Adhyaya 16

Verse 1

सूत उवाच । कुंडे हनुमतः स्नात्वा स्वयं रुद्रेण सेविते । अगस्तितीर्थं विप्रेंद्रास्ततो गच्छेत्समाहितः

スータは言った。ハヌマーンの池――ルドラ自らも礼拝するその池――で沐浴したのち、婆羅門の最勝者たちよ、心を整えてアガスティ・ティールタへ赴くべきである。

Verse 2

एतद्विनिर्मितं तीर्थं साक्षाद्वै कुम्भयोनिना । प्रवर्तमाने कलहे पुरा वै मेरुविंध्ययोः

この聖なるティールタは、まさしく壺生（クンバヨーニ）すなわちアガスティヤ自身によって造られた。昔、メール山とヴィンディヤ山の間に争いが起こった時のことである。

Verse 3

निरुद्धभुवनाभोगो ववृधे विंध्यपर्वतः । तदा प्राणिषु सर्वेषु निरुच्छ्वासेषु देवताः

ヴィンディヤ山はあまりに巨大に成長して諸世界の広がりを塞いだ。すると一切の生きものが息絶えんばかりとなり、神々は驚き恐れて救いの方策を求めた。

Verse 4

कैलासं पर्वतं गत्वा शंभवे तद्व्यजिज्ञपन् । तदा स पार्वतीपाणिग्रहणोत्सुककौतुकी

彼らはカイラーサ山へ赴き、そのことをシャンブ（シヴァ）に申し上げた。その時シヴァは、パールヴァティーの手を取り婚姻を結ぶための、喜びに満ちた準備に熱心であった。

Verse 5

प्रेषयित्वा वसिष्ठादीन्पार्वतीं याचितुं मुनीन् । कुंभज त्वं निगृह्णीष्व विंध्याद्रिमिति सोऽन्वशात्

ヴァシシュタらの聖仙を遣わしてパールヴァティーの縁組を求めさせたのち、彼は命じた。「壺生（クンバジャ）アガスティヤよ、ヴィンディヤ山を抑えよ。」

Verse 6

ततः स कुम्भजः प्राह भगवंतं पिनाकिनम् । उद्वाहवेषं ते देव न द्रक्ष्येहं कथं विभो

そのとき壺生（クンバジャ）アガスティヤは、聖なる主ピナ―キン（シヴァ）に申し上げた。「神よ、大いなる御方よ—私が去れば、いかにして御身の婚礼の輝きを拝することができましょうか。」

Verse 7

इति विज्ञापितः शंभुः पुनः कुंभजमब्रवीत् । कुंभजोद्वाहवेषं ते पार्वत्या सहितो ह्यहम्

このように申し上げられると、シャンブは再び壺生（クンバジャ）に告げた。「クンバジャよ、パールヴァティーと共に、わが婚礼の荘厳なる姿を必ず汝に示そう。」

Verse 8

वेदारण्ये महापुण्ये दर्शयिष्याम्यसंशयः । तद्गच्छ शीघ्रं विंध्याद्रिं निग्रहीतुं मुनीश्वर

「大いなる功徳に満ちたヴェーダーラニヤにおいて、疑いなくそれを汝に示そう。ゆえに急げ、聖仙の主よ、ヴィンディヤ山を抑えに行け。」

Verse 9

एवमुक्तस्ततोगस्त्यो विन्ध्याद्रिं स निगृह्य च । पादाक्रमणमात्रेण समीकुर्वन्महीतलम्

かく告げられるや、アガスティヤはヴィンディヤ山を抑え、ただその歩みの丈のみをもって、でこぼこの大地を平らにした。

Verse 10

चरित्वा दक्षि णान्देशान्गन्धमादनमन्वगात् । स विदित्वा महर्षिस्तु गन्धमादनवैभवम्

南方の国々を巡り終えると、その大聖はガンダマーダナへと赴き、マハルシはガンダマーダナの栄光と聖なる威光を知った。

Verse 11

तत्र तीर्थं महापुण्यं स्वनाम्ना निर्ममे मुनिः । लोपामुद्रासखस्तत्र वर्ततेऽद्यापि कुंभजः

そこでその牟尼は自らの名を冠した最上の功徳あるティールタを建立した。今なお、ローパームドラーの友である壺生のアガスティヤはそこに住まう。

Verse 12

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च न भूयो जन्मभाग्भवेत् । इह लोके त्रिकालेपि तत्तीर्थसदृशं द्विजाः

そこで沐浴し、その水を飲む者は、もはや再び生を受けない。この世において、二度生まれの者たちよ、三時のいずれにおいても、あのティールタに比肩するものはない。

Verse 13

तीर्थं न विद्यते पुण्यं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । सर्वाभीष्टप्रदं नृणां यत्तीर्थस्नानवैभवात्

世の享楽と解脱（モークシャ）の果をともに授ける功徳あるティールタは他にない。あのティールタでの沐浴の威光により、人々に一切の願いが与えられるからである。

Verse 14

सुदीर्घतमसः पुत्रः कक्षीवान्नाम नामतः । लेभे मनोरमां नाम स्वनयस्य सुतां प्रियाम्

スディールガタマスの子、名をカクシーヴァーンという者は、自らの導師にして長たる者の娘、名も麗しきマノーラマーを愛妻として得た。

Verse 15

कक्षीवतः कथा सेयं पुण्यापापविनाशिनी । तां कथां वः प्रवक्ष्यामि तच्छृणुध्वं मुनीश्वराः

このカクシーヴァーンの物語は霊妙にして、功徳と罪とをともに滅し、業の重荷を尽くす。われ汝らにそれを語らん—聞け、聖仙の中の主たちよ。

Verse 16

अस्ति दीर्घतमा नाम मुनिः परमधार्मिकः । तस्य पुत्रः समभवत्कक्षीवानिति विश्रुतः

ディールガタマスという名の、至上にダルマへ帰依する聖仙がいた。その子として生まれたのが、カクシーヴァーンと名高い者である。

Verse 17

उपनीतः स कक्षीवान्ब्रह्मचारी जितें द्रियः । वेदाभ्यासाय स गुरोः कुले वासमकल्पयत्

カクシーヴァーンはウパナヤナを受け、戒律を守るブラフマチャーリンとなって諸根を制した。ヴェーダ修学のため、師の家に住まいを定めた。

Verse 18

उदंकस्य गुरोर्गेहे वसन्दीर्घतमःसुतः । सोऽध्येष्ट चतुरो वेदान्सांगाञ्छास्त्राणि षट् तथा

ディールガタマスの子は師ウダンカの家に住み、四ヴェーダをその補助部門（アンガ）とともに学び、さらに六つのシャーストラをも修めた。

Verse 19

इतिहासपुराणानि तथोपनिषदोऽपिच । उषित्वा षष्टिवर्षाणि कक्षीवान्गुरुसन्निधौ

イティハーサとプラーナ、さらにウパニシャッドを学び終えて、カクシーヴァーンは師の御前に近侍し、六十年を過ごした。

Verse 20

प्रयास्यन्स्वगृहं विप्रा गुरवे दक्षि णामदात् । उवाच वै गुरुर्विद्वान्कक्षीवान्ब्रह्मवित्तमः

おおブラーフマナたちよ、彼が自らの家へ発とうとしたとき、師にダクシナー（謝礼）を捧げた。すると学識ある師、ブラフマンを知る者の最勝たるカクシーヴァーンが語った。

Verse 21

कक्षीवानुवाच । अहं गृहं प्रयास्यामि कुर्वनुज्ञां महामुने । अवलोक्य कृपादृष्ट्या मां रक्षोदंक सांप्रतम् । उदंकस्त्वेव मुदितः कक्षीवंतमथाब्रवीत्

カクシーヴァーンは言った。「いま我は家へ発たん。大いなるムニよ、許しを与えたまえ。慈悲の眼差しをもって我を顧み、いま守護したまえ、ウダンカよ。」すると喜びに満ちたウダンカがカクシーヴァーンに答えた。

Verse 22

उदंक उवाच । अनुजानामि कक्षीवन्गच्छ त्वं स्वगृहं प्रति

ウダンカは言った。「カクシーヴァーンよ、許しを与える。汝、自らの家へ行け。」

Verse 23

उद्वाहार्थमुपायं ते वत्स वक्ष्यामि तच्छृणु । रामसेतुं प्रयाहि त्वं गंधमादनपर्वतम्

「汝の婚姻のために、愛しき子よ、ひとつの方途を告げよう—よく聞け。ラーマセートゥへ赴き、さらにガンダマーダナ山へ行け。」

Verse 24

तत्रागस्त्यकृतं तीर्थं सर्वाभीष्टप्रदा यकम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुंसां सर्वपापनिबर्हणम्

そこにはアガスティヤが建立した聖なるティールタがあり、あらゆる願いを成就させる。人々に現世の福楽と解脱（モークシャ）を授け、すべての罪を滅する。

Verse 25

विद्यते स्नाहि तत्र त्वं सर्वमंगलसाधने । त्रिवर्षं वस तत्र त्वं नियमाचारसंयुतः

そのティールタはそこにある—そこで沐浴せよ。あらゆる吉祥を成就させるからである。戒と誓願を備え、規律ある行いとともに三年そこに住め。

Verse 26

वर्षेषु त्रिषु यातेषु चतुर्थे वत्सरे ततः । निर्गमिष्यति मातंगः कश्चित्तीर्थोत्तमात्ततः

三年が過ぎ去ると、第四の年に、その最上のティールタから一頭の象が現れ出るであろう。

Verse 27

चतुर्दंतो महाकायः शरदभ्रसमच्छविः । तं गजं गिरिसंकाशं स्नात्वा तत्र समारुह

それは四本の牙を備え、巨体にして、秋の雲のごとき光を放つ。そこで沐浴したのち、山のようなその象に乗れ。

Verse 28

आरुह्य तं गजं वत्स स्वनयस्य पुरीं व्रज । चतुर्दंतगजस्थं त्वां दृष्ट्वा शक्रमिवापरम्

その象に乗ったなら、愛し子よ、汝の愛する者の都へ赴け。四牙の象に座す汝を見て、人々は汝をまるで第二のインドラのように仰ぎ見るであろう。

Verse 29

राजर्षिः स्वनयो धीमान्हर्षव्याकुललोचनः । स्वकन्यायाः कृते दुःखं त्यजेदेव हृदिस्थितम्

その賢き王仙は、歓喜に目を揺らしつつ、わが娘のために生じて胸に宿っていた憂いを、ただちに捨て去った。

Verse 30

पुरा हि प्रतिजज्ञे सा तस्य पुत्री मनोरमा । चतुर्दंतं महाकायं गजं सर्वांगपांडुरम्

かつて彼の愛らしい娘は誓願を立てた。すなわち、四本の牙を備え、巨体にして、全身ことごとく白き象についてである。

Verse 31

आरुह्य यः समागच्छेत्स मे भर्ता भवेदिति । स्वकन्यायाः प्रतिज्ञां तां समाकर्ण्य स भूपतिः

「それに乗ってわたしのもとへ来る者こそ、わが夫となるでしょう。」わが娘のその誓いを聞いて、王は……

Verse 32

दुःखाकुलमना भूत्वा सततं पर्यचिंतयत् । स्वनये चिंतयत्येवं नारदः समुपागमत्

悲しみに心乱れて、彼は絶えず思案し続けた。かくしてわが子のことを案じているところへ、ナーラダがそこに来臨した。

Verse 33

तमागतं मुनिं दृष्ट्वा राजर्षिरतिधार्मिकः । प्रत्युद्गम्य मुदा युक्तः पाद्यार्घ्याद्यैरपूजयत्

来訪した牟尼を見て、きわめて法に篤い王仙は進み出て迎え、喜びに満ちて、足洗いの水やアルギャなどの供物をもって敬い奉った。

Verse 34

प्रणम्य नारदं राजा वचनं चेदमब्रवीत् । कन्येयं मम देवर्षे प्रतिज्ञामकरोत्पुरा

王はナーラダに礼拝して言った。「ああ、天なる聖仙よ。このわが娘はかつて誓願を立てました。」

Verse 35

चतु र्दंतं महाकायं गजं सर्वांगपांडुरम् । आरुह्य यः समागच्छेत्स मे भर्ता भवेदिति

（彼女の誓いはこうだ。）「四本の牙を持つ巨体の象、全身白きその象に乗って来る者こそ、わが夫となる。」

Verse 36

चतुर्दंतो महाकायो गजः सर्वांगपांडुरः । संभवेदिंद्रभवने भूतले नैव विद्यते

四本の牙を持つ巨体の象、全身白きその象は、インドラの宮にはあり得よう。だが地上にはまったく存在しない。

Verse 37

इयं च दुस्तरामेनां प्रतिज्ञां बालिशाऽकरोत् । इयं प्रतिज्ञातितरां सततं बाधते हि माम्

この愚かな娘は、成就することのきわめて難しい誓願を立ててしまった。このあまりに重い誓いが、絶えず私を苦しめる。

Verse 38

अनूढा हि पितुः कन्या सर्वदा शोकमावहेत् । इति तस्य वचः श्रुत्वा स्वनये नारदोऽब्रवीत्

「まことに、嫁がぬ娘は常に父に憂いをもたらす。」その言葉を聞いて、ナーラダは自らの理にかなって答えた。

Verse 39

मा विषीदस्व राजर्षे तस्या ईदृग्विधः पतिः । भविष्यत्यचिरादेव पृथिव्यां ब्राह्मणोत्तमः

憂うことなかれ、王なる聖仙よ。ほどなくこの大地において、その乙女はかくのごとき夫—比類なきバラモン—を得るであろう。

Verse 40

कक्षीवानिति विख्यातो जामाता ते भविष्यति । इत्युक्त्वा नारदमुनिर्ययावाकाशमार्गतः

汝の婿となるのは「カクシーヴァーン」と名高き者である。そう告げて、聖者ナーラダは天空の道を去った。

Verse 41

स्व नयस्तद्वचः श्रुत्वा नारदेन प्रभाषितम् । आकांक्षते दिवारात्रं तादृग्विधसमागमम्

ナーラダの語ったその言葉を聞いて、彼女は昼も夜も、そのような邂逅（定めの人との出会い）を切に願った。

Verse 42

अतः सौम्य महाभाग कक्षीवन्बालतापस । अगस्त्यतीर्थमद्य त्वं स्नातुं गच्छ त्वरान्वितः

ゆえに、温和にして幸いなるカクシーヴァーンよ、若き苦行者よ、今日ただちに、急ぎてアガスティヤ・ティールタへ沐浴に赴け。

Verse 43

सर्वमंगलसिद्धिस्ते भविष्यति न संशयः । उदंकेनैवमुक्तोऽथ कक्षीवान्द्विजपुंगवः

あらゆる吉祥の成就は汝のものとなる、疑いはない。こうしてウダンカに告げられ、カクシーヴァーン—二度生まれの中の雄牛—は（行いに移さんとした）。

Verse 44

अनु ज्ञातश्च गुरुणा प्रययौ गंधमादनम् । संप्राप्यागस्त्यतीर्थं च तत्र सस्नौ जितेंद्रियः

師の許しを得て、彼はガンダマーダナへ旅立った。アガスティヤ・ティールタに至ると、諸根を制したままそこで沐浴した。

Verse 45

क्षेत्रोपवासमकरोद्दिनमेकं मुनीश्वरः । अपरेद्युः पुनः स्नात्वा पारणामकरोद्द्विजः

聖なる境内で、賢者の主は一日断食を守った。翌日、再び沐浴して、両生（再生者）は法にかなうパーラナー（斎戒の解き）を行った。

Verse 46

रात्रौ तत्रैव सुष्वाप कक्षीवान्धर्मतत्परः । एवं नियमयुक्तस्य तस्य कक्षीवतो मुनेः

その夜、ダルマに専心するカクシーヴァーンは、まさにその地で眠った。かくして、戒律と規範を具えた聖仙カクシーヴァーンについて（物語は続く）。

Verse 47

एकेन दिवसे नोनं वर्षत्रयमथागमत् । अथ वर्षत्रयस्यांते तस्मिन्नेव दिने मुनिः

わずか一日のうちに、三年が過ぎ去った。そして三年の終わりに、まさにその同じ日に、聖仙は（次の出来事を迎えた）。

Verse 48

अन्वास्य पश्चिमां संध्यां सुखं सुष्वाप तत्तटे । याममात्रावशिष्टायां विभावर्यां महाध्वनिः

夕べのサンディヤーを正しく修してのち、彼はその川岸で安らかに眠った。夜が一ヤーマだけ残る頃、闇の中に大いなる轟きが起こった。

Verse 49

उदभूत्प्रलयांभोधिवीचिकोलाहलोपमः । तेन शब्देन महता कक्षीवान्प्रत्यबुध्यत

そのとき、宇宙の滅尽（プララヤ）の時に大海の波が轟き騒ぐがごとき、凄まじい音が起こった。その大いなる響きによって、カクシーヴァーンは目覚めて意識を取り戻した。

Verse 50

ततस्तु स्वनयो नाम राजा सानुचरो बली । मृगयाकौतुकी तत्र मधुरापतिराययौ

ついで、スヴァナヤという名の勇猛なる王が、従者を伴ってそこへ来た。狩猟の遊興を求め、マトゥラーの主はその地へ赴いた。

Verse 52

सामात्यो मृगयासक्तो रथवाजिगजैर्युतः । अगस्त्यतीर्थसविधमाससाद भटान्वितः

大臣たちを伴い狩猟に心を寄せ、戦車・馬・象を従え、兵士に護られて、彼はアガスティヤ・ティールタの近辺に到着した。

Verse 53

स राजा मृगयाश्रांतः श्रांतसैनिकसंवृतः । तत्तीर्थतीरप्रांतेषु निषसाद महीपतिः

王は狩猟に疲れ、疲弊した兵たちに囲まれていた。大地の主たるその王は、かの聖なるティールタの岸辺の外れに座した。

Verse 54

ततः प्रभाते विमले कक्षी वान्मुनिसत्तमः । अगस्त्यतीर्थे स्नात्वाऽसौ संध्यां पूर्वामुपास्य च

やがて澄みわたり汚れなき暁に、最勝の聖仙カクシーヴァーンはアガスティヤ・ティールタにて沐浴し、しかるのち如法に朝のサンディヤー礼拝を修した。

Verse 55

तस्य तीरे जपन्मत्रांस्तस्थौ नियमसंयुतः । अत्रांतरे तीर्थवराद्गज एको विनिर्ययौ

その岸辺にて、戒律を保ちつつ真言を誦して立っていた。するとその最勝のティールタより、一頭の象が現れ出た。

Verse 56

चतुर्दंतो महाकायः कैलास इव मूर्तिमान् । स समुत्थाय तत्तीर्थादगात्कक्षीवदंतिकम्

四つの牙を備え、巨体にして、まるでカイラーサ山が姿を現したかのよう。その象はそのティールタより起ち上がり、カクシーヴァーンのもとへ向かった。

Verse 57

तमागतमुदंकोक्त लक्षणैरुपलक्षितम् । तदा निरीक्ष्य कक्षीवानारोढुं स्नानमातनोत्

それが来たのを見て、ウダンカの説いた吉祥の徴によってそれと知れた。カクシーヴァーンはよく見定め、沐浴の作法を終えると、乗ろうと備えた。

Verse 58

नमस्कृत्य च तत्तीर्थं श्लाघमानो मुहुर्मुहुः । आरुरोह च कक्षीवांश्चतुर्दंतं महागजम्

そのティールタに礼拝し、幾度も讃嘆してから、カクシーヴァーンは四牙の大象に乗り上げた。

Verse 59

आरुह्य तं चतुर्दंतं रजताचलसंनिभम् । स्वनयस्य पुरीमेव कक्षीवान्गंतुमैच्छत

その銀の山にも似た四牙の象に乗ると、カクシーヴァーンはスヴァナヤの都へまっすぐ赴こうと願った。

Verse 60

तमारूढं चतुर्दंतं श्वेतदंतावलोत्तमम् । स वीक्ष्य निश्चिकायैनं कक्षीवानिति भूपतिः

四つの牙をもつ、白く輝く牙の最上の象に乗る彼を見て、王はたちまち見定め、「これはカクシーヴァーンである」と断じた。

Verse 61

प्रसन्नहृदयो राजा तस्यांतिकमुपागमत् । तदाभ्याशमुपागम्य कक्षीवंतं नृपोऽब्रवीत्

心晴れやかに王は彼のもとへ近づき、カクシーヴァーンのそばに至って、君主は言葉を発した。

Verse 62

स्वनय उवाच । त्वं ब्रह्मन्कस्य पुत्रोऽसि नाम किं तव मे वद । गजमेनं समारुह्य कुत्र वा गन्तुमिच्छसि । स्वनयेनैवमुक्तस्तु कक्षीवान्वाक्यमब्रवीत्

スヴァナヤ王は言った。「おお、尊きバラモンよ、汝は誰の子か。名を我に告げよ。この象に乗って、いずこへ行こうとするのか。」こう問われて、カクシーヴァーンは答えた。

Verse 63

कक्षीवानुवाच । पुत्रोऽहं दीर्घतमसः कक्षीवानिति विश्रुतः

カクシーヴァーンは言った。「我はディールガタマスの子、世にカクシーヴァーンの名で知られる者である。」

Verse 64

स्वनयस्य तु राजर्षेर्गच्छामि नगरं प्रति । अहमुद्वोढुमिच्छामि तस्य कन्या मनोरमाम्

「我は王仙スヴァナヤの都へ向かう。彼の愛らしき娘を妻として迎えたいのだ。」

Verse 65

चतुर्दंतगजारूढस्तत्प्रतिज्ञां च पूरयन् । स्वनयस्य सुतापाणिं ग्रहीष्यामि नराधिप

「四本の牙をもつ象に乗り、かの誓約を成就して、スヴァナヤの娘の手を婚姻として取ろう、人々の主よ。」

Verse 66

तद्भाषितं समाकर्ण्य श्रोत्रपीयूषवर्षणम् । हर्षसंफुल्लनयनः स्वनयो वाक्यम ब्रवीत्

その言葉を—耳に甘露が降るかのように—聞くと、スヴァナヤは歓喜に目を花開かせ、返答して語った。

Verse 67

कक्षीवन्भोः कृतार्थोस्मि स एव स्वनयो ह्यहम् । उद्वोढुमिच्छति भवान्यस्य कन्यां मनोरमाम्

「おおカクシーヴァーンよ、私はまことに満ち足りた。私はそのスヴァナヤ本人であり、あなたが娶りたいと望む麗しき娘の父なのだ。」

Verse 68

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ कक्षीवन्बालतापस । मम कन्यां गृहाण त्वं तपोधन मनोरमाम्

「ようこそ、牟尼の中の最勝者よ。カクシーヴァーンよ、若き苦行者よ。わが愛らしき娘を受け取り給え、タパスの宝よ。」

Verse 69

तया सह चरन्धर्मान्गार्हस्थ्यं प्रतिपालय । राज्ञोक्तः स तदोवाच कक्षीवान्धर्मतत्परः । राजानं स्वनयं प्रीतं मधुरापुरवासिनम्

「彼女と共にダルマの務めを行じ、家住者の道を守りなさい。」王にこう告げられると、法に篤いカクシーヴァーンは、マドゥラーの都に住まう喜悦のスヴァナヤ王に向かって言葉を述べた。

Verse 70

कक्षीवानुवाच । पिता दीर्घतमानाम वेदारण्ये मम प्रभो

カクシーヴァーンは言った。「我が主よ、ディールガタマスと名づけられた我が父は、ヴェーダーラニヤの聖なる森に住しておられます。」

Verse 71

आस्ते तपश्चरन्सौम्यो नियमाचारतत्परः । तस्यांतिकं प्रेषय त्वं विप्रमेकं धरापते

「彼はそこに留まり、性は柔和にしてタパスを修し、戒律と行法に専心しております。大地の主よ、ブラーフマナを一人、彼のもとへお遣わしください。」

Verse 72

तथोक्तः स तदा राजा स्वनयो हृष्टमा नसः । अनेकसेनया सार्धं प्राहिणोत्स्वपुरोधसम्

かく告げられると、王は—子によって心喜び—自らの王家の祭官を、多くの兵を伴わせて遣わした。

Verse 73

विप्रं सुदर्शनं नाम वेदारण्यस्थलं प्रति । सुदर्शनः समादिष्टः स्वनयेन नृपेण सः

スダルシャナという名のブラーフマナが、ヴェーダーラニヤの聖地へ向かうよう定められた。そのスダルシャナは、王が子の勧めにより任命したのである。

Verse 74

महत्या सेनया सार्धं प्रययौ वेदकाननम् । तत्रोटजे समासीन तं दीर्घतमसं मुनिम्

大軍を伴って、彼はヴェーダの森へと赴いた。そこでは庵に座して、聖仙ディールガタマスが在した。

Verse 75

तपश्चरतमासीनं ध्यायन्वेदाटवी पतिम् । पुरोहितो ददर्शाथ जपंतं मंत्रमुत्तमम्

王の祭司は彼を見た――苦行に座し、ヴェーダの森の主を観想しつつ、最上の真言を静かに誦していた。

Verse 76

प्रणाममकरोत्तस्मै मुनये स सुदर्शनः । उवाच दीर्घतमसं मुनिं प्रह्लादयन्निव

スダルシャナはその聖仙に礼拝し、ついで牟尼ディールガタマスに、敬虔な言葉で喜ばせるかのように語りかけた。

Verse 77

सुदर्शन उवाच । कच्चित्ते कुशलं ब्रह्मन्कच्चित्ते वर्धते तपः । आश्रमे कुशलं कच्चित्कच्चिद्धर्मे सुखं वद

スダルシャナは言った。「婆羅門の聖者よ、つつがなくお過ごしか。苦行（タパス）は増しておられるか。アーシュラマは安泰か。告げよ――ダルマに安らかに住しておられるか。」

Verse 78

पृष्टः सुदर्शनेनैवं मुनिर्दीर्घतमास्तदा । सुदर्शनमुवाचेदमर्घ्यादिविधिपूर्वकम्

このようにスダルシャナに問われると、聖仙ディールガタマスは、まずアルギャ（敬供）に始まる正しい作法を行い、それから答えた。

Verse 79

दीर्घतमा उवाच । सर्वत्र कुशलं ब्रह्मन्सुदर्शन महामते । मम वेदाटवीनाथकृपया नाशुभं क्वचित्

ディールガタマスは言った。「大いなる識見を備えた婆羅門スダルシャナよ、どこも安泰である。ヴェーダ林（ヴェーダーラニヤ）の主の御慈悲により、我にはいかなる不吉も決して及ばぬ。」

Verse 80

तवापि कुशलं ब्रह्मन्किं सुखागमनं तथा । किंवाऽगमनकार्यं ते सुदर्शन ममाश्रमे

「汝もまた安らかなるや、婆羅門よ。来訪は心地よく吉祥であったか。あるいはスダルシャナよ、我がアーシュラマへ来た目的は何であるか。」

Verse 81

स्वनयस्य पुरोधास्त्वं खलु वेदविदांवरः । तं विहाय महाराज मधुरापुरवासिनम्

「まことに汝はスヴァナヤ王の王家祭司（プーロヒタ）、ヴェーダを知る者の中の第一である。大王よ、なぜマトゥラーの都に住まう彼を離れたのか。」

Verse 82

महत्या सेनया सार्धं किमर्थं त्वमिहागतः । इत्युक्तो दीर्घतमसा तदानीं स सुदर्शनः

「いかなる理由で、汝は大軍を伴いここへ来たのか。」ディールガタマスにそう問われ、スダルシャナはその時（答えようとした）。

Verse 83

उवाच तं महात्मानं मुनिं ज्वलिततेजसम् । सर्वत्र मे सुखं ब्रह्मन्भवतः कृपया सदा

彼は霊威燃え立つ大徳の牟尼に告げた。「婆羅門よ、いずこにあっても我は安らかである。常にあなたの恩寵によって。」

Verse 84

भगवन्स्व नयो राजा साष्टांगं प्रणिपत्य तु । त्वां प्राह प्रश्रितं वाक्यं मन्मुखेन शृणुष्व तत्

「尊きバガヴァンよ、スヴァナヤ王は八支の礼拝（サーシュターンガ）にて伏してのち、へりくだった言葉をあなたに申し上げた。それを我が口よりお聞きください。」

Verse 85

स्वनय उवाच । कक्षीवांस्ते सुतो ब्रह्म न्गंधमादनपर्वते । स्नानं कुर्वन्नगस्त्यस्य तीर्थे संप्रति वर्तते

スヴァナヤは言った。「おおブラーフマナよ、汝の子カクシーヴァーンは今、ガンダマーダナ山にあり、アガスティヤの聖なるティールタにて沐浴の儀を修している。」

Verse 86

तस्य रूपं तपो धर्ममाचारान्वैदिकांस्तथा । वेदशास्त्रप्रवीणत्वमाभि जात्यं च तादृशम्

「その容姿、苦行（タパス）、正法（ダルマ）、そしてヴェーダに則った行い。さらにヴェーダとシャーストラへの通暁、ならびに高貴なる血統—そのすべてが並外れている。」

Verse 87

लोकोत्तरमिदं सर्वं विज्ञाय तव नंदने । मनोरमां सुतां तस्मै दातुमिच्छाम्यहं मुने

「汝の子に備わるこれらすべてが世の常を超えると知ったゆえ、聖仙よ、我が愛らしき娘を彼に嫁がせたいと願う。」

Verse 88

मृगयाकौतुकी चाहं गंधमादनपर्वतम् । आगतो मुनिशार्दूल वर्त्ते युष्मत्सुतांतिके

「狩猟への興趣ゆえに私はガンダマーダナ山へ来た、賢者の中の虎よ。いまは汝の子の傍らに留まっている。」

Verse 89

पित्रनुज्ञां विना नाहमुद्वहेयं सुतां तव । इति ब्रूते तव सुतः कक्षीवान्मुनिस त्तम

「父上の許可なくして、私はあなたの娘と結婚しません。」と、あなたの息子カクシーヴァーンは言います、おお、賢者の中の最良の者よ。

Verse 90

तद्भावां मत्सुतां तस्मै दातुं मेऽनुग्रहं कुरु । प्रैषयं च समीपं ते सेनया च सुदर्शनम्

「どうか御慈悲を垂れ、彼に心を捧げる我が娘を、その男に授けることをお許しください。さらに軍勢を伴うスダルシャナを、あなたの御前へ遣わします。」

Verse 91

सुदर्शन उवाच । इति मां भगवन्राजा प्राहिणोत्तव सन्निधिम् । तद्भवाननुमन्यस्व राज्ञस्तस्य चिकीर्षितम्

スダルシャナは言った。「このようにして、尊き王は私をあなたの御前へ遣わされました。ゆえに、王が成し遂げようとすることを、どうかお認めください。」

Verse 92

श्रीसूत उवाच । इत्युक्त्वा विररामाथ स्वनयस्य पुरोहितः । ततो दीर्घतमाः प्राह स्वनयस्य पुरोहितम्

聖スータは語った。「このように言い終えると、わが子の祭官は沈黙した。するとディールガタマーは、その子の祭官に向かって語りかけた。」

Verse 93

दीर्घतमा उवाच । सुदर्शन भवत्वेवं कथितं स्वनयेन यत् । ममाभीष्टतमं ह्येतत्पाणिग्रहणमंगलम्

ディールガタマーは言った。「スダルシャナよ、我が子の言葉どおり、そのようにせよ。手を取り結ぶ婚礼の吉祥なる儀は、まことに私が最も望むところである。」

Verse 94

आगमिष्याम्यहं विप्र गन्धमादनपर्वतम् । इत्युक्त्वा स मुनिर्विप्रा महादीर्घतमा मुनिः

「我は行こう、ブラーフマナよ、ガンダマーダナ山へ。」そう言い終えると、その聖者――大いなる牟尼ディールガタマー――は旅立った。

Verse 95

वेदाटवीपतिं नत्वा भक्तिप्रवणचेतसा । सुदर्शनेन सहितः सेतुमुद्दिश्य निर्ययौ

信愛（バクティ）に傾く心をもって、彼はヴェーダータヴィーの主に礼拝し、スダルシャナを伴って出立し、聖なるセートゥへと進路を定めた。

Verse 96

षट्भिर्दिनैर्मुनिः पुण्यं प्रययौ गन्धमादनम् । अगस्तितीर्थतीरं च गत्वा दीर्घतमा मुनिः

六日のうちに聖なる牟尼はガンダマーダナに至った。さらにディールガタマーは、アガスティのティールタの岸にも赴き、清らかな行路を続けた。

Verse 97

अथ पुत्रं ददर्शाग्रे कक्षीवंतं महामुनिः । कक्षीवान्पितरं दृष्ट्वा ववन्दे नाम कीर्तयन्

そのとき大牟尼は、前方に息子カクシーヴァーンを見た。父を見たカクシーヴァーンは、父の名を敬って唱えつつ、ひれ伏して礼拝した。

Verse 98

ततो दीर्घतमा योगी स्वांकमारोप्य तं सुतम् । मूर्ध्न्युपाघ्राय सस्नेहं सस्वजे पुलकाकुलः

それからヨーギーのディールガタマーは、息子を自らの膝に抱き上げ、愛をこめてその頭頂の香りを嗅ぎ、身の毛もよだつ歓喜に包まれて抱擁した。

Verse 99

कुशलं परिपप्रच्छ तदा दीर्घतमा ऋषिः । सर्ववेदास्त्वयाधीताः कक्षीवन्किमु वत्सक

そのとき聖仙ディールガタマーは安否をたずねて言った。「カクシーヴァーンよ、愛しき我が子よ――汝はすべてのヴェーダを学び尽くしたか。」

Verse 100

शास्त्राण्यपाठीः किं त्वं वा वत्स सर्वं वदस्व मे । इति पृष्टः स्वपित्रा स सर्वं वृत्तं तमव्रवीत्

父は彼に言った。「愛しい我が子よ、聖なるシャーストラを学ばなかったのか。すべてを私に語りなさい。」父にこう問われ、彼は出来事の一部始終を語った。

Verse 851

विनिघ्नन्स गजान्सिंहान्वराहान्महिषान्नुरून् । अन्यान्मृगविशेषांश्च स राजा न्यवधीच्छरैः

象や獅子、猪、多くの水牛、さらにさまざまな野獣を打ち倒し、その王は矢をもって彼らを射殺した。