Adhyaya 38

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत कद्रुः कथं मुक्ता क्षीरकुंडनिमज्जनात् । छलं कथं कृतवती सपत्न्यां पापनिश्चया

聖仙たちは言った。「スータよ、カドルーはクシーラクンダへの沈入によっていかに解放されたのか。さらに、罪を決意した彼女は、いかにして共妻に対し欺きを行ったのか。」

Verse 2

कस्य पुत्री च सा कद्रूः सपत्नीसा च कस्य वै । किमर्थमजयत्कद्रूः स्वसपत्नीं छलेन तु । एतन्नः श्रद्दधानानां ब्रूहि सूत कृपानिधे

そのカドルーは誰の娘で、誰の共妻であったのか。いかなる理由でカドルーは欺きによって共妻に勝ったのか。信をもって聴く我らに語り給え、スータよ、慈悲の宝庫よ。

Verse 3

श्रीसूत उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे इतिहासं महाफलम् । पुरा कृतयुगे विप्राः प्रजापतिसुते उभे

聖なるスータは言った。「聞け、すべてのムニたちよ。大いなる果報をもたらすこの聖なる物語を。いにしえ、クリタ・ユガにおいて、ブラーフマナたちよ、プラジャーパティには二人の娘がいた。」

Verse 4

कद्रूश्च विनता चेति भगिन्यौ संबभूवतुः । भार्ये ते कश्यपस्यास्तां कद्रूश्च विनता तथा

カドルーとヴィナターは姉妹となった。そしてカドルーもヴィナターも、ともに聖仙カश्यパの妃となった。

Verse 5

विनता सुषुवे पुत्रावरुणं गरुडं तथा । भर्त्तुः सकाशात्कद्रूश्च लेभे सर्पान्बहून्सुतान्

ヴィナターはアルナを、またガルダを産んだ。いっぽうカドルーは同じ夫より、多くの蛇なる子らを得た。

Verse 6

अनंतवासुकिमुखान्विषदर्पसमन्वितान् । एकदा तु भगिन्यौ ते कद्रूश्च विनता तथा

その中にはアナンタ、ヴァースキらがいた—毒と驕りを帯びた蛇たちである。ある時、その二人の姉妹カドルーとヴィナターは（ある機会に臨んだ）。

Verse 7

अपश्यतां समायांतमुच्चैःश्रवसमं तिकात् । विलोक्य कद्रूस्तुरगं विनतामिदमब्रवीत्

二人が見守るうち、ウッチャイヒシュラヴァスが近くへと来た。その馬を見て、カドルーはヴィナターにこう言った。

Verse 8

कुशेषु न्यस्यते सर्पास्सुधैवमधुना मया । स्नात्वा तद्भुङ्ध्वममृतं शुचयः सुसमाहिताः

（ガルダは蛇たちに言った。）「いまアムリタをクシャ草の上に置いた。沐浴してからその甘露を食せ。清らかに、心をよく整えて。」

Verse 9

श्वेतोऽश्ववालो नीलो वा विनते ब्रूहि तत्त्वतः । इत्युक्त्वा विनता विप्राः कद्रूं तामिदमब्र वीत् । तुरंगः श्वेतवालो मे प्रतिभाति सुमध्यमे । किं वा त्वं मन्यसे कद्रूरिति तां विनताऽब्रवीत्

「馬の尾は白いのか黒いのか。ヴィナターよ、真実を語れ。」そう言ってヴィナターはカドルーに告げた。「わたしには、麗しき腰の君よ、その馬の尾は白く見える。カドルーよ、そなたはどう思う。」

Verse 10

पृष्ट्वैवं विनतां कद्रूर्बभाषे स्वमतं च सा । कृष्णवालमहं मन्ये हयमेनमनिंदिते

このように問われて、カドルーは自らの見解を述べた。「この馬の尾は黒いと思う、汚れなき者よ。」

Verse 11

ततः पराजये कृत्वा दासीभावं पणं मिथः । व्यतिष्ठेतां महाभागे सपत्न्यौ ते द्विजोत्तमाः

それから、敗れた者が婢となることを賭けとして、あの二人の同夫の妻は、尊き婆羅門たちよ、互いに賭けを定めた。

Verse 12

ततः कद्रूर्निजसुतान्वासुकिप्रमुखानहीन् । तस्या नाहं यथा दासी तथा कुरुत पुत्रकाः

ついでカドルーは、自らの子ら—ヴァースキを先頭とする蛇族に告げた。「我が子らよ、わたしが彼女の婢とならぬよう、事を整えよ。」

Verse 13

तस्याभीप्सितसिद्ध्यर्थमित्यवोचद्भृशा तुरा । युष्माभिरुच्चैःश्रवसो बालः प्रच्छाद्यतामिति

その望みを成就させんとして、彼女は激しく動揺しつつ言った。「そなたたち皆で、ウッチャイフシュラヴァスの尾を覆い、黒く見せよ。」

Verse 14

नांगीचक्रुर्मतं तस्या नागाः कद्रू रुषा तदा । अशपत्कुपिता पुत्राञ्ज्वलंती रोषमूर्च्छि ता

ナーガたちは彼女の企てを受け入れなかった。すると怒りに燃えたカドゥルーは、憤怒に灼かれ狂気に呑まれつつ、わが子らを呪った。

Verse 15

पारीक्षितस्य सर्वेऽद्धा यूयं सत्रे मरिष्यथ । इति शापे कृते मात्रा त्रस्तः कर्कोटकस्तदा

「汝らは皆、パリークシット王のサットラ祭において必ず死ぬであろう。」母がこの呪詛を下すや、カルコータカは恐怖に打たれた。

Verse 16

प्रणम्य पादयोः कद्रूं दीनो वचनम ब्रवीत् । अहमुच्चैःश्रवोवालं विधास्याम्यंजनप्रभम्

カドゥルーの御足にひれ伏し、苦しげに言った。「ウッチャイヒシュラヴァスの尾の毛を、アンジャナ（黒い眼薬）のように黒く見せましょう。」

Verse 17

मा भीरंब त्वया कार्येत्यवादीच्छापविक्लवः । श्वेतमुच्चैःश्रवोवालं ततः कर्कोटको रगः

「母よ、恐れるな。わたしが成し遂げよう。」呪いに震えるカルコータカはそう言った。やがてその蛇は、策にかなうようウッチャイヒシュラヴァスの尾毛を白く見せた。

Verse 18

छादयित्वा स्वभोगेन व्यतनोदंजनद्युतिम् । अथ ते विनताकद्र्वौ दास्ये कृतपणे उभे

それを自らのとぐろで覆い、黒き艶を現した。かくしてヴィナターとカドゥルーは、賭けを結んだゆえに、賭け金として共に隷属の身となった。

Verse 19

देवराजहयं द्रष्टुं संरंभादभ्यगच्छ ताम् । शशांकशंखमाणिक्यमुक्तैरावतकारणम्

彼女は熱心に、天帝の御馬を拝しに進み出た――月のごとく輝き、法螺貝のように白く、宝玉と真珠に飾られ、神々の行列には威厳ある象アイラーヴァタ（Airāvata）が伴っていた。

Verse 20

युगांतकालशयनं योगनिद्राकृतो हरेः । अतीत्य कद्रूविनते समुद्रं सरितां पतिम्

カドゥルーとヴィナターは、諸河の主たる大海を越えた。そこではハリが、劫末の寝台に横たわり、ヨーガの眠りに入っておられる。そののち二人はさらに進んだ。

Verse 21

ददृशतुर्हयं गत्वा देवराजस्य वाहनम् । कृष्णवालं हयं दृष्ट्वा विनता दुःखिताऽभवत्

そこへ赴くと、二人は天帝の乗り物たる馬を見た。尾の毛が黒いその馬を見て、ヴィナターは悲しみに沈んだ。

Verse 22

दुःखितां विनतां कद्रूर्दासीकृत्ये न्ययुंक्त सा । एतस्मिन्नंतरे तार्क्ष्योऽप्यंडमुद्भिद्य वह्निवत्

カドゥルーは悲しむヴィナターを奴婢として従わせ、奉仕に就かせた。その間に、タークシュヤ（ガルダ）は火のごとく卵を破って現れ出た。

Verse 23

प्रादुर्बभूव विप्रेंद्रा गिरिमात्रशरीरवान् । दृष्ट्वा तद्देहमाहात्म्यमभूत्त्रस्तं जगत्त्रयम्

おお、婆羅門の中の最勝者よ、彼は山のごとき巨体をもって顕現した。その身の偉大さを見て、三界はおののき恐れた。

Verse 24

ततस्तं तुष्टुवुर्देवा गरुडं पक्षिणां वरम् । दृष्ट्वा तद्देहमाहात्म्यं त्रस्तं स्याद्भुवनत्रयम्

そのとき神々は、鳥の中の最勝者ガルダを讃えた。彼の身の威光を見れば、三界は畏れと驚嘆に満たされるのであった。

Verse 25

इत्यालोच्योपसंहृत्य देहमत्यंतभीषणम् । अरुणं पृष्ठमारोप्य मातुरंतिकमभ्यगात्

かく思案して、彼はきわめて恐るべきその姿を収めた。ついでアルナを背に乗せ、母のもとへ近づいた。

Verse 26

अथाह विनतां कद्रूः प्रणतामतिविह्वलाम् । चेटि नागालयं गंतुमुद्योगो मम वर्तते

そのときカドルーは、ひれ伏してひどく取り乱すヴィナターに言った。「おまえ、侍女よ。わたしはナーガの住処へ行く決意をした。」

Verse 27

त्वत्पुत्रो गरुडोतो मां मत्पुत्रांश्च वहत्विति । ततश्च विनता पुत्रं गरुडं प्रत्यभाषत

「ゆえに、そなたの子ガルダに、わたしとわたしの子らを運ばせよ」とカドルーは言った。そこでヴィナターは子ガルダに語りかけた。

Verse 28

अहं कद्रूमिमां वक्ष्ये त्वं सर्पान्वह तत्सुतान् । तथेति गरुडो मातुः प्रत्यगृह्णद्वचो द्विजाः

「わたしはこのカドルーを運ぶ。おまえは蛇ども、すなわち彼女の子らを運べ。」ガルダは「そのとおりに」と答え、母の言葉を受け入れた。おお、二度生まれの者たちよ。

Verse 29

अवहद्विनता कद्रूं सर्वांस्तान्गरुडोऽवहत् । रविसामीप्यगाः सर्पास्तत्करैराहतास्तदा

ヴィナターはカドリューを運び、ガルダはそのすべての蛇どもを運んだ。だが太陽の近くへ連れて行かれると、彼らはその光線に打たれ、焼かれた。

Verse 30

अस्तौषीद्वज्रिणं कद्रूः सुतानां तापशांतये । सर्वतापं जलासारैर्देवराजोऽप्यशामयत

子らの灼熱を鎮めんとして、カドリューは金剛を執る者ヴァジュリー（インドラ）を讃えた。すると देव王は水の雨を降らせ、あらゆる熱を鎮めた。

Verse 31

नीयमानास्तदा सर्पा गरुडेन बलीयसा । गत्वा तं देशमचिरादवदन्विनतासुतम्

そのとき蛇たちは力あるガルダに運ばれ、ほどなくその地に至ると、ヴィナターの子に語りかけた。

Verse 32

वयं द्वीपांतरं गंतुं सर्वे द्रष्टुं कृतत्वराः । वह त्वमस्मान्गरुड चेटीसुत ततः क्षणात्

「われらは皆、別のドヴィーパ（島大陸）へ赴き、それを見んと急いでいる。運べ、ガルダよ――侍女の子よ――ただちに、ためらうな。」

Verse 33

ततो मातर मप्राक्षीद्विनतां गरुडो द्विजाः । अहं कस्माद्वहामीमांस्त्वं चेमां वहसे सदा

そのときガルダは母ヴィナターに問うた、二度生まれの者たちよ。「なぜ私はこれらを運ばねばならぬのに、あなたはいつも彼女を運ばされているのか。」

Verse 34

चेटीपुत्रेति मामेते कि भणंति सरीसृपाः । सर्वमेतद्वद त्वं मे मातस्तत्त्वेन पृच्छतः

「なぜこの這う者どもは私を『侍女の子』と呼ぶのか。母上よ、私が問うのだから、真実のままにすべてを語ってください。」

Verse 35

पृष्टैवं जननी तेन गरुडं प्राब्रवीत्सुतम् । भगिन्या क्रूरया पुत्र च्छलेनाहं पराजिता

そのように問われて、母は息子ガルダに告げた。「わが子よ、私は残酷な姉妹に欺きによって打ち負かされたのです。」

Verse 36

तस्या दासी भवाम्यद्य चेटीपुत्रस्ततो भवान् । अतस्त्वं वहसे सर्पान्वहाम्येनामहं सदा

「今日、私は彼女の奴婢となり、ゆえにあなたは『侍女の子』となりました。だからあなたは蛇どもを運び、私は常に彼女を運ばねばならないのです。」

Verse 37

इत्यादि सर्ववृत्तांतमादितोऽस्मै न्यवेदयत् । अथ तां गरुडोऽवा दीन्मातरं विनतासुतः

このようにして母は、初めからの一切の経緯を彼に告げた。するとヴィナターの子ガルダは、苦しむ母に語りかけた。

Verse 38

अस्माद्दास्याद्विमोक्षार्थं किं कार्यं ते मयाधुना । इति पृष्टा सुतेनाथ विनता तमभाषत

「この奴隷の身から母上を解き放つため、今わたしは何をなすべきでしょうか。」—息子に問われ、ヴィナターは彼に答えた。

Verse 39

सर्पान्पृच्छस्व गरुड मम मातृविमोक्षणे । युष्माकं मातुः किं कार्यं मयेति वदताधुना

「ガルダよ、わが解放について蛇たちに問え。汝らの母のために何をなすべきか、今ここに告げさせよ。」

Verse 40

इति मात्रा समुदितो गरुडः पन्नगान्प्रति । गत्वाऽपृच्छद्विज श्रेष्ठास्तेऽप्येनमवदंस्तदा

母に促されて、ガルダは蛇たちのもとへ赴き問いかけた。すると、かの優れた「二度生まれ」の者たちもその時彼に答えた。

Verse 41

यदा हरिष्यसे शीघ्रं सुधां त्वममरालयात् । दास्यान्मुक्ता भवेन्माता वैनतेय तवाद्य हि

「汝が天界の住処より速やかにスダー（アムリタ）を運び来たらば、ヴァイナテーヤよ、汝の母はまさに今日、奴隷の身より解き放たれよう。」

Verse 42

ततो मातरमागम्य गरुडः प्रणतोऽब्रवीत् । सुधामंब ममानेतुं गच्छतो भक्ष्यमर्पय

それからガルダは母のもとへ戻り、礼拝して言った。「母上、スダーを取りに行くこの身に、旅の糧をお授けください。」

Verse 43

इतीरिता सुतं प्राह माता तं विनता सुतम् । समुद्रमध्ये वर्तंते शबराः कतिचित्सुत

こう告げられて、母ヴィナターはその子に言った。「わが子よ、海のただ中に住まうシャバラ（Śabara）たちが幾人かいる。」

Verse 44

तान्भक्षयित्वा शबरानमृतं त्वमिहानय । तत्र कश्चिद्द्विजः कामी शवरीसंगकौतुकी

そのシャバラたちを食らい尽くして、ここへアムリタを運べ。さらにそこには、欲に燃える一人の二度生まれの者がいて、シャバリーの女との戯れを望んでいる。

Verse 45

त्यज तं ब्राह्मणं कंठं दहंतं ब्रह्मतेजसा । पक्षादीनि तवांगानि पांतु देवा मरुन्मुखाः

喉にいるそのブラーフマナを放て。彼はブラフマンの炎の威力でお前を焼いている。マルト神群に率いられた神々が、お前の翼をはじめ諸肢を守護せんことを。

Verse 46

इति स्वमातुराशीर्भिर्गरुडो वर्धितो ययौ । शबरालयमभ्येत्य तस्य भक्षय तो मुखम्

かくして母の祝福により力を増したガルダは進みゆく。シャバラの住まいに至るや、その場所の「口」すなわち入口を食らい始めた。

Verse 47

आवृतं प्राविशन्व्याधा वयांसीव दरीं गिरेः । अथ स ब्राह्मणोऽप्यागात्तत्कंठं मुनिपुंगवाः

覆い隠れて狩人たちは入り込んだ。まるで鳥が山の洞穴へ入るように。するとそのブラーフマナもまたそこへ来て、その喉口へ至った、ああ賢者の最勝よ。

Verse 48

कण्ठं दहन्तं विप्रं तमुवाच विनतासुतः । विप्र पापोऽप्यवध्यो हि निर्याहि त्वमतो बहिः

喉を焼くそのブラーフマナに、ヴィナターの子は言った。「ブラーフマナよ、たとえ汝が罪深くとも、殺されるべきではない。ゆえにここから बाहरへ出よ。」

Verse 49

एवमुक्तस्तदा विप्रो गरुडं प्रत्यभाषत । किराती मम भार्यापि निर्गंतव्या मया सह

そう告げられると、バラモンはガルダに答えた。「わがキラーティーの妻も、私と共に旅立たねばなりません。」

Verse 50

एवमस्त्विति तं विप्रमुवाच पतगेश्वरः । ततः स गरुडो विप्रमुज्जगार सभार्यकम्

「そのとおりに。」と鳥の王はそのバラモンに言った。するとガルダは、妻を伴うバラモンを運び去った。

Verse 51

विप्रोऽप्यभीप्सितान्देशान्निषाद्या सह निर्ययौ । शबरान्भक्षयित्वाऽथ गरुडः पक्षिणां वरः

バラモンもまた、ニーシャーディーの女と共に、望む国々へと旅立った。その後、鳥の中の最勝者ガルダはシャバラたちを食らった。

Verse 52

आत्मनः पितरं वेगात्कश्यपं समुपेयिवान् । कुत्र यासीति तत्पृष्टो गरुडस्तम भाषत

彼は速やかに父カश्यパのもとへ近づいた。父に「どこへ行くのか」と問われ、ガルダは答えた。

Verse 53

मातुर्दास्यविमोक्षाय सुधामाहर्तुमागमम् । बहून्किराताञ्जग्ध्वापि तृप्तिर्मम न जायते

「母を隷属から解き放つため、私はアムリタ（甘露）を持ち帰ろうと出立しました。多くのキラータを食らっても、私にはなお満ち足りることがありません。」

Verse 54

अपर्यंतक्षुधा ब्रह्मन्बाधते मामह र्निशम् । तन्निवृत्तिप्रदं भक्ष्यं ममार्पय तपोधन

おおブラーフマナよ、尽きぬ飢えが昼も夜も私を責め苦しめる。苦行の宝よ、この飢えを鎮め尽くす食を授けたまえ。

Verse 55

येनाहं शक्नुयां तात सुधामाहर्तुमोजसा । इतीरितः सुतं प्राह कश्यपो विनतोद्भवम्

かく告げられて、カश्यパはヴィナターの子に言った。「わが子よ、いかなる手立てにより、力と決意をもってスダー（甘露）をもたらすことができようか。」

Verse 56

कश्यप उवाच । मुनिर्विभावसुर्नाम्ना पुरासीत्तस्य सानुजः । सुप्रतीक इति भ्राता तावुभौ वंशवैरिणौ

カश्यパは言った。「昔、ヴィバーヴァスという名の牟尼がいた。その弟はスプラティーカと呼ばれた。二人は互いに代々の仇敵となった。」

Verse 57

अन्योन्यं शेपतुर्विप्रा महाक्रोधसमाकुलौ । गजोऽभवत्सुप्रतीकः कूर्मोऽभूच्च विभावसुः

その二人のブラーフマナの聖仙は大いなる怒りに包まれ、互いに呪詛した。スプラティーカは象となり、ヴィバーヴァスはまた亀となった。

Verse 58

एवं वित्तविवादात्तौ शेपतुर्भ्रातरौ मिथः । गजः षड्यो जनोच्छ्रायो द्विगुणायामसंयुतः

かくして財の争いにより、兄弟は互いに呪い合った。その象は六ヨージャナの高さをもち、身の長さはその二倍であった。

Verse 59

कूर्मस्त्रियोजनोच्छ्रयो दशयोजनविस्तृतः । बद्धवैरावुभावेतौ सरस्यस्मिन्विहंगम

その亀は高さ三ヨージャナ、広がり十ヨージャナであった。怨みに縛られ、二者はこの湖に住んでいた、ああ鳥よ。

Verse 60

पूर्ववैरमनुस्मृत्य युध्येते जेतुमिच्छया । उभौ तौ भक्षयित्वा त्वं सुधामाहर तृप्तिमान्

昔の怨みを思い起こして、彼らは勝利を望み戦う。汝は二者をともに食らい、満ち足りてスダー（甘露）を運べ。

Verse 61

एवं पित्रेरितः पक्षी गत्वा तद्गजकच्छपौ । समुद्धत्य महाकायौ महाबलपराक्रमौ

かくして父に教えられた鳥は、その象と亀のもとへ赴き、巨体にして大いなる力と武勇を備えた二者を持ち上げた。

Verse 62

वहन्नखाभ्यां संतीर्थं विऌअंबाभिधमभ्यगात् । तत्रागतं समालोक्य पक्षिराजं द्विजोसमाः

爪に携えて彼は、ヴィランバーと呼ばれる聖なる渡し（ティールタ）に至った。鳥の王の来臨を見て、両生の聖仙たちは、

Verse 63

तत्तीरजो महावृक्षो रोहिणाख्यो महोच्छ्रयः । वैनतेयमिदं प्राह महाबलपराक्रमम्

その岸には、ローヒニーと名づけられた、はなはだ高大なる大樹が立っていた。それは大いなる力と武勇をもつヴァイナテーヤにこう告げた。

Verse 64

एनामारुह मच्छाखां शतयोजनमायताम् । स्थित्वात्र गजकूर्मौ त्वं भक्षयस्व खगोत्तम

「百由旬にわたり伸びるこの我が枝に登れ。ここに立ち、象と亀とを食らえ、ああ鳥の中の最勝者よ。」

Verse 65

इत्युक्तस्तरुणा पक्षी स तत्रास्ते मनोजवः । तद्भारात्सा तरोः शाखा भग्नाऽभूद्द्विजसत्तमाः

若者にそう告げられると、心のごとく速きその鳥はそこにとどまった。だがその重みにより木の枝は折れた、ああ二度生まれの最勝者よ。

Verse 66

वालखिल्यमुनींस्तस्मिल्लंबमानानधोमुखान् । दृष्ट्वा तत्पातशंकावांस्तां शाखां गरुडोऽग्रहीत्

ヴァーラキリヤの聖仙たちがそこで逆さにぶら下がっているのを見て、落ちることを恐れたガルダはその枝をつかんだ。

Verse 67

गजकूर्मो च तां शाखां गृहीत्वा यांतमं बरे । पिता तस्याब्रवीत्तत्र गरुडं विनतासुतम्

そして象と亀もその枝に取りすがり、虚空を運ばれていた。そこで父は、ヴィナターの子ガルダに語りかけた。

Verse 68

त्यजेमां निर्जने शैले शाखां तं विनतोद्भव । इत्युक्तः स तथा गत्वा शाखां निष्पुरुषे नगे

「この枝を人なき寂山に捨てよ、ヴィナターの裔よ。」そう命じられると、彼はそのとおり赴き、人の住まぬ山に枝を置いた。

Verse 69

विन्यस्याभक्षयत्पक्षी तौ तदा गजकच्छपौ । अथोत्पातः समभवत्तस्मिन्नवसरे दिवि

それを置くや、鳥はただちにその二者――象と亀――を食らい尽くした。まさにその時、天に不吉な兆しが現れた。

Verse 70

दृष्ट्वोत्पातं बलारातिः पप्रच्छ स्वपुरोहितम् । उत्पातकारणं जीव किमत्रेति पुनःपुनः । बृहस्पतिस्तदा शक्रं प्रोवाच द्विजसत्तमाः

その兆しを見て、バラを討つインドラは自らの祭官に問うた。「おおジーヴァ（ブリハスパティ）よ、この凶兆の原因は何か。」彼は幾度も繰り返し尋ねた。するとブリハスパティはシャクラに語った、ああ最勝の両生者よ。

Verse 71

बृहस्पतिरुवाच । काश्यपो हि मुनिः पूर्वमयजत्क्रतुना हरे

ブリハスパティは言った。「昔、聖仙カश्यパは汝のために祭祀（ヤジュニャ）を修した、ハリ（インドラ）よ。」

Verse 72

सर्वान्नृषीन्सुरान्सिद्धान्यक्षान्गंधर्वकिन्नरान् । यज्ञसंभारसिद्ध्यर्थं प्रेषयामास स द्विजाः

彼はすべてを遣わした――リシたち、神々、シッダ、ヤクシャ、ガンダルヴァ、キンナラ――祭祀（ヤジュニャ）の資具を成就させるために、両生者よ。

Verse 73

वालखिल्यान्ससंभारान्ह्रस्वानंगुष्ठमात्रकान् । मज्जतो गोष्पदजले दृष्ट्वा हसितवान्भवान्

汝は笑った、ヴァーラキリヤたち――親指ほどの小さき者――が、供物の荷を担いながら、ただの蹄跡ほどの水に沈みゆくのを見て。

Verse 74

भवतावमताः क्रुद्धा वालखिल्यास्तदा हरे । जुहुवुर्यज्ञवह्नौ ते क्रोधेन ज्वलिताननाः

汝に侮られしゆえ、ハリよ、ヴァーラキリヤたちは憤怒し、怒りに燃える面をもって祭火（ヤジュニャ）の中へ供物を投じた。

Verse 75

देवेंद्रभयदः शत्रुः कश्यपस्य सुतोऽस्त्विति । तस्य पुत्रोऽद्य गरुडः सुधाहरणकौतुकी

「カश्यパに、インドラの敵となり恐れを与える子が生まれよ。」かく定められ、今やその子の裔—ガルダ—が現れ、甘露（アムリタ）を奪わんと熱望している。

Verse 76

समागच्छति तद्धेतुरयमुत्पात आगतः । इत्युक्तः सोऽब्रवीदिंद्रो देवानग्निपुरोगमान्

「その原因が近づいている—この凶兆が現れた。」そう告げられると、インドラは火神アグニを先頭とする神々に語りかけた。

Verse 77

सुधामाहर्तुमायाति पक्षी सा रक्ष्यतामिति । इतींद्रप्रेरिता देवा ररक्षुः सायुधाः सुधाम्

「あの鳥が甘露を奪いに来る—守護せよ！」インドラに促され、武器を携えた神々は甘露（アムリタ）を守り固めた。

Verse 78

पक्षिराजस्तदाभ्यागाद्देवानायुधधारिणः । महाबलं ते गरुडं दृष्ट्वाऽकम्पंत वै सुराः

そのとき鳥の王は、武器を帯びた神々のもとへ来た。ガルダの大いなる力を見て、スラたちはまことに震えおののいた。

Verse 79

गरुडस्य सुराणां च ततो युद्धमभून्महत् । अखंडि पक्षितुण्डेन भौवनोऽमृतपालकः

そのとき、ガルダと神々との間に大いなる戦いが起こった。ガルダはその嘴で、甘露（アムリタ）の守護者バウヴァナを打ち砕いた。

Verse 80

तदा निजघ्नुगर्रुडं देवाः शस्त्रैरनेकशः । अतीव गरुडो देवैर्बाधितः शस्त्रपाणिभिः

そのとき神々は多くの武器で、幾度もガルダを打った。武器を手にした神々により、ガルダは激しく攻め立てられた。

Verse 81

पक्षाभ्यामाक्षिपद्दूरे देवानग्निपुरोगमान् । तत्पक्षविक्षिता देवास्तदा परमकोपनाः

彼は両翼で、アグニを先頭とする神々をはるか彼方へ投げ飛ばした。その翼に打たれ散り散りとなった神々は、たちまち激怒した。

Verse 82

नाराचान्भिंदि पालांश्च नानाशस्त्राणि चाक्षिपन् । ततस्तु गरुडो वेगाद्देवदृष्टिविलोपिनीम्

彼らは鉄の矢、ビンディパーラの投槍、さまざまな武器を投げ放った。するとガルダは猛烈な速さで、神々の視界を奪う眩惑を起こした。

Verse 83

धूलिमुत्थापयामास पक्षाभ्यां विनतासुतः वायुना । शमयामासुस्तान्पांसूंस्त्रिदशोत्तमाः

ヴィナターの子ガルダは、翼で塵を巻き上げ、風に乗せて舞い上がらせた。すると三十神のうち最も勝れた者たちが、その塵を鎮め、静かに落ち着かせた。

Verse 84

रुद्रान्वसूंस्तथादित्यान्मरुतोऽन्यान्सुरांस्तथा । गरुडः पक्षतुंडाभ्यां व्यथितानकरोद्द्विजाः

ガルダはルドラ、ヴァス、アーディティヤ、マルト、さらに他の神々をも、翼と嘴で打ち据えて苦しめた。おお、二度生まれの者たちよ。

Verse 85

पलायितेषु देवेषु सोऽद्राक्षीज्ज्वलनं पुरः । ज्वलंतं परितस्त्वग्निं शमापयितुमुद्ययौ

神々が逃げ去ると、彼は前方に燃えさかる火を見た。四方を炎に囲まれつつ、その大火を鎮めんと身構えた。

Verse 86

स सहस्रमुखो भूत्वा तैः पिबञ्छतशो नदीः । तमग्निं नाशयामास तैः पयोभिस्त्वरान्वितः

彼は千の口を現し、幾百もの河を飲み干した。そしてその水をもって、速やかにその火を鎮め滅した。

Verse 87

सितधारं भ्रमच्चक्रं सुधारक्षकमंतिके । दृष्ट्वा तदरिरंध्रेण संक्षिप्तांगोतराविशत्

近くに、輝く刃をもつ回転する輪—アムリタの守護者—を見て、彼は身を縮め、その輻の間の狭き隙から入り込んだ。

Verse 88

ततो ददर्श द्वौ सर्पो व्यक्तास्यौ भीषणाकृती । याभ्यां दृष्टोपि भस्म स्यात्तौ सर्पौ गरुडस्तदा

すると彼は、口を大きく開けた二匹の蛇を見た。姿は凄まじく、その一瞥だけで人は灰となるという。かくしてその二蛇はガルダに立ちはだかった。

Verse 89

आच्छिद्य पक्षतुंडाभ्यां गृहीत्वाऽमृतमुद्ययौ । यंत्रमुत्पाट्य चोद्यंतं गरुडं प्राह माधवः

翼と嘴でそれらを引き裂き、甘露（アムリタ）を奪い取って飛び立とうとした。機構を引き抜いて離陸するガルダに、マーダヴァが語りかけた。

Verse 90

तव तुष्टोऽस्मि पक्षीश वरं वरय सुव्रत । अथ पक्षी तमाह स्म कमलानायकं हरिम्

「鳥の王よ、汝に満足した。善き誓いを守る者よ、望む恩寵を選べ。」するとその鳥は、カマラー（ラクシュミー）の主ハリに申し上げた。

Verse 91

तवोपरि स्थितिर्मे स्यान्मा भूतां च जरामृती । तथास्त्विति हरिः प्राह वरं मद्व्रियतामिति

彼は言った。「あなたの上に常に在らん。老いと死が我に及ばぬように。」ハリは答えた。「そのとおりに。さらに、わたしからも一つの恩寵を選ばせよ。」

Verse 92

इत्युक्तस्तं हरिः प्राह मम त्वं वाहनं भव । स्यंदनोपरि केतुश्च मम त्वं विनतासुत

こうしてハリは言った。「わが乗り物（ヴァーハナ）となれ。さらに、わが戦車の上では、わが旗印となれ、ヴィナターの子よ。」

Verse 93

तथास्त्विति खगोप्याह कमलापतिमच्युतम् । हृतामृतं खगं श्रुत्वा तत आखंडलो जवात्

「そのとおりに」と鳥もまた、カマラーの主にして不落のアチュタに答えた。鳥が甘露（アムリタ）を奪い去ったと聞くや、アーカンダラ（インドラ）はたちまち疾く動いた。

Verse 94

अभिद्रुत्याशु कुलिशं पक्षे चिक्षेप पक्षिणः । ततो विहस्य गरुडः पाकशासनमब्रवीत्

彼は疾く駆け寄り、たちまち金剛杵（ヴァジュラ）を鳥の翼へ投げつけた。するとガルダは笑い、パーカシャーサナ（インドラ）に語りかけた。

Verse 95

कुलिशस्य निपातान्मे न हरे कापि वेदना । सफलो वज्रपातस्ते भूयाच्च सुरनायक

「汝の金剛杵（ヴァジュラ）が落ちようとも、我が痛みは少しも去らぬ。おお神々の主よ、汝のヴァジュラの一撃が、まことにその目的を成就せんことを。」

Verse 96

इतीरयन्पत्रमेकं व्यसृजत्पक्षतस्तदा । शोभनं पर्णमस्येति सुपर्ण इति सोभ वत्

そう言い終えると、彼はその時、翼から一枚の羽を落とした。その羽があまりに麗しかったゆえに、彼は「スパルナ（Suparṇa）」—美しき翼を持つ者—として名高くなった。

Verse 97

तस्मिन्सुपर्णे हेमाभे सर्वे विस्मयमाययुः । ततस्तु गरुडः शक्रमब्रवीद्द्विजपुंगवाः

そのスパルナが黄金のごとく輝くと、皆は驚嘆に打たれた。やがてガルダはシャクラ（インドラ）に語った、ああ、最勝の再生者よ。

Verse 98

भवता साकमखिलं जगदेतच्चराचरम् । देवेंद्र सततं वोढुममोघा शक्तिरस्ति मे

「おおデーヴェーンドラよ、汝と共にあれば、我には尽きぬ不失の力がある。この全宇宙—動くものも動かぬものも—を絶えず担い得るのだ。」

Verse 99

नाखण्डलसहस्रं मे रणे लभ्यं हरे भवेत् । इति ब्रुवाणं गरुडमब्रवीत्पाकशासनः

「おおハリよ、たとえ千のインドラであっても、我と戦場で相まみえるには足りぬ。」ガルダがこう語ると、パーカシャーサナ（インドラ）は答えた。

Verse 100

किं तेऽमृतेन कार्यं स्याद्दीयताममृतं मम । इमां सुधां भवान्दद्याद्येभ्यो हि विनतोद्भव

「汝に甘露（アムリタ）は何の用がある。甘露を我に与えよ。ヴィナターの子よ、このスダー（霊なる甘露）は、汝が携えて来た者たちに授けるがよい。」

Verse 110

मुक्ता तदैव विनता दासीभावाद्द्विजोत्तमाः । सर्पास्तेऽमृतभक्षार्थं स्नातुं सर्वे ययुस्तदा

おお最勝の再生者よ、ヴィナターはその時ただちに奴隷の身分から解き放たれた。ついで蛇たちは皆、甘露（アムリタ）を口にせんとして沐浴に赴いた。

Verse 120

स्तेयी सुरापी विज्ञेयो गुरुदाररतश्च सः । संसर्गदोषदुष्टश्च मुनिभिः परिकीर्त्यते

彼は盗人にして酩酊の酒を飲む者と知られるべきである。また師（グル）の妻に執着する者も、聖仙たちにより、悪しき交わりの過失に染まった堕落者と説き明かされる。

Verse 130

अज्ञानान्मुग्धया पापं कद्र्वा यदधुना कृतम् । क्षंतुमर्हसि तत्सर्वं दयाशीला हि साधवः

「無知ゆえに、惑わされたカドルーは今、罪を犯しました。どうかそのすべてをお赦しください。徳ある者はまことに慈悲を本性とするのです。」

Verse 140

उपोष्य त्रिदिनं सस्नौ तस्मिन्क्षीरसरोजले । चतुर्थे दिवसे तस्यां कुर्वत्यां स्नानमादरात् । अदेहा व्योमगावाणी समुत्तस्थौ द्विजोत्तमाः

彼女は三日間の断食ののち、蓮に満ちた乳の水の池で沐浴した。四日目、敬虔に沐浴を行っていると、ああ最勝の二度生まれよ、虚空を巡る無形の声が天より起こった。

Verse 150

यः पठेदिममध्यायं क्षीरकुंडप्रशंसनम् । गोसहस्रप्रदातॄणां प्राप्नोत्यविकलं फलम्

この章、すなわち聖なるクシーラクンダ（乳の池）を讃える文を誦する者は、欠けることなく円満に、千頭の牛を施す者に等しい功徳を得る。