Adhyaya 5

Verse 1

श्रीसूत उवाच । प्रस्तुत्य चक्रतीर्थं तु पुण्यं पापविनाशनम् । पुनरप्यद्भुतं किञ्चित्प्रब्रवीमि मुनीश्वराः

聖スータは言った。「罪を滅する聖なるチャクラ・ティールタを語り終えたので、さらにまた、驚くべきことを少し語ろう、賢者の主たちよ。」

Verse 2

विधूमनामा हि वसुर्देवस्त्री चाप्यलंबुषा । ब्रह्मशापान्महाघोरात्पुरा प्राप्तौ मनुष्यताम्

まことに、ヴィドゥーマと名づくヴァス神と、その天なる妻アランブシャーは、かつて梵天ブラフマーの甚だ恐ろしき呪詛により、人の身を得るに至った。

Verse 3

चक्रतीर्थे महापुण्ये स्नात्वा शापाद्विमोचितौ । ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाप्राज्ञ पुराणार्थविशारद

大いなる功徳のチャクラ・ティールタにて沐浴し、二人は呪いより解き放たれた。仙人たちは言った。「スータの子よ、至賢にして、プラーナの義に通暁する者よ——」。

Verse 4

प्राज्ञत्वाद्व्यासशिष्य त्वादज्ञातं ते न किंचन । ब्रह्मा केनापराधेन सहालंबुसया वसुम्

汝は賢く、またヴィヤーサの弟子であるゆえ、知らぬことは何もない。いかなる罪過によって梵天は、アランブシャーと共にそのヴァス神を呪ったのか。

Verse 5

पुरा विधूमनामानं शप्तवांश्चतुराननः । ब्रह्मशापेन घोरेण कयोस्तौ पुत्रतां गतौ

昔、四面の主（梵天ブラフマー）はヴィドゥーマと名づく者を呪った。その恐ろしき梵天の呪詛により、二人は「子となる位」に至り、すなわち誰かの子として生まれたのである。

Verse 6

शापस्यान्तः कथमभूद्ब्रह्मणा शप्तयोस्तयोः । एतन्नः श्रद्दधानानां विस्तराद्वक्तुमर्हसि

梵天に呪われたその二人の呪詛は、いかにして終わったのか。信をもって聴聞する我らに、どうか詳しく語り給え。

Verse 7

श्रीसूत उवाच । पुरा हि भगवान्ब्रह्मा स्वयम्भूश्चतुराननः । सावित्र्या च सरस्वत्या पार्श्वयोः प्रविराजितः

聖スータは語った。いにしえ、福徳なる梵天—自生にして四面の創造主—は燦然と輝き、サーヴィトリーとサラスヴァティーがその左右に光り映えていた。

Verse 8

सनातनेन मुनिना सनकेन च धीमता । सनत्कुमारनाम्ना च नारदेन महात्मना

その御前には、常住の牟尼サナータナ、叡智あるサナカ、サナトクマーラと名高き者、そして大魂なるナーラダが侍していた。

Verse 9

सनन्दनादिभिश्चान्यैः सेव्यमानो मुनीश्वरैः । सुपर्ववृन्दजुष्टेन स्तूयमानो बिडौजसा

サナンダナら他の尊き仙賢に仕えられ、また高貴なる天衆の群に随伴されて、彼は力ある神々によって絶えず讃えられていた。

Verse 10

आदित्यादि ग्रहैश्चैव स्तूयमानपदांबुजः । सिद्धैः साध्यैर्मरुद्भिश्च किंनरैश्च समावृतः

その蓮華の御足は、アーディティヤをはじめとする諸惑星の神々にさえ讃えられ、またシッダ、サーディヤ、マルト、キンナラらに取り囲まれていた。

Verse 11

गणैः किंपुरुषाणां च वसुभिश्चाष्टभिर्वृतः । उर्वशीप्रमुखानां च स्वर्वेश्यानां मनोरमम्

彼の周りにはキンプロシャの群と八柱のヴァスが取り巻き、さらにウルヴァシーを先頭とする天界のアプサラスの麗しき臨在が、その会座を荘厳していた。

Verse 12

नृत्यं वादित्रसहितं वीक्ष्यमाणो मुहुर्मुहुः । गोष्ठीं चक्रे सभामध्ये सत्यलोके कदाचन

楽器を伴う舞を幾度も眺めつつ、かつてサティヤローカの सभा（集会）のただ中で、聖なる語らいの座を開いた。

Verse 13

मेघगर्जितगम्भीरो जनानां नंदयन्मुहुः । वीणावेणुमृदंगानां ध्वनिस्तत्र व्यसर्पत

雷雲の轟きのように深く、集う者たちをたびたび歓喜させつつ、ヴィーナと笛とムリダンガの音がその場一面に広がった。

Verse 14

गंगातरंगमालानां शीकरस्पर्शशीतलः । पवमानः सुखस्पर्शो मन्दं मन्दं ववौ तदा

そのとき、ガンガーの波の花鬘から飛ぶしぶきに触れて涼しく、肌に心地よいそよ風が、ゆるやかに吹きはじめた。

Verse 15

पर्यायेण तदा सर्वा ननृतुर्देवयोषितः । नृत्यश्रमेण खिन्नासु वेश्यास्वन्यासु सादरम्

そのとき天の乙女たちは交代で舞った。舞の労れに疲れる者があれば、ほかの者が—宮廷の芸能の女のように—うやうやしく、しかも進んで優雅に前へ出た。

Verse 16

अलंबुसा देवनारी रूपयौ वनशालिनी । मदयन्ती जनान्सर्वान्सभामध्ये ननर्त वै

ついで天女アランブサーは、若々しい美と優雅な艶をたたえ、まことに सभा（集会）のただ中で舞い、そこにいるすべてを魅了した。

Verse 17

तस्मिन्नवसरे तस्या नृत्यंत्याः संसदि द्विजाः । वस्त्रमाभ्यंतरं वायुर्लीलया समुदक्षिपत्

まさにその時、二度生まれの者たちよ、彼女が सभा（集会）で舞っていると、風が戯れにその内衣を持ち上げた。

Verse 19

तत्क्षिप्ते वसने स्पष्टमूरुमूलमदृश्यत । तथाभूतां तु तां दृष्ट्वा सर्वे ब्रह्मादयो ह्रिया

衣がそのように跳ね上げられると、彼女の腿の付け根があらわに見えた。かくのごとき姿を見て、梵天をはじめ一同は恥じ入った。

Verse 20

तामेव ब्रह्मभवने दृष्ट्वानिलहृतांशुकाम् । हर्षसंफुल्लनयनो हृष्टरोमा ततोऽभवत्

梵天の御殿にて、風に衣を奪われた彼女を見たとき、彼は歓喜に満たされ、目は昂ぶりに花開き、身の毛はよだつばかりであった。

Verse 21

अलंबुसायां तस्यां तु जातकामं विलोक्य तम् । वसुं विधूमनामानं शशाप चतुराननः

しかし四面の主は、彼のうちにアランブサーへの欲情が生じたのを見て、ヴィドゥーマという名のヴァスを呪った。

Verse 22

यस्मात्त्वमीदृशं कार्यं विधूम कृतवानसि । तस्माद्धि मर्त्यलोके त्वं मानुषत्वमवाप्स्यसि

「ヴィドゥーマよ、汝がかくのごとき行いをなしたゆえに、さればこそ死すべき者の世において、まことに人として生を受けるであろう。」

Verse 23

इयं च देवयोषित्ते तत्र भार्या भविष्यति । एवं स ब्रह्मणा शप्तो विधूमः खिन्नमानसः

「そしてこの天の乙女は、かの地で汝の妻となろう。」かくして梵天に呪詛され、ヴィドゥーマは心沈み憂えた。

Verse 24

प्रसादयामास वसुर्ब्रह्माणं प्रणिपत्य तु । विधूम उवाच । अस्य शापस्य घोरस्य भगवन्भक्तवत्सल

ヴァスはひれ伏して梵天をなだめようとした。ヴィドゥーマは言った。「おお福徳の主、 भक्तに慈しみ深き御方よ――この恐ろしき呪いについて……」。

Verse 25

नाहमर्होऽस्मि देवेश रक्ष मां करुणानिधे । एवं प्रसादितस्तेन भारतीपतिरव्ययः

「我はふさわしからず、神々の主よ。憐れみの宝庫よ、我を護り給え。」かく請い願われ、不滅なるバーラティーの主・梵天は鎮められた。

Verse 26

कृपया परया युक्तो विधूमं प्राह सांत्वयन् । ब्रह्मोवाच । त्वयि शापोऽप्ययं दत्तो न चासत्यं ब्रवीम्यहम्

無上の慈悲を具えた梵天は、ヴィドゥーマを慰めつつ語った。梵天曰く、「この呪いはまことに汝に授けられた。われは虚言を語らぬ。」

Verse 27

ततोऽवधिं कल्पयामि शापस्यास्य तवाधुना । मर्त्यभावं समापन्नः सहालंबुसयाऽनया

「ゆえに今、汝のこの呪いに期限を定めよう。汝はこのアランブサーと共に、死すべき身の境涯へと入るが……」

Verse 28

तत्र भूत्वा महाराजः शासयित्वा चिरं महीम् । पुत्रमप्रतिमं त्वस्यां जनयित्वा महीपतिम्

そこで彼は大王となり、久しく大地を治めたのち、彼女に比類なき子をもうける――国土の君主にふさわしい御子を。

Verse 29

अभिषिच्य च राज्ये तं राज्यरक्षाविचक्षणम् । एतच्छापस्य शांत्यर्थं दक्षिणस्योदधेस्तटे । फुल्लग्रामसमीपस्थे चक्रतीर्थे महत्तरे

国を護る術に通じたその子を灌頂して王位に据え、この呪いを鎮めるために、南の大海の岸へ赴き、プッラグラーマ近くにある偉大なるチャクラティールタへ行くべし。

Verse 30

अनया भार्यया सार्द्धं यदा स्नानं करिष्यसि । तदा त्वं मानुषं भावं जीर्णत्वचमिवोरगः

この妻とともに聖なる沐浴を行うとき、汝は人の身を得る――古びた皮を脱ぎ捨てる蛇のごとく。

Verse 31

विसृज्य भार्यया सार्द्धं स्वं लोकं प्रतिपत्स्यसे । चक्रतीर्थे विना स्नानं न नश्येच्छाप ईदृशः

妻とともにこれを成し遂げれば、汝は己が世界へと帰還する。チャクラティールタで沐浴せずしては、このような呪いは滅びない。

Verse 32

इति ब्रह्मवचः श्रुत्वा विधूमो नातिहृष्टवान् । स्ववेश्म प्राविशत्तूर्णमामंत्र्य चतुराननम्

ブラフマーのこの言葉を聞いても、ヴィドゥーマはさほど歓喜しなかった。四面の主に暇乞いし、彼は急ぎ自らの住まいへ入った。

Verse 33

चिंतयामास तत्रासौ मर्त्यतां यास्यतो मम । को वा पिता भवेद्भूमौ का वा माता भविष्यति

そのとき彼は思い巡らした。「わたしが人界の死すべき身として生まれるなら、地上でいったい誰が父となり、誰が母となるのか。」

Verse 34

बहुधेत्थं समालोच्य विधूमो निश्चिकाय सः । कौशांबीनगरे राजा शतानीक इति श्रुतः

かくして幾通りにも思案したのち、ヴィドゥーマは決意した。カウシャーンビーの都には、シャターニカと名高い王がいる。

Verse 35

अस्ति वीरो महाभागो भार्या चापि पतिव्रता । तस्य विष्णुमतीनाम विष्णोः श्रीरिव वल्लभा

彼は勇猛にして幸運に恵まれ、その妻もまた貞節の誓い（パティヴラター）を守る。名をヴィシュヌマティといい、ヴィシュヌにとってのシュリーのように、彼に愛されている。

Verse 36

तमेव पितरं कृत्वा मातरं च विधाय ताम् । संभविष्यामि भूलोके स्वकर्मपरिपाकतः

彼を父と定め、彼女を母と定めて、わが業（カルマ）の熟すがゆえに、わたしはこの地上の世に生まれ出よう。

Verse 37

ततः स माल्यवन्तं च पुष्पदंतं बलोत्कटम् । त्रीनाहूयात्मनो भृत्यान्वृत्तमेतन्न्यवे दयत्

そこで彼は、マールヤヴァントとプシュパダンタという、恐るべき力を持つ三人の従者を呼び寄せ、起こったことすべてを彼らに知らせた。

Verse 38

भृत्याः शृणुत भद्रं वो ब्रह्मशापान्महाभयात् । जनिष्यामि शतानीकाद्विष्णुमत्यामहं सुतः

「従者たちよ、聞け——汝らに吉祥あれ。婆羅門の呪詛という大いなる恐怖ゆえに、我はヴィシュヌマティーより生まれ、王シャターニーカの子となろう。」

Verse 39

इति श्रुत्वा वचो भृत्यास्तस्या प्राणा बहिश्चराः । वाष्पपूर्णमुखाः सर्वे विधूमं वाक्यमब्रुवन्

その言葉を聞くと、従者たちは——まるで彼の命の息が外へとさまよい出たかのように——涙に満ちた顔で立ち、皆してヴィドゥーマに語りかけた。

Verse 40

भृत्या ऊचुः । त्वद्वियोगं वयं सर्वे त्रयोऽपि न सहामहे । तस्मान्मानुष भावत्वमस्माभिः सह यास्यसि

従者たちは言った。「我ら三人は、あなたとの別離に耐えられません。ゆえに、あなたは我らと共に人としての身を受けられるでしょう。」

Verse 41

शतानीकस्य राजर्षेर्मंत्री योऽयं युगन्धरः । सेनानीर्विप्रतीकश्च योऽयं प्राग्रसरो रणे

「このユガンダラは王仙シャターニーカに仕える大臣、そしてこのヴィプラティーカは軍の将で、戦において先陣を切る者——」

Verse 42

नर्मकर्मसु हृद्विप्रो वल्लभाख्यो महांश्च यः । तेषां पुत्रास्त्रयोऽप्येते भविष्यामो न संशयः

「さらにヴァッラバは大いなる心を持つ婆羅門で、慰めと親愛の技に通じている。その者たちの子として、我ら三人はいずれ必ず生まれる。疑いはない。」

Verse 43

शतानीकस्य राजर्षेः पुत्रभावं गतस्य ते । शुश्रूषां संविधास्यामस्तेषु तेषु च कर्मसु । तानेवंवादिनः सोऽयं विधूमो वाक्यमब्रवीत्

「あなたが王仙シャターニカの御子としての身に入られたなら、私どもはあらゆる務め、あらゆる行いにおいてお仕えいたします。」彼らがこのように語ると、ヴィドゥーマは言葉をもって答えた。

Verse 44

विधूम उवाच । जानेऽहं भवतां स्नेहं तादृशं मय्य नुत्तमम्

ヴィドゥーマは言った。「そなたらの情けは知っている。わたしに向けられた、比類なき愛である。」

Verse 45

तथापि कथयाम्यद्य तच्छृणुध्वं हितं वचः । ब्रह्मशापेन घोरेण स्वेन दुष्कर्मणा कृतम्

「それでも今日、わたしは語ろう。聞け、これは益ある言葉である。この恐ろしいバラモンの呪いは、わたし自身の悪しき行いによって招かれたのだ。」

Verse 46

कुत्सितं मानुषं भावमहमेकोऽनुवर्तये । विहितं न हि युष्माकमेतच्छापानुवर्तनम्

「この忌むべき人の身は、わたし一人が受けよう。そなたらがこの呪いに従うことは、定められていない。」

Verse 47

जुगुप्सितेऽतो मानुष्ये मा कुरुध्वं मनोऽधुना । अतः शापावधिर्यावन्मद्वियोगो विषह्यताम्

「ゆえに今、この忌まわしき人の身に心を向けてはならぬ。呪いの期限が尽きるまで、わたしとの別離を耐え忍べ。」

Verse 48

इत्युक्तवन्तं ते सर्वे माल्यवत्प्रमुखास्तदा । ऊचुः प्रणम्य शिरसा प्रार्थयंतः पुनःपुनः

彼がそのように語り終えると、マーリヤヴァト（Mālyavat）を先頭に一同は頭を垂れて礼拝し、幾度も幾度も嘆願して彼に申し上げた。

Verse 49

रक्षित्वा कृपया ह्यस्मान्मा कुरुष्व च साहसम् । परित्यजसि नः सर्वान्भक्तानद्य निरागसः

慈悲によって私たちを守ってくださったあなたよ、今さら軽率な振る舞いをなさらぬように。罪なき私たち一同、あなたの帰依者を、今日お見捨てにならないでください。

Verse 50

त्वद्वियोगान्महाघोरान्मानुष्यमपि कुत्सितम् । बहु मन्यामहे देव तस्मान्नस्त्राहि सांप्रतम्

あなたと離れ離れになるゆえに、デーヴァよ、人の世の命さえもこの上なく恐ろしく卑しきものに思われます。ゆえに主よ、ただ今われらをお守りください。

Verse 51

एवं स याचमानांस्त्रीनन्वमन्यत भृत्यकान् । तैस्त्रिभिः सहितः सोऽयं कौशांबीं गन्तुमैच्छत

このようにして彼は嘆願する三人の従者を受け入れた。そしてその三人を伴い、カウシャーンビー（Kauśāmbī）へ赴こうと望んだ。

Verse 52

एतस्मिन्नेव काले तु सोमवंशविवर्द्धनः । अर्जुनाभिजने जातो जनमेजयसंभवः

まさにその時、月の王統ソーマヴァンシャ（Somavaṃśa）を栄えさせる者が生まれた。アルジュナの系譜に連なり、ジャナメージャヤ（Janamejaya）の子孫であった。

Verse 53

शतानीको महीपालः पृथिवीमन्वपालयत् । बुद्धिमान्नीतिमान्वाग्मी प्रजापालनतत्परः

シャターニカ王は大地を治めた。智慧に富み、政道に通じ、雄弁で、民を守護することにひたすら励んだ。

Verse 54

चतुरंगबलोपेतो विक्रमैकधनो युवा । स कौशांबीं महाराजो नगरीमध्युवास वै

象・馬・戦車・歩兵の四軍を備え、若くして財はただ武勇のみ。大王はまことにカウシャーンビーの都に住まわれた。

Verse 55

तस्य मन्त्ररहस्यज्ञो मन्त्री जातो युगंधरः । सेनानीर्विप्रतीकश्च तस्य प्राग्रसरो रणे

その大臣は策謀の秘奥を知るユガンダラ、将軍はヴィプラティーカで、戦場では彼のために先陣を切った。

Verse 56

नर्मकर्मसु तस्यासीद्वल्लभाख्यः सखा द्विजः । तस्य विष्णुमती नाम विष्णोः श्रीरिव वल्लभा

戯れや親しい交わりにおいて、彼にはヴァッラバという名のバラモンの友がいた。ヴァッラバの愛妻はヴィシュヌマティーといい、彼にとってはヴィシュヌに対するシュリーのごとく愛しかった。

Verse 57

स सर्वगुणसंपन्नः शतानीको महामतिः । पुत्रमात्मसमं तस्यां भार्यायां नान्वविंदत

あらゆる徳を備えた大知のシャターニカは、その妻から自らに等しい पुत्र（むすこ）を得ることができなかった。

Verse 58

आत्मानमसुतं ज्ञात्वा स भृशं पर्यतप्यत । स युगंधरमाहूय मंत्रिणं मन्त्रवित्तमम्

自らに子がないと悟った王は、ひどく嘆き苦しんだ。そこで、最上の助言に通じた大臣ユガンダラを召し寄せた。

Verse 59

पुत्रलाभः कथं मे स्यादिति कार्यममन्त्रयत् । युगन्धरो मही पालं पुत्रालाभेन पीडितम् । हर्षयन्वचसा स्वेन वाक्यमेतदभाषत

王は「いかにして我は子を得られようか」と思案した。するとユガンダラは、後継ぎなき苦しみに沈む地上の君を見て、慰め喜ばせるために次の言葉を述べた。

Verse 60

युगन्धर उवाच । अस्ति शांडिल्यनामा तु महर्षिः सत्यवाक्छुचिः

ユガンダラは言った。「シャーンディリヤという大聖仙がいます。真実を語り、清らかな方です。」

Verse 61

शत्रुमित्रसमो दांतस्तपःस्वाध्यायतत्परः । तमेव मुनिमासाद्य ज्वलंतमिव पावकम्

彼は敵にも友にも平等で、自制にすぐれ、苦行と聖なる学びに専心している。その牟尼にこそ近づきなさい――炎のごとく燃え輝くお方に――

Verse 62

पुत्रमात्मसमं राजन्प्रार्थयेथा विनीतवत् । कृपावान्स महर्षिस्तु पुत्रं ते दास्यति ध्रुवम्

「王よ、へりくだって、己に等しい子をお求めなさい。慈悲深きその大聖仙は、必ずやあなたに子を授けてくださるでしょう。」

Verse 63

इति तद्वचनं श्रुत्वा हर्षसंफुल्ललोचनः । मंत्रिणा तेन संयुक्तस्तस्यागादाश्रमं मुनेः

その言葉を聞くと、喜びに目が花開き、王はその大臣を伴って、聖仙のアーシュラマへと赴いた。

Verse 64

तमाश्रमे समासीनं प्रणनाम महीपतिः । शांडिल्यस्तु महातेजा राजानं प्राप्तमाश्रमम्

アーシュラマにて、王はそこに座す聖仙に礼拝した。大いなる霊威に輝くシャーンディリヤは、王がアーシュラマに来たのを見た。

Verse 65

दृष्ट्वा पाद्यादिभिः पूज्य स्वागतं व्याजहार सः । शांडिल्य उवाच । शतानीक किमर्थं त्वमाश्रमं प्राप्तवान्मम

彼を見るや、聖仙は足洗いの水などの歓待の作法で敬い、挨拶を述べた。シャーンディリヤは言った。「シャターニーカよ、何のために我がアーシュラマへ来たのか。」

Verse 66

यत्कर्तव्यमिदानीं ते तद्वदस्व करोम्यहम् । मुनिमेवं वदंतं तं प्रत्यवादीद्युगंधरः

「今、そなたのためになすべきことを告げよ。われがそれを成そう。」聖仙がこのように語ると、ユガンダラが答えた。

Verse 67

भगवन्नेष वै राजा पुत्रालाभेन कर्षितः । भवंतं शरणं प्राप्तः सांप्रतं पुत्रकारणात्

「バガヴァーンよ、この王は子を得られぬことに苦しみ衰えております。今、子を授かる因縁を求め、あなたを帰依処として参りました。」

Verse 68

अस्यापुत्रत्वजं दुःखं त्वमपाकर्तुमर्हसि । इति तस्य वचः श्रुत्वा शांडिल्यो मुनिसत्तमः

「子なきことより生じたこの悲しみを、あなたは取り除くべきです。」その言葉を聞いて、賢者の中の最勝たるシャーンディリヤは答えた。

Verse 69

पुत्रलाभवरं तस्मै प्रतिजज्ञे नृपाय वै । स राज्ञो वरदः श्रीमान्कौशांबीमेत्य सादरम्

その王に、彼はまことに「子を得る」という恩寵の賜物を約束した。かくして、栄光ある授福者は王のために恭しくカウシャーンビーへ赴いた。

Verse 70

पुत्रेष्ट्या पुत्रकामस्य याजकोऽभून्महामुनिः । ततो मुनिप्रसादेन राजा दशरथोपमः

子を願う王のために、大牟尼はプトレーシュティ祭の祭主（司祭）となった。やがて聖者の加護により、王はダシャラタのごとく子孫の福を得た。

Verse 71

यज्वा राममिव प्राप सहस्रानीकमात्मजम् । एवं विधूमः संजज्ञे शतानीकान्नृपोत्तमात्

祭祀を成し遂げて、彼はサハスラーニーカという名の子を得た。これは（ダシャラタが）ラーマを得たのと同じである。かくして、ヴィドゥーマは最上の王シャターニーカより生まれた。

Verse 72

अत्रांतरे मंत्रिवरस्सेनानीस्तु महीपतेः । द्विजो नर्मवयस्यश्च पुत्रान्प्रापुः कुलोचितान्

その間に、王の最良の大臣と軍の将、さらに一人のブラーフマナと機知ある友もまた、それぞれの名門にふさわしい子らを授かった。

Verse 73

पुत्रो युगंधरस्यासीन्माल्यवान्नाम भृत्यकः । यौगंधरायणो नाम्ना मन्त्रशास्त्रेषु कोविदः

ユガンダラの子はマールヤヴァーンという従者で、またヤウガンダラーヤナとも呼ばれ、助言と国政の学（シャーストラ）に通暁していた。

Verse 74

विप्रतीकस्य तनयः पुष्पदन्तो बभूव ह । रुमण्वानिति विख्यातः परसैन्यविमर्दनः

ヴィプラティーカの子はプシュパダンタであり、ルマンヴァーンとして名高く、敵軍を打ち砕く者であった。

Verse 75

वल्लभस्य तदा जज्ञे तनयो वै बलोत्कटः । वसंतक इति ख्यातो नर्मकर्मसु कोविदः

そのときヴァッラバには、恐るべき力をもつ子が生まれ、ヴァサṃタカと名高く、機知の芸と愉楽のわざに巧みであった。

Verse 76

अथ ते ववृधुः सर्वे राजपुत्रपुरोगमाः । पञ्चहायनतां तेषु यातेषु तदनंतरम्

その後、王子を先頭として皆が成長し、五歳に達したとき、次なる出来事が続いて起こった。

Verse 77

अलंबुसापि स्वर्वेश्या भूपतेः कृतवर्मणः । अयोध्यायां महापुर्यां कन्या जाता मृगावती

また天界のアプサラーであるアランブサーが王クリタヴァルマンのもとに来たり、偉大なる都アヨーディヤーにて一人の娘が生まれた――ミリガーヴァティーである。

Verse 78

एवं विधूममुख्यास्ते जज्ञिरे क्षितिमण्डले । अत्रांतरे महासत्त्वो दुष्टसानुचरो बली

かくして、ヴィドゥーマムカをはじめとするその首領たちは大地の面に生まれ出た。その間に、強大なる存在が現れ、力に満ち、邪悪な従者を伴っていた。

Verse 79

अहिदंष्ट्र इति ख्यातो महादैत्यो बलोत्कटः । युक्तः स्थूलशिरोनामा सहायेन दुरात्मना

力において猛き大ダーナヴァは、アヒダṃシュトラの名で知られるようになった。彼には、スートゥーラシラスという邪なる伴侶が加わった。

Verse 80

रुरोध देवनगरं बबाध विबुधानपि । वर्तमाने दिवि महासमरे सुररक्षसाम्

彼は神々の都を封じ、天上の者たちをも苦しめた。その時、天界ではデーヴァとラークシャサの大合戦が激しく燃え盛っていた。

Verse 81

आनिनाय शतानीकं सहायार्थं पुरंदरः । स यौवराज्ये तनयं विधाय विधिना नृपः

プランダラ（インドラ）は助勢としてシャターニカを連れて来た。その王は法にかなって、わが子をユヴァラージャ（皇太子）として立てた。

Verse 82

प्रतस्थे रथमास्थाय युद्धाय दितिजैः सह । नीतो मातलिनाभ्येत्य सादरं स धनुर्धरः

その弓を執る勇者は戦車に乗り、ディティの子らの敵と戦うため出陣した。そこへマータリが近づき、敬意をもって彼を先へと導いた。

Verse 83

विधाय प्रेक्षकान्देवाञ्जघान दितिजान्रणे । अथ दैत्याधिपः सोऽपि निहतः समरे दिवि

神々を証人として整えたのち、彼は戦場にてディティより生まれし魔族を討ち滅ぼした。さらにそのダイティヤの主も、天上の合戦において討たれた。

Verse 84

ततः शक्रस्य वचसा परेतं नृपपुंगवम् । रथमारोप्य सहसा कौशांबीं मातलिर्ययौ

ついでシャクラの命により、マータリは急ぎ、すでに亡き「王の中の雄牛」を車に乗せ、カウシャーンビーへと向かった。

Verse 85

नीत्वा महीतलमसौ तत्सुताय न्यवेदयत् । ततः सहस्रानीकोपि विलप्य वहुदुखितः

彼を地上へ連れ下ろし、王子に告げ知らせた。するとサハスラーニーカもまた、深い悲しみに沈みつつ嘆き泣いた。

Verse 86

मंत्रिभिः सह संभूय प्रेतकार्यं न्यवर्तयत् । मृतं ज्ञात्वा पतिं राज्ञी सहैवानुममार च

大臣たちと集い、彼は亡き者のための儀礼をしかるべく執り行った。王妃は夫の死を知るや、彼に従って自らも死へと赴いた。

Verse 87

महिष्या सह संप्राप्ते भूपाले कीर्तिशेषताम् । भेजे राज्यं शतानीकतनयो मंत्रिणां गिरा

王が正妃とともに去り、ただ名声のみを遺す境地に至ったとき、シャターニカの子は大臣たちの勧めにより王国を継いだ。

Verse 88

युगन्धरे विप्रतीके वल्लभे च मृते सति । यौगन्धरायणमुखास्तत्पुत्राः सर्व एव हि

ユガンダラ、ヴィプラティーカ、ヴァッラバが没したのち、その子らは皆、ヤウガンダラーヤナを先頭として、王の務めを継ぐために残った。

Verse 89

शतानीक सुतस्यास्य तत्तत्कार्यमकुर्वत । एवं स पालयामास महीं राजसुतो बली

彼らはシャターニカのこの子のために、あらゆる務めを果たした。かくしてその勇猛なる王子は大地を治め、守護した。

Verse 90

याते काले महेन्द्रेण सनन्दनमहोत्सवे । निमंत्रितस्तत्कथितां भाविनीमशृणोत्कथाम्

やがて時が満ち、マヘーンドラがサナンダナの大祭を催したとき、彼は招かれてそこへ赴き、彼から未来に起こる事どもの物語を聞いた。

Verse 91

स्वर्योषिद्ब्रह्मणः शापादयोध्यायायामलंबुसा । जाता मृगावती कन्या भूपतेः कृतवर्मणः

ブラフマーの呪いによって、天女アランブサーはアヨーディヤーにおいてミリガーヴァティーとして生まれ、王クリタヴァルマンの娘となった。

Verse 92

विधूम नामा च वसुस्त्वं नाकललनां पुरा । तामेव ब्रह्मसदने दृष्ट्वानिलहृतांशुकाम्

かつて汝はヴィドゥーマと名づくヴァスであり、彼女は天の乙女であった。ブラフマーの御座にて、風に衣をさらわれたその彼女を見て、汝の胸は揺り動かされた。

Verse 93

तदैव मादनाक्रांतः शापान्मर्त्यत्वमागतः । सैव ते दयिता राजन्भाविनी न चिरात्सखे

まさにその時、恋慕の迷いに圧されて汝は呪いを受け、死すべき身となった。そしてその同じ者が、ほどなく汝の愛しき人となろう、王よ――我が友よ。

Verse 94

यदा त्वमात्मनः पुत्रं राज्ये संस्थाप्य भूपते । मृगावत्या स्त्रिया सार्द्धं दक्षिणस्योदधेस्तटे

汝が、王よ、自らの子を国の王座に据え、婦人ムリガーヴァティーと共に南海の岸辺に至るとき—

Verse 95

चक्रतीर्थे महापुण्ये फुल्लग्रामसमीपतः । स्नानं करिष्यसि तदा शापान्मुक्तो भविष्यसि

フッラグラーマ村の近く、至上の功徳をもつチャクラティールタにて汝は沐浴する。そのとき呪いより解き放たれよう。

Verse 96

इति प्रोवाच भगवन्सत्यलोके पितामहः । इतींद्रवचनं श्रुत्वा सहस्रानीकभूपतिः

サティヤローカにおいて、尊き祖父神ピターマハ（梵天）はかく語った。インドラのこの言葉を聞いて、王サハスラーニーカは—

Verse 97

तथोद्वाहकृतोत्साहः समामंत्र्य शचीपतिम् । कौशांबीं प्रस्थितो हृष्टः स तिलोत्तमया पथि

かくして婚礼を整えんと意気込み、彼はシャチーの主（インドラ）に別れを告げ、喜びに満ちてカウシャーンビーへ旅立った—道中はティロッタマーが伴った。

Verse 98

स्मरन्किमपि तां कांतां भाषमाणामनन्यधीः । ध्यायञ्छतक्रतुवचो नालुलोके महीपतिः

彼女が語っている間、王は—心をただ彼女に定めているかのようでありながら—別の愛し人を思い起こし、シャタクラトゥ（インドラ）の言葉に没入して、大地の主は彼女を一瞥だにしなかった。

Verse 99

सा शशाप नृपं सुभ्रूरनादरतिर स्कृता । आहूयमानोपि मया सहस्रानीक भूपते

冷たい無関心に退けられ、眉麗しき女は王を呪って言った。「千の軍勢の主よ、王よ——私が呼んでも、あなたは耳を貸さなかった。」

Verse 100

मृगावतीं हृदा ध्यायन्किमर्थं मामुपेक्षसे । सौभाग्यमत्ता मानिन्यो न सहंतेऽवधीर णाम्

「心のうちでムリガーヴァティー（Mṛgāvatī）を思うのなら、なぜ私を顧みないのです。幸運に酔う誇り高き女は、侮られることに耐えられません。」

Verse 101

मामवज्ञाय यां राजन्हृदा ध्यायसि सांप्रतम् । तया चतुर्दशसमा वियुक्तस्त्वं भविष्यसि

「王よ、私を侮ったゆえに、いま心に思い描くその女とは——あなたは引き離され、十四年のあいだ離別の身となるでしょう。」

Verse 102

इति शप्तवतीं राजा तामु वाच तिलोत्तमाम् । तामेव यदि लभ्येयं तनुजां कृतवर्मणः

かくして呪いが放たれると、王はティロッタマー（Tilottamā）に言った。「ただ彼女だけでも得られれば——クリタヴァルマン（Kṛtavarman）の娘を。」

Verse 103

चतुर्दशसमा दुःखं सहिष्ये तद्वियोगजम् । इत्युक्त्वा तद्गतमना नृपः प्राया न्निजां पुरीम्

「別離より生じた悲しみを、十四年のあいだ耐え忍ぼう。」そう言って、王は心を彼女に定めたまま、自らの都へと旅立った。

Verse 104

ततः कालेन तनया भूपतेः कृतवर्मणः । तमाससाद दयिता सर्वस्वं पुष्पधन्वनः

やがて時が満ち、王クリタヴァルマンの娘が彼のもとに来た。彼女はプシュパダンヴァン（カーマ）の愛しき者、そのすべてであった。

Verse 105

मृगावती समासाद्य विला सतरुवल्लरीम् । विभ्रमांभोधिलहरीं ननंद मदनद्युतिः

ミṛガーヴァティーを得て—戯れの樹に絡む歓喜の蔓のように、恩寵の大海に立つ波のように—彼は歓喜し、恋の光輝に照り映えた。

Verse 106

सा तस्माद्गर्भमाधत्त भवानीवेंदुशेखरात् । पांडिम्ना शशिलेखेव पीपूषक्षालिता बभौ

彼より彼女は身ごもった。月を頂く主（シヴァ）よりバヴァーニーが宿したように。やわらかな青白さを帯びて輝き、太陽の光に洗われた三日月のごとくであった。

Verse 107

सुन्दरी दौर्हृदव्यक्तेरथ पौरंदरीव दिक् । रराज राजमहिषी रजनीकरगर्भिणी

そのとき麗しき王妃は、つわりの欲求がほのかに現れ、プランダラ（インドラ）の司る東方のように輝いた。胎内には「夜を作る者」（月）を宿していた。

Verse 108

सा दौर्हृदवशाद्राज्ञी यंयं काममकाम यत् । सुदुर्लभमपिप्रेम्णा तत्तत्सर्वं समाहरत्

恋慕の情に動かされ、王妃は心に起こるいかなる望みも—たとえ得難きものでも—求めさせた。王は愛ゆえに、その一つ一つを集め整えた。

Verse 109

पत्यौ समीहितकरे सा कदाचिन्मृगावती । स्वेच्छया वै मतिं चक्रे रक्तवापीनिमज्जने

夫は願いを叶える人であったが、ムリガーヴァティーはある日、自らの意志で、赤みを帯びた池に身を沈めて沐浴しようと決めた。

Verse 110

अभिलाषं सविज्ञाय मृगावत्या महीपतिः । कौसुम्भसलिलैः पूर्णां क्षणाद्वापीमकारयत्

ムリガーヴァティーの望みを悟ると、王はたちまち池を造らせ、紅花（クスンバ）の染め水のような深紅の水で満たした。

Verse 111

तस्मिन्रक्तजले राज्ञी स्नानं सादरमातनोत् । ततस्तां रक्ततोयार्द्रां फुल्लकिंशुकसन्निभाम्

その赤き水にて王妃は丁重に沐浴した。やがて彼女は紅に濡れ、満開のキンシュカ樹にも似て輝いていた。

Verse 112

राजस्त्रीमामिषधिया सुपर्णकुलसंभवः । जहार विकटः पक्षी मुग्धां दग्धविधेर्वशात्

王の妃を肉と見誤り、スパルナの系より生まれた巨大な鳥が、焼けつく宿業の圧するままに、無垢なる彼女をさらい去った。

Verse 113

नीत्वा विहायसा दूरं स तामचलसन्निभः । तत्याजमोहविवशामुदयाचलकंदरे

大空を越えてはるかに運び去り、山のごときその鳥は、迷妄にとらわれた彼女を東の山の洞窟に捨て去った。

Verse 114

लब्धसंज्ञा शनैः कंपविलोलतनुवल्लरी । दृग्भ्यामुत्पलतुल्याभ्यां मुहुरश्रूण्यवर्तयत्

やがて意識を取り戻すと、しなやかな身は蔓草のように震え揺れ、蓮華のごとき眼から幾度も涙をこぼした。

Verse 115

हा नाथ मंदभाग्याहं त्वद्वियोगेनपीडिता । का गतिः क्व नु गच्छामि द्रक्ष्यामि त्वन्मुखं कदा

「ああ、わが主よ！薄幸の身の私は、あなたとの別離に苦しめられております。頼るべき道はどこに—私はどこへ行けばよいのでしょう。いつ再びあなたのお顔を拝せましょうか。」

Verse 116

इत्युक्त्वा गजसिंहानां पुरोभूद्वधकांक्षिणी । सा सर्वकेसरिगजैस्त्यक्ता न निधनं गता

そう言い終えると、死を願って象と獅子の前へ進み出た。だが、あらゆる獅子と象に見捨てられても、彼女は死に至らなかった。

Verse 117

आपत्काले नृणां नूनं मरणं नैव लभ्यते । अतिदीनं समाकर्ण्य तस्याः क्रंदितमुन्मुखाः

まことに、災厄の時には人は死すら容易に得られぬ。彼女のあまりに痛ましい泣き声を聞き、彼らは顔を上げて彼女の方へ向き直った。

Verse 118

मृगा निष्पंदगतयो न तृणान्यप्यभक्षयन् । ततस्तां करुणासिंधुर्मुनिपुत्रस्तथास्थिताम्

鹿たちは身じろぎもせず、草さえ食まなかった。すると、慈悲の大海たる牟尼の子は、そのような有様で立ち尽くす王妃を見とめた。

Verse 119

रुदतीं कृपया राज्ञीं समानीय स्वमाश्रमम् । न्यवेदयच्च तां राज्ञीं गुरवे जमदग्नये । जमदग्निस्तु धर्मात्मा तामाश्वासयदंतिके

憐れみをもって、彼は泣き崩れる王妃を自らのアーシュラマへ連れ帰り、師ジャマダグニに申し上げた。法にかなう魂をもつジャマダグニは、傍らで彼女を慰めた。

Verse 120

जमदग्निरुवाच । तथा जानीहि मां भद्रे कृतवर्मा यथा तव

ジャマダグニは言った。「吉祥なる御方よ、わたしを、あなたにとってのクリタヴァルマーと同じ存在と思いなさい。」

Verse 121

एवमाश्वासिता तत्र कृपया जमदग्निना । चक्रे तत्रैव सा वासमाश्रमे मुनिसंकुले

このようにジャマダグニの慈悲によりその場で慰められ、彼女は聖仙たちの集うそのアーシュラマにそのまま住まいを定めた。

Verse 122

ततस्स्वल्पेन कालेन विशाखमिव पार्वती । असूत तनयं बाला शौर्यधैर्यगुणान्वितम्

やがてほどなくして、その若き女性は一人の男児を産んだ――パールヴァティーがヴィシャーカを産んだように――勇気と不屈の徳を具えた子であった。

Verse 123

सूतिकागृहकृत्यानि यानि कार्याणि बंधुभिः । चक्रिरे मातृवत्तानि मृगावत्या मुनिस्त्रियः

仙人たちの妻たちは、まるで自らの母であるかのように、ミṛガーヴァティーのため産室で親族がなすべき務めをことごとく行った。

Verse 124

तं सुजातं नृपसुतं कापि वागशरीरिणी । उदयाचलजातत्वाच्चकारोदयनाभिधम्

その良き生まれの王子に、ある無身の声が告げた。ウダヤーチャラ（東の山）の近くに生まれたゆえに、その名を「ウダヤナ」と定めたのである。

Verse 125

आश्रमे स मुनीन्द्रेण कृतचूडादिकव्रतः । जग्राह सकला विद्या जमदग्नेर्महामुनेः

アーシュラマにおいて、仙人の長が彼にチューダー（剃髪）などの儀礼を施したのち、彼は大聖ジャマダグニよりあらゆる学芸を受け継いだ。

Verse 126

युवा नृपसुतः सोऽयं कदाचिन्मृगयापरः । अपश्यदेकं भुजगं व्याधेन दृढसंयतम्

ある時、狩りに心を向けていた若き王子は、猟師により固く捕らえられた一匹の蛇を見た。

Verse 127

उवाच स कृपायुक्तो व्याध मुंच भुजंगमम् । किं करिष्यस्यनेन त्वं नैनं हिंसितुर्महसि

憐れみを抱いて彼は言った。「猟師よ、その蛇を放て。お前はそれで何をするのか。これを害してはならぬ。」

Verse 128

तमुवाच ततो व्याधः सर्पेणानेन पूरुष । धनधान्यादिकं लप्स्ये ग्रामेषु नगरेषु च

そのとき猟師はその男に言った。「この蛇によって、村々でも町々でも、穀物や財宝などの富を得よう。」

Verse 129

अतोहं जीविकामेनं नैव मोक्ष्ये कथंचन । इत्युक्त्वा पेटिकायां तं वबंध शबराधमः

「ゆえに、我が生計のため、決してこれを放さぬ。」そう言い終えると、その卑しきシャバラはそれを縛り、小箱に閉じ込めた。

Verse 130

बद्धमालोक्य भुजगं शबराय धनार्थिने । अमोचयत्स्वजननीदत्तं दत्त्वा स कंकणम्

縛られた蛇を見て、彼はそれを解き放ち、金を欲するシャバラに、母から授かった腕輪を与えた。

Verse 131

मोचितस्तेन सर्पोऽसौ नरो भूत्वा कृतांजलिः । सख्यं कृत्वा च सहसा तं पातालं निनाय वै

彼に解き放たれると、その蛇は人となり、合掌して敬礼した。たちまち友誼を結び、まことに彼をパーターラへと連れ下った。

Verse 132

किन्नराख्येन नागेन धृतराष्ट्रसुतेन सः । पातालं प्राविशत्तत्र न्यवसत्पूजितस्सुखम्

ドゥリタラーシュトラの子、キンナラと名づけるナーガと共に、彼はパーターラに入った。そこで彼は礼拝により敬われ、安らかに楽しく住まった。

Verse 133

धृतराष्ट्रस्य तनयां भगिनीं किन्नरस्य च । ललिताख्यां गुणोपेतां प्रियां भेजे नृपात्मजः

王子は、徳と諸々の美質を備えたラリターを最愛の人として迎えた。彼女はドリタラーシュトラの娘であり、またキンナラの妹であった。

Verse 134

सा तस्माज्जनयामास पुत्रमप्रतिमौजसम् । ततः सा ललिता प्राह त्वरितोदयनं प्रति

彼から彼女は比類なき勢いをもつ子を産んだ。ついでラリターはトヴァリトーダヤナに語りかけた。

Verse 135

ललितोवाच । अहं विद्या धरी पूर्वं सुकर्णी नाम नामतः । शापात्सर्पत्वमाप्तास्मि शापांतो गर्भ एष मे

ラリターは言った。「かつて私はスカルニーという名のヴィディヤーダリーであった。呪いにより蛇の身を得たが、この懐妊こそその呪いの終わりである。」

Verse 136

ततोऽमुं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रमप्रतिमौजसम् । तांबूलीं स्रजमम्लानां वीणां घोषवतीमपि

「ゆえに、この比類なき力をもつ子を受け取りなさい。さらに、タンブーラ（檳榔）、萎れぬ花輪、そして響き渡るヴィーナーも受け取りなさい。」

Verse 137

तथेति प्रतिजग्राह तत्सर्वं नृपनंदनः । पश्यतां सर्वसर्पाणां साप्यगच्छद्विहायसम्

王子は「そのとおりに」と言って、すべてを受け取った。あらゆる蛇たちが見守る中、彼女もまた虚空へと去っていった。

Verse 138

ततः सोऽपि गृहीत्वा तु वीणां मालां च पुत्रकम् । दुःखितामात्मजननीं द्रषुकामस्त्वरान्वितः

それから彼もまた、ヴィーナーと花輪、そして幼子を携え、悲しみに沈む実母に会いたい一心で、急ぎ足に向かった。

Verse 139

श्वशुरादीननुज्ञाप्य सहसा स्वाश्रमं ययौ । जननीं शोकसंतप्तामाश्वस्तां जमदग्निना

舅（しゅうと）らに許しを得ると、彼はたちまち自らのアーシュラマへ向かった。そこでは、悲嘆に焼かれる母が、ジャマダグニによって慰められていた。

Verse 140

समेत्य तोषयामास वृत्तं चास्यै न्यवेदयत् । तदा प्रहृष्टहृदया सा बभूव मृगावती

母に会うと、彼は慰め、起こったことをすべて語って聞かせた。そのときムリガーヴァティーの心は歓喜に満たされた。

Verse 141

अत्रांतरे स शबरः कौशांब्यां वणिजं ययौ । सहस्रानीकनामांकं विक्रेतुं मणिकंकणम्

そのころ、あのシャバラはカウシャーンビーの商人のもとへ行き、サハスラーニーカの名印を帯びた宝石の腕輪を売ろうとした。

Verse 142

राजमुद्रां समालोक्य कंकणे स वणिग्वरः । शबरेण समं गत्वा सर्वं राज्ञे न्यवेदयत्

腕輪に王の印章を見たその第一の商人は、シャバラと共に赴き、すべてを王に奏上した。

Verse 143

ततः सहस्रानीकोऽयं तत्प्राप्य मणिकंकणम् । मृगावतीविप्रयोगविषाग्निपरिपीडितः

そのときサハスラーニーカは、その宝玉の腕輪を受け取ったが、ムリガーヴァティーとの別離という毒火に焼かれて苦しみ続けた。

Verse 144

तद्बाहुसंगपीयूष शीकरासारशीतलम् । कंकणं हृदये न्यस्य विललाप सुदुःखितः

その腕輪を胸の奥に当てた——彼女の抱擁の甘露のしぶきのように冷ややかで——彼は深い悲しみに沈み、嘆き続けた。

Verse 145

उवाच च कथं लब्धं कंकणं शबर त्वया । स चैवमुक्तस्तत्प्राप्ति क्रमं तस्मै न्यवेदयत्

そして言った。「シャバラよ、この腕輪をいかにして得たのか。」そう問われたシャバラは、それを得た次第を余すところなく彼に告げた。

Verse 146

शबरस्य वचः श्रुत्वा सहस्रानीकभूपतिः । प्रतस्थे मंत्रिभिः सार्द्धं प्रियालोकनकौतुकी

シャバラの言葉を聞くと、サハスラーニーカ王は大臣たちとともに旅立った。愛しき人に会える望みに胸を躍らせて。

Verse 147

यत्रेंदुभास्क रमुखा लभंते सहसोदयम् । तमेव गिरिमुद्दिश्य सहसा सोऽभ्यगच्छत

月と太陽が同時に昇ると伝えられるその山を目指し、彼はただちに急ぎ、まっすぐに近づいて行った。

Verse 148

किंचिन्मार्गं समुल्लंघ्य तस्थौ विश्रांतसैनिकः । तस्मिन्विनिद्रे दयितासंगमध्यानतत्परे

道のわずかな区間を越えると、彼は立ち止まり、軍勢は休息した。そこにて、まどろみが迫ると、心は愛しき人との合一の想念に没入した。

Verse 149

वसंतको विचित्रास्तु कथयामास वै कथाः । तत्कथाश्रवणेनैव तां रात्रिं स निनाय वै

その後ヴァサンタカは、さまざまに不思議な物語を語った。彼はその話を聞くだけで、その夜をまるごと過ごした。

Verse 150

ततः कालेन ककुभं प्राप्य जंभारिपालिताम् । जमदग्न्याश्रमं गत्वा निर्वैरहरिकुंजरम्

やがて時を経て、ジャンバの敵（インドラ）に守られるカクバに至った。さらにジャマダグニのアーシュラマへ赴くと、そこは怨みなき地で、獅子と象でさえ争わずに住まう。

Verse 151

तपस्यंतं मुनिं दृष्ट्वा शिरसा प्रणनाम सः । आशीर्वादेन स मुनिः प्रतिजग्राह तं नृपम्

苦行（タパス）に励むムニを見て、彼は頭を垂れて礼拝した。すると聖仙は祝福をもって王を迎え入れた。

Verse 152

विधिवत्पूजयामास पाद्यार्घ्याचमनीयकैः । उवाच च महीपालं धर्मार्थसहितं वचः

法にかなって、足を洗う水（パードヤ）、敬意の供物（アルギャ）、口をすすぐ水（アーチャマニーヤ）をもって礼拝した。ついで王に、ダルマと正しき目的にかなう言葉を語った。

Verse 154

भविष्यति दिशां जेता सिंहसंहननो युवा । पौत्र एष महाभाग तथा द्युदयनात्मजः

「大いに幸いなる者よ、この汝の孫――デュダヤナの子――は、若き四方の征服者となり、獅子のごとき強靭な体躯を備えるであろう。」

Verse 155

इयं मृगावती भार्या पाति व्रत्यपरायणा । तदेतांस्त्रीन्महाराज प्रतिगृह्णीष्व मा चिरम्

「こちらはムリガーヴァティー、聖なる戒（誓願）に専心する妻である。ゆえに大王よ、ためらわず速やかにこの女人を受け入れよ。」

Verse 156

उक्त्वैवं मुनिना दत्तांस्तान्गृहीत्वा महीपतिः । प्रियासहायः स्वपुरीं प्रतस्थे मंत्रिभिर्वृतः

かく聖仙が告げると、王は賢者より授けられた贈り物を受け取り、愛妃を伴い、群臣に囲まれて自らの都へと旅立った。

Verse 157

ततः प्रविश्य कौशांबीं नगरीं स नृपोत्तमः । स्मरञ्छक्रस्य वचनं मानुषं जन्म कुत्सयन्

やがてその最勝の王はカウシャーンビーの都に入り、シャクラ（インドラ）の言葉を思い起こしつつ、人として生まれる境涯を卑しんだ。

Verse 158

महीमुदयनायैव ददौ पुत्राय धीमते । तस्मिन्नुदयने पुत्र राज्यपालनदक्षिणे

彼は大地すなわち王国を、賢き子ウダヤナに託した。そしてその子ウダヤナが国土を守り治めることに巧みであったとき、

Verse 159

राज्यभारं विनिक्षिप्य स शापविनिवृत्तये । वसंतकरुमण्वद्भ्यां मृगावत्या च भार्यया

王権の重荷を退け、呪いからの解放を求めて、彼はヴァサンタカルマンヴァと、妻ムリガーヴァティーを伴い旅立った。

Verse 160

यौगन्धरायणेनापि मंत्रिपुत्रेण संयुतः । चक्रतीर्थे महापुण्ये दक्षिणस्योदधेस्तटे

また大臣の子ヤウガンダラーヤナも同行し、彼らは南の大海の岸辺にある大いに功徳あるチャクラティールタへと向かった。

Verse 161

स्नानं कर्तुं ययौ तूर्णं सर्वतीर्थोत्त मोत्तमे । वाहनैर्वातरंहोभिरचिराल्लवणोदधिम्

聖なる沐浴をなすため、彼はあらゆるティールタの中でも最勝のその地へ急ぎ、風のごとく速い乗り物に運ばれて、ほどなく塩の大海に至った。

Verse 162

संप्राप्य चक्रतीर्थं च स्नानं चक्रुर्यथाविधि । तेषु च स्नातमात्रेषु चक्रतीर्थे नृपादिषु

チャクラティールタに到り、彼らは作法のとおりに沐浴を行った。そして王をはじめ一同が、そこでチャクラティールタにて沐浴し終えたその瞬間…

Verse 163

विनष्टं तत्क्षणादेव मानुष्यमतिकुत्सितम् । ततो विधूतपापास्ते स्वं रूपं प्रतिपेदिरे

まさにその刹那、彼らの卑しき人間のありさまは消え失せ、ついで罪垢を振り払って、自らの真の姿を取り戻した。

Verse 164

दिव्यांबरधराः सर्वे दिव्यमाल्यानुलेपनाः । विमानानि महार्हाणि समारुह्य विभूषिताः

一同は神妙なる衣をまとい、天上の花鬘と香油に飾られ、荘厳に輝きつつ、尊貴なるヴィマーナに乗り込んだ。

Verse 165

तत्तीर्थं बहु मन्वानाः स्वशापच्छेदकारणम् । पश्यतां सर्वलोकानां स्वर्गलोकं ययुस्तदा

そのティールタを自らの呪いを断つ因として深く敬い、万民の見守る中、彼らはその時、天界へと旅立った。

Verse 166

तदाप्रभृति ते सर्वे ज्ञात्वा तत्तीर्थवैभवम् । पावने चक्रतीर्थेऽस्मिन्स्नानं कुर्वंति सर्वदा

その時以来、彼らは皆、そのティールタの霊威を知り、この清めのチャクラティールタにて常に沐浴の行をなす。

Verse 167

एवं प्रभावं तत्तीर्थं ये समागत्य मानवाः । स्नानं सकृच्च कुर्वंति ते सर्वे स्वर्गवासिनः

かくもそのティールタの力は大いなるもの。そこに赴き、たとえ一度でも沐浴を行う者は、皆ことごとく天界の住人となる。

Verse 168

एवं वः कथितं विप्रा विधूमचरितं महत् । यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । यं यं कामयते कामं तं सर्वं शीघ्रमाप्नुयात्

かくして、婆羅門たちよ、ヴィドゥーマの大いなる事跡は汝らに語られた。心を一つにしてこの章を誦し、あるいは聴聞する者は、いかなる願いを願おうとも、それを速やかにことごとく得るであろう。

Verse 193

नरनाथ मृगावत्यां जातोऽयं तनयस्तव । यशोनिधिर्महातेजा रामचंद्र इवापरः

おお人々の王よ、ムリガーヴァティー（Mṛgāvatī）より汝のこの御子は生まれた。名声は海のごとく、威光は大いにして、まさにもう一人のラーマチャンドラ（Rāmacandra）のようである。