Adhyaya 250

Verse 1

वाण्युवाच । बिल्वपत्रस्य माहात्म्यं कथितुं नैव शक्यते । तवोद्देशेन वक्ष्यामि महेन्द्र शृणु तत्त्वतः

ヴァーニーは言った。「ビルヴァの葉の偉大さは、まことに語り尽くすことはできません。されど汝のために、マヘーンドラよ、私はそれを説き明かしましょう。真実をそのままに聴きなさい。」

Verse 2

विहारश्रममापन्ना देवी गिरिसुता शुभा । ललाटफलके तस्याः स्वेदबिन्दुरजायत

吉祥なる女神、山の娘（パールヴァティー）は、戯れの逍遥に疲れを覚えた。その額の面に、一滴の汗が生じた。

Verse 3

स भवान्या विनिक्षिप्तो भूतले निपपात च । महातरुरयं जातो मन्दरे पर्वतोत्तमे

その一滴は、バヴァーニーによって放たれ、地上に落ちた。そこから、この大樹が、山々の中でも最勝なるマンダラ山に生じた。

Verse 4

ततः शैलसुता तत्र रममाणा ययौ पुनः । दृष्ट्वा वनगतं वृक्षं विस्मयोत्फुल्ललोचना

ついで山の娘パールヴァティーは、そこで歓びつつ再びやって来た。森の中に立つその樹を見て、驚きに目を大きく見開いた。

Verse 5

जयां च विजयां चैव पप्रच्छ च सखीद्वयम् । कोऽयं महातरुर्दिव्यो विभाति वनमध्यगः । दृश्यते रुचिराकारो महाहर्षकरो ह्ययम्

彼女は侍女の二人、ジャヤーとヴィジャヤーに尋ねた。「森のただ中で輝くこの大いなる神樹は何者ですか。姿かたちは麗しく、まことに大いなる歓喜をもたらします。」

Verse 6

जयोवाच । देवि त्वद्देहसंभूतो वृक्षोऽयं स्वेदबिन्दुजः । नामाऽस्य कुरु वै क्षिप्रं पूजितः पापनाशनः

ジャヤーは言った。「女神よ、この樹はあなたの御身より生じ、汗の一滴から生まれました。どうか速やかに名をお授けください。礼拝されれば、罪を滅します。」

Verse 7

पार्वत्युवाच । यस्मात्क्षोणीतलं भित्त्वा विशिष्टोऽयं महातरुः

パールヴァティーは言った。「この大樹は地の表を裂いて湧き出たゆえ、まことに殊勝である。」

Verse 8

उदतिष्ठत्समीपे मे तस्माद्बिल्वो भवत्वयम् । इमं वृक्षं समासाद्य भक्तितः पत्रसंचयम्

わたしの近くに起ち上がって生じたゆえに、これを「ビルヴァ」と名づけよ。この樹に信愛をもって近づき、その葉をひと束集めるべし……

Verse 9

आहरिष्यत्यसौ राजा भविष्यत्येव भूतले । यः करिष्यति मे पूजां पत्रैः श्रद्धासमन्वितः

まことに地上に一人の王が現れよう。その者は（これらの葉を）携えて来て、信を具してその葉によりわたしを供養する。

Verse 10

यंयं काममभिध्यायेत्तस्य सिद्धिः प्रजायते । यो दृष्ट्वा बिल्वपत्राणि श्रद्धामपि करिष्यति

いかなる願いを思念しようとも、その成就は生じる。またビルヴァの葉を見て、たとえわずかでも信を起こす者は……

Verse 11

पूजनार्थाय विधये धनदाऽहं न संशयः । पत्राग्रप्राशने यस्तु करिष्यति मनो यदि । तस्य पापसहस्राणि यास्यंति विलयं स्वयम

供養と正しい作法のために、わたしは疑いなく財を授ける者となる。さらに、葉の先を味わおうと（誓戒として）心に定める者がいれば、その者の千の罪は自ずから滅び去る。

Verse 12

शिरः पत्राग्रसंयुक्तं करोति यदि मानवः । न याम्या यातना ह्यस्य दुःखदात्री भविष्यति

もし人が葉の先を頭上に戴くなら（聖なるしるしとして）、ヤマに由来する責め苦はその者に苦しみを与えるものとはならない。

Verse 13

इत्युक्त्वा पार्वती हृष्टा जगाम भवनं स्वकम् । सखीभिः सहिता देवी गणैरपि समन्विता

かく語り終えると、歓喜に満ちたパールヴァティー女神は自らの住処へと赴いた。女神は侍女たる友らと共に、さらにガナたちの随侍を受けていた。

Verse 14

वाण्युवाच । अयं बिल्वतरुः श्रेष्ठः पवित्रः पापनाशनः । तस्य मूले स्थिता देवी गिरिजा नात्र संशयः

ヴァーニーは言った。「このビルヴァの樹は最上にして清浄、罪を滅するもの。その根元には女神ギリジャーが住まわれる。疑いはない。」

Verse 15

स्कन्धे दाक्षायणी देवी शाखासु च महेश्वरी । पत्रेषु पार्वती देवी फले कात्या यनी स्मृता

その幹においてはダークシャーヤニー女神と知られ、枝々においてはマヘーシュヴァリーと呼ばれる。葉においてはパールヴァティー女神として礼拝され、果実においてはカーティヤーヤニーとして想起される。

Verse 16

त्वचि गौरी समाख्याता अपर्णा मध्यवल्कले । पुष्पे दुर्गा समाख्याता उमा शाखांगकेषु च

樹皮においてはガウリーと称され、樹皮の内層においてはアパルナーである。花においてはドゥルガーとして知られ、枝の小さな梢においてはウマーである。

Verse 17

कण्टकेषु च सर्वेषु कोटयो नवसंख्यया । शक्तयः प्राणिरक्षार्थं संस्थिता गिरिजाऽज्ञया

そのあらゆる棘の上には、九重に数えられる無数の力（シャクティ）が、衆生を守護するため、ギリジャーの命により住している。

Verse 18

तां भजंति सुपत्रैश्च पूजयंति सनातनीम् । यंयं कामयते कामं तस्य सिद्धिर्भवेद्ध्रुवम्

人々は吉祥の葉をもって彼女に帰依し、永遠なる女神を礼拝する。いかなる願いを望もうとも、その成就はその者に必ず確かなものとなる。

Verse 19

महेश्वरी सा गिरिजा महेश्वरी विशुद्धरूपा जनमोक्षदात्री । हरं च दृष्ट्वाथ पलाशमाश्रितं स्वलीलया बिल्ववपुश्चकार सा

彼女はギリジャー、偉大なるマヘーシュヴァリー。ことごとく清浄なる姿にして、人々に解脱を授ける者。ハラがパラーシャ樹のもとに憩うのを見て、彼女は自らの神聖なるリーラーにより、ビルヴァ樹の姿をとった。

Verse 250

इति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातु र्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने बिल्वोत्पत्तिवर्णनंनाम पञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして、『聖スカンダ・マハープラーナ』第六部、ナーガラカンダにおけるハाटकेーシュヴァラ聖域の功徳、シェーシャシャーイーの説話、梵天とナーラダの対話、チャートゥルマーシャの功徳、パイジャヴァナ物語の中の「ビルヴァ樹の起源の叙述」と名づけられた第二百五十章は終わる。