Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 50›Shloka 4
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

पुष्करे च तथा कोटिः कुरुक्षेत्रे च पार्थिव । वाराणस्यामर्धकोटिः स्तुता देवैः सवासवैः । राजन्नेतानि रक्षंति सर्वे देवाः सवासवाः

Transliteration

puṣkare ca tathā koṭiḥ kurukṣetre ca pārthiva | vārāṇasyāmardhakoṭiḥ stutā devaiḥ savāsavaiḥ | rājannetāni rakṣaṃti sarve devāḥ savāsavāḥ

Translation

プシュカラにも一クロール（のティールタ）があり、王よ、クルクシェートラにもまた同じくある。さらにヴァーラーナシーには半クロールがあり、インドラとともに諸天に讃えられている。王よ、インドラを伴うすべての神々がこれらの聖地を守護する。

Word by Word
पुष्करेat Puṣkara
पुष्करे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय-बोधक (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकार/समुच्चयार्थक (adverb)
कोटिःa crore (of tīrthas)
कोटिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कुरुक्षेत्रेat Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुरु (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय-बोधक (conjunction)
पार्थिवO king
पार्थिव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
वाराणस्याम्in Vārāṇasī
वाराणस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
अर्धकोटिःhalf a crore
अर्धकोटिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्तुताpraised
स्तुता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formकृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘स्तुताऽस्ति’
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
सवासवैःtogether with Indra (Vāsava)
सवासवैः:
Karana (Instrumental qualifier/करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गसदृश) + वासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् देवैः-शब्दस्य; ‘वासवेन (इन्द्रेण) सह’
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
एतानिthese (places)
एतानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
रक्षन्तिprotect
रक्षन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् देवाः-शब्दस्य
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सवासवाःtogether with Indra
सवासवाः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गसदृश) + वासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् देवाः-शब्दस्य; ‘वासवेन सह’
Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkara; Kurukṣetra; Vārāṇasī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (Rājan)

Visual Art Cues

Scene: A triad of famed pilgrimage centers—Puṣkara’s lotus lake, Kurukṣetra’s dharma-field, and Kāśī’s ghats—each encircled by a halo of devas with Indra, signifying protection and praise.

Characters & Entities
P
Puṣkara
K
Kurukṣetra
V
Vārāṇasī (Kāśī)
I
Indra (Vāsava)

FAQs

Major tīrthas are depicted as divinely protected nodes of dharma, sustaining sacred access for pilgrims.

Puṣkara, Kurukṣetra, and especially Vārāṇasī (Kāśī) are named and praised.

No single rite is specified; the verse emphasizes the sanctity and divine guardianship of these tīrthas.

←Previous Verse
Next Verse→