Adhyaya 45

Verse 1

श्रीसूत उवाच । एवं प्रतिष्ठिते लिंगे रामेणाक्लिष्टकारिणा । लिंगं वरं समादाय मारुतिः सहसाऽययौ

聖スータは語った。かくして、業を成すに滞りなきラーマがリンガを正しく安置すると、マールティはその勝れたリンガを携え、ただちに急ぎ去った。

Verse 2

रामं दाशरथिं वीरमभिवाद्य स मारुतिः । वैदेहीलक्ष्मणौ पश्चात्सुग्रीवं प्रणनाम च

マールティは、ダシャラタの子にして勇者ラーマに拝礼し、ついでヴァイデーヒー（シーター）とラクシュマナに頭を垂れ、さらにスグリーヴァにも敬礼した。

Verse 3

सीता सैकतलिंगं तत्पूजयंतं रघूद्वहम् । दृष्ट्वाथ मुनिभिः सार्द्धं चुकोप पवनात्मजः

風神の子は、シーターが聖仙たちとともに、ラグ族の至高たるラーマが砂で作られたリンガを礼拝しているのを見守っているのを見て、怒りに燃えた。

Verse 4

अत्यंतं खेदखिन्नः सन्वृथाकृतपरिश्रमः । उवाच रामं धर्मज्ञं हनूमानंजनात्मजः

深く嘆き、己の労がむなしくなったと思い悩んだアンジャナーの子ハヌマーンは、ダルマを知るラーマに向かって言葉を発した。

Verse 5

हनूमानुवाच । दुर्जातोऽहं वृथा राम लोके क्लेशाय केवलम् । खिन्नोऽस्मि बहुशो देव राक्षसैः क्रूरकर्मभिः

ハヌーマンは言った。「ああラーマよ、私は不吉に生まれ、この世に無益で、ただ苦悩を招くばかり。主よ、残酷な業をなす羅刹たちに幾度も疲れ果てさせられました。」

Verse 6

मा स्म सीमंतिनी काचिज्जनयेन्मादृशं सुतम् । यतोऽनुभूयते दुःखमनंतं भवसागरे

「どうかいかなる女性も、私のような子を産みませんように。かくして人は、輪廻という世の海において尽きぬ悲しみを味わうのです。」

Verse 7

खिन्नोऽस्मि सेवया पूर्वं युद्धेनापि ततोधिकम् । अनन्तं दुःखमधुना यतो मामवमन्यसे

「私はすでに奉仕によって疲れ切っていました。戦いよりもなお重く。今は、あなたが私を顧みず侮るゆえに、尽きぬ悲嘆に沈んでおります。」

Verse 8

सुग्रीवेण च भार्यार्थं राज्यार्थं राक्षसेन च । रावणावरजेन त्वं सेवितो ऽसि रघूद्वह

「ラグ族の最勝者よ。スグリーヴァは妻のためにあなたに仕え、羅刹ヴィビーシャナ—ラーヴァナの弟—は王国のためにあなたに仕えております。」

Verse 9

मया निर्हेतुकं राम सेवितोऽसि महामते । वानराणामनेकेषु त्वयाज्ञप्तोऽहमद्य वै

「しかし大いなる智慧のラーマよ、私は何の見返りも求めずあなたに仕えてきました。それなのに今日、多くのヴァーナラの中で、あなたが名指しして命じられたのはこの私なのです。」

Verse 10

शिवलिंगं समानेतुं कैलासात्पर्वतो त्तमात् । कैलासं त्वरितो गत्वा न चापश्यं पिनाकिनम्

「最勝の山カイラーサよりシヴァ・リンガを迎えんとして、急ぎカイラーサへ赴いたが、ピナーカ弓を携えるピナーキン（シヴァ）を拝することはできなかった。」

Verse 11

तपसा प्रीणयित्वा तं सांबं वृषभवाहनम् । प्राप्तलिंगो रघुपते त्वरितः समु पागतः

苦行によって、ウマーの夫にして牡牛を旗印とする主シヴァを歓ばせ、リンガを得て、彼は急ぎあなたのもとへ帰参した、ラグパティよ。

Verse 12

अन्यलिंगं त्वमधुना प्रतिष्ठाप्य तु सैकतम् । मुनिभिर्देवगन्धर्वैः साकं पूजयसे विभो

しかし今、主よ、あなたは砂で作られた別のリンガを安置し、聖仙たち、神々、ガンダルヴァらと共にそれを礼拝しておられる、威光ある御方よ。

Verse 13

मयानीतमिदं लिंगं कैलासा त्पर्वताद्वृथा । अहो भाराय मे देहो मन्दभाग्यस्यजायते

「このリンガをカイラーサ山より携えて来たのに、すべては空しくなってしまった。ああ、薄幸なる我にとって、この身さえ重荷となった。」

Verse 14

भूतलस्य महाराज जानकीरमण प्रभो । इदं दुःखमहं सोढुं न शक्नोमि रघूद्वह

大地の大王よ、ジャーナキーの愛しき御方よ、主よ——この悲しみを私は耐えられません、ラグ族の最勝者よ。

Verse 15

किं करिष्यामि कुत्राहं गमिष्यामि न मे गतिः । अतः शरीरं त्यक्ष्यामि त्वयाहमवमानितः

私は何をすべきか？どこへ行くべきか？私には安らぐ場所がない。それゆえ、私はこの肉体を捨てよう。あなたによって辱められたのだから。

Verse 16

श्रीसूत उवाच । एवं स बहुशो विप्राः क्रुशित्वा पवनात्मजः । दण्डवत्प्रणतो भूमौ क्रोधशोकाकुलोऽभवत्

シュリー・スータは言った。「おお、バラモンたちよ。このように何度も叫んだ後、風の子（ハヌマーン）は怒りと悲しみに打ちひしがれ、杖のように地面にひれ伏した。」

Verse 17

तं दृष्ट्वा रघुनाथोऽपि प्रहसन्निदमब्रवीत् । पश्यतां सवदेवानां मुनीनां कपिरक्षसाम् । सांत्वयन्मारुतिं तत्र दुःखं चास्य प्रमार्जयन्

彼を見て、ラグナータ（ラーマ）も微笑みながらこう言った。すべての神々、聖仙、猿、羅刹たちが見守る中、彼はマールティ（ハヌマーン）を慰め、その悲しみを取り除いた。

Verse 18

श्रीराम उवाच । सर्वं जानाम्यहं कार्यमात्मनोऽपि परस्य च

シュリー・ラーマは言った。「私はすべての事柄を知っている。自分自身に関することであれ、他人に関することであれ。」

Verse 19

जातस्य जायमानस्य मृतस्यापि सदा कपे । जायते म्रियते जन्तुरेक एव स्वकर्मणा

おお、猿の英雄よ。すでに生まれた者であれ、今生まれつつある者であれ、あるいは死んだ者であれ、生きとし生けるものは自らのカルマ（業）によってのみ、繰り返し生まれ、そして死ぬのだ。

Verse 20

प्रयाति नरकं चापि परमात्मा तु निर्गुणः । एवं तत्त्वं विनिश्चित्य शोकं मा कुरु वानर

人は地獄に赴くことさえある。だが至上の自己（パラマートマン）は無 गुण、いかなる性質にも染まらぬ。かく真理を確定したなら、嘆くな、ヴァーナラよ。

Verse 21

लिंगत्रयविनिर्मुक्तं ज्योतिरेकं निरंजनम् । निराश्रयं निर्विकारमात्मानं पश्य नित्यशः

常に自己を観よ。三つの身（リンガ）を離れ、ただ一つの光として輝き、垢なく清らか。依るところなく、変化なく——かく常住に観想せよ。

Verse 22

किमर्थं कुरुषे शोकं तत्त्वज्ञानस्य बाधकम् । तत्त्वज्ञाने सदा निष्ठां कुरु वानरसत्तम

なぜ悲嘆に沈むのか。それは真理知を妨げる。ヴァーナラの中の最勝者よ、常に真知への堅固な安住を成せ。

Verse 23

स्वयंप्रकाशमात्मानं ध्यायस्व सततं कपे । देहादौ ममतां मुंच तत्त्वज्ञानविरोधिनीम्

ヴァーナラよ、自らの光にて輝く自己を常に観想せよ。身体などへの「我がもの」という執着を捨てよ、それは真知に背く。

Verse 24

धर्मं भजस्व सततं प्राणिहिंसां परित्यज । सेवस्व साधुपुरुषाञ्जहि सर्वेंद्रियाणि च

常にダルマを修し、生きとし生けるものへの害を捨てよ。聖者に仕え、また一切の感官を制御せよ。

Verse 25

परित्यजस्व सततमन्येषां दोषकीर्तनम् । शिवविष्ण्वादिदेवानामर्चां कुरु सदा कपे

常に他人の過失を語ることを捨てよ。おおヴァーナラよ、シヴァ、ヴィシュヌをはじめ諸神への聖なる礼拝（アルチャー）を常に修せ。

Verse 26

सत्यं वदस्व सततं परित्यज शुचं कपे । प्रत्यग्ब्रह्मैकताज्ञानं मोहवस्तुसमुद्गतम्

常に真実を語り、憂いを捨てよ、ヴァーナラよ。迷妄の対象が払われるときに生ずる、内なるブラフマンの一体智を知れ。

Verse 27

शोभनाशोभना भ्रांतिः कल्पि तास्मिन्यथार्थवत् । अध्यास्ते शोभनत्वेन पदार्थे मोहवैभवात्

「快」と「不快」の迷いは、そこにあたかも真実のごとく作り出される。迷妄の華やぎによって、対象に「美」が重ね合わされる。

Verse 28

रोगो विजायते नृणां भ्रांतानां कपिसत्तम । रागद्वेषबलाद्बद्धा धर्मा धर्मवशंगताः

ヴァーナラの中の最勝者よ、迷える人々には病が生じる。愛着と嫌悪の力に縛られ、その「務め」は真のダルマではなく強迫に支配される。

Verse 29

देवतिर्यङ्मनुष्याद्या निरयं यांति मानवाः । चंदनागरुकर्पूरप्रमुखा अतिशोभनाः

このような迷いにより、人は地獄へ赴く。生まれや位により、デーヴァであれ獣であれ人であれ同じである。白檀、沈香、樟脳などはきわめて芳しく麗しいが、それでもなお滅びゆく物の領域に属する。

Verse 30

मलं भवंति यत्स्पर्शात्तच्छरीरं कथं सुखम् । भक्ष्यभोज्यादयः सर्वे पदार्था अतिशोभनाः

触れただけで穢れとなるもの――そのような身がどうして安楽であろうか。食して味わう諸々の物はきわめて麗しく見えても、久遠の歓喜を与えない。

Verse 31

विष्ठा भवंति यत्संगात्तच्छरीरं कथं सुखम् । सुगंधि शीतलं तोयं मूत्रं यत्संगमाद्भवेत्

交わりによって糞穢が生ずるもの――その身がどうして安楽の座となろうか。交わりによって尿が生ずるもの――その水がどうして香り高く冷ややかであろうか。

Verse 32

तत्कथं शोभनं पिंडं भवेद्ब्रूहि कपेऽधुना । अतीव धवलाः शुद्धाः पटा यत्संगमेनहि

それなら今答えよ、猿よ――この塊（身）がどうして真に美しいと言えようか。これに触れれば、いかに白い布であっても汚れてしまうのだから。

Verse 33

भवंति मलिनाः स्वेदात्तत्कथं शोभनं भवेत । श्रूयतां परमार्थो मे हनूमन्वायुनंदन

汗によって穢れを帯びる――それがどうして真に美しいであろうか。わが至上の教えを聴け、ハヌマーンよ、風神ヴァーユの子よ。

Verse 34

अस्मिन्संसारगर्ते तु किंचित्सौख्यं न विद्यते । प्रथमं जंतुराप्नोति जन्म बाल्यं ततः परम्

この輪廻の穴においては、まことの安楽は少しもない。まず有情は生を受け、ついで幼年に至る。

Verse 35

पश्चाद्यौवनमाप्नोति ततो वार्धक्यमश्नुते । पश्चान्मृत्युमवाप्नोति पुनर्जन्म तदश्नुते

そののち人は青春に至り、次いで老いを味わう。さらに死に遭い—そしてまた再生（輪廻）を受ける。

Verse 36

अज्ञानवैभवादेव दुःखमाप्नोति मानवः । तदज्ञान निवृत्तौ तु प्राप्नोति सुखमुत्तमम्

無明そのものの力によって、人は苦しみに堕ちる。だがその無明が除かれるとき、最上の安楽を得る。

Verse 37

अज्ञानस्य निवृत्तिस्तु ज्ञानादेव न कर्मणा । ज्ञानं नाम परं ब्रह्म ज्ञानं वेदांतवाक्यजम्

無明の止滅は、儀礼の行為によらず、ただ智慧によってのみ起こる。智慧とは至上のブラフマンそのものであり、ヴェーダーンタの聖句より生ずる。

Verse 39

तज्ज्ञानं च विरक्तस्य जायते नेतरस्य हि । मुख्याधिकारिणः सत्यमाचार्यस्य प्रसादतः

その智慧は離欲の人にのみ生じ、他には生じない。まことに正当な資格を備えた求道者には、師の恩寵によって—確かに—それが授けられる。

Verse 40

जाग्रतं च स्वपंतं च भुंजंतं च स्थितं तथा । इमं जनं सदा क्रूरः कृतांतः परिकर्षति

目覚めていようと眠っていようと、食していようとただ立っていようと、この人は常に容赦なき死（クリターンタ）に引きずられてゆく。

Verse 41

सर्वे क्षयांता निचयाः पतनांताः समुच्छ्रयाः । संयोगा विप्रयोगांता मरणांतं च जीवितम्

あらゆる蓄えは尽き、あらゆる高まりは落ちる。あらゆる結びつきは別離に終わり、命そのものも死に終わる。

Verse 42

यथा फलानां पक्वानां नान्यत्र पतनाद्भयम् । यथा नराणां जातानां नान्यत्र पतनाद्भयम्

熟した果実が落ちること以外を恐れぬように、生まれた人もまた、避けがたい死への落下以外を恐れない。

Verse 43

यथा गृहं दृढस्तंभं जीर्णं काले विनश्यति । एवं विनश्यंति नरा जरामृत्युवशंगताः

堅固な柱を持つ家でさえ、朽ちれば時とともに滅びる。人もまた、老いと死の支配に服して滅びゆく。

Verse 44

अहोरात्रस्य गमनान्नृणामायुर्विनश्यति । आत्मानमनुशोच त्वं किमन्यमनुशोचसि

昼夜の移ろいとともに、人の寿命は減ってゆく。汝は自らを省みて嘆け、なぜ他者を嘆くのか。

Verse 45

नश्यत्यायुः स्थितस्यापि धावतोऽपि कपीश्वर । सहैव मृत्युर्व्रजति सह मृत्युर्निषीदति

命は減りゆく、立っていようと走っていようと、ああ猿たちの主よ。死は汝とともに歩み、死は汝とともに座す。

Verse 46

चरित्वा दूरदेशं च सह मृत्युर्निवर्तते । शरीरे वलयः प्राप्ताः श्वेता जाताः शिरोरुहाः

たとえ遠国を遍歴しても、死は彼とともに帰って来る。身には皺が現れ、頭の髪は白くなる。

Verse 47

जीर्यते जरया देहः श्वासकासादिना तथा । यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महोदधौ

身は老いによって衰え、また息切れや咳などの病によっても損なわれる――大海の上で木片と木片が出会うように。

Verse 48

समेत्य च व्यपेयातां कालयोगेन वानर । एवं भार्या च पुत्रश्च वधुक्षेत्रधनानि च

出会っても、時の力によってまた別れるのだ、ヴァーナラよ。妻も子も、嫁も、田畑も財も、同じことである。

Verse 49

क्वचित्संभूय गच्छंति पुनरन्यत्र वानर । यथा हि पांथं गच्छंतं पथि कश्चित्पथि स्थितः

時に人々は集い、また別の所へ去ってゆく、ヴァーナラよ――道に立つ者が、通り過ぎる旅人と出会うように。

Verse 50

अहमप्या गमिष्यामि भवद्भिः साकमित्यथ । कंचित्कालं समेतौ तौ पुनरन्यत्र गच्छतः

「私もあなたがたと共に行こう」と言って、こうして進む。しばらく二人は連れ立って旅をし、やがてまた別々の所へ向かう。

Verse 51

एवं भार्यासुतादीनां संगमो नश्वरः कपे । शरीरजन्मना साकं मृत्युः संजायते ध्रुवम्

かくして妻や子ら、その他との交わりは無常である、カピよ。身の誕生とともに、死もまた必ず生じる。

Verse 52

अवश्यंभाविमरणे न हि जातु प्रतिक्रिया । एतच्छरीरपाते तु देही कर्मगतिं गतः

必ず訪れる死には、決して対抗の術はない。この身が倒れるとき、身を帯びた者は自らのカルマの定める道を進む。

Verse 53

प्राप्य पिंडांतरं वत्स पूर्वपिंडं त्यजत्यसौ । प्राणिनां न सदैकत्र वासो भवति वानर

別の身を得れば、愛しき者よ、それは以前の身を捨てる。生きとし生けるものは、永く一つの境地に留まらぬ、ヴァーナラよ。

Verse 54

स्वस्वकर्मवशात्सर्वे वियुज्यंते पृथक्पृथक् । यथा प्राणिशरीराणि नश्यंति च भवंति च

各々のカルマの支配のもと、すべては互いに離れ離れとなる。生きものの身体が滅び、また生じるがごとく。

Verse 55

आत्मनो जन्ममरणे नैव स्तः कपिसत्तम । अतस्त्वमंजनासूनो विशोकं ज्ञानमद्वयं

アートマンには真に生も死もない、猿の中の最勝者よ。ゆえに、アンジャナーの子よ、憂いなき不二の智慧に安住せよ。

Verse 56

सद्रूपममलं ब्रह्म चिंतयस्व दिवानिशम् । त्वत्कृतं मत्कृतं कर्म मत्कृतं त्वाकृतं तथा

昼も夜も、清浄にして垢なく、真実の有であるブラフマンを観想せよ。知れ：汝のなしたカルマは我がものとなり、我のなしたカルマもまた汝のものとなる。

Verse 57

मल्लिंगस्थापनं तस्मात्त्वल्लिंग स्थापनं कपे । मुहूर्तातिक्रमाल्लिंगं सैकतं सीतया कृतम्

ゆえに、我がリンガの安置は汝の安置でもある、ヴァーナラよ。吉時が過ぎようとしたとき、シーターは砂でリンガを作り上げた。

Verse 58

मयात्र स्थापितं तस्मात्कोपं दुःखं च मा कुरु । कैलासादागतं लिंगं स्थापयास्मिच्छुभे दिने

我がここに安置したのだから、怒りや悲しみに沈むな。この吉日、カイラーサより来たリンガを我が安置しよう。

Verse 59

तव नाम्ना त्विदं लिंगं यातु लोकत्रये प्रथाम् । हनूमदीश्वरं दृष्ट्वा द्रष्टव्यो राघवेश्वरः

このリンガが汝の名によって三界に名高くあれ。ハヌーマディーシュヴァラを拝したなら、ラाघヴェーシュヴァラもまた拝すべし。

Verse 60

ब्रह्मराक्षसयूथानि हतानि भवता कपे । अतः स्वनाम्ना लिंगस्य स्थापनात्त्वं प्रमोक्ष्यसे

汝はブラフマ・ラークシャサの群れを討ち滅ぼした、カピよ。ゆえに、自らの名においてリンガを安置することで、その負い目より完全に解き放たれよう。

Verse 61

स्वयं हरेण दत्तं तु हनूमन्नामकं शिवम् । संपश्यन्रामनाथं च कृतकृत्यो भवेन्नरः

ハヌーマンの名を戴くこのシヴァのリンガは、まことにハリ自らが授け給うたものである。これをラーマナータとともに拝する者は、人生の目的を成就する。

Verse 62

योजनानां सहस्रेऽपि स्मृत्वा लिंगं हनूमतः । रामनाथेश्वरं चापि स्मृत्वा सायुज्यमाप्नुयात्

たとえ千ヨージャナ離れていても、ハヌーマンのリンガを念じ、またラーマナーテーシュヴァラを念ずる者は、サーユジュヤ（sāyujya）—シヴァとの親密なる合一—を得る。

Verse 63

तेनेष्टं सर्वयज्ञैश्च तपश्चाकारि कृत्स्नशः । येन दृष्टौ महादेवौ हनूमद्राघवेश्वरौ

これによって、あたかも一切の供犠（ヤジュニャ）が成され、あらゆる苦行（タパス）がことごとく成就したかのようである。なぜなら、ここに二柱の大主、ハヌーマド・イーシュヴァラとラ―ガヴェーシュヴァラが拝されるからである。

Verse 64

हनूमता कृतं लिंगं यच्च लिंगं मया कृतम् । जानकीयं च यल्लिंगं यल्लिंगं लक्ष्मणेश्वरम्

ハヌーマンが造ったリンガ、わたしが造ったリンガ、ジャーナキー（シーター）のリンガ、そしてラクシュマネーシュヴァラと呼ばれるリンガ—これらがここにある聖なる相である。

Verse 65

सुग्रीवेण कृतं यच्च सेतुकर्त्रा नलेन च । अंगदेन च नीलेन तथा जांबवता कृतम्

また、スグリーヴァが造ったリンガ、橋を築いたナラが造ったリンガ、さらにアンガダとニーラ、そして同じくジャンバヴァーンが造ったリンガもある。

Verse 66

विभीषणेन यच्चापि रत्नलिंगं प्रतिष्ठितम् । इन्द्राद्यैश्च कृतं लिंगं यच्छेषाद्यैः प्रतिष्ठितम्

また、ヴィビーシャナが安置した宝珠のリンガ、インドラら諸神が造ったリンガ、そしてシェーシャらが建立したリンガもまた（ここにある）。

Verse 67

इत्येकादशरूपोऽयं शिवः साक्षाद्विभासते । सदा ह्येतेषु लिंगेषु संनिधत्ते महेश्वरः

かくしてシヴァはここに、十一の顕現の姿としてまさに輝き現れる。まことにマヘーシュヴァラは常にこれらのリンガに臨在しておられる。

Verse 68

तत्स्वपापौघशुद्ध्यर्थं स्थापयस्व महेश्वरम् । अथ चेत्त्वं महाभाग लिंगमुत्सादयिष्यसि

ゆえに、自らの罪の群れを清めるため、マヘーシュヴァラを安置しなさい。だがもし、幸い多き者よ、リンガを取り除き倒そうとするなら——

Verse 69

मयात्र स्थापितं वत्स सीतया सैकतं कृतम् । स्थापयिष्यामि च ततो लिंगमेतत्त्वया कृतम्

愛しき子よ、わたしがここに（リンガを）安置した。さらにシーターは砂で一つを作った。そしてその後、あなたが作ったこのリンガもまた安置しよう。

Verse 70

पातालं सुतलं प्राप्य वितलं च रसातलम् । तलातलं च तदिदं भेदयित्वा तु तिष्ठति

パーターラとスータラにまで達し、ヴィターラとラサータラを貫き、さらにタラ―タラをも——それら下界を裂き通して、この（リンガ）は屹立している。

Verse 71

प्रतिष्ठितं मया लिंगं भेत्तुं कस्य बलं भवेत् । उत्तिष्ठ लिंगमुद्वास्य मयैतत्स्थापितं कपे

「このリンガは我が स्थापितしたもの。いかなる力がこれを砕けようか。起きよ、リンガを移そうとするのをやめよ。おおヴァーナラよ、これは我が据えたのだ。」

Verse 72

त्वया समाहृतं लिंगं स्थापयस्वाशु मा शुचः । इत्युक्तस्तं प्रणम्याथाज्ञातसत्त्वोऽथ वानरः

「汝が運び来たリンガを、急ぎ स्थापितせよ。憂うるな。」そう告げられると、猿の勇者は礼拝して頭を垂れ、真の力がまだ知られぬそのヴァーナラは、ただちに事に取りかかった。

Verse 73

उद्वासयामि वेगेन सैकतं लिंगमुत्त मम् । संस्थापयामि कैलासादानीतं लिंगमादरात्

「速やかに、砂で作られた勝れたリンガを取り除き、敬虔のうちにカイラーサより運ばれたリンガを स्थापितする。」

Verse 74

उद्वासने सैकतस्य कियान्भारो भवेन्मम । चेतसैवं विचार्यायं हनूमान्मारुता त्मजः

「砂で成った形を हटすのに、我に何の重荷があろうか。」そう心に思案して、マールタの子ハヌマーンは行動に移ろうとした。

Verse 75

पश्यतां सर्वदेवानां मुनीनां कपिरक्षसाम् । पश्यतो रामचन्द्रस्य लक्ष्मणस्यापि पश्यतः

すべての神々と聖仙とヴァーナラとラークシャサが見守る中、ラーマチャンドラが見つめ、ラクシュマナもまた見つめる中——

Verse 76

पश्यंत्या अपि वैदेह्या लिंगं तत्सैकतं बलात् । पाणिना सर्वयत्नेन जग्राह तरसा बली

ヴァイデーヒー（シーター）が見守る中、勇猛なる者は砂で作られたリンガを手で力任せに掴み、あらゆる努力を尽くして疾く取り上げた。

Verse 77

यत्नेन महता चायं चालयन्नपि मारुतिः । नालं चालयितुं ह्यासीत्सैकतं लिंगमोजसा

マールティは甚大な努力で揺り動かそうとしたが、その力にもかかわらず、砂のリンガを動かすことはできなかった。

Verse 78

ततः किलकिलाशब्दं कुर्वन्वानरपुंगवः । पुच्छमुद्यम्य पाणिभ्यां निरास्थत्तन्निजौजसा

すると猿たちの雄牛たる者は大きく喚声を上げ、尾を持ち上げ、両手でそれを打ち据え、自らの力を振るった。

Verse 79

इत्यनेकप्रकारेण चाल यन्नपि वानरः । नैव चालयितुं शक्तो बभूव पवनात्मजः

このように猿はさまざまに動かそうとしたが、風の子はついにそれを少しも移すことができなかった。

Verse 80

तद्वेष्टयित्वा पुच्छेन पाणिभ्यां धरणीं स्पृशन् । उत्पपाताथ तरसा व्योम्नि वायुसुतः कपिः

それを尾で巻きつけ、両手で大地に触れつつ、ヴァーユの子たる猿は、たちまち迅く虚空へと跳び上がった。

Verse 81

कंपयन्स धरां सर्वां सप्तद्वीपां सपर्वतम् । लिंगस्य क्रोशमात्रे तु मूर्च्छितो रुधिरं वमन्

七つの大陸と山々を含む全大地を揺るがしながらも、彼はそれをわずか一クローシャしか引きずることができず、気絶して血を吐いた。

Verse 82

पपात हनुमान्विप्राः कंपितांगो धरातले । पततो वायुपुत्रस्य वक्त्राच्च नयनद्वयात्

おお、バラモンたちよ、ハヌマーンは体を震わせながら地面に倒れ伏した。ヴァーユの息子が倒れると、口と両目から血が流れ出した。

Verse 83

नासापुटाच्छ्रोत्ररंध्रादपानाच्च द्विजोत्तमाः । रुधिरौघः प्रसुस्राव रक्तकुण्ड मभूच्च तत्

おお、再生族の最良の者たちよ、鼻孔から、耳の穴から、そして下半身から血流が噴き出し、そこに血の池ができた。

Verse 84

ततो हाहाकृतं सर्वं सदेवासुरमानुषम् । धावंतौ कपिभिः सार्द्धमुभौ तौ रामलक्ष्मणौ

その時、神々、阿修羅、そして人々の間で、いたるところから悲嘆の叫びが上がった。ラーマとラクシュマナの二人は、猿の軍勢と共に駆け出した。

Verse 85

जानकीसहितौ विप्रा ह्यास्तां शोकाकुलौ तदा । सीतया सहितौ वीरौ वानरैश्च महाबलौ

おお、バラモンたちよ、その時、二人の英雄は、ジャーナキー（シーター）と共に、そして強力な猿たちを伴って、悲しみに打ちひしがれて立ち尽くした。

Verse 86

रुरुचाते तदा विप्रा गन्धमादनपर्वते । यथा तारागणयुतौ रजन्यां शशि भास्करौ

バラモンたちよ、その時ガンダマーダナ山にて、二人は夜空に並ぶ月と太陽のように、星々を従えて燦然と輝いた。

Verse 87

ददर्शतुर्हनूमंतं चूर्णीकृतकलेवरम् । मूर्च्छितं पतितं भूमौ वमन्तं रुधिरं मुखात्

彼らは、体が砕かれ傷ついたハヌマーンが、気を失って地に倒れ、口から血を吐いているのを見た。

Verse 88

विलोक्य कपयः सर्वे हाहाकृत्वाऽपतन्भुवि । कराभ्यां सदयं सीता हनूमंतं मरुत्सुतम्

これを見て、すべての猿たちは悲痛な叫び声を上げて地に伏した。シーターは慈悲をもって、風の子ハヌマーンにその手で触れた。

Verse 89

ताततातेति पस्पर्श पतितं धरणीतले । रामोऽपि दृष्ट्वा पतितं हनूमंतं कपीश्वरम्

「お父様！お父様！」と泣き叫びながら、彼女は地に倒れた彼に触れた。ラーマもまた、猿王ハヌマーンが打ち倒されているのを見て、悲しみに打ち震えた。

Verse 90

आरोप्यांकं स्वपाणिभ्यामाममर्श कलेवरम् । विमुंचन्नेत्रजं वारि वायुजं चाव्रवीद्द्विजाः

ラーマは自らの手で彼を膝の上に乗せ、優しくその体を撫でた。目から涙を流しながら、彼はヴァーユの息子ハヌマーンに語りかけた、おおバラモンたちよ。