver (Śiva)
• वरदः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्रिशूली: the trident-bearer
• त्रिशूली: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिशूलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्रिशूलधारी

• चक्रम्: discus
• चक्रम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मुरारिः: Murāri (Viṣṇu)
• मुरारिः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुर (प्रातिपदिक) + अरि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (मुरस्य अरिः = enemy of Mura, Viṣṇu); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• शङ्खम्: conch
• शङ्खम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शङ्ख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शक्तिम्: spear/energy-weapon
• शक्तिम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हुताशः: Hutāśa (Agni)
• हुताशः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हुताश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अग्निः

• श्वसनः: Śvasana (Wind)
• श्वसनः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्वसन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वायुः

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• चापम्: bow
• चापम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तूणौ: two quivers
• तूणौ: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तूण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

• तथा: likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• अक्षि-शरौ: two arrows (reading uncertain)
• अक्षि-शरौ: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षि (प्रातिपदिक) + शर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (अक्षिणोः शरौ/अक्षिशरौ = eye-like arrows?; likely 'अक्षय्य-शरौ' intended = inexhaustible arrows; text uncertain); पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

• विवस्वान्: Vivasvān (Sun)
• विवस्वान्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विवस्वत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूर्यः

Speakers

• Not specified in the provided excerpt (dialogue frame not recoverable from snippet alone)

Primary Deities

• Śiva (Triśūlī)
• Viṣṇu (Murāri)
• Varuṇa
• Agni (Hutāśa)
• Vāyu (Śvasana)
• Sūrya (Vivasvān)

Key Themes

• Sectarian harmony (Śiva and Viṣṇu both empower Devī)
• Divine militarization for cosmic protection
• Devatā cooperation
• Śākta narrative pattern (āyudha-dāna)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Protection of dharma is a collective responsibility: even the highest gods contribute their distinctive powers. The verse models a dharmic polity—resources are pooled to confront adharma.

How does this fit the Pancalakshana?

Falls under narrative/character episodes (vaṃśānucarita-style mythic narration) rather than cosmological sarga/pratisarga; it is a devotional-theological scene establishing Devī’s authority through divine endorsement.

What is the symbolic significance?

Each weapon encodes a cosmic function: Śiva’s trident (threefold time/guṇas), Viṣṇu’s discus (sovereign order and protection), Varuṇa’s conch (primordial waters/ṛta), Agni’s spear (purifying force), Vāyu’s bow (vital movement), and Sūrya’s inexhaustible arrows (unfailing illumination/energy). The combined gift-set signals unity of Śaiva-Vaiṣṇava powers within a single protective manifestation.