Adhyaya 153

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति रूपतीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः सम्यग्विरूपो रूपवान्भवेत्

スータは語った。「さらにそこには、無上の聖なる渡り場『ルーパ・ティールタ』がある。そこで正しく沐浴した者は、たとえ醜き姿であっても、美しき相を得る。」

Verse 2

पूर्वं भगवता तेन ब्रह्मणा लोक कर्तृणा । सृष्टिं कृत्वा च विस्तीर्णां यथोक्तं च चतुर्विधाम्

いにしえ、世を造る尊きブラフマーは、宣説のとおり四種の配列に従って、広大なる創造（スリシュティ）を成し終えて…

Verse 3

ततः स चिन्तयामास रूपसंचयसंयुताम् । एकामप्सरसं दिव्यां देवमायां सृजाम्यहम्

そのとき彼は思惟した。「我は、美の宝蔵を具えたただ一人の天女アプサラスを創り出そう——それこそデーヴァ・マーायाそのものを。」

Verse 4

ततश्च सर्वदेवानां समादाय तिलंतिलम् । रूपं च निर्ममे पश्चादत्याश्चर्यमयीं च ताम्

次に彼は、あらゆる神々からそれぞれ「胡麻一粒ほど」の微分を集め、彼女の美貌を形づくった。さらに後、驚異に満ちた奇瑞そのものとして彼女を創り上げた。

Verse 5

यां दृष्ट्वा क्षोभमापन्नः स्वयमेव पितामहः

彼女を見たとき、ピターマハ（梵天ブラフマー）その人でさえ、心を揺さぶられ動揺した。

Verse 6

ततस्तां प्रेषयामास कैलासं प्रति पद्मजः । गच्छ देवि महादेवं प्रणमस्व शुचिस्मिते

それから蓮華より生まれし者（梵天ブラフマー）は彼女をカイラーサへ遣わし、こう告げた。「行け、女神よ。清らかな微笑みの者よ、マハーデーヴァに礼拝せよ。」

Verse 7

ततः सा सत्वरं गत्वा कैलासं पर्वतोत्तमम् । अपश्यच्छंकरं तत्र निर्विष्टं पार्वतीसमम्

やがて彼女は急ぎ足で、山々の中の最勝なるカイラーサへ赴いた。そこで彼女は、パールヴァティーと並び坐すシャンカラを拝した。

Verse 9

शंकरोऽपि च तां दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः । सुदृष्टां नाकरोद्भीत्या पार्श्वस्थां वीक्ष्य पार्वतीम् । ततः प्रदक्षिणां चक्रे सा प्रणम्य महेश्वरम् । श्रद्धया परया युक्ता कृतांजलिपुटा स्थिता

シャンカラ（Śaṅkara）でさえ彼女を見て、至高の驚嘆に打たれた。だが不作法を恐れて、彼は彼女を正面から見つめず、傍らに立つパールヴァティー（Pārvatī）へと視線を向けた。ついで彼女はプラダクシナー（pradakṣiṇā）を行い、マヘーシュヴァラ（Maheśvara）に礼拝した。無上の信を具え、合掌して恭しく立った。

Verse 10

यावद्दक्षिणपार्श्वस्था तावद्वक्त्रं स दक्षिणम् । प्रचकार महादेवस्तदुपाकृष्टलोचनः

彼女が右側に立っている間、マハーデーヴァ（Mahādeva）は顔を右へ向け続け、その眼差しは彼女に引き寄せられていた。

Verse 11

पश्चिमायां यदा साऽभूत्प्रदक्षिणवशाच्छुभा । पश्चिमं वदनं तेन तदर्थं च कृतं ततः

吉祥なるその女性が、プラダクシナー（pradakṣiṇā）の勢いによって西の側に至ったとき、そのためにこそ、西向きの御面が形づくられた。

Verse 12

एवमुत्तरसंस्थायां तस्यां देवेन शंभुना । उत्तरं वदनं क्लृप्तं गौरीभीतेन चेतसा । न ग्रीवां चालयामास कथंचिदपि स द्विजाः

同様に、彼女が北に位置したとき、神シャンブ（Śambhu）はガウリー（Gaurī）を畏れる心ゆえに北向きの御面を整えた。おお二度生まれの者たちよ、彼はどのようにも首を動かさなかった。

Verse 13

एतस्मिन्नंतरे तत्र नारदो मुनिपुंगवः । अब्रवीत्पार्वतीं पश्चात्प्रणिपत्य महेश्वरम्

その折、その場で、聖仙の中の第一なるナーラダ（Nārada）は、まずマヘーシュヴァラ（Maheśvara）に礼拝してから、パールヴァティー（Pārvatī）に語りかけた。

Verse 14

नारद उवाच । पश्य पार्वति ते पत्युश्चेष्टितं गर्हितं यथा । दृष्ट्वा रूपवतीं नारीं कृतं ।मुखचतुष्टयम्

ナーラダは言った。「見よ、パールヴァティーよ—汝の夫のふるまいはいかに咎むべきことか。麗しき女を見て、彼は自らに四つの顔を作り出したのだ。」

Verse 16

हास्यस्य पदवीमद्य त्वं गमिष्यसि पार्वति । सर्वासां देवपत्नीनां ज्ञात्वान्यासक्तमीश्वरम्

「今日、パールヴァティーよ、諸天の妻たちは皆、主が他の女に心を寄せたと知れば、汝を嘲りの的とするであろう。」

Verse 17

एतद्देवि विजानासि यादृक्चित्तं शिवोद्भवम् । अस्या उपरि वेश्याया निंदिताया विचक्षणैः

「女神よ、シヴァより生ずる心がいかなるものか、汝はよく知っている。しかるにそれは、識者により非難されるこの遊女へと向かうのだ。」

Verse 18

समादाय निजे हर्म्य एतां संस्थापयिष्यति । परं लज्जासमोपेतो न ब्रवीति वचः शुभे

「彼は彼女を連れ、自らの宮殿に住まわせよう。だが恥に打たれて、麗しき者よ、一言の吉き言葉も口にしないであろう。」

Verse 19

अहमेतद्विजानामि न त्वया सदृशी क्वचित् । अस्ति नारी तथाऽन्योपि विजानाति सुरेश्वरि

「私は知っている。どこにも汝に等しい女はなく、また汝のようにこのことを悟る女も他にいない。ああ、神々の后よ。」

Verse 20

ततो निरोधया मास द्रुतं सा पर्वतात्मजा । सर्वनेत्राणि देवस्य महिषीधर्ममाश्रिता

そのとき山の娘はたちまち彼を制し、正妻のダルマに依って、神のあらゆる眼を閉ざした。

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे शैला विशीर्यंति समंततः । मर्यादां संत्यजंति स्म सर्वे च मकरालयाः

その間、山々は四方で裂け崩れ、マカラの住処たる大海はことごとくその境界を捨て去った。

Verse 22

प्रलयस्य समुत्थानं संजातं द्विजसत्तमाः । तावद्ब्रह्मदिनं प्राप्तं परमं सृष्टिलक्षणम्

おお最勝の再生者たちよ、プララヤ（壊滅）からの起こりが生じ、ついで創造の徴を具えた至上の「ブラフマーの日」が到来した。

Verse 23

निमेषेण पुनस्तस्य प्रलयस्य प्रजापतेः । ब्रह्मणः सा निशा प्रोक्ता सर्वं तोयमयं भवेत्

またたく間に、衆生の主プラジャーパティのそのプララヤが再び起こる。これが「ブラフマーの夜」と説かれ、万物はことごとく水と化す。

Verse 24

अथ तत्र गणाः सर्वे भृगिनंदिपुरःसराः । सोऽपि देवमुनिर्भीतस्तामुवाच सुरेश्वरीम्

そのときそこに、ブリギとナンディンを先頭として、すべてのガナたちが集まった。さらにその天なる聖仙も恐れおののき、神々の主母スレーシュヴァリーなる女神に語りかけた。

Verse 25

मुंचमुंच सुरज्येष्ठे देवनेत्राणि संप्रति । नोचेन्नाशः समस्तस्य लोकस्यास्य भविष्यति

「放て、放て、今すぐに、神々の長老よ——神なる眼を！ さもなくば、この全世界の滅亡が起こるであろう。」

Verse 26

एवं प्रोक्ताऽपि सा देवी यावच्च न मुमोच तम् । तावद्देवेन लालाटं विसृष्टं लोचनं परम्

そのように告げられても女神はそれを放たなかった。そこで神は己が額より、至上の眼を放出した。

Verse 27

कृपाविष्टेन लोकानां येन रक्षा प्रजायते । न शक्तो वारितुं देवीं प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्

諸世界への憐れみに満たされ—そこから守護が生じるゆえに—彼は、命の息よりも重き女神を抑えることができなかった。

Verse 28

अंबिकां विबुधाः प्राहुस्त्र्यंबकाणि यतो द्विजाः । तस्मात्संकीर्त्यते लोके त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः

おお、二度生まれの者よ。賢者たちがアンビカーを「トリヤンバカー（三つの眼を持つ者）」と呼ぶゆえに、神々の主もまた世に「トリヤンバカ」と称えられる。

Verse 29

ततः संत्यज्य तं देवं देवी पर्वतपुत्रिका । प्रोवाच कोपरक्ताक्षी पुरःस्थां तां तिलोत्तमाम्

それから山の娘なる女神は、その神を脇に退け、怒りに目を赤くして、前に立つティロत्तマーに語りかけた。

Verse 30

यस्मान्मे दयितः पापे त्वया रूपाद्विडंबितः । चतुर्वक्त्रः कृतस्तस्मात्त्वं विरूपा भव द्रुतम्

「罪ある者よ、そなたはその美貌ゆえに我が愛しき者を嘲り、四つの顔にしてしまった。ゆえに、ただちに醜く歪め！」

Verse 31

ततः सा सहसा भूत्वा तत्क्षणाद्भग्ननासिका । शीर्णकेशा बृहद्दंता चिपिटाक्षी महोदरा

すると彼女はたちまちその瞬間に、鼻は折れ、髪は乱れ、歯は大きく、目は平たく、腹は大きく腫れ上がった。

Verse 32

अथ वीक्ष्य निजं देहं तथाभूतं वराप्सराः । प्रोवाच वेपमाना सा कृतांजलिपुटा स्थिता

そのとき、優れたアプサラスは自らの身がそのようになったのを見て震え、合掌して立ち、口を開いた。

Verse 33

अहं संप्रेषिता देवि प्रणामार्थं त्रिशूलिनः । ब्रह्मणा तेन चायाता युष्माकं च विशेषतः

「女神よ、私は三叉戟を執る主（シヴァ）により、礼拝のため遣わされました。さらにそのブラフマーからも遣わされ、とりわけあなたに敬意を捧げるために参りました。」

Verse 34

निर्दोषाया विरागायास्तस्माद्युक्तं न ते भवेत् । शापं दातुं प्रसादं मे तस्मात्त्वं कर्तुमर्हसि

「私は無罪で、悪意もございません。ゆえに、あなたが私を呪うのは相応しくありません。どうか呪いではなく、御慈悲のご加護をお授けください。」

Verse 35

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा दीनं सत्यं च पार्वती । पश्चात्तापसमोपेता ततः प्रोवाच सुप्रियम्

その者のへりくだり真実なる言葉を聞いて、パールヴァティーは悔恨に満ち、ついで愛しき者にやさしく語りかけた。

Verse 36

स्त्रीस्वभावात्समायातः कोपोऽयं त्वां प्रति द्रुतम् । तस्मादागच्छ गच्छावो मया सार्धं धरातले

「女の性のはやさゆえ、この怒りはたちまち汝に向かって起こった。ゆえに来よ――我とともに地上へ行こう。」

Verse 37

तत्रास्ति रूपदं तीर्थं मया चोत्पादितं स्वयम् । माघशुक्लतृतीयायां स्नानार्थं विमलोदकम्

「そこには美を授けるティールタがある――我みずから生み出したもの――マाघ月の白分第三日に沐浴すべき、清らかな水をたたえている。」

Verse 38

या नारी प्रातरुत्थाय तत्र स्नानं समाचरेत् । सा स्याद्रूपवती नूनमदृष्टे रविमंडले

「いかなる女も、朝早く起きてそこで沐浴すれば、必ずや美しき者となる――日輪を拝するよりも先に。」

Verse 39

सदा माघे तृतीयायां तत्र स्नानं करोम्यहम् । अद्य सा तत्र यास्यामि स्नानाय कृतनिश्चया

「我は常に、マाघ月の第三日にそこへ赴き沐浴する。今日もまた、沐浴のために固く決意してそこへ行こう。」

Verse 40

सूत उवाच । एवमुक्त्वा समादाय सा देवी तां तिलोत्तमाम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे रूपतीर्थं जगाम च

スータは語った。「かく告げ終えると、女神はティロत्तマーを伴い、ハータケーシュヴァラの聖域にあるルーパティールタへと赴いた。」

Verse 41

तत्र स्नानं स्वयं चक्रे विधिपूर्वं सुरेश्वरी । तस्या ह्यनन्तरं सापि भक्तियुक्ता तिलोत्तमा

そこで天界の女王たる女神は、法にかなった作法により自ら沐浴を行った。続いてただちに、信愛に満ちたティロत्तマーもまた沐浴した。

Verse 42

ततः कांतिमती जाता तत्क्षणादेव भामिनी । पूर्वमासीयद्थारूपा तथासाऽभूद्विशेषतः

するとその瞬間、麗しき女はたちまち光輝に満たされた。かつての美貌を取り戻し、しかも以前にも増して格別に輝きわたった。

Verse 43

अथ तुष्टिसमायुक्ता तां प्रणम्य सुरेश्वरीम् । प्रोवाच विस्मयाविष्टा हर्षगद्गदया गिरा

やがて満ち足りた心で、彼女は天界の主たる女神に礼拝してひれ伏した。驚嘆に包まれ、歓喜に声を詰まらせながら語り始めた。

Verse 44

प्राप्तं रूपं महादेवि त्वत्प्रसादाच्चिरन्तनम् । ब्रह्मलोकं गमिष्यामि मामनुज्ञातुमर्हसि

おおマハーデーヴィよ、あなたの恩寵により、私は久遠の本来の美を取り戻しました。いま私はブラフマローカへ赴きます。どうかお許しをお与えください。

Verse 45

गौर्युवाच । वरं यच्छामि ते पुत्रि यत्किंचिद्धृदि संस्थितम् । तस्मात्प्रार्थय विश्रब्धा न वृथा मम दर्शनम्

ガウリーは言った。「娘よ、そなたの胸に宿るいかなる願いであれ、我は恩寵として授けよう。ゆえに恐れずに願いなさい。我がそなたの前に現れたことは決して無駄にはならぬ。」

Verse 46

तिलोत्तमोवाच । अहमत्र करिष्यामि क्षेत्रे तीर्थं निजं शुभे । त्वत्प्रसादेन तद्देवि यातु ख्यातिं धरातले

ティロत्तマーは言った。「吉祥なるデーヴィーよ、この聖なるクシェートラに、わたしは自らのティールタを建立いたします。あなたのご加護により、デーヴィーよ、そのティールタが地上に名高くありますように。」

Verse 47

त्वया तत्रापि कर्तव्यं वर्षांते स्नानमेव हि । हितार्थं सर्वनारीणां रूपसौभाग्यदायकम्

そしてあなたもまた、雨季の終わりにそこで沐浴を行うべきである。それはすべての女性の安寧のためであり、美しさと幸運を授ける。

Verse 48

गौर्युवाच । चैत्रशुक्लतृतीयायां सदाहं त्वत्कृते शुभे । स्नानं तत्र करिष्यामि मध्याह्ने समुपस्थिते

ガウリーは言った。「吉祥なる者よ、そなたのために、我は常にチャイトラ月の白分第三日、正午の時が満ちたならば、そこで沐浴を行おう。」

Verse 49

हितार्थं सर्वनारीणां तव वाक्यादसंशयम् । या तत्र दिवसे नारी तस्मिंस्तीर्थे करिष्यति

すべての女性の利益のために――あなたの言葉によって疑いなく――その日にそのティールタで沐浴するいかなる女性も……

Verse 50

स्नानं सा सौख्यसंयुक्ता भविष्यति सुखान्विता । स्पृहणीया च नारीणां सर्वासां धरणीतले

彼女は安楽と幸福に恵まれ、歓喜のうちに生きるであろう。さらに地上のすべての女人の中で、他の者が憧れて倣おうとする存在となる。

Verse 51

पुरुषोऽपि सुभक्त्या यस्तत्र स्नानं करिष्यति । सप्तजन्मानि रूपाढ्यः ससौभाग्यो भविष्यति

たとえ男であっても、真実の信愛をもってそこで沐浴する者は、七生にわたり容姿の麗しさと吉祥の幸運を得るであろう。

Verse 52

सूत उवाच । एवमुक्ता तदा देव्या साप्सरा द्विजसत्तमाः । चक्रे कुण्डं सुविस्तीर्णं विमलोदप्रपूरितम्

スータは語った。「女神にそのように告げられると、そのアプサラスは—おお、最勝の再生者たちよ—広大でゆったりとした聖なる池を造り、澄みきった無垢の水で満たした。」

Verse 53

उपकंठे ततस्तस्य स्थापयामास पार्वतीम् । ततो जगाम संहृष्टा ब्रह्मलोकं तिलोत्तमा

それから彼女はその岸辺にパールヴァティーを安置した。のちにティロत्तマーは心より歓喜し、梵天の世界へと去って行った。

Verse 54

ततः प्रभृति संजातं कुण्डमप्सरसा कृतम् । स्नानमात्रैर्नरैर्यत्र सौभाग्यं लभ्यते द्विजाः

その時以来、アプサラスの造ったこの池が現れた。おお再生者たちよ、ここでただ沐浴するだけで、人々は吉祥なる幸運を得る。

Verse 55

नारीभिश्च विशेषेण पुत्रप्राप्तिरनुत्तमा । तथान्यदपि यत्किंचिद्वांछितं हृदये स्थितम्

とりわけ女人にとって、子（とくに男子）を授かることは比類なき果報である。また、心の内に抱くいかなる願いも、そこで成就する。

Verse 153

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽप्सरःकुण्डोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千偈より成るサンヒター—第六「ナーガラ・カンダ」、聖地シュリーハータケーシュヴァラ・クシェートラのマーハートミャにおける「アプサラー・クンダ起源讃歎」と題する章、すなわち第153章はここに終わる。