Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 53›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेद्ब्रह्मपदं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । यत्र पूर्वं पदं न्यस्तं ब्रह्मणा लोककारिणा

Transliteration

pulastya uvāca | tato gacchedbrahmapadaṃ tīrthaṃ trailokyaviśrutam | yatra pūrvaṃ padaṃ nyastaṃ brahmaṇā lokakāriṇā

Translation

プラスタヤは言った。「それから、三界に名高い聖地ブラフマパダ・ティールタへ赴くべきである。そこはかつて、世界を造る梵天が御足の跡を印した場所である。」

Word by Word
पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
ततःthen; from there
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
ब्रह्मपदम्the Brahma-footprint/place called Brahmapada
ब्रह्मपदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः पदम्)
तीर्थम्pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
त्रैलोक्यविश्रुतम्renowned in the three worlds
त्रैलोक्यविश्रुतम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + विश्रुत (कृदन्त, वि+श्रु धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) तीर्थम्/ब्रह्मपदम्; षष्ठी-तत्पुरुष (त्रैलोक्ये विश्रुतम्)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: देशवाचक-सम्बन्ध (relative adverb: where)
पूर्वम्former; earlier
पूर्वम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् पदम्
पदम्footprint; step; place
पदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
न्यस्तम्placed; set down
न्यस्तम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+अस् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे भावः
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
लोककारिणाthe creator/maker of the worlds
लोककारिणा:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलोक (प्रातिपदिक) + कारिन् (कृदन्त, कृ धातु, णिनि)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषणम् ब्रह्मणा; षष्ठी-तत्पुरुष (लोकस्य कारिन्)
Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmapada Tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (Implied) the inquirer receiving Arbuda tīrtha itinerary (often a sage/king in Purāṇic frame)

Visual Art Cues

Scene: Pulastya instructs pilgrims; a sacred stone/spot bears Brahmā’s footprint mark; pilgrims approach with folded hands, offering flowers and water; Arbuda’s verdant slopes frame the scene.

Characters & Entities
P
Pulastya
B
Brahmapada Tīrtha
B
Brahmā

FAQs

Pilgrimage is grounded in divine memory: a site becomes authoritative because it bears the imprint of cosmic acts (Brahmā’s step).

Brahmapada Tīrtha, renowned across the three worlds.

A yātrā instruction: “one should go” (gacchet) to Brahmapada Tīrtha as part of the pilgrimage sequence.

←Previous Verse
Next Verse→