Adhyaya 42

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः सर्वतीर्थानां वैभवं प्रवदाम्यहम् । सेतुमध्यनिविष्टानामनुक्तानां मुनीश्वराः

聖スータは言った。「いま、賢者の中の主たちよ、まだ語られていない、セートゥのただ中に在する一切のティールタ（聖なる渡り場）の栄光を、わたしは宣べよう。」

Verse 2

अस्ति तीर्थं महापुण्यं नाम्ना तु ऋणमोचनम् । ऋणानि त्रीणि नश्यंति नराणामत्र मज्जनात्

きわめて功徳深いティールタがあり、その名をリナモーチャナ（負債を解く者）という。ここに身を沈めれば、人が負う三つの負債は滅する。

Verse 3

द्विजस्य जायमानस्य ऋणानि त्रीणि संति हि । ऋषीणां देवतानां च पितॄणां च द्विजोत्तमाः

まことに、二度生まれ（ドヴィジャ）は生まれながらに三つの負債を負う。すなわち、聖仙（Ṛṣi）と神々と祖霊（Pitṛ）への負い目である、二度生まれの最勝よ。

Verse 4

ब्रह्मचर्याननुष्ठानादृषीणामृणवान्भवेत् । यज्ञादीनामकरणाद्देवानां च ऋणी भवेत्

梵行（ブラフマチャリヤ）を修めなければ聖仙（Ṛṣi）への負債を負い、祭祀（ヤジュニャ）などを行わなければ神々への負債をも負う。

Verse 5

पुत्रानुत्पादनाच्चैव पितृणामृणवान्भवेत् । विनापि ब्रह्मचर्येण विना यागं विना सुतम्

また、子（とくに男子）をもうけなければ祖霊（Pitṛ）への負債を負う。梵行なく、祭祀なく、子なくとも――負債の重みは残る。

Verse 6

ऋणमोक्षाभिधे तीर्थे स्नानमात्रेण मानवाः । ऋषिदेवपितॄणां तु ऋणेभ्यो मुक्तिमाप्नुयुः

「Ṛṇamokṣa（負債解脱）」と呼ばれるティールタでは、ただ沐浴するだけで、人々は聖仙・神々・祖霊（Pitṛ）への負債から解き放たれる。

Verse 7

ब्रह्मचर्येण यज्ञेन तथा पुत्रोद्भवेन च । नैव तुष्यन्ति ऋषयो देवाः पितृगणास्तथा

梵行と祭祀、そして子をもうけることによってさえ、聖仙（Ṛṣi）も神々も、また祖霊（Pitṛ）の群れも、かくのごとくは満足しない（このティールタの力に比して）。

Verse 8

ऋणमोक्षे यथा स्नानादतुलां तुष्टिमाप्नुयुः । किं चात्र मज्जनात्तीर्थे दरिद्रा अधमर्णिनः

Ṛṇamokṣaで沐浴すれば比類なき満足を得るというが、ましてこの聖なるティールタに身を沈める功徳は、貧しき者や卑しき負債に苦しむ者にさえ及ぶのである。

Verse 9

मुक्ता ऋणेभ्यः सर्वेभ्यो धनिनः स्युर्न संशयः । यदत्र मज्जनात्पुंसामृणमुक्तिः प्रजायते

あらゆる負債から解き放たれ、人は真に富み栄える—疑いはない。ここで沐浴することにより、人に負債解脱が生じるからである。

Verse 10

तस्मादुक्तमिदं तीर्थमृणमोचनसंज्ञया । अतोऽत्र ऋणिभिः सर्वैः स्नातव्यं तद्विमुक्तये

ゆえにこの聖なる渡り場は「Ṛṇamocana（負債解脱）」と称される。したがって、負債を負う者は皆、解放のためにここで沐浴すべきである。

Verse 11

एतत्तीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । पांडवैः कृतमप्यत्र तीर्थमस्त्यपरं महत्

このティールタに等しい聖地は、過去にもなく、未来にも現れない。さらにここには、パーンダヴァたちが建立したもう一つの大いなるティールタがある。

Verse 12

यत्रेष्टं धर्मपुत्राद्यैः पांडवैः पंचभिः पुरा । तदेतत्तीर्थमुद्दिश्य भुक्तिमुक्ति फलप्रदम्

そこでは古えに、ダルマプトラを先頭とする五人のパーンダヴァが祭祀を修した。そのティールタこそ、志をもって参詣すれば、世の享楽と究竟の解脱という果報を授ける。

Verse 13

दशकोटिसहस्राणि तीर्थान्यनुत्तमानि हि । पंचपांडवतीर्थेस्मिन्सान्निध्यं कुर्वते सदा

まことに、無上のティールタは幾千万と、この「五パーンダヴァのティールタ」に常に臨在している。

Verse 14

आदित्पा वसवो रुद्राः साध्याश्च समरुद्गणाः । पांडवानां महातीर्थे नित्यं सन्निहितास्तथा

アーディティヤ、ヴァス、ルドラ、サーディヤ—さらにマルトの群れとともに—パーンダヴァの大ティールタに常に在ます。

Verse 15

अत्राभिषेकं यः कुर्यात्पितृदेवांश्च तर्पयेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्म लोके स पूज्यते

ここで聖なる沐浴（アビシェーカ）を行い、祖霊と神々にタルパナを捧げる者は、あらゆる罪より解き放たれ、梵天界にて尊ばれる。

Verse 16

अप्येकं भोजयेद्विप्रमेतत्तीर्थतटेऽमले । तेनासौ कर्मणा त्वत्र परत्रापि च मोदते

たとえこのティールタの清らかな岸辺で、ただ一人のブラーフマナに食を施すだけでも、その行いにより現世と来世の双方で歓喜する。

Verse 17

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वाप्यन्य एव वा । अस्मिंस्तीर्थवरे स्नात्वा वियोनिं न प्रयाति वै

ブラーフマナであれ、クシャトリヤであれ、ヴァイシャであれ、シュードラであれ、また他の誰であれ、この最勝のティールタで沐浴すれば、卑しい生に堕ちることはない。

Verse 18

पांडवानां महातीर्थे पुण्ययोगेषु यो नरः । स्नायात्स मनुज श्रेष्ठो नरकं नैव पश्यति

吉祥なる聖なる時に、パーンダヴァに結ばれた大いなるティールタにて沐浴する者は、人々の中の最勝となり、決して地獄を見ない。

Verse 19

पांडवानां महातीर्थं सायं प्रातश्च यः स्मरेत् । स स्नातः सर्वतीर्थेषु गंगादिषु न संशयः

夕べと朝に、パーンダヴァに結ばれた大いなるティールタを憶念する者は、恒河をはじめとする一切の聖地で沐浴したのと同じとされる。疑いはない。

Verse 20

इंद्रादिदेवता भिश्च यत्रेष्टं दैत्यशांतये । तदन्यद्देवतीर्थाख्यं विद्यते गंधमादने

また別の地があり、「デーヴァティールタ」と呼ばれてガンダマーダナに存する。そこではインドラをはじめ諸天が、ダイティヤ鎮静のために供養を修した。

Verse 21

देवतीर्थे नरः स्नात्वा सर्वपापविमोचितः । प्राप्नुयादक्षयांल्लोकान्सर्व कामसमन्वितान्

デーヴァティールタにて沐浴する者は、あらゆる罪より解き放たれ、すべての願いが具わる不滅の世界々に到る。

Verse 22

जन्मप्रभृति यत्पापं स्त्रिया वा पुरुषेण वा । कृतं तद्देवकुंडेस्मिन्स्नानात्सद्यो विनश्यति

生まれてこのかた、女であれ男であれ犯したいかなる罪も、このデーヴァクンダにて沐浴すれば、ただちに滅び去る。

Verse 23

यथा सुराणां सर्वेषा मादिर्वै मधुसूदनः । तथादिः सर्वतीर्थानां देवकुंडमनुत्तमम्

すべての神々の中でマドゥスーダナ（ヴィシュヌ）がまことに第一であるように、デーヴァクンダもまた比類なきものとして、あらゆるティールタの最上である。

Verse 24

यस्तु वर्षशतं पूर्णमग्निहोत्रमुपासते । यस्त्वेको देवकुंडेस्मिन्कदाचित्स्नान माचरेत्

ある者は満ちた百年にわたりアグニホートラを奉修し、またある者はこのデーヴァクンダにて、たとえ一度でも沐浴を行う—

Verse 25

सममेव तयोः पुण्यं नात्र संदेहकारणम् । दुर्लभं देवतीर्थेस्मिन्दानं वासश्च दुर्लभः

その二者の功徳はまったく等しく、ここに疑うべき理由はない。このデーヴァティールタではダーナ（聖なる布施）も稀であり、そこに住まうこともまた稀である。

Verse 26

देवतीर्थाभिगमनं स्नानं चाप्य तिदुर्लभम् । देवतीर्थं समासाद्य देवर्षिपितृसेवितम्

デーヴァティールタに赴き、さらにそこで沐浴することも、きわめて稀である。神々と聖仙（リシ）と祖霊に仕えられるデーヴァティールタに到り、

Verse 27

अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति । द्विदिनं त्रिदिनं चापि पंच वाथ षडेव वा

彼はアシュヴァメーダの果報を得てヴィシュヌの世界へ赴く—二日であれ三日であれ、あるいは五日、六日であっても。

Verse 28

उषित्वा देवकुंडस्थतीरे नरकनाशने । न मातृयोनिमाप्नोति सिद्धिं चाप्नोत्यनुत्तमाम्

地獄の境涯を滅するデーヴァクンダの岸辺に住すれば、もはや母胎に入ることなく、比類なき無上のシッディを得る。

Verse 29

त्रिरात्रस्नानतो ह्यत्र वाजपेयफलं भवेत् । देवतीर्थस्मृतेः सद्यः पापेभ्यो मुच्यते नरः

ここで三夜沐浴すれば、ヴァージャペーヤ祭の果報を得る。またデーヴァティールタを想起するだけで、人はただちに罪より解き放たれる。

Verse 30

अर्चयित्वा पितॄन्देवानेतत्तीर्थतटे नरः । सर्वकामसमृद्धिः स्यात्सर्वयज्ञफलं लभेत्

この聖なる渡しの岸辺で祖霊と神々を礼拝すれば、人はあらゆる願いの成就を得、すべてのヤジュニャの果報を受け取る。

Verse 31

एतत्तीर्थसमं पुण्यं न भूतं न भविष्यति । तस्मादवश्यं स्नातव्यं देवतीर्थे मुमुक्षुभिः

この聖なるティールタに等しい功徳は、過去にもなく未来にもない。ゆえに解脱を求める者は、必ずデーヴァティールタで沐浴すべきである。

Verse 32

ऐहिकामुष्मिकफलप्राप्तिकामैश्च मानवैः । देवतीर्थस्य माहात्म्यं संक्षिप्य कथितं द्विजाः

ブラーフマナたちよ、この世と来世の果を願う人々のために、デーヴァティールタの偉大さをここに簡潔に説いた。

Verse 33

विस्तरेणास्य माहात्म्यं मया वक्तुं न पार्य्यते । सुग्रीवतीर्थं वक्ष्यामि रामसेतौ विमुक्तिदे

この功徳の偉大さを、わたしは詳らかに語り尽くすことができない。いま、解脱を授けるラーマのセートゥにあるスグリーヴァティールタを説こう。

Verse 34

अत्र स्नात्वा नरो भक्त्या सूर्यलोकं समश्नुते । सुग्रीवतीर्थे स्नानेन हयमेधफलं भवेत्

ここで信心をもって沐浴する者は、太陽神スーリヤの世界に至る。スグリーヴァティールタでの沐浴により、アシュヴァメーダ祭の果報を得る。

Verse 35

ब्रह्महत्यादि पापानां निष्कृतिश्चापि जायते । सुग्रीवतीर्थगमनाद्गोसहस्रफलं लभेत्

婆羅門殺しのような罪でさえ、ここでは贖いが生じる。スグリーヴァティールタへ赴けば、千頭の牛を布施する功徳を得る。

Verse 36

स्मरणात्तस्य वेदानां पारायणफलं लभेत् । दिनोपवासमात्रेण तस्य तीर्थस्य तीरतः

そのティールタを憶念するだけで、ヴェーダ誦読の果報を得る。また、その聖なる渡しの岸辺でただ一日断食するだけでも、同じ功徳が積まれる。

Verse 37

महापात कनाशः स्यात्प्रायश्चित्तं विना द्विजाः । तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवांश्च तर्पयेत्

おお婆羅門たちよ、別の贖罪を立てずとも大罪は滅する。そこにて灌頂の沐浴（アビシェーカ）を行い、また水の供養によって祖霊と神々を満たすべきである。

Verse 39

आप्तोर्यामस्य यज्ञस्य फलमष्टगुणं भवेत् । सुग्रीवतीर्थस्नानेन नरमेधफलं लभेत

Āptoryāma祭の果報は八倍となる。Sugrīvatīrthaで沐浴すれば、Naramedha祭の果報を得る。

Verse 40

सुग्रीवतीर्थमा हात्म्यमेवं वः कथितं द्विजाः । वैभवं नलतीर्थस्य त्विदानीं प्रब्रवीमि वः

かくして、二度生まれし者たちよ、Sugrīva-tīrthaの偉大さを汝らに語った。今よりNala-tīrthaの輝かしい栄光を告げよう。

Verse 41

नलतीर्थे नरः स्नानात्स्वर्गलोकं समश्नुते । नलतीर्थे सकृत्सनानात्सर्वपापाविमोचितः

Nala-tīrthaで沐浴すれば、人は天界に至る。たとえ一度の沐浴でも、あらゆる罪より解き放たれる。

Verse 42

अग्निष्टोमातिरात्रादिफलमाप्नोत्यनुत्तमम् । त्रिरात्रमुषितस्तस्मिंस्तर्पयन्पितृदेवताः

AgniṣṭomaやAtirātraなどの祭祀に等しい無上の果報を得る。そこで三夜を過ごし、祖霊と神々にtarpaṇaを捧げれば、（その功徳を得る）。

Verse 43

सूर्यवद्भासते विप्रा वाजिमेधफलं लभेत् । नीलतीर्थं प्रवक्ष्यामि महापातकनाशनम्

それは太陽のごとく輝く、ブラーフマナたちよ。Aśvamedha祭の果報を得る。今より、大罪を滅するNīla-tīrthaを説き明かそう。

Verse 44

अग्निपुत्रेण नीलेन कृतं सेतौ विमुक्तिदम् । नीलतीर्थे नरः स्नानात्सर्वपापविमोचितः

セートゥにおいて、火神アグニの子ニーラが築いたものは解脱を授ける。ニーラ・ティールタで沐浴すれば、人は一切の罪より解き放たれる。

Verse 45

बहुवर्ण्यस्य यागस्य फलं शतगुणं लभेत् । नीलतीर्थे नरः स्नात्वा सर्वा भीष्टप्रदायिनि

大いに讃えられるヤジュニャ（祭祀）の果報を百倍に得る。あらゆる願いを授けるニーラ・ティールタで沐浴すれば、その功徳を得る。

Verse 46

अग्निलोकमवाप्नोति सर्वकामसमृद्धिमान् । गवाक्षेण कृतं तीर्थं गंधमादनपर्वते

彼はアグニの世界に至り、あらゆる望みの成就という繁栄に満たされる。ガンダマーダナ山には、ガヴァークシャが स्थापितしたティールタがある。

Verse 47

विद्यते स्नानमात्रेण नरकं नैव याति सः । अगदेन कृतं तीर्थमस्ति सेतौ विमुक्तिदे

ただ沐浴するだけで、彼は地獄へは行かない。セートゥには、アガダが स्थापितした、解脱を授けるティールタがある。

Verse 48

अत्र स्नानेन मनुजो देवेंद्रत्वं समश्नुते । गजेन गवयेनात्र शरभेण महौजसा

ここで沐浴すれば、人は神々の中でインドラの位を得る。ここには、ガジャ、ガヴァヤ、そして大いなる威力のシャラバによって（ティールタが） स्थापितされた。

Verse 49

कुमुदेन हरेणापि पनसेन बलीयसा । कृतानि यानि तीर्थानि तथाऽन्यैः सर्ववानरैः

また、クムダによって、さらにハラによって、力強きパナサによって、そして他のすべてのヴァーナラの勇士たちによって建立されたティールタ（聖なる渡処）もまた、聖なるものとして心に留め、憶念すべきである。

Verse 50

रामसेतौ महापुण्ये गन्धमादनपर्वते । तेषु तीर्थेषु यः स्नाति सोऽमृतत्वं समश्नुते

至上の功徳に満ちたラーマ・セートゥ、そしてガンダマーダナ山において——そのティールタに沐浴する者は、不死の境地、すなわち解脱を得る。

Verse 51

विभीषणकृतं तीर्थमस्ति पापविमोचनम् । महादुःखप्रशमनं महारोगनिबर्हणम्

ヴィビーシャナによって建立されたティールタがある。それは罪を解き放ち、大いなる悲しみを鎮め、重き病を払い除く。

Verse 52

महापातकसंघानामनलोपममुत्तमम् । कुंभीपाकादिनरकक्लेशनाशनकारणम्

それは最上である——大罪の群れに対する火のごとく——そしてクンビー・パーカなどの地獄の苦患を滅する因となる。

Verse 53

दुःस्वप्र नाशनं धन्यं महादारिद्र्यबाधनम् । तत्र यो मनुजः स्नायात्तस्य नास्तीह पातकम्

それは吉祥にして福徳あり、悪しき夢を滅し、甚だしい貧窮を鎮める。そこに沐浴する人には、この世において罪が残らない。

Verse 54

स वैकुंठमवाप्नोति पुनरावृत्तिवर्जितम् । विभीषणस्य सचिवैः कृतं तीर्थचतुष्टयम्

彼は再来（再生）なきヴァイクンタ（Vaikuṇṭha）に到る。ヴィビーシャナ（Vibhīṣaṇa）の大臣たちにより、四つのティールタ（tīrtha）が建立された。

Verse 55

तत्र स्नानेन मनुजः सर्वपापैः प्रमुच्यते । सरयूश्च नदी विप्रा गंधमादनपर्वते

そこで沐浴すれば、人はあらゆる罪より解き放たれる。おお婆羅門の婦人よ、ガンダマーダナ山にはサラユー河（Sarayū）もまた在る。

Verse 56

रामनाथं महादेवं सेवितुं वर्तते सदा । तत्र स्नात्वा नराः सर्वे सर्वपातकवर्जिताः

ラーマナータ・マハーデーヴァ（Rāmanātha Mahādeva）は常にそこにましまして礼拝を受ける。そこで沐浴すれば、すべての人は一切の罪を離れる。

Verse 57

सर्वयज्ञतपस्तीर्थसेवाफलमवाप्नुयुः । दशकोटिसहस्राणि तीर्थानि द्विजसत्तमाः

おお最勝の二度生まれ（dvija）よ、あらゆる供犠（yajña）と苦行（tapas）とティールタ奉仕の果報を得る。ここには幾万のクロールに及ぶティールタがある、優れた婆羅門たちよ。

Verse 58

वसंत्यस्मिन्महापुण्ये गन्धमादनपर्वते । गंगाद्याः सरितः सर्वास्तथा वै सप्तसागराः

この至上に聖なるガンダマーダナ山には、ガンガー（Gaṅgā）をはじめとするすべての河川が住し、またまことに七つの大海もまた在る。

Verse 59

ऋष्याश्रमाणि पुण्यानि तथा पुण्यवनानि च । अनुत्तमानि क्षेत्राणि हीरशंकरयोस्तथा

ここには聖仙（ṛṣi）たちの清浄なるアーシュラマがあり、また聖なる森もある。さらに比類なき聖地（クシェートラ）もあり、同様にヒーラとシャンカラに結ばれた地もある。

Verse 60

सान्निध्यं कुर्वते नित्यं गन्धमादनपर्वते । उपवीतांतरं तीर्थं प्रोक्तवांश्चतुराननः

ガンダマーダナ山において、主は常にその御臨在を保ち給う。また「ウパヴィーターンタラ」と名づけられたティールタは、四面の御方（ブラフマー）によって宣示された。

Verse 61

त्रयस्त्रिंशत्कोट्योऽत्र देवाः पितृगणैः सह । सर्वैश्च मुनिभिः सार्द्धं यक्षैः सिद्धैश्च किन्नरैः । वसंति सेतौ देवस्य रामच न्द्रस्य चाज्ञया

ここには三十三倶胝の神々が祖霊（ピトリ）たちの群れとともに住み、あらゆる牟尼、またヤクシャ、シッダ、キンナラと相伴って、神なるラーマチャンドラの御命によりセートゥに留まる。

Verse 62

श्रीसूत उवाच । एवमुक्तं द्विजश्रेष्ठा तीर्थानां वैभवं मया

聖スータは言った。「かくのごとく、二度生まれし者（ドヴィジャ）の最勝よ、我は聖なるティールタの威光を語り終えた。」

Verse 63

इदं पठन्वा शृण्वन्वा दुःखसंघाद्विमुच्यते । कैवल्यं च समाप्नोति पुनरावृत्तिवर्जितम्

これを読誦し、あるいは聴聞する者は、苦しみの群れより解き放たれ、さらにカイヴァリヤ（kaivalya）—再び生死に還らぬ解脱—を得る。