Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 179

Devanagari script

ईश्वर उवाच । योऽत्र व्रतपरो भूत्वा चातुर्मास्यं वसिष्यति । इह लोके परे चैव तस्य भावि सदा सुखम्

Transliteration

īśvara uvāca | yo'tra vrataparo bhūtvā cāturmāsyaṃ vasiṣyati | iha loke pare caiva tasya bhāvi sadā sukham

Translation

イーシュヴァラは言った。「ここで誓戒に専心し、チャートゥルマーシャの期間を住して過ごす者には、この世にも彼世にも、絶え間なき安楽が常に訪れる。」

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• व्रतपरः: devoted to vows
• व्रतपरः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: व्रत (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (व्रते परः = व्रतनिष्ठः)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya (Auxiliary action/अनुक्रम)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया (having become)

• चातुर्मास्यम्: the four-month period (Cāturmāsya)
• चातुर्मास्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चातुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + मास (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (चत्वारः मासाः)

• वसिष्यति: will reside/observe (stay)
• वसिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लृट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• परे: in the other (world)
• परे: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषण (लोके)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• एव: indeed
• एव: Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• भावि: will be / destined to be
• भावि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भू (धातु) → भाविन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भाविन्-प्रातिपदिक, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सुखम्)

• सदा: always
• सदा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक

• सुखम्: happiness
• सुखम्: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

Īśvara

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (Cāturmāsya-vāsa fruit)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Īśvara speaks as a divine authority; pilgrims/vratins reside in a sacred precinct through monsoon months, performing daily worship, lamp-lighting, and restrained living; the passage conveys steady, serene happiness.

Characters & Entities

• Īśvara
• Cāturmāsya
• vrata
• āśrama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disciplined sacred living (vrata) combined with residence at a holy place is presented as a direct cause of enduring well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda Khaṇḍa āśrama-pada is praised as especially efficacious for tīrtha-vāsa during Cāturmāsya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Cāturmāsya-vāsa—residing for four months while observing vows (vrata).