Adhyaya 47

Verse 1

ऋषय ऊचुः । राक्षसस्य वधात्सूत रावणस्य महामुने । ब्रह्महत्या कथमभूद्राघवस्य महात्मनः

聖仙たちは言った。「おおスータよ、偉大なる牟尼よ――羅刹ラーヴァナを討った後、偉大なる魂のラाघヴァ（ラーマ）に、いかにしてブラフマハティヤー（婆羅門殺し）の罪が生じたのか。」

Verse 2

ब्राह्मणस्य वधात्सूत ब्रह्महत्याभिजायते । न ब्राह्मणो दशग्रीवः कथं तद्वद नो मुने

聖仙たちは言った。「おおスータよ、婆羅門を殺せばブラフマハティヤーの罪を負う。しかしダシャグリーヴァは婆羅門ではない。どうして同じ罪が当てはまるのか。賢者よ、我らに説き明かせ。」

Verse 3

ब्रह्महत्या भवेत्क्रूरा रामचंद्रस्य धीमतः । एतन्नः श्रद्दधानानां वद कारुण्यतोऽधुना

「賢きラーマチャンドラに、恐るべきブラフマハティヤーの罪がどうして属し得ようか。慈悲をもって、信を抱いて聴く我らに、今語ってください。」

Verse 4

इति पृष्टस्ततः सूतो नैमिषारण्यवासिभिः । वक्तुं प्रचक्रमे तेषां प्रश्नस्योत्तरमुत्तमम्

このようにナイミシャーラニヤの住人たちに問われて、スータは語り始め、彼らの問いに対する最上の答えを述べた。

Verse 5

।श्रीसूत उवाच । ब्रह्मपुत्रो महातेजाः पुलस्त्योनाम वै द्विजाः । बभूव तस्य पुत्रोऽभूद्विश्रवा इति विश्रुतः

シュリー・スータは言った。「ブラフマーの子である、威光あふれる婆羅門プラスタヤがいた。彼には、ヴィシュラヴァという名で名高い子があった。」

Verse 6

तस्य पुत्रः पुलस्त्य स्य विश्रवा मुनिपुंगवाः । चिरकालं तपस्तेपे देवैरपि सुदुष्करम्

プラスタヤの子ヴィシュラヴァは、聖仙の中でも最勝の者として、久しくタパス（苦行）を修し、神々にさえ極めて困難な行を成し遂げた。

Verse 7

तपः कुर्वति तस्मिंस्तु सुमाली नाम राक्षसः । पाताललोकाद्भूलोकं सर्वं वै विचचार ह

彼がタパスに励んでいる間、スマーリーという名のラークシャサがパーターラ界から地上へ上り、全世界を遍歴した。

Verse 8

हेमनिष्कांगदधरः कालमेघनिभच्छविः । समादाय सुतां कन्यां पद्महीनामिव श्रियम्

黄金の首飾りと腕輪を身にまとい、雨雲のごとく黒き光を帯びて、彼は娘なる乙女を伴った――蓮を失ったシュリー（吉祥）にも似て。

Verse 9

विचरन्स महीपृष्ठे कदाचित्पुष्पकस्थितम् । दृष्ट्वा विश्रवसः पुत्रं कुबेरं वै धनेश्वरम्

地上を巡るうち、ある時彼は、ヴィシュラヴァの子にして財宝の主クベーラが、プシュパカに座しているのを見た。

Verse 10

चिंतयामास विप्रेंद्राः सुमाली स तु राक्षसः । कुबेरसदृशः पुत्रो यद्यस्माकं भविष्यति

そのときラークシャサのスマーリーは思い巡らした。「我らの一族にも、クベーラに等しい子が生まれるならば……」。

Verse 11

वयं वर्द्धामहे सर्वे राक्षसा ह्यकुतोभयाः । विचार्यैवं निजसुतामब्रवीद्राक्षसेश्वरः

「かくして我ら羅刹は皆栄え、いずれの方角をも恐れぬ。」そう思案して、羅刹の主は自らの娘に語りかけた。

Verse 12

सुते प्रदानकालोऽद्य तव कैकसि शोभने । अद्य ते यौवनं प्राप्तं तद्देया त्वं वराय हि

麗しき娘カイカシーよ、今日は汝を婚姻に授けるにふさわしい時である。汝はいま青春に達したゆえ、まことに相応しき婿に与えられるべきだ。

Verse 13

अप्रदानेन पुत्रीणां पितरो दुःखमाप्नुयुः । किं च सर्वगुणोत्कृष्टा लक्ष्मीरिव सुते शुभे

娘たちを嫁がせぬなら、父たちは苦しみに沈むであろう。しかも吉祥なる娘よ、汝はあらゆる徳において勝れ、まさにラクシュミーそのもののごとし。

Verse 14

प्रत्याख्यानभयात्पुंभिर्न च त्वं प्रार्थ्यसे शुभे । कन्यापितृत्वं दुःखाय सर्वेषां मानकांक्षिणाम्

吉祥なる者よ、男たちは拒まれることを恐れて、汝の手を求めようとすらしない。名誉と世評を望む者にとって、未婚の娘の父であることは苦悩の因となる。

Verse 15

न जानेऽहं वरः को वा वरयेदिति कन्यके । सा त्वं पुलस्त्यतनयं मुनिं विश्रवसं द्विजम्

乙女よ、誰が婿となるのか、また誰が汝を選ぶのか、われには分からぬ。ゆえに、プラスタヤの子にして二度生まれの聖仙ヴィシュラヴァスを選ぶがよい。

Verse 16

पितामहकुलोद्भूतं वरयस्व स्वयंगता । कुबेरतुल्यास्तनया भवेयुस्ते न संशयः

自ら進んで行き、彼を選びなさい――ピターマハ（祖父神）の輝かしい家系に生まれた者である。疑いなく、汝にはクベーラに等しい子らが授かるであろう。

Verse 17

कैकसी तद्वचः श्रुत्वा सा कन्या पितृगौरवात् । अंगीचकार तद्वाक्यं तथास्त्विति शुचिस्मिता

その言葉を聞いた乙女カイカシーは、父への敬意ゆえにその勧めを受け入れ、清らかにほほえんで「そのとおりに」と言った。

Verse 18

पर्णशालां मुनिश्रेष्ठा गत्वा विश्रवसो मुनेः । अतिष्ठदंतिके तस्य लज्जमाना ह्यधोमुखी

彼女は聖仙ヴィシュラヴァスの葉の庵へ赴き、最もすぐれた乙女はその傍らに立った――恥じらい、顔を伏せて。

Verse 19

तस्मिन्नवसरे विप्राः पुलस्त्यतनयः सुधीः । अग्निहोत्रमुपास्ते स्म ज्वलत्पावकसन्निभः

まさにその時、ブラーフマナたちよ、プラスタヤの賢き子はアグニホートラを修しており、燃えさかる火のごとく輝いていた。

Verse 20

संध्याकालमतिक्रूरमविचिंत्य तु कैकसी । अभ्येत्य तं मुनिं सुभ्रूः पितुर्वचनगौरवात्

それでも眉麗しきカイカシーは、黄昏のサンディヤーの厳しさを顧みず、父の言葉を重んじてその聖仙に近づいた。

Verse 21

तस्थावधोमुखी भूमिं लिखत्यंगुष्ठकोटिना । विश्रवास्तां विलोक्याथ कैकसीं तनुमध्यमाम् । उवाच सस्मितो विप्राः पूर्णचंद्रनिभाननाम्

彼女はうつむいて立ち、親指の先で地面にしるしを描いていた。するとヴィシュラヴァスは、細き腰をもち、満月のごとき面差しのカイカシーを見て、やさしい微笑みをたたえつつ語った、ああ婆羅門たちよ。

Verse 22

विश्रवा उवाच । शोभने कस्य पुत्री त्वं कुतो वा त्वमिहागता

ヴィシュラヴァーは言った。「吉祥なる乙女よ、そなたは誰の娘で、いずこよりここへ来たのか。」

Verse 23

कार्यं किं वा त्वमुद्दिश्य वर्तसेऽत्र शुचिस्मिते । यथार्थतो वदस्वाद्य मम सर्वमनिंदिते

「いかなる目的をもってここに留まるのか、清らかな微笑みの者よ。今日、ありのままの真実をすべて我に告げよ、咎なき者よ。」

Verse 24

इतीरिता कैकसी सा कन्या बद्धांजलिर्द्विजाः । उवाच तं मुनिं प्रह्वा विनयेन समन्विता

かく告げられると、乙女カイカシーは、ああ二度生まれの者たちよ、合掌して敬い、身をかがめて、へりくだりをもってその牟尼に語りかけた。

Verse 25

तपः प्रभावेन मुने मदभिप्रायमद्य तु । वेत्तुमर्हसि सम्यक्त्वं पुलस्त्यकुलदीपन

「牟尼よ、あなたの苦行（タパス）の威力によって、我が意図を今日ただちに正しく知ることができましょう――プラスタヤの家系を照らす光よ。」

Verse 26

अहं तु कैकसी नाम सुमालिदुहिता मुने । मत्तातस्याज्ञया ब्रह्मंस्तवांतिकमुपागता

「わたしはカイカシーと申します、聖仙よ――スマーリの娘です。父の命により、尊きバラモンよ、あなたの御前へ近づいて参りました。」

Verse 27

शेष त्वं ज्ञानदृष्ट्याद्य ज्ञातुमर्हस्यसंशयः । क्षणं ध्यात्वा मुनिः प्राह विश्रवाः स तु कैकसीम्

「残りのことは、今日、智慧の眼によって疑いなく知るがよい。」そう言ってしばし黙想し、牟尼ヴィシュラヴァーはカイカシーに語りかけた。

Verse 28

मया ते विदितं सुभ्रूर्मनोगतमभीप्सितम् । पुत्राभिलाषिणी सा त्वं मामगाः सांप्रतं शुभे

「麗しき眉の者よ、そなたの心に秘めた願いはすでに知っている。子を望み、今ここへ来たのだな、吉祥なる女よ。」

Verse 29

सायंकालेऽधुना क्रूरे यस्मान्मां त्वमुपागता । पुत्राभिलाषिणी भूत्वा तस्मात्त्वां प्रब्रवीम्यहम्

「そなたが今、夕刻という凶なる時に、子を求めてわたしのもとへ来たゆえ、だからこそこれを告げよう。」

Verse 30

शृणुष्वावहिता रामे कैकसी त्वमनिंदिते । दारुणान्दारुणाकारान्दारुणाभिजनप्रियान्

「心して聞け、カイカシーよ――咎なき女よ。そなたは猛き者らを産むであろう。恐るべき姿をもち、恐るべき血統に愛される者たちを。」

Verse 31

जनयिष्यसि पुत्रांस्त्वं राक्षसान्क्रूरकर्मणः । श्रुत्वा तद्वचनं सा तु कैकसी प्रणिपत्य तम्

「汝は男子を産むであろう――残酷な業をなす羅刹たちを。」その言葉を聞くや、カイカシーは彼に礼拝し、ひれ伏した。

Verse 32

पुलस्त्यतनयं प्राह कृतांजलिपुटा द्विजाः । भगवदीदृशाः पुत्रास्त्वत्तः प्राप्तुं न युज्यते

合掌して恭敬しつつ、婆羅門たちはプラスタヤの子（ヴィシュラヴァス）に告げた。「尊き御方よ、このような形で、かくも神聖なる子らがあなたから得られるのは相応しくありません。」

Verse 33

इत्युक्तः स मुनिः प्राह कैकसीं तां सुमध्यमाम् । मद्वंशानुगुणः पुत्रः पश्चिमस्ते भविष्यति

かく告げられると、聖仙は細腰のカイカシーに言った。「汝の末の子は、我が血統にふさわしく調和するであろう。」

Verse 34

धार्मिकः शास्त्रविच्छांतो न तु राक्षसचेष्टितः । इत्युक्ता कैकसी विप्राः काले कतिपये गते

「彼は法にかなう者となり、シャーストラに通じ、心静かに自制する――羅刹のふるまいには与しない。」かくしてカイカシーは、婆羅門たちよ、告げられ、しばらく時が過ぎて……

Verse 35

सुषुवे तनयं क्रूरं रक्षोरूपं भयंकरम् । द्विपंचशीर्षं कुमतिं विंशद्बाहुं भयानकम्

彼女は残酷なる子を産んだ。羅刹の姿は恐るべく――十の頭を備え、心は邪に傾き、二十の腕をもつ戦慄の存在であった。

Verse 36

ताम्रोष्ठं कृष्णवदनं रक्तश्मश्रु शिरोरुहम् । महादंष्ट्रं महाकायं लोकत्रासकरं सदा

唇は銅のごとく、顔は黒く、髭と髪は赤みを帯びる。巨大な牙と巨躯を備え、常に諸世界に恐怖をもたらした。

Verse 37

दशग्रीवाभिधः सोऽभूत्तथा रावण नामवान् । रावणानंतरं जातः कुम्भकर्णाभिधः सुतः

彼はダシャグリーヴァ（十の首を持つ者）として知られ、またラーヴァナの名でも名高かった。ラーヴァナの後に、クンバカルナという子が生まれた。

Verse 38

ततः शूर्पणखा नाम्ना क्रूरा जज्ञे च राक्षसी । ततो बभूव कैकस्या विभीषण इति श्रुतः

次いで、残忍なるラークシャシーが生まれ、名をシュールパナカーという。さらに、カイカシーは世に聞こえたヴィビーシャナを産んだ。

Verse 39

पश्चिमस्तनयो धीमान्धार्मिको वेदशास्त्रवित् । एते विश्रवसः पुत्रा दशग्रीवादयो द्विजाः

末の子は聡明で、法にかない、ヴェーダとシャーストラに通じていた。これらが、婆羅門たちよ、ヴィシュラヴァスの子らであり、ダシャグリーヴァらに始まる。

Verse 40

अतो दशग्रीववधात्कुम्भकर्णवधादपि । ब्रह्महत्या समभवद्रामस्याक्लिष्टकर्मणः

ゆえに、ダシャグリーヴァの討伐、またクンバカルナの討伐によって、もとより行いに汚れなきラーマにも、ブラフマハティヤー（梵殺）の穢れが生じた。

Verse 41

अतस्तच्छांतये रामो लिंगं रामेश्वराभिधम् । स्थापयामास विधिना वैदिकेन द्विजोत्तमाः

それゆえその穢れを鎮めるため、ラーマは「ラーメーシュヴァラ」と名づけられるリンガを建立し、正しいヴェーダの作法に従って安置の儀を行った、ああ最勝のバラモンよ。

Verse 42

एवं रावणघातेन ब्रह्महत्यासमुद्भवः । समभूद्रामचंद्रस्य लोककांतस्य धीमतः

かくしてラーヴァナを討ったことにより、賢明なるラーマチャンドラ—諸世界に愛される者—には、業の報いとしてブラフマハティヤー（婆羅門殺し）の穢れが生じた。

Verse 43

तत्सहैतुकमाख्यातं भवतां ब्रह्मघातजम् । पापं यच्छांतये रामो लिंगं प्रातिष्ठिपत्स्वयम्

その因—婆羅門殺しより生じた罪—を汝らに語り明かした。その穢れを鎮めるため、ラーマ自らがシヴァ・リンガを建立した。

Verse 44

एवं लिंगं प्रतिष्ठाप्य रामचन्द्रोऽतिधार्मिकः । मेने कृतार्थमात्मानं ससीता वरजो द्विजाः

かくしてリンガを安置し終えると、至上に法を守るラーマチャンドラは、シーターと弟を伴い、自らを成就した者とみなした、ああ最勝の再生者よ。

Verse 45

ब्रह्महत्या गता यत्र रामचंद्रस्य भूपतेः । तत्र तीर्थमभूत्किंचिद्ब्रह्महत्याविमोचनम्

ブラフマハティヤーが王ラーマチャンドラから去ったその地に、聖なる渡し場が現れた。すなわち「ブラフマハティヤー解脱」の名をもつティールタである。

Verse 46

तत्र स्नानं महापुण्यं ब्रह्महत्याविनाशनम् । दृश्यते रावणोऽद्यापि छायारूपेण तत्र वै

そこにて沐浴することは至上の功徳であり、ブラフマハティヤー（婆羅門殺し）の穢れを滅する。まことに今なお、ラーヴァナは影の姿となってそこに見える。

Verse 47

तदग्रे नागलोकस्य बिलमस्ति महत्तरम् । दशग्रीववधोत्पन्नां ब्रह्महत्यां बलीयसीम्

その前方には、ナーガの世界へ通じる非常に大きな洞穴がある。そこは、ダシャグリーヴァ（ラーヴァナ）討伐より生じた強大なブラフマハティヤーに結びつく。

Verse 48

तद्बिलं प्रापयामास जानकीरमणो द्विजाः । तस्योपरि बिलस्याथ कृत्वा मण्डपमुत्तमम्

おお二度生まれの者たちよ、ジャーナキーの愛し人（ラーマ）はその洞穴へ至らしめ、さらにその洞穴の上に、最上のマンダパ（堂亭）を造った。

Verse 49

भैरवं स्थापयामास रक्षार्थं तत्र राघवः । भैरवाज्ञापरित्रस्ता ब्रह्महत्या भयंकरी

そこにラाघァヴァ（ラーマ）は守護のためバイラヴァを安置した。バイラヴァの命におびえ、恐るべきブラフマハティヤー（擬人化された罪）は畏れて抑えられた。

Verse 50

नाशक्नोत्तद्बिलादूर्ध्वं निर्गंतुं द्विजसत्तमाः । तस्मिन्नेव बिले तस्थौ ब्रह्महत्या निरुद्यमा

おお二度生まれの中の最勝者よ、彼女はその洞穴から上へ出ることができなかった。ブラフマハティヤーはまさにその洞穴にとどまり、力を奪われて動けなくなった。

Verse 51

रामनाथमहालिंगं दक्षिणे गिरिजा मुदा । वर्तते परमानंदशिवस्यार्धशरीरिणी

南方、ラーマナータの大リンガのもとに、ギリジャーは歓喜して住まう――至福のパラマーナンダ・シヴァの半身そのものである。

Verse 52

आदित्यसोमौ वर्तेते पार्श्वयोस्तत्र शूलिनः । देवस्य पुरतो वह्नी रामनाथस्य वर्तते

その聖地では、太陽と月が三叉戟を持つ主（シヴァ）の両脇に立つ。さらに神の御前には火神アグニが住し、常にラーマナータの前に在る。

Verse 53

आस्ते शतक्रतुः प्राच्यामाग्नेयां च तथाऽनलः । आस्ते यमो दक्षिणस्यां रामनाथस्य सेवकः

東方にはシャタクラトゥ（インドラ）が座し、南東には同じくアナラ（アグニ）が住まう。南方にはヤマが留まり、ラーマナータに仕える。

Verse 54

नैरृते निरृतिर्विप्रा वर्तते शंकरस्य तु । वारुण्यां वरुणो भक्त्या सेवते राघवेश्वरम्

ブラーフマナたちよ、南西にはニルリティが住し、シャンカラに仕える。西方ではヴァルナが信愛をもってラーガヴェーシュヴァラ（ラ―ガヴァが建立したラーメーシュヴァラ）に奉仕する。

Verse 55

वायव्ये तु दिशो भागे वायुरास्ते शिवस्य तु । उत्तरस्यां च धनदो रामनाथस्य वर्तते

北西の方位にはヴァーユがシヴァに仕えて住まい、北方にはダナダ（クベーラ）がラーマナータに随侍して留まる。

Verse 56

ईशान्येऽस्य च दिग्भागे महेशो वर्तते द्विजाः । विनायक कुमारौ च महादेवसुतावुभौ

おお二度生まれの者たちよ、この北東の方位にはマヘーシャが住し、またヴィナー ヤカとクマーラもそこに在す――いずれもマハーデーヴァの御子である。

Verse 57

यथाप्रदेशं वर्तेते रामनाथालयेऽधुना । वीरभद्रादयः सर्वे महेश्वरगणेश्वराः

今なおラーマナータの神殿において、彼らはそれぞれの定めの座に住す――ヴィーラバドラをはじめ、すべてマヘーシュヴァラのガナの主たちである。

Verse 58

यथाप्रदेशं वर्तंते रामनाथालये सदा । मुनयः पन्नगाः सिद्धा गन्धर्वाप्सरसां गणाः

常にラーマナータの神殿には、定められた所に、ムニたち、ナーガの類、シッダたち、そしてガンダルヴァとアプサラスの群れが住している。

Verse 59

संतुष्यमाणहृदया यथेष्टं शिवसन्निधौ । वर्तंते रामनाथस्य सेवार्थं भक्तिपूर्वकम्

心に歓喜満ち、シヴァの御前にあって、彼らは望むままに留まり――敬虔なる信愛をもってラーマナータに奉仕している。

Verse 60

रामनाथस्य पूजार्थं श्रोत्रियान्ब्राह्मणान्बहून् । रामेश्वरे रघुपतिः स्थापयामास पूजकान्

ラーマナータの礼拝のために、ラグパティ（ラーマ）はラーメーシュヴァラに、ヴェーダに通暁し正しく学んだ多くのバラモンを、プージャーを司る祭司として据えた。

Verse 61

रामप्रतिष्ठितान्विप्रान्हव्यकव्यादिनार्चयेत् । तुष्टास्ते तोषिताः सर्वा पितृभिः सहदेवताः

ラーマによって定められたブラーフマナたちを、ハヴヤやカヴヤ等の供物をもって礼拝すべきである。彼らが満足すれば、祖霊ピトリとともに一切の神々もまた満たされる。

Verse 62

तेभ्यो बहुधनान्ग्रामान्प्रददौ जानकीपतिः । रामनाथमहादेव नैवेद्यार्थमपि द्विजाः

そのブラーフマナたちに、ジャーナキーの主（ラーマ）は富に満ちた多くの村々を授けた。聖ラーマナータ・マハーデーヴァのために、二度生まれの者よ、ナイヴェーディヤの供物さえ欠けぬように。

Verse 63

बहून्ग्रामान्बहुधनं प्रददौ लक्ष्मणाग्रजः । हारकेयूरकटकनिष्काद्याभरणानि च

ラクシュマナの兄（ラーマ）は、多くの村々と豊かな財宝を授け、さらに装身具—首飾り、腕輪、手首の輪、ニシュカなど—をも施した。

Verse 64

अनेकपट्ट वस्त्राणि क्षौमाणि विविधानि च । रामनाथाय देवाय ददौ दशरथात्मजः

ダシャラタの子（ラーマ）は、神なるラーマナータに多種の衣を捧げた。絹の布、さまざまな麻布である。

Verse 65

गंगा च यमुना पुण्या सरयूश्च सरस्वती । सेतौ रामेश्वरं देवं भजंते स्वाघशांतये

ガンガーとヤムナー、聖なるサラユーとサラスヴァティーは、セートゥにおいて主ラーメーシュヴァラ神を礼拝し、自らの穢れと罪を鎮めんとする。

Verse 66

एतदध्यायपठनाच्छ्रवणादपि मानवः । विमुक्तः सर्वपापेभ्यः सायुज्यं लभते हरेः

この章を読誦することにより、あるいはただ聴聞するだけでも、人は一切の罪より解き放たれ、ハリ（Hari）とのサーユジュヤ（sāyujya）—合一—を得る。