Adhyaya 7

Verse 1

श्रीसूत उवाच । स्वसैन्यमवलोक्याथ महिषो दानवेश्वरः । हतं देव्या महाक्रोधाच्चंडकोपमथाब्रवीत्

聖なるスータは語った。――そのとき、ダーナヴァの王マヒーシャは、女神によって自軍が討たれたのを見て、激しい怒りに燃え、チャンダコーパに言い放った。

Verse 2

महिष उवाच । चंडकोप महावीर्य युद्ध्यस्वैनां दुरात्मिकाम् । तथास्त्विति स चोक्त्वाथ चंडकोपः प्रतापवान्

マヒーシャは言った。「大いなる武威をもつチャンダコーパよ、この邪心の女と戦え。」彼が「そのとおりに」と答えるや、勇猛なるチャンダコーパは戦いに臨んだ。

Verse 3

अवाकिरद्बाणवर्षैर्देवीं समरमूर्द्धनि । बाणजालानि तस्याशु चंडकोपस्य लीलया

戦いのただ中で、彼は女神を矢の雨で覆った。たちまち、チャンダコーパが戯れるかのように、矢の網の斉射が次々と放たれた。

Verse 4

छित्त्वा जघान शस्त्रेण चंडकोपस्य सांबिका । चकर्त वाजिनोऽप्यस्य सारथिं च ध्वजं धनुः

彼を斬り伏せたのち、アンビカーは武器でチャンダコーパを打ち、さらにその馬、御者、旗印、そして弓をも断ち切った。

Verse 5

उन्ममाथ रथं चापि तं बाणैर्हृद्यताडयत् । स भग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः

彼女はその戦車をも打ち砕き、矢で胸を射抜いた。弓は折れ、車は壊れ、馬も御者も討たれ、彼はなすすべなく立ち尽くした。

Verse 6

चंडकोपस्ततो देवीं खड्गचर्मधरोऽभ्यगात् । खड्गेन सिंहमाजघ्ने देव्या वाहं महासुरः

そのときチャンダコーパは剣と盾を携え、女神に迫った。大アスラは剣で、デーヴィーの乗り物たる獅子を打った。

Verse 7

देवीमपि भुजे सव्ये खड्गेन प्रजघान सः । खङ्गो देव्या भुजे सव्ये व्यशीर्यत सहस्रधा

彼は剣で女神の左腕をも打った。だがその剣は、女神の左腕に触れた瞬間、千々に砕け散った。

Verse 8

ततः शूले न महता चंडकोपं तदांबिका । जघान हृदये सोऽपि पपात च ममार च

そののちアンビカーは、さほど大きくはない槍でチャンダコーパの心臓を突いた。彼は倒れ、息絶えた。

Verse 9

चंडकोपे हते तस्मिन्महावीर्ये महाबले । चित्रभानुर्गजारूढो देवीं तामभ्यधावत

大勇大力のチャンダコーパが討たれるや、象に乗ったチトラバーヌは女神に向かって突進した。

Verse 10

दिव्यां शक्तिं ससर्जाथ महाघंटारवाकुलाम् । न्यवारयत हुंकारैर्देवी शक्तिं निराकुलाम्

彼はついで、巨大な鐘の轟きのような騒然たる響きを伴う神なる槍を投げ放った。女神は少しも乱れず、雷鳴のごときフーンカーラでその武器を退けた。

Verse 11

ततः शूलेन सा देवी चित्रभानुं व्यदारयत् । मृते तस्मिंस्ततो युद्धे करालो द्रुतमभ्यगात्

そのとき女神は三叉戟でチトラバーヌを引き裂いた。彼が戦場に死して倒れると、カーララがすばやく進み出た。

Verse 12

करमुष्टिप्रहारेण सोऽपि देव्या निपातितः । ततो देवी मदोन्मत्तं गदया व्यसुमातनोत्

彼もまた女神の手と拳の打撃によって打ち倒された。ついで女神は棍棒で、驕りに酔いしれた敵を打ち伏せ、その命を断った。

Verse 13

बाष्कलं पट्टिशेनापि चक्रेणापि तथांतिकम् । प्राहिणोद्यमलोकाय दुर्गा देवी द्विजोत्तमाः

おお最勝の二度生まれよ、女神ドゥルガーは近接の戦いにおいて、戦斧（パッティシャ）と、また円盤（チャクラ）によってバースカラを閻魔の国へ送り、その命を終わらせた。

Verse 14

एवमन्यान्महाकायान्मंत्रिणो महिषस्य च । शूलेन प्रोथयित्वाथ प्राहिणोद्यमसादनम्

かくして彼女は、マヒシャのほかの巨躯なる大臣たちをも三叉戟で貫き、ヤマの住処――死の界へと送り届けた。

Verse 15

आत्मसैन्ये हते त्वेवं दुर्गया महिषासुरः । माहिषेणाथ रूपेण गणान्देव्या अभक्षयत्

かくして自軍がドゥルガーに討たれるや、マヒシャースラは水牛の姿となり、デーヴィーの従者の群れを食らい始めた。

Verse 16

तुण्डेन निजघानैकान्सुराघातैस्तथापरान् । निश्वासवायुभिश्चान्यान्पातयामास रोषितः

憤怒に燃え、ある者を口吻で打ち倒し、ある者を猛獣のごとき打撃で砕き、またある者を息の突風で倒れ伏させた。

Verse 17

देव्या भूतगणं त्वेवं निहत्य महिषासुरः । सिंहं मारयितुं देव्याश्चुक्रोध च ननाद च

かくして女神の眷属の群れを討ち尽くすと、マヒシャースラは激怒して咆哮し、デーヴィーの獅子を殺さんとした。

Verse 18

ततः सिंहोऽभवत्क्रुद्धो महावीर्यो महाबलः । सुराभि घातनिर्भिन्नमहीतलमहीधरः

そのとき獅子は憤怒し、武勇にすぐれ力は無量、まるで激しい衝撃で地の面を砕き裂く大山のごとくであった。

Verse 19

महिषासुरमायांतं नखैरेनं व्यदारयत् । चंडिकापि ततः क्रुद्धा वधे तस्याकरोन्मतिम्

マヒシャースラが突進すると、獅子はその爪で彼を引き裂いた。ついでチャンディカーも憤怒し、彼を討ち滅ぼす決意を固めた。

Verse 21

सिंहवेषोऽभवद्दैत्यो महाबलपराक्रमः । देवी तस्य शिरोयावच्छेत्तुं बुद्धिमधारयत्

そのダイティヤは獅子の姿となり、強大な力と武勇を備えた。女神はその首を斬り落とそうと心に定めた。

Verse 22

तावत्स पुरुषो भूत्वा खड्गपाणिरदृश्यत । अथ तं पुरुषं देवी खड्गहस्तं शरोत्करैः

その間に彼は人の姿となって現れ、剣を手にしていた。そこで女神は、剣を振るうその男に矢の雨を浴びせた。

Verse 23

जघान तीक्ष्णधाराग्रैः परमर्मविदारणैः । ततः स पुरुषो विप्रा गजोऽभूद्धस्तदन्तवान्

女神は刃のごとく鋭い矢尻で彼を打ち、急所の関節を裂いた。するとその男は、婆羅門たちよ、鼻と牙を備えた象へと変じた。

Verse 24

दुर्गाया वाहनं सिंहं करेण विचकर्ष च । ततः सिंहः करं तस्य विचकर्त नखांकुरैः

彼は手でドゥルガーの乗り物たる獅子をつかみ、引きずった。すると獅子は爪先でその手を引き裂いた。

Verse 25

भूयो महासुरो जातो माहिषं वेषमाश्रितः । ततः क्रुद्धा भद्रकाली महत्पानमसेवत

再びその大いなるアスラは起ち上がり、水牛の姿をまとった。すると怒れるバドラカーリーは、決戦に備えて蜜酒を深くあおった。

Verse 26

ततः पानवशा न्मत्ता जहासारुणलोचना । महिषः सोऽपि गर्वेण शृंगाभ्यां पर्वतोत्करान्

やがて酒に支配され、彼女は酔いしれて笑った。眼は赤く輝いていた。その水牛の魔もまた驕りに満ち、角で山々の塊をはね上げた。

Verse 27

चंडिकां प्रतिं चिक्षेप सा च तानच्छिनच्छरैः । ततो देवी जग न्माता महिषासुरमब्रवीत्

彼はそれらをチャンディカーに向けて投げつけたが、彼女は矢でことごとく断ち切った。そこで女神、世界の母はマヒーシャースラに語りかけた。

Verse 28

देव्युवाच । कुरु गर्वं क्षणं मूढ मधु यावत्पिबाम्यहम् । निवृत्तमधुपानाहं त्वां नयिष्ये यमक्षयम्

女神は言った。「愚か者よ、私がこの蜜酒を飲む間、しばし驕りに浸るがよい。飲み終えたなら、汝をヤマの住処へ――滅びへと導こう。」

Verse 29

हते त्वयि दुराधर्षे मया दैवतकंटके । स्वंस्वं स्थानं प्रपद्यंतां सिद्धा साध्या मरुद्गणाः

「汝という、征し難く神々の棘なる者が、我に討たれるなら、シッダたち、サーディヤたち、そしてマルットの群れは、それぞれ本来の住処へ帰るがよい。」

Verse 31

दक्षिणस्योदधेस्तीरेप्रदुद्राव त्वरान्वितः । अनुदुद्राव तं देवी सिंहमारुह्य वाहनम्

彼は南の大海の岸辺を、急ぎ足で逃げ去った。女神は獅子を乗り物として駆り、彼を追い迫った。

Verse 32

अनुद्रुतस्ततो देव्या महिषो दानवेश्वरः । धर्मपुष्कीरणीतोये दशयोजनमायते

女神に追われたダーナヴァの王マヒーシャは、十由旬にわたるダルマプシュカリーの湖水へと入り込んだ。

Verse 33

प्रविश्यांतर्हितस्तस्थौ दुर्गाताडनविह्वलः । ततो दुर्गा समासाद्य धर्मपुष्करिणीतटम्

そこへ入ると、彼は身を潜め、ドゥルガーの打撃に苦しみ惑っていた。やがてドゥルガーはダルマプシュカリニーの岸辺に到着した。

Verse 34

नददर्शासुरं तत्र महिषं चंडिका तदा । अशरीरा ततो वाणी दुर्गा देवीमभाषत

そのときチャンディカーは、そこに水牛の阿修羅マヒーシャを見いだせなかった。すると無身の声が女神ドゥルガーに語りかけた。

Verse 35

भद्रकालि महादेवि महिषो दानवस्त्वया । ताडितो मुष्टिना भद्रे धर्मपुष्करिणीजले

「おおバドラカーリー、偉大なる女神よ。このマヒーシャというダーナヴァは、吉祥なる御方よ、ダルマプシュカリニーの水の中で、あなたの拳により打たれた。」

Verse 36

अस्मिन्नंतर्हितः शेते भयार्तो मारयस्व तम् । येनकेनाप्युपायेन चैनं प्राणैर्वियोजय

「ここに身を潜め、恐怖に打ち震えている者がいる——討て。いかなる手段をもってしても、その命の息を断て。」

Verse 37

एवं वाचाऽशरी रिण्या कथिता चंडिका तदा । प्राह स्ववाहनं सिंहमसुरेंद्रवधोद्यता

かくして無身の声に告げられるや、チャンディカーは自らの乗り物たる獅子に語った——阿修羅の王を討たんと備えて。

Verse 38

मृगेंद्र सिंहविक्रांत महावलपराक्रम । धर्मपुष्कीरणीतोयं निःशेषं पीय तां त्वया

「獣の王よ、獅子のごとき歩み、力と武勇にすぐれし者よ——ダルマプシュカリニーのこの水を、残らず飲み干せ。」

Verse 39

देव्यैवमुक्तः पंचास्यो धर्मपुष्करिणीजलम् । निःशेषं च पपौ विप्रा यथा पांसुर्भवेत्तथा

女神に命じられると、五つの口を持つ者はダルマプシュカリニーの水をことごとく飲み尽くした、婆羅門たちよ——まるで塵のみが残るかのように。

Verse 40

निरगान्महिषो दीनस्ततस्तस्मा ज्जलाशयात् । आयांतमसुरं देवी पादेनाक्रम्य मूर्द्धनि

そのとき、哀れな水牛の魔はその水たまりから現れ出た。阿修羅が進み来るや、女神はその頭上に御足を置かれた。

Verse 41

कंठं शूलेन तीक्ष्णेन पीडयामास कोपिता । ततो देव्यसिमादाय चकर्तास्य शिरो महत्

激怒した彼女は鋭い槍で彼の喉を押し付け、そして女神は剣を取り、彼の巨大な首を切り落とした。

Verse 42

एवं स महिषो विप्राः सभृत्यबलवाहनः । दुर्गया निहतो भूमौ पपात च ममार च

おお、バラモンたちよ。このようにして、その水牛の悪魔は、従者や軍勢、乗り物と共にドゥルガーによって討たれ、地に倒れて息絶えた。

Verse 43

ततो देवाः सगंधर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । स्तुत्वा देवीं ततः स्तोत्रैस्तुष्टा जहृषिरे तदा

その後、神々は、ガンダルヴァ、シッダ、そして至高の賢者たちと共に、賛歌で女神を称え、満足して喜び合った。

Verse 44

अनुज्ञातास्ततो देव्या देवा जग्मुर्यथागतम् । ततो देवी जगन्माता स्व नाम्ना पुरमुत्तमम्

その後、女神の許可を得て、神々は来た時と同じように去っていった。その後、世界の母である女神は、自らの名において素晴らしい都市を建設した。

Verse 45

दक्षिणस्य समुद्रस्य तीरे चक्रे तदोत्तरे । ततो देव्यनुशिष्टास्ते देवाः शक्रपुरोगमाः

彼女は南の大海の岸、その北側にそれを据え置かれた。ついで、シャクラ（インドラ）を先頭とする神々は、女神の教示のとおりに行動した。

Verse 46

पूरयामासुरमृतैर्धर्मपुष्क रिणीं तदा । ततो ह्यमृततीर्थाख्यां लेभे तत्तीर्थमुत्तमम्

そのとき彼らは、聖なるダルマプシュカリニーを甘露（アムリタ）で満たした。以来、その最上の渡しは「アムリタ・ティールタ」として、至上に吉祥なる霊地と称えられた。

Verse 47

ततो देवी वरमदात्स्वपुरस्य मुदान्विता । पशव्यं चापरोगं च पुरमेतद्भवत्विति

ついで女神は歓喜に満ち、自らの都に恩寵を授けた。「この都が家畜に恵まれ、病なき地となりますように。」

Verse 49

ददौ तीर्थाय च वरं स्नातानामत्र वै नृणाम् । यथाभिलाषं सिद्धिः स्यादित्युक्त्वा सा दिवं ययौ

さらに女神はこのティールタにも恩寵を授けた。「ここで沐浴する人々には、望むままの成就が起こりますように。」そう告げて、彼女は天界へ去った。

Verse 50

देवीपत्तनमारभ्य सुमुहूर्ते दिने द्विजाः । विघ्नेश्वरं प्रणम्यादौ सलिलस्वामिनं तथा

デーヴィーパッタナを起点として、吉日吉時に、バラモンたちはまず障碍を除くヴィグネーシュヴァラに礼拝し、同じくサリラスヴァーミンにも礼拝した。

Verse 51

महादेवाभ्यनुज्ञातो रामचंद्रोऽतिधार्मिकः । स्थापयित्वा स्वहस्तेन पाषाणनवकं मुदा

マハーデーヴァの許しを得た至上に正しきラーマチャンドラは、喜びつつ自らの手で九つの石を据え置いた。

Verse 52

सेतुमारब्धवान्विप्रा यावल्लंकामतंद्रितः । सिंहासनं समारुह्य रामो नलकृतं शुभम्

おおバラモンたちよ、彼は倦むことなくランカーに至る橋の建造を始めた。ラーマはナラの作った吉祥なる御座にお登りになった。

Verse 53

वानरैः कारयामास सेतुमब्धौ नलादिभिः । पर्वताञ्छाखिनोवृक्षान्दृषदः काष्ठसंचयान्

彼はナラらに率いられたヴァーナラたちに命じ、海に橋を築かせた。山々、枝広き樹々、岩石、積み重ねた材木を用いて。

Verse 54

तृणानि च समाजह्रुर्वानरा वनमध्यतः

ヴァーナラたちはまた、森のただ中から草々を集めてきた。

Verse 55

नलस्तानि समादाय चक्रे सेतुं महोदधौ । पंचभिर्दिवसैः सेतुर्यावल्लंकासमीपतः

ナラはそれらを受け取り、大海に橋を築いた。五日のうちに橋はランカーの近くまで延びた。

Verse 56

दशयोजनविस्तीर्णश्शतयोजनमायतः । कृतः सेतुर्नलेनाब्धौ पुण्यः पापविनाशनः

海においてナラはセートゥを造った。幅は十ヨージャナ、長さは百ヨージャナ。功徳を生み、罪を滅する聖なる橋である。

Verse 57

देवीपुरस्य निकटे नवपाषाणरूपके । सेतुमूले नरः स्नायात्स्वपापपरिशुद्धये

デーヴィープラの近く、九つの石の姿で標されたセートゥの根元にて、人は沐浴すべし。かくして自らの罪は清められる。

Verse 58

चक्रतीर्थे तथा स्नायाद्भजेत्सेत्वधिपं हरिम् । देवीपत्तनमारभ्य यत्कृतं सेतुबंधनम्

またチャクラティールタにて沐浴し、セートゥの主なるハリを礼拝すべし。セートゥの橋の建立はデーヴィーパッタナより着手されたからである。

Verse 59

तत्सेतुमूलं विप्रेंद्रा यथार्थं परिकल्पितम् । सेतोस्तु पश्चिमा कोटिर्दर्भशय्या प्रकीर्तिता

そのセートゥムーラは、婆羅門の中の最勝者よ、まことに真実のままに定められている。さらにセートゥの西の果てはダルバシャイヤーとして名高い。

Verse 60

देवीपुरी च प्राक्कोटिरुभयं सेतुमूलकम् । उभयं पुण्यमाख्यातं पवित्रं पापनाशनम्

デーヴィープリーは東の果てであり、両端はいずれもセートゥムーラに属する。両者は功徳ある聖地と説かれ、清めとなり罪を滅する。

Verse 61

यत्सेतुमूलं गच्छंति येन मार्गेण वै नराः । तत्तन्मार्गगतास्ते ते तस्मिंस्तस्मिन्विमुक्तिदे

人々がいずれのセートゥムーラへ赴こうとも、またいかなる道を行こうとも、その道筋を進む者は、そこかしこにて解脱を授かる—各々の聖所において。

Verse 62

स्नात्वादौ सेतुमूले तु चक्रतीर्थे तथैव च । संकल्पपूर्वकं पश्चाद्गच्छेयुः सेतुबंधनम्

まずセトゥムーラ（Setumūla）にて沐浴し、同じくチャクラティールタ（Cakratīrtha）にて沐浴したのち、正しいサンカルパ（saṅkalpa）を立てて、セトゥ・バンダナ（Setu-bandhana）—橋の聖地—へ赴くべし。

Verse 63

देवीपुरे तथा दर्भशय्यायामपि भूसुराः । चक्रतीर्थे शिवे स्नानं पुण्यपापविनाशनम्

おおブースラ（バラモン）よ、デーヴィープラ（Devīpura）においても、またダルバシャイヤー（Darbhaśayyā）においても、吉祥なるチャクラティールタ（Cakratīrtha）での沐浴は罪を滅し、功徳（puṇya）を授ける。

Verse 64

स्मरणादुभयत्रापि चक्रतीर्थस्य वै द्विजाः । भस्मीभवंति पापानि लक्षजन्मकृतान्यपि

おお二度生まれ（dvija）よ、チャクラティールタ（Cakratīrtha）をただ想起するだけで—ここでもあそこでも、両処において—十万生にわたり作った罪さえ灰と化す。

Verse 65

जन्मापि विलयं यायान्मुक्तिश्चापि करे स्थिता । चक्रतीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

再生（輪廻）さえ終息し、解脱（mokṣa）はあたかも掌中にあるかのようである。チャクラティールタ（Cakratīrtha）に等しいティールタ（tīrtha）は、かつてなく、また未来にもない。

Verse 66

भूलोके यानि तीर्थानि गंगादीनि द्विजोत्तमाः । चक्रतीर्थस्य तान्यद्धा कलां नार्हंति षोडशीम्

おお二度生まれの最勝者よ、地上にあるいかなるティールタ（tīrtha）も—ガンガー（Gaṅgā）をはじめとして—まことにチャクラティールタ（Cakratīrtha）の栄光の十六分の一にも及ばない。

Verse 67

आदौ तु नवपाषाणमध्येऽब्धौ स्नानमाचरेत् । क्षेत्रपिंडे ततः कुर्याच्चक्रतीर्थे तथैव च

まず九つの石の間なる大海にて沐浴すべし。ついで「クシェートラ・ピンダ」(kṣetra-piṇḍa)という聖なる供養を行い、同じくチャクラ・ティールタ(Cakra-tīrtha)にても行え。

Verse 68

सेतुनाथं हरिं सेवेत्स्वपापपरिशुद्धये । एवं हि दर्भशय्यायां कुर्युस्तन्मार्गतो गताः

自らの罪をことごとく清めるため、セートゥの主なるハリ(Hari)を礼拝すべし。かくしてその聖なる道を進む者は、ダルバ草(darbha)の寝床に身を横たえて行うべし。

Verse 69

आरूढं रामचंद्रेण यो नमस्कुरुते जनः । सिंहासनं नलकृतं न तस्य नरकाद्भयम्

ラーマチャンドラ(Rāmacandra)が登られた御座、すなわちナラ(Nala)の造りし獅子座に恭しく礼拝する人は、地獄を恐れることがない。

Verse 70

सेतुमादौ नमस्कुर्याद्रामं ध्यायन्हृदा तदा । रघुवीरपदन्यास पवित्रीकृतपांसवे

はじめにセートゥ(Setu)に礼拝し、ついで心中にラーマ(Rāma)を念ずべし。ラグ族の勇者の足跡により、その塵すら清められたセートゥに。

Verse 71

दशकंठशिरश्छेदहेतवे सेतवे नमः । केतवे रामचंद्रस्य मोक्षमार्गैकहेतवे

十頸王ダシャカンタ(Daśakaṇṭha、ラーヴァナRāvaṇa)の首を断つ因となりしセートゥよ、汝に敬礼。ラーマチャンドラ(Rāmacandra)の旗印たるセートゥよ、解脱モークシャ(mokṣa)への道の唯一の因として、汝に敬礼。

Verse 72

सीताया मानसांभोजभानवे सेतवे नमः । साष्टांगं प्रणिपत्यादौ मंत्रेणानेन वै द्विजाः

シーターの心の蓮に輝く太陽たるセートゥに敬礼する。おお二度生まれの者たちよ、まず八支による全身投地を行い、その後このまさに同じ真言によって礼拝せよ。

Verse 73

ततो वेतालवरदं तीर्थं गच्छेन्महाबलम् । तत्र स्नानादवाप्नोति सिद्धिं पारामिकां नरः

そののち、ヴェーターラ・ヴァラダと呼ばれる大いなる力をもつティールタへ赴くべきである。そこで沐浴すれば、人は最上の成就（シッディ）を得る。

Verse 74

योऽध्यायमेनं पठते मनुष्यः शृणोति वा भक्तियुतो द्विजेंद्राः । स्वर्गादयस्तस्य न दुर्लभाः स्युः कैवल्यमप्यस्य करस्थमेव

おお二度生まれの中の最勝者よ。この章を誦する者、あるいは信心をもって聴聞する者には、天界などは得難くない。さらにカイヴァリヤ（究竟の解脱）さえ、まるでその手のひらにあるかのようである。