Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं यस्य मे त्वत्समागमः । भो भो ब्रह्मविदां श्रेष्ठ आतिथ्यं ते करोमि किम्

Transliteration

dhanyo'haṃ kṛtapuṇyo'haṃ yasya me tvatsamāgamaḥ | bho bho brahmavidāṃ śreṣṭha ātithyaṃ te karomi kim

Translation

我は幸いなるかな、我は功徳に満ちたり。汝と相まみえることを得たゆえに。おお、梵（ブラフマン）を知る者の中の最勝よ、いかなるもてなしを汝に捧げればよいか。

Word by Word

• धन्यः: fortunate, blessed
• धन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उभयलिङ्ग-प्रयोग्य, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• कृतपुण्यः: one who has acquired merit
• कृतपुण्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (कृतं पुण्यं यस्य सः)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उभयलिङ्ग-प्रयोग्य, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्ध-प्रयोगः

• मे: my / to me
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (6th Genitive / 4th Dative), एकवचन; एन्क्लिटिक-रूपम्

• त्वत्: from you
• त्वत्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम

• समागमः: meeting, coming together
• समागमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: समागम (प्रातिपदिक; सम्-आ-गम् धातु-निष्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• भो: O!
• भो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भो (सम्बोधन-अव्यय)
• Form: सम्बोधन-निपात (vocative particle/interjection)

• भो: O!
• भो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भो (सम्बोधन-अव्यय)
• Form: सम्बोधन-निपात (vocative particle/interjection)

• ब्रह्मविदाम्: of the knowers of Brahman
• ब्रह्मविदाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मविद् (प्रातिपदिक; ब्रह्म + विद् ‘knower’)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (ब्रह्मणः विदः)

• श्रेष्ठ: O best
• श्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; संबोधन

• आतिथ्यम्: hospitality
• आतिथ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आतिथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• ते: to you / your
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (4th Dative / 6th Genitive), एकवचन; एन्क्लिटिक-रूपम्

• करोमि: I do, I perform
• करोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष? (actually उत्तमपुरुष/1st person), एकवचन; परस्मैपद

• किम्: what?
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; प्रश्नवाचक

Speaker

Baka

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Baka-āśrama (Himācala)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Baka, hands folded, speaks with shining joy: ‘Blessed am I’; Mārkaṇḍeya stands calm, embodying brahma-jñāna; the hermitage glows with sanctity.

Characters & Entities

• Baka
• Mārkaṇḍeya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Meeting a realized sage is itself punya, and serving such a guest is a direct expression of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is named; the holiness is expressed through the presence of a brahmavid (knower of Brahman).

What ritualistic prescription is mentioned?

Atithi-dharma: offering appropriate hospitality and honor to a visiting sage.