HomeUpanishadsYogatattvaVerse 60
Previous Verse
Next Verse

Verse 60

Yogatattva

अल्पमूत्रपुरीषश्च स्वल्पनिद्रश्च जायते । कीलवो दृषिका लाला स्वेददुर्गन्धतानने ॥ एतानि सर्वथा तस्य न जायन्ते ततः परम् । ततोऽधिकतराभ्यासाद् बलम् उत्पद्यते बहु ॥ येन भूचरसिद्धिः स्याद् भूचराणां जये क्षमः । व्याघ्रो वा शरभो व्यापि गजो गवय एव वा ॥ सिंहो वा योगिना तेन म्रियन्ते हस्तताडिताः । कन्दर्पस्य यथा रूपं तथा स्यादपि योगिनः ॥

अल्प-मूत्र-पुरीषः च । स्वल्प-निद्रः च । जायते । कीलवः । दृषिका । लाला । स्वेद-दुर्गन्धता-आनने । एतानि । सर्वथा । तस्य । न । जायन्ते । ततः । परम् । ततः । अधिकतर-अभ्यासात् । बलम् । उत्पद्यते । बहु । येन । भूचर-सिद्धिः । स्यात् । भूचराणाम् । जये । क्षमः । व्याघ्रः । वा । शरभः । व्यापि । गजः । गवयः । एव । वा । सिंहः । वा । योगिना । तेन । म्रियन्ते । हस्त-ताडिताः । कन्दर्पस्य । यथा । रूपम् । तथा । स्यात् । अपि । योगिनः ।

alpamūtrapurīṣaś ca svalpanidraś ca jāyate | kīlavo dṛśikā lālā svedadurgandhatānane || etāni sarvathā tasya na jāyante tataḥ param | tato’dhikatarābhyāsād balam utpadyate bahu || yena bhūcarasiddhiḥ syād bhūcarāṇāṃ jaye kṣamaḥ | vyāghro vā śarabho vyāpi gajo gavaya eva vā || siṃho vā yoginā tena mriyante hastatāḍitāḥ | kandarpasya yathā rūpaṃ tathā syād api yoginaḥ ||

彼には、排尿・排便がわずかとなり、睡眠も少なくなる。(また)刺すような感覚、眼の震え、唾液の増加、顔に悪臭を帯びた汗が現れることがある。その後、これらは彼にはまったく起こらない。さらに強い修習から大いなる力が生じ、ブーフチャラと呼ばれる成就が現れて、虎・シャラバ・豹・象・野牛・獅子など地上の生類に勝利し得るという。ヨーギーの手に打たれれば死すとも語られる。ヨーギーの容貌はカーマのごとくなる。

There arises scant urination and excretion and little sleep; (there may be) pricking sensations, trembling of the eyes, salivation, and sweat with a foul odor on the face. After that, these do not arise for him at all. Then, from more intense practice, great strength arises, by which the accomplishment called bhūcara occurs and he is capable in victory over terrestrial beings—tiger, śarabha, leopard, elephant, wild ox, or lion—said to die when struck by the yogin’s hand. The yogin’s appearance becomes like that of Kāma.

Sādhana-siddhi hierarchy: powers as upasarga (potential impediments) vis-à-vis mokṣaMahavakya: At most supportive: steadiness of body-mind can aid nididhyāsana on mahāvākyas; no explicit mahāvākya teaching hereKrishna YajurvedaChandas: Prose/late Upaniṣadic mixed anuṣṭubh-like śloka (non-Vedic classical meter usage)