Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

तत्र यः कार्तिके मासि पौर्णमास्यां समाहितः । स्नानं करोति दानं च तस्य लोकाः सनातनाः

Transliteration

tatra yaḥ kārtike māsi paurṇamāsyāṃ samāhitaḥ | snānaṃ karoti dānaṃ ca tasya lokāḥ sanātanāḥ

Translation

カルッティカ月（Kārttika）の満月の日、心を一つにして彼の地で沐浴し、布施をなす者には、その得る世界（功徳の果）は永遠である。

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• कार्तिके: in Kārttika
• कार्तिके: Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
• Type: Adjective
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मासि)

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• पौर्णमास्याम्: on the full-moon day
• पौर्णमास्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
• Type: Noun
• Root: पौर्णमासी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• समाहितः: composed, concentrated
• समाहितः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु) → समाहित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (यः)

• स्नानम्: bath
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• करोति: does, performs
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दानम्: gift, charity
• दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• लोकाः: worlds, realms
• लोकाः: Karta (Result/फल-कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सनातनाः: eternal
• सनातनाः: Karta (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सनातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (लोकाः)

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tripuṣkara

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at dawn on Kārttika Pūrṇimā bathe in Tripuṣkara; afterward they offer dāna to brāhmaṇas/ascetics under moonlit-silver sky transitioning to sunrise.

Characters & Entities

• Tripuṣkara
• Kārttika (month)
• Paurṇamāsī (full moon)
• Snāna
• Dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspicious timing (Kārttika full moon) combined with tīrtha-bathing and charity yields enduring spiritual merit.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Tripuṣkara, where Kārttika Paurṇimā snāna and dāna are praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

On Kārttika Paurṇimā, perform snāna (ritual bath) and dāna (charity) with mental concentration.