Adhyaya 42

Verse 1

स्कंद उवाच । नर्मदेशस्य माहात्म्यं कथयामि मुने तव । यस्य स्मरणमात्रेण महापातकसंक्षयः

スカンダは言った。「聖仙よ、私は汝にナルマダーの地の偉大なる功徳を語ろう。それをただ想起するだけで、重き罪は減じられる。」

Verse 2

अस्य वाराहकल्पस्य प्रवेशे मुनिपुंगवैः । आपृच्छि का सरिच्छ्रेष्ठा वद तां त्वं मृकंडज

このヴァラーハ・カルパの始まりに、最勝の聖仙たちは問うた。「諸河のうち、いずれが最上の河か。ムリカṇḍुの子よ、それを我らに告げよ。」

Verse 3

मार्कंडेय उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे संति नद्यः परःशतम् । सर्वा अप्यघहारिण्यः सर्वा अपि वृषप्रदाः

マールカṇḍेयは言った。「聞け、すべての聖仙よ。河は百を超えて存在する。いずれも罪を除き、いずれもダルマ（正しき功徳）を授ける。」

Verse 4

सर्वाभ्योपि नदीभ्यश्च श्रेष्ठाः सर्वाः समुद्रगाः । ततोपि हि महाश्रेष्ठाः सरित्सु सरिदुत्तमाः

諸河のうち、海へと注ぐ河は最もすぐれている。だがそれにも勝る至上の河があり、流れの中の最勝として讃えられる。

Verse 5

गंगा च यमुनाचाथ नर्मदा च सरस्वती । चतुष्टयमिदं पुण्यं धुनीषु मुनिपुंगवाः

ガンガーとヤムナー、ナルマダーとサラスヴァティー——この清浄なる四河こそ、諸河の中の聖なる四つ組である、聖仙の最勝よ。

Verse 6

ऋग्वेदमूर्तिर्गंगा स्याद्यमुना च यजुर्ध्रुवम् । नर्मदा साममूर्तिस्तु स्यादथर्वा सरस्वती

ガンガーはリグ・ヴェーダの体現と説かれ、ヤムナーはまさしくヤジュル・ヴェーダの体現である。ナルマダーはサーマ・ヴェーダの体現、そしてサラスヴァティーはアタルヴァ・ヴェーダである。

Verse 7

गंगा सर्वसरिद्योनिः समुद्रस्यापि पूरणी । गंगाया न लभेत्साम्यं काचिदत्र सरिद्वरा

ガンガーはあらゆる河川の母胎なる源であり、海さえも満たす者である。この世において、いかなる勝れた川もガンガーに等しいものはない。

Verse 8

किंतु पूर्वं तपस्तप्त्वा रेवया बह्वनेहसम् । वरदानोन्मुखो धाता प्रार्थितश्चेति सत्तम

しかしまず、善き者のうち最勝の者よ、レーヴァー（ナルマダー）は久遠にも等しい長き時にわたり苦行（タパス）を修した。ついで、恩寵を授けんとする創造主ダータ（梵天）に近づき、願いを申し上げた。

Verse 9

गंगा साम्यं विधे देहि प्रसन्नोसि यदि प्रभो । ब्रह्मणाथ ततः प्रोक्ता नर्मदा स्मितपूर्वकम्

「ガンガーに等しき身をお授けください、ヴィデー（秩序を定める御方）よ。もし御心にかなうなら、主よ。」こうしてナルマダーが申し上げると、梵天はやわらかな微笑みをもって答えた。

Verse 10

यदि त्र्यक्षसमत्वं तु लभ्यतेऽन्येन केनचित् । तदा गंगासमत्वं च लभ्यते सरितान्यया

もし他の誰かが三つ目の主（シヴァ）に等しき境地を得られるというのなら、そのとき初めて、別の川もまたガンガーに等しくなり得よう。

Verse 11

पुरुषोत्तम तुल्यः स्यात्पुरुषोन्यो यदि क्वचित । स्रोतस्विनी तदा साम्यं लभते गंगया परा

もしどこかに、プルショーत्तマ（至上主）に等しい別の人が存在するなら、そのときにのみ、他の川もガンガーと等しくなり得る。

Verse 12

यदि गौरी समा नारी क्वचिदन्या भवेदिह । अन्या धुनीह स्वर्धुन्यास्तदा साम्यमुपैष्यति

もしこの世に、女神ガウリーに等しい別の女人がいるというなら、そのときこそ別の河もまた、天上のガンガーたるスヴァルドゥニーに等しくなろう。

Verse 13

यदि काशीपुरी तुल्या भवेदस्या क्वचित्पुरी । तदा स्वर्गतरंगिण्याः साम्यमन्या नदी लभेत्

もしどこかにこのカーシーに等しい都があるなら、そのとき別の河も、天の波をたたえるガンガーに等しくなり得よう。

Verse 14

निशम्येति विधेर्वाक्यं नर्मदा सरिदुत्तमा । धातुर्वरं परित्यज्य प्राप्ता वाराणसीं पुरीम्

ヴィディ（梵天ブラフマー）の言葉を聞くや、河川の最勝なるナルマダーは、創造主の授けた恩寵を脇に置き、ヴァーラーナシーの都へと赴いた。

Verse 15

सर्वेभ्योपि हि पुण्येभ्यः काश्यां लिंगप्रतिष्ठितेः । अपरा न समुद्दिष्टा कैश्चिच्छ्रेयस्करी क्रिया

まことに、あらゆる功徳の行いの中で、賢者たちは、カーシーにおいてシヴァ・リンガを建立し奉安することに勝る吉祥の業はないと説く。

Verse 16

अथ सा नर्मदा पुण्या विधिपूर्वां प्रतिष्ठितिम् । व्यधात्पिलिपिलातीर्थे त्रिविषिष्टपसमीपतः

ついで聖なるナルマダーは、定められた作法に則って奉安の儀を行い、三十三神の住処の近く、ピリピラー・ティールタにおいてそれを成就した。

Verse 17

ततः शंभुः प्रसन्नोभूऽत्तस्यै नद्यै शुभात्मने । वरं वृणीष्व सुभगे यत्तुभ्यं रोचतेऽनघे

そのときシャンブ（シヴァ）は、その吉祥なる性質の河に満悦し、こう告げた。「幸いなる、罪なき者よ。汝の望むままに、願い（恩寵）を選べ。」

Verse 18

सरिद्वरा निशम्येति रेवा प्राह महेश्वरम् । किं वरेणेह देवेश भृशं तुच्छेन धूर्जटे

それを聞いて、河川の最勝たるレーヴァー（ナルマダー）はマヘーシュヴァラに申し上げた。「神々の主よ、ドゥールジャティよ。ここでの恩寵など、かくも些末なもの、何の益がありましょうか。」

Verse 19

निर्द्वंद्वा त्वत्पदद्वंद्वे भक्तिरस्तु महेश्वर । श्रुत्वेति नितरां तुष्टो रेवागिरमनुत्तमाम्

「マヘーシュヴァラよ、あなたの御足の一対に向けて、揺るがぬバクティが我に宿りますように。」レーヴァーのこの無上の言葉を聞き、主はことのほか歓喜された。

Verse 20

प्रोवाच च सरिच्छेष्ठे त्वयोक्तं यत्तथास्तु तत् । गृहाण पुण्यनिलये वितरामि वरांतरम्

そして主は河の最勝に告げた。「汝の言葉のとおりにあれ。功徳の住処よ、これを受けよ。さらにもう一つの優れた恩寵を授けよう。」

Verse 21

यावंत्यो दृषदः संति तव रोधसि नर्मदे । तावंत्यो लिंगरूपिण्यो भविष्यंति वरान्मम

「ナルマダーよ、汝の岸辺にある石の数だけ、同じ数がリンガの姿となろう——我が授ける恩寵の力によって。」

Verse 22

अन्यं च ते वरं दद्या तमप्याकर्णयोत्तमम् । दुष्प्रापं यज्ञतपसां राशिभिः परमार्थतः

さらに汝に別の恩寵を授けよう——聞け、優れし者よ——それは真に、幾重もの供犠と苦行の積み重ねによってさえ得難い恩寵である。

Verse 23

सद्यः पापहरा गंगा सप्ताहेन कलिंदजा । त्र्यहात्सरस्वती रेवे त्वं तु दर्शनमात्रतः

ガンガーは罪をただちに滅し、カリンダジャー（ヤムナー）は七日で、サラスヴァティーは三日で滅する。だが汝、レーヴァーよ、ただ見るだけで罪を除く。

Verse 24

अपरं च वरं दद्यां नर्मदे दर्शनाघहे । भवत्या स्थापितं लिंगं नर्मदेश्वरसंजकम्

さらにもう一つの恩寵を授けよう。罪を滅する御姿をもつナルマダーよ、汝が स्थापितしたリンガは「ナルマデーシュヴァラ」として知られよう。

Verse 25

यत्तल्लिंगं महापुण्यं मुक्तिं दास्यति शाश्वतीम । अस्य लिंगस्य ये भक्तास्तान्दृष्ट्वा सूर्यनंदनः

そのリンガは大いなる功徳を具え、永遠の解脱を授ける。さらにこのリンガの भक्तたちを—彼らを見れば、太陽の子（ヤマ）は……

Verse 26

प्रणमिष्यंति यत्नेन महाश्रेयोभिवृद्धये । संति लिंगान्यनेकानि काश्यां देवि पदेपदे

……大いなる安寧の増長のため、努めて彼らに礼拝しよう。まことに女神よ、カーシーにはリンガが数多く—一歩ごとに在る。

Verse 27

परं हि नर्मदेशस्य महिमा कोपि चाद्भुतः । इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ

「まことに、ナルマデーシャの偉大なる功徳はこの上なく奇瑞である。」そう告げて、神々の主は三昧に入り、そのリンガのうちに融け入った。

Verse 28

नर्मदापि प्रहृष्टासीत्पावित्र्यं प्राप्य चाद्भुतम् । स्वदेशं च परिप्राप्ता दृष्टमात्राघहारिणी

ナルマダーの聖なる流れさえも歓喜し、驚くべき浄化の力を得た。やがて自らの地へ帰り、ただ見られるだけで罪を滅するものとなった。

Verse 29

वाक्यं मृकंडजमुनेस्तेपि श्रुत्वा मुनीश्वराः । प्रहृष्टचेतसो जाताश्चक्रुः स्वं स्वं ततो हितम्

ムリカṇḍुの子なる聖仙の言葉を聞いて、仙人たちも心より歓喜した。かくして後、それぞれが自らの益となる行いに赴いた。

Verse 30

स्कंद उवाच । नर्मदेशस्य माहात्म्यं श्रुत्वा भक्तियुतो नरः । पापकंचुकमुत्सृज्य प्राप्स्यति ज्ञानमुत्तमम्

スカンダは言った。信愛をもってナルマデーシャの大いなる功徳を聞く者は、罪の衣を脱ぎ捨て、無上の智を得るであろう。

Verse 92

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे नर्मदेश्वराख्यानं नाम द्विनवतितमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』八万一千頌の集成、第四サンヒター、カーシー・カーンダ（後半）において、「ナルマデーシュヴァラ物語」と名づけられた第九十二章はここに終わる。