Adhyaya 17

Verse 1

श्रीसूत उवाच । पुनरित्याह कक्षीवान्पितरं तं मुनीश्वराः । यथोदंकेन गुरुणा प्रेषितोऽहमिहा धुना

聖スータは語った。「そのときカクシーヴァーンは再び父に申し上げた。『おお、牟尼たちの主よ、いま師ウダンカにより、私はここへ遣わされましたが……』」

Verse 2

समागतोस्मि तीर्थेऽस्मिन्नागस्त्ये मुनिसत्तम । स्वनयस्य सुतोद्वाहसिद्ध्यर्थं गुरुचोदितः

「おお、最勝の牟尼よ。私は師の促しにより、このアガスティヤの聖なる渡しへ来ました。スヴァーナヤの子の婚姻を成就させる手立てを得るためです。」

Verse 3

उपायं तन्निगदितमत्र कुर्व न्न्यवर्तिषम् । वर्षत्रयावसाने मामुद्वाहोपायसंयुतम्

「ここで説き示された手立てを実行し、私はそれに専心して留まりました。三年の終わりに、私はその婚姻のための方便を具えるに至ったのです。」

Verse 4

स्वनयोत्रैव तिष्ठन्तमाससाद यदृच्छया । स च मामेत्य कन्यां ते दास्यामीति वचोऽब्रवीत्

私がまさにここに留まっていたとき、スヴァーナヤは偶然わたしに出会った。彼は近づいて言った。「汝に一人の乙女を妻として授けよう。」

Verse 5

ततोस्मदनुरोधेन त्वामाह्वयदयं नृपः । इतीरयित्वा पितरं कक्षीवान्विरराम सः

それから、わたしの願いにより、この王は汝を召し寄せた。」そう父に告げると、カクシーヴァーンは口を閉ざした。

Verse 6

सुदर्शनोऽथ विप्रेंद्रः पुरोधाः स्वन यस्य सः । प्रययौ राजसविधं स्वनयाय निवेदितुम्

そのときスダルシャナは、婆羅門の中の第一人者であり、スヴァーナヤの王家祭司（プurohita）として、スヴァーナヤに奏上するため王の御前へ赴いた。

Verse 7

राजानं तं समासाद्य स्वनयं स सुदर्शनः । प्राप्तं निवेदयामास तं दीर्घतमसं मुनिम्

スヴァーナヤ王のもとに至ると、スダルシャナは「聖仙ディールガタマスが到来されました」と奏上した。

Verse 9

अगस्त्यतीर्थतीरे तं सपुत्रमृषि सत्तमम् । ददर्श राजा स्वनयो ब्रह्माणमिव देवराट्

アガスティヤ・ティールタの岸辺で、スヴァーナヤ王はその最勝の聖仙を、子とともに拝した。まるでインドラがブラフマーを仰ぎ見るかのように。

Verse 10

ववंदे दीर्घतमसश्चरणौ लोकमंगलौ । उत्थाप्य नृपतिं विप्रास्तदा दीर्घतमा मुनिः

そのときバラモンたちは王を起こし、聖仙ディールガタマスは、あらゆる世界に福祉をもたらす吉祥なる御足にひれ伏して礼拝した。

Verse 11

आशिषं प्रयुयोजाथ स्वनयाय नृपाय सः । अत्रांतरे समायात उदंकोऽपि महानृषिः

ついで彼は、自らの子である王に祝福を授けた。その折、偉大なるリシ・ウダンカもまたそこへ到来した。

Verse 12

रामसेतौ धनुष्कोटौ स्नातुं शिष्यगणैर्वृतः । लक्षसंख्यो मुनिगणस्तेन साकं मुनीश्वरः

ラーマ・セートゥのダヌシュコーティにて、聖仙の主は沐浴のために、弟子の群れに囲まれて来臨した。さらに彼とともに、数十万に及ぶムニの大衆が随行していた。

Verse 13

उदंकोऽगस्त्यतीर्थेस्मिन्स्नातुं संप्राप्तवान्मुनिः । उदंकमागतं दृष्ट्वा कक्षीवान्प्रणनाम तम्

聖者ウダンカは、このアガスティヤ・ティールタに沐浴のため到来した。ウダンカの来臨を見て、カクシーヴァーンは彼に礼拝して頭を垂れた。

Verse 14

अकरोदाशिषं विप्रः शिष्यायाथ गुरुस्तदा । अथ दीर्घतमा विप्रस्तमुदंकं महामुनिम्

そのとき師なるバラモンは弟子に祝福を授けた。ついでバラモンのディールガタマーは、大ムニ・ウダンカに語りかけた。

Verse 15

कुशलं परिपप्रच्छ सोऽपि तं मुनि पुंगमम् । उभौ तौ मुनिशार्दूलौ सर्वलोकेषु विश्रुतौ

彼は最勝の聖仙に安否を丁重に問い、まことにその二人の虎のごとき仙人は、あらゆる世界に名高かった。

Verse 16

कथयामासतुस्तत्र कथाः पापप्रणाशिनीः । अथ राजाप्युदंकं तं प्रणनाम मुनीश्व रम्

そこで彼らは罪を滅する物語を語り合った。ついで王もまた、仙人の主ウダンカに礼拝した。

Verse 17

उदंकोप्याशिषं तस्मै प्रायुंक्त स्वनयाय वै । राजाथ स्वनयः प्रीतस्तत्र वाक्यमभाषत

ウダンカもまた彼に、まことにその子にも祝福を授けた。すると喜びに満ちた王子が、その場で言葉を述べた。

Verse 18

मुनिं तं दीर्घतमसं विवाहः क्रिय तामिति । तथास्त्वित्यवदत्सोऽपि तदा दीर्घतमा मुनिः

「聖仙ディールガタマスと婚礼を執り行うべし」と彼は言った。するとその時、聖仙ディールガタマーも「然り、そうあれ」と答えた。

Verse 19

श्व एव क्रियतां राजन्सुमुहूर्ते महामते । अत्रैव पाणिग्रहणं क्रियतां गन्धमा दने

「王よ、明日ただちに、最上の吉時に執り行われよ、大いなる御心の方よ。ここガンダマーダナにて、手を取る儀（パーニグラハナ）を行うべし。」

Verse 20

तस्मादिहानय क्षिप्रं कन्यामंतःपुरं तथा । इत्युक्तः स्वनयो राजा गत्वा स्वपटमण्डपम्

「ゆえに、内宮よりその乙女を速やかにここへ連れて来よ。」そう命じられると、王スヴァナヤは自らの王の御幕舎へ赴いた。

Verse 21

आहूय शतसंख्याकान्वृद्धान्वर्ष वरांस्तदा । आनेतुं प्रेषयामास कन्यामंतःपुरं तथा

その後、徳高く名高い長老たち百人を召し集め、内宮より乙女を迎え来るよう遣わした。

Verse 22

ते वर्षवरमुख्यास्तु स्वनयेन प्रचोदिताः । मनोजवान्समारुह्य वाजिनो मधुरां ययुः

長老たちの中でも最もすぐれた者らは、スヴァナヤに促され、俊足の馬にまたがってマドゥラーへ向かった。

Verse 23

गत्वा चांतःपुरं तूर्णं वृत्तं सर्वं निवेद्यच । कन्ययांतःपुरेणापि सहिताः पुनराययुः

彼らは急ぎ内宮に赴いて一切の次第を奏上し、再び戻って来た――乙女と、女房たちの侍女を伴って。

Verse 24

ततः परस्मिन्दिवसे शुभे दीर्घतमा ऋषिः । गोदानादीनि पुत्रस्य विधिवन्निरवर्तयत्

そして翌日の吉祥なる日に、聖仙ディールガタマーは、子のために、牛の施与に始まる定めの儀礼を法にかなって執り行った。

Verse 25

निर्वृत्तेष्वथ कक्षीवान्गोदानादिषु कर्मसु । उद्वोढुं राजतनयां पित्रा च गुरुणा सह

牛の布施に始まる諸儀礼がことごとく成就すると、カクシーヴァーンは父と師とともに、王の娘を娶るために旅立った。

Verse 26

चतुर्दंतं महाकायं गजं सर्वांगपांडुरम् । आरुह्य हर्षसंयुक्तो द्वितीय इव देवराट्

四本の牙をもつ巨躯の白象に乗り、全身白く輝くその姿で、歓喜に満ちて進んだ――まるで第二の天帝のように。

Verse 27

मनोरमायाः कन्यायाः पूरयंश्च मनोरथम् । ब्राह्मणैर्बहुसाहस्रैः सहितः स्वस्तिवाचकैः

麗しき乙女の切なる願いを満たさんとして、彼は進みゆき、安泰を祈る吉祥の祝詞を唱える幾千ものブラーフマナに随伴された。

Verse 28

तोरणालंकृतद्वारं राजर्षे पटमण्डपम् । कृतमंगलकृत्योऽसौ कक्षीवान्मुदितो ययौ

吉祥なる前儀をすべて整えると、喜びに満ちたカクシーヴァーンは、トーラナの飾り門を掲げた王仙の幕屋へと赴いた。

Verse 29

ततः स्वनयकन्या सा कृतमंगलभूषणा । चतुर्दंतमहाकायश्वेतदंतावलस्थितम्

ついでスヴァナヤの娘は、吉祥の装いを身にまとい、白く輝く牙をもつ巨きな四牙の象の上に座せられた。

Verse 30

कक्षीवंतं समायांतं दृष्ट्वा स्वोद्वाहनोत्सुकम् । प्रतिज्ञा मत्कृते दानीं निर्वृत्तेति मुदं ययौ

カクシーヴァーンが自らの婚礼を待ち焦がれて到来するのを見て、王は喜悦し、「我がために立てられた誓いは、いまついに成就した」と思った。

Verse 31

कक्षीवान्दीर्घतमसा तथोदंकेन संयुतः । पटाकारबहिर्द्वारं क्रमाद्राज्ञः समाययौ

カクシーヴァーンは聖仙ディールガタマスと、さらにウダンカを伴い、幡で飾られた王の外門へと次第に到着した。

Verse 32

स्वनयस्तु ततो दृष्ट्वा कक्षीवंतं समागतम् । प्रत्युज्जगाम सहितः सुदर्शनपुरोधसा

そのときスヴァナヤは、カクシーヴァーンの到来を見て、王家の祭司スダルシャナを伴い、迎えに出た。

Verse 33

कक्षीवतो वरस्याथ कन्यकापरिचारिकाः । राजतैः स्वर्णपात्रैश्च चक्रु र्नीराजनाविधिम्

ついで花嫁に仕える若い侍女たちは、銀と金の器を用いて、花婿カクシーヴァーンに吉祥のアーラティ（ārati）を捧げた。

Verse 34

स्वनयेन समाहूतो ब्राह्मणैः परिवारितः । प्रविवेशाथ लक्ष्मीवान्कक्षीवान्राजमंदिरम्

スヴァナヤに招かれ、ブラーフマナたちに囲まれて、幸運に満ちたカクシーヴァーンは王宮へと入っていった。

Verse 35

ततो वरेण सहितं तं दीर्घतमसं मुनिम् । सोदंकमनयद्राजा स्वगृहं विनयान्वितः

その後、礼節に満ちた王は、花婿とウダンカを伴い、聖仙ディールガタマスを自らの御殿へと導いた。

Verse 36

उदंकदीर्घतमसोरर्घ्यं च प्रददौ नृपः । अलंकृते प्रपामध्ये वस्त्रचामरतोरणैः

布やチャーマラの払子、飾り房で荘厳された天幕の中央にて、王はウダンカとディールガタマスにアルギャ（敬水）を捧げた。

Verse 37

वरो दीर्घतमाश्चान्ये सोदंका मुनयस्तदा । न्यषीदन्स्वनयश्चापि सामात्यः सपुरोहितः

やがて花婿、ディールガタマス、そしてウダンカと共なる他のムニたちは席に着いた。スヴァナヤもまた、大臣たちと祭司を伴って座した。

Verse 38

ततो दुहितरं कन्यां सुकेशीं तां मनो रमाम् । भूषणालंकृतां गात्रे दिव्यवस्त्रधरां शुभाम्

それから彼は、麗しき髪をたたえ、見る者の心を喜ばせる娘なる乙女を連れ出した。吉祥にして、肢には宝飾をまとい、妙なる衣を身に着けていた。

Verse 39

बिंबोष्ठीं चारुसर्वांगीं पीनोन्नतपयोधराम् । प्रपायामध्यमनयन्महाजनसमाकुलम्

唇はビンバの果のごとく、全身は優美に整い、胸は豊かに高く張る。その娘を彼は、多くの人々で満ちる天幕の中央へと導いた。

Verse 40

ततो वरस्य कंठे सा मालां चंपकनिर्मिताम् । निवेशयामास शुभा जनमध्ये मनोरमा

その後、集まった人々のただ中で、吉祥にして愛らしい乙女は、チャンパカの花で作られた花輪を花婿の首に掛けた。

Verse 41

उदंकस्तत आगत्य प्रतिष्ठाप्यानलं स्थले । कृत्वाग्निमुखपर्यंतं लाजाहोमादिकं तथा

次いでウダンカがそこに来て、定めの場所に聖火を安置し、アグニムカに至るまで、炒り穀の供養（ラージャー・ホーマ）など所定の儀礼を執り行った。

Verse 42

पाणिमग्राहयत्तस्याः कन्यायाश्च वरेण तु । उदंकः सर्वकर्माणि कारयामास तत्र वै

ウダンカはさらに、花婿に乙女の手を取らせ（パーニグラハナ）、そこで残るすべての儀礼を正しく執り行わせた。

Verse 43

वरवध्वोस्तदा विप्राः प्रायुंजत तदाशिषः । ततः स राजा स्वनयो वरं दीर्घतमोमुनिम्

そのとき、バラモンたちは花嫁と花婿に祝福の言葉を授けた。続いて王は、自らの婿と、聖仙ディールガタマスをも敬ってもてなした。

Verse 44

उदंकं वरपक्षीयान्स्वपक्षीयांस्तथाद्विजाः । त्रिलक्षं ब्राह्मणानन्नैर्भोजयामास षड्रसैः

王はウダンカを敬い、また花婿方と自方の双方の二度生まれ（ドヴィジャ）をもてなし、六味を備えた食をもって三十万のバラモンに供養の饗応を施した。

Verse 45

ततः संभावयामास तांबूलाद्यैरनेकधा । अथामंत्र्य मुनिश्रेष्ठमुदंकः स्वाश्रमं ययौ

そののち彼は、タンブーラ（檳榔）などさまざまなもてなしによって彼らを敬い奉った。ついで最勝の牟尼に暇乞いし、ウダṃカは自らのアーシュラマへと帰って行った。

Verse 46

अन्ये च ब्राह्मणाः सर्वे स्वदेशान्प्रययुस्तदा । एवं विवाहे निर्वृत्ते कक्षीवद्राजकन्ययोः

また他のすべてのブラーフマナたちも、そのときそれぞれの国へ帰っていった。かくして、カクシーヴァトと王女との婚礼がしかるべく成就したのち、

Verse 47

प्रविश्यागस्त्यतीर्थं स तिरोधत्त गजोत्तमः । ततो दीर्घतमा विप्राः पुत्रेण स्नुषया सह

アガスティヤの聖なるティールタに入るや、その最上の象は姿を消した。ついでブラーフマナたち—ディールガタマスはその子と嫁を伴い—

Verse 48

अगस्त्यस्य महातीर्थे स्नानं कृत्वेष्टदायिनि । श्लाघमानश्च तत्तीर्थं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

願いを成就させるアガスティヤの大ティールタにて沐浴を終えると、彼はあらゆる世界に名高いその聖なる渡り場を讃嘆した。

Verse 49

प्रयातुं स्वा श्रमं पुण्यं वेदारण्यं मनो दधे । राजानं च तमागंतुमापृच्छन्मुनिसत्तमः

彼は心に定めて、自らの聖なるアーシュラマ、ヴェーダーラニヤへ旅立とうとした。さらに最勝の牟尼は、王にもそこへ来るよう願い求めた。

Verse 50

स्वनयोऽपि तदा राजा स्वदुहित्रे मुदान्वितः । ददौ शतसहस्राणि स्वर्णानि स्त्रीधनं तदा

その時、王もまた大いに歓喜し、わが娘に婦人の固有財（ストリーダナ）として、黄金十万を嫁資として授けた。

Verse 51

गवां सहस्रं प्रददौ दासीनां च सहस्रकम् । ग्रामं पंचशतं चापि ददौ दुहितृवत्सलः

娘を深く慈しむ王は、牛一千頭、侍女一千人、さらに五百の村々をも授けた。

Verse 52

दिव्यवस्त्रा युतं चापि शतं भूषणपेटिकाः । हारमालासहस्रं च ददौ दुहितृसौहृदात्

娘への情愛ゆえに、さらに天上の衣装百揃い、装身具の小箱、そして首飾りと花鬘を千も授けた。

Verse 53

एतत्सर्वं समादाय स पुत्रः सस्नुषो मुनिः । राज्ञा च समनुज्ञातः प्रययौ वेदकाननम्

これら一切の贈り物を受け取り、聖仙は子と嫁を伴い、王の許しを得て、ヴェーダカーナナと呼ばれる森へと旅立った。

Verse 54

वेदारण्यं समासाद्य तदा दीर्घतमा मुनिः । उवास ससुखं विप्राः पुत्रेण स्नुषया सह

ヴェーダの森に至ると、聖者ディールガタマスは、子と嫁とともに、ああ婆羅門たちよ、そこで安らかに住まわれた。

Verse 55

सेवन्वेदाटवीनाथं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । न्यवसत्तु चिरं कालं कक्षीवानपि भार्यया

ヴェーダの森の主—世の享楽と解脱（モークシャ）の果を授ける御方—に仕えつつ、カクシーヴァーンもまた妻とともに久しくそこに住まわれた。

Verse 56

स्वनयोपि स राजर्षिः स्नात्वा कुंभजनिर्मिते । तत्र तीर्थे महापुण्ये सहितः सर्वसैनिकैः

その王仙もまた、クンバジャ（アガスティヤ）が建立した大いなる功徳のティールタにて沐浴し、全軍を伴ってそこに留まった。

Verse 57

अतःपुरं समादाय मुदितः स्वपुरं ययौ । अगस्त्यतीर्थमाहात्म्यादेवं कक्षीवतो मुनेः । अनन्यसुलभो विप्रा विवाहः समजायत

それから彼は内宮の家族を伴い、喜びつつ自らの都へ帰った。かくしてアガスティヤ・ティールタの威徳により、ブラーフマナたちよ、他には得難きムニ・カクシーヴァーンの婚姻が成就した。

Verse 58

श्रीसूत उवाच । इतिहासस्त्वयं पुण्यो वेदसिद्धो मुनीश्वराः

シュリー・スータは言った。「この聖なる物語は清浄であり、ヴェーダの権威によって確証されている、賢者の中の主たちよ。」

Verse 59

धन्यो यशस्य आयुष्यः कीर्तिसौभाग्य वर्द्धनः । श्रोतव्यः पठितव्योऽयं सर्वथा मानवैर्द्विजाः

これは吉祥にして名声を授け、寿命を増し、誉れと幸運を増大させる。ゆえにブラーフマナたちよ、人々は常にこれを聴聞し、誦すべきである。

Verse 60

पठतां शृण्वतां चेममितिहासं पुरातनम् । नेहामुत्रापि वा क्लेशो दारिद्यं चापि नो भवेत्

この古き聖なる物語を誦し、また聴聞する者には、この世にも来世にも苦悩はなく、貧しさもまた起こらない。