Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 171

Devanagari script

पुत्रहीनश्च यो मर्त्यो नारी वापि समाहिता । तन्मनाः पिंडदानं वै तथा स्नानं करिष्यति । अपुत्रो लभते शीघ्रं सुपुत्रं नात्र संशयः

Transliteration

putrahīnaśca yo martyo nārī vāpi samāhitā | tanmanāḥ piṃḍadānaṃ vai tathā snānaṃ kariṣyati | aputro labhate śīghraṃ suputraṃ nātra saṃśayaḥ

Translation

子のない男、または同じく心静かな女が、ここで一心にピṇḍa供養と沐浴を行うなら、無子の者は速やかに善き子（良き息子）を得る。これに疑いはない。

Word by Word

• पुत्रहीनः: sonless
• पुत्रहीनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + हीन (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुत्रेण हीनः/पुत्ररहितः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)

• मर्त्यः: a mortal man
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• नारी: a woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पबोधक-अव्यय (disjunctive particle)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-भावबोधक-अव्यय (particle: also/even)

• समाहिता: composed, attentive
• समाहिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु) → समाहित (कृदन्त, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि/भावे (past passive participle)

• तत्-मनाः: with mind fixed on that (rite)
• तत्-मनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; कर्मधारयः (तत् एव मनः यस्य)

• पिण्डदानम्: offering of funeral rice-balls
• पिण्डदानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पिण्डस्य दानम्)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चयबोधक-अव्यय (adverb: likewise/and also)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• करिष्यति: will do
• करिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• अपुत्रः: a sonless man
• अपुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ (नञ्) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नञ्-समासार्थक-विशेषणवत् (sonless person)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)

• सुपुत्रम्: a good son
• सुपुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेष्य (object)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb: here)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Unspecified (contextual narrator; continuing after Kṛṣṇa’s statement or within the same discourse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa tīrtha (Arbuda-khaṇḍa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī and/or the narrative audience

Visual Art Cues

Scene: A childless couple (or a solitary devotee) performs snāna and piṇḍadāna with intense concentration; in a symbolic overlay, a radiant child appears as a blessing, while pitṛs are shown satisfied in subtle form.

Characters & Entities

• Piṇḍadāna
• Snāna
• Putra (son)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage rites are framed not only as otherworldly merit but also as dharmic supports for household life and lineage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda-kṣetra sacred bathing/śrāddha locale described in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna and piṇḍadāna performed with mental focus (samāhita, tanmanas) for the boon of a virtuous son.