Adhyaya 15

Verse 1

श्रीसूत उवाच । ब्रह्मकुण्डे महापुण्ये स्नानं कृत्वा समाहितः । नरो हनूमतः कुण्डमथ गच्छेद्विजोत्तमाः

シュリー・スータは言った。大いなる功徳を具えるブラフマ・クンダにて心を統一して沐浴したのち、人は次にハヌーマットの聖なるクンダへ赴くべきである、二度生まれの最勝者たちよ。

Verse 2

पुरा हतेषु रक्षःसु समाप्ते रणकर्मणि । रामादिषु निवृत्तेषु गंधमादनपर्वते

いにしえ、羅刹が討たれ戦の業が終わり、ラーマらが退いたとき、この出来事はガンダマーダナ山において起こった。

Verse 3

सर्व लोकोपकाराय हनूमान्मारुतात्मजः । सर्वतीर्थोत्तमं चक्रे स्वनाम्ना तीर्थमुत्तमम्

一切世界の利益のため、風神の子ハヌマーンは、自らの名を冠して、あらゆるティールタの中で最上の聖なる渡し場を建立した。

Verse 4

विदित्वा वैभवं यस्य स्वयं रुद्रेण सेव्यते । तस्य तीर्थस्य सदृशं न भूतं न भविष्यति

その威光を知り、ルドラ自らがそこに赴いて礼拝する。かの聖地に等しいティールタは、過去にもなく、未来にも生じない。

Verse 5

यत्र स्नाता नरा यांति शिवलोकं सनातनम् । यस्मिंस्तीर्थे महापुण्ये महापातकनाशने

そこに沐浴した人々は、永遠なるシヴァの界へと至る。かのティールタは大いなる功徳を具え、重大な罪さえ滅する。

Verse 6

सर्वलोकोपकाराय निर्मिते वायुसूनुना । सर्वाणि नरकाण्यासञ्च्छून्यान्येव चिराय वै

ヴァーユの子が一切世界の利益のためにこれを造ったゆえに、あらゆる地獄はまことに久しく空のままであった。

Verse 7

वैभवं तस्य तीर्थस्य शंकरो वेत्ति वा न वा । यत्र धर्मसखोनाम राजा केकयवंशजः

そのティールタの威光をシャンカラがすべて知るか否かはともかく、そこにはケーカヤの系譜に生まれたダルマサカという王がいた。

Verse 8

भक्त्या सह पुरा स्नात्वा शतं पुत्रानवाप्त वान् । ऋषय ऊचुः । सूत धर्मसखस्याद्य चरितं वक्तुमर्हसि । हनूमत्कुण्डतीर्थे यो लेभे स्नात्वा शतं सुतान्

昔、彼は信心をもってそこで沐浴し、百人の子を得た。仙人たちは言った。「スータよ、今こそダルマサカの物語を語るがよい。ハヌーマトクンダのティールタで沐浴して百子を得たその人のことを。」

Verse 9

श्रीसूत उवाच । शृणुध्वमृषयो यूयं चरितं तस्य भूपतेः

聖なるスータは言った。「聞け、仙人たちよ。その王の物語を。」

Verse 10

अद्य धर्मसखस्याहं प्रवक्ष्यामि समासतः । राजा धर्मसखोनाम विजितारिः सुधार्मिकः

今、ダルマサカの物語を要略して語ろう。ダルマサカと名づける王は、敵を征し、ダルマに堅く立つ者であった。

Verse 11

बभूव नीतिमान्पूर्वं प्रजापालनतत्परः । तस्य भार्याशतं विप्रा वभूव पतिदैवतम्

彼は初めより正しい政道をわきまえ、民を守ることに専心していた。婆羅門たちよ、彼には百人の妃があり、いずれも夫を己が神として敬った。

Verse 12

स पालयन्महीं राजा सशैलवनकाननाम् । तासु भार्यासु तनयं नाविंदद्वंशवर्द्धनम्

その王は山々・森・林苑をも含む大地を守護していたが、后たちのうちにあっても、家系を栄えさせる子を得なかった。

Verse 13

अकरोच्च महादानं पुत्रार्थं स महीपतिः

子を求めて、その地の主は大いなる布施を行った。

Verse 14

अश्वमेधादिभिर्यज्ञैरयजच्च सुरान्प्रति । तुलापुरुषमुख्यानि ददौ दानानि भूरिशः

彼はアシュヴァメーダなどの祭祀によって神々を礼拝し、また豊かに大いなる施しを与えた。とりわけトゥラープルシャ（秤量の施与）などを第一とした。

Verse 15

आमध्यरात्रमन्नानि सर्वेभ्योऽप्यनिवारितम् । प्रायच्छद्बहुसूपानि सस्योपेतानि भूमिपः

真夜中に至るまで、彼は誰をも拒まず万人に食を施した。王は多くの汁物や料理を、穀物や収穫の恵みとともに与えた。

Verse 16

पितॄनुद्दिश्य च श्राद्धमकरोद्विधिपूर्वकम् । संतानदायिनो मंत्राञ्जजाप नियतेद्रियः

彼は祖霊を念じて規定どおりにシュラーダ（Śrāddha）を修し、さらに諸根を制して、子孫を授けると伝えられる真言を誦した。

Verse 17

एवमादीन्बहून्धर्मान्पुत्रार्थं कृतवान्नृपः । पुत्रमुद्दिश्य सततं कुर्वन्धर्माननुत्तमान्

かくして王は、子を得んがために多くのダルマの行を修した。常に子孫を念じ、最上にして比類なき徳を絶えず実践した。

Verse 18

राजा दीर्घेण कालेन वृद्धतां प्रत्यपद्यत । कदाचित्तस्य वृद्धस्य यतमानस्य भूपतेः

長い歳月ののち、王は老境に至った。ある時、その老いた王がなおも（望む成就のために）励み続けていたところ……

Verse 19

पुत्रस्सुचंद्रनामाभूज्ज्येष्ठपत्न्यां मनोरमः । जातं पुत्रं जनन्यस्ताः सर्वा वैषम्यवर्जिताः

長妃より、スチャンドラと名づけられた愛らしい王子が生まれた。王子の誕生に際し、すべての母后（王の妃たち）は嫉みと偏りを離れていた。

Verse 20

समं संवर्द्धयामासुः क्षीरादिभिरनुत्तमाः । राज्ञश्च सर्वमातॄणां पौराणाम्मंत्रिणां तथा

そのすぐれた妃たちは皆、等しく彼を育て、乳など最上のもので養った。王もまた、すべての母后、都の人々、そして大臣たちも同様に見守り慈しんだ。

Verse 21

मनोनयनसंतोषजनकोऽयं सुतोऽभवत् । लालयानः सुतं राजा मुदं लेभे परात्पराम्

この子は心をも眼をも喜ばせる存在となった。王はその子を慈しみ抱いて、量り知れぬ大いなる歓喜を得た。

Verse 22

आंदोलिकाशयानस्य सूनोस्तस्य कदाचन । वृश्चिकोऽकुट्टयत्पादे पुच्छेनोद्यद्विषाग्निना

ある時、幼い子が揺れる揺り籠に横たわって休んでいると、蠍がその足を刺した――尾を高く掲げ、毒は火のごとく燃え立っていた。

Verse 23

कुट्टनाद्वृश्चिकस्यासावरुदत्तनयो भृशम् । ततस्तन्मातरः सर्वाः प्रारुदञ्च्छोककातराः

蠍の刺し傷により、ヴァルダッタの子は激しく泣き叫んだ。すると母たちと侍女たち、すべての女たちは悲嘆に沈み、声をあげて泣き出した。

Verse 24

परिवार्यात्मजं विप्राः सध्वनिः संकुलोऽभवत् । आर्तध्वनिं स शुश्राव राजा धर्मसखस्तदा

おおブラーフマナたちよ、子を取り囲むと、その場は入り乱れた叫びで満ちた。その時、王ダルマサカはその苦悶の声を聞き取った。

Verse 25

उपविष्टः सभामध्ये सहामात्यपुरोहितः । अथ प्रातिष्ठिपद्राजा सौविदल्लं स वेदितुम्

大臣と祭司を伴い、王は सभा（集会殿）の中央に座していた。そこでサウヴィダッラを遣わし、何事が起こったのかを確かめさせた。

Verse 26

अन्तःपुरबहिर्द्वारं सौविदल्लः समेत्य सः । षंढवृद्धान्समाहूय वाक्यमेतदभाषत

サウヴィダッラは内宮の外門に赴き、年老いた宦官の衛士たちを呼び集めて、次の言葉を告げた。

Verse 27

षंढाः किमर्थमधुना रुदत्यन्तःपुर स्त्रियः । तत्परिज्ञायतां तत्र गत्वा रोदनकारणम्

「おお侍従たちよ、なぜ今、奥宮の女たちは泣いているのか。そこへ赴き、この泣き声の原因を確かめよ。」

Verse 28

एतदर्थं हि मां राजा प्रेरयामास संसदि । इत्युक्तास्तु परिज्ञाय निदानं रोदनस्य ते

「まさにこのために、王は評議の座より私を遣わされたのだ。」そう告げられると、彼らは行って泣く理由を知った。

Verse 29

निर्गम्यांतःपुरात्तस्मै यथावृत्तं न्यवेदयत् । स षंढकवचः श्रुत्वा सौविदल्लः सभां गतः

奥宮から出て、彼らは起こったことをありのままに彼へ報告した。侍従の言葉を聞くと、サウヴィダッラは सभा（集会）の間へ向かった。

Verse 30

राज्ञे निवेदयामास पुत्रं वृश्चिकपीडितम् । ततो धर्मसखो राजा श्रुत्वा वृत्तांतमीदृशम्

彼は王に、王子が蠍に苦しめられたことを奏上した。するとダルマサカ王は、その次第を聞いて、

Verse 31

त्वरमाणः समुत्थाय सामात्यः सपुरोहितः । प्रविश्यांतःपुरं सार्द्धं मांत्रिकैर्विषहा रिभिः

王は急ぎ立ち上がり、大臣たちと祭官を伴った。さらに真言（マントラ）に通じ、毒を鎮める術に長けた者らと共に、奥宮へ入っていった。

Verse 32

चिकित्सयामास सुतमौषधाद्यैरनेकशः । जातस्वास्थ्यं ततः पुत्रं लालयित्वा स भूपतिः

王は薬などさまざまな療法で、わが子を幾度も治療した。やがて少年が健康を取り戻すと、王は慈しみをもって抱き、手厚く養い守った。

Verse 33

मानयित्वा च मंत्रज्ञान्रत्नकां चनमौक्तिकैः । निष्क्रम्यांतःपुराद्राजा भृशं चिंतासमाकुलः

真言に通じた者たちを宝玉・黄金・真珠で厚く敬い、王は奥宮を出た。胸は不安の思いに強くかき乱されていた。

Verse 34

ऋत्विक्पुरोहितामात्यैस्तां सभां सनुपाविशत् । तत्र धर्मसखो राजा समासीनो वरासने । उवाचेदं वचो युक्तमृत्विजः सपुरोहितान्

祭官（ṛtvij）と王室祭司（purohita）、そして大臣たちを伴い、彼はその सभा（集会の間）に入った。そこに法友王ダルマサカは優れた玉座に座し、祭官たちとプurohitaにふさわしい言葉を述べた。

Verse 35

धर्मसख उवाच । दुःखायैवैकपुत्रत्वं भवति ब्राह्मणो त्तमाः

ダルマサカは言った。「おお、最勝のブラーフマナたちよ、ただ一人の子を持つことは、まことに憂いの因となる。」

Verse 36

एकपुत्रत्वतो तृणां वरा चैव ह्यपुत्रता । नित्यं व्यपाययुक्तत्वाद्वरमेव ह्यपुत्रता । अहं भार्याशतं विप्रा उदवोढ विचिंत्य तु

「一人子であるよりは、むしろ子なきことのほうが勝る。まことに子なきほうがよいのだ。独りの後継ぎは常に失う危険にさらされるゆえである。おおブラーフマナたちよ、これを思い、私は百人の妻を迎えた。」

Verse 37

वयश्च समतिक्रांतं सपत्नीकस्य मे द्विजाः । प्राणा मम च भार्याणामस्मिन्पुत्रे व्यवस्थिताः

「二度生まれの方々よ、わたしの齢は進み、妃たちの齢もまた進んだ。わたしと王妃たちの命は、この子に懸かっている。」

Verse 38

तन्नाशे मम भार्याणां सर्वासां च मृतिर्ध्रुवा । ममापि प्राणनाशः स्यादेकपुत्रस्य मारणे

「もしこの子を失えば、妃たちすべての死は必定である。わが独り子が殺されるなら、わたしの命もまた尽きよう。」

Verse 39

अतो मे बहुपुत्रत्वं केनोपायेन वै भवेत् । तमुपायं मम ब्रूत ब्राह्मणा वेदवि त्तमाः

「ゆえに、いかなる方法によって、わたしはまことに多くの子を得られようか。その方法を告げてほしい、ヴェーダの智に最も勝れた婆羅門たちよ。」

Verse 40

एकैकः शतभार्यासु पुत्रो मे स्याद्यथा गुणी । तत्कर्म व्रत यूयं तु शास्त्रमालोक्य धर्मतः

「わが百人の妃それぞれに、徳ある子がわたしのために生まれるように。汝らはシャーストラを参照し、ダルマにかなってその儀礼と誓願を定めよ。」

Verse 41

महता लघुना वापि कर्मणा दुष्करेण वा । फलं यद्यपि तत्साध्यं करिष्येऽहं न संशयः

「大いなる儀礼によっても、小さき行いによっても、あるいは困難な修行によってであっても――それによりその果が成就するなら、私は必ず行う。疑いはない。」

Verse 42

युष्माभिरुदितं कर्म करिष्यामि न संशयः । कृतमेव हि तद्वित्त शपेऽहं सुकृतैर्मम

「汝らの説き示した儀礼、我は疑いなくこれを行おう。すでに成就したものと知れ。わが善業の功徳にかけて、ここに誓う。」

Verse 43

अस्ति चेदीदृशं कर्म येन पुत्रशतं भवेत् । तत्कर्म कुत्र कर्तव्यं मयेति वदताधुना

「もし百人の子を得させるそのような儀礼があるのなら、今告げよ。われはその儀礼をいずこで行うべきか。」

Verse 44

इति पृष्टास्तदा राज्ञा ऋत्विजः सपुरोहिताः । संभूय सर्वे राजानमिदमूचुः सुनिश्चितम्

王に問われるや、祭官たちは王の祭司長とともに集い、確かな決意をもって王にこう告げた。

Verse 45

ऋत्विज ऊचुः । अस्ति राजन्प्रवक्ष्यामो येन पुत्रशतं तव । भवेद्धर्मेण महता शतभार्यासु कैकय

祭官たちは言った。「王よ、汝が百人の子を得るための道を、偉大なるダルマによって説き明かそう。汝の百の妃それぞれに（ひとりずつ）、カイカヤよ。」

Verse 46

अस्ति कश्चिन्महापुण्यो गन्धमादनपर्वतः । दक्षिणांबुधिमध्ये यः सेतुरूपेण वर्तते

「功徳きわめて大いなる山がある。名をガンダマーダナという。南の大海のただ中に立ち、セートゥ（聖なる堤道）の姿をなしている。」

Verse 47

सिद्धचारणगंधर्वदेवर्षिगणसंकुलः । दर्शनात्स्पर्शनान्नृणां महापातकनाशनः

そこはシッダ、チャーラナ、ガンダルヴァ、そして神聖なるリシたちの群れで満ちている。人はただ見るだけ、あるいは触れるだけで、最も重い罪さえ滅する。

Verse 48

तत्रास्ति हनुमत्कुंडमिति लोकेषु विश्रुतम् । महादुःखप्रशमनं स्वर्गमोक्षफलप्रदम्

そこには、諸世界に「ハヌマット・クンダ」として名高い池がある。大いなる悲しみを鎮め、天界と解脱（モークシャ）の果報を授ける。

Verse 49

नरकक्लेशशमनं तथा दारिद्र्यमोचनम् । पुत्रप्रदमपुत्राणामस्त्रीणां स्त्रीपदं नृणाम्

それはナラカ（地獄）の苦悩を鎮め、また貧しさをも解き放つ。子なき者には子を授け、妻なき者には伴侶を得る身分を授ける。

Verse 50

तत्र त्वं प्रयतः स्नात्वा सर्वाभीष्टप्रदायिनीम् । पुत्रीयेष्टिं च तत्तीरे कुरुष्व सुसमाहितः

そこで汝は身を清めて赴き、あらゆる願いを授けるその聖水に沐浴せよ。さらにその岸辺で、心をよく統一してプトリーヤイシュティ（求子祭）を修せ。

Verse 51

तेन ते शतभार्यासु प्रत्येकं तनयो नृप । एकैकस्तु भवेच्छीघ्रं मा कुरु ष्वात्र संशयम्

それによって、王よ、汝の百人の妃それぞれに一人ずつの男子が生まれる。しかも各々は速やかに来たる—ここに疑いを抱くな。

Verse 52

तथोक्तो नृपतिर्विप्रैऋत्विक्भिः सपुरोहितैः । तत्क्षणेनैव ऋत्विक्भिर्भार्याभिश्च पुरोधसा

かくして婆羅門たち—祭式を司る祭官と家の師（プurohita）—に教えられた王は、その瞬間に出立し、祭官たちとその妻たち、そしてプurohitaを伴った。

Verse 53

वृतोमात्यैश्च भृत्यैश्च यज्ञसंभारसंयुतः । प्रययौ दक्षिणांभोधौ गन्धमादनपर्वतम्

大臣と従者に囲まれ、ヤジュニャの供物と諸具を携えて、彼は南の大海へ、ガンダマーダナ山を目指して旅立った。

Verse 54

हनुमत्कुंडमासाद्य तत्र सस्नौ ससैनिकः । मासमात्रं स तत्तीरे न्यवस त्स्नानमाचरन्

ハヌマトクンダに到り、彼は軍勢とともにそこで沐浴した。さらに一か月のあいだその岸に留まり、絶えず聖なる沐浴を修した。

Verse 55

ततो वसंते संप्राप्ते चैत्रमासि नृपोत्तमः । इष्टिमारब्धवांस्तत्र पुत्रीयां सपुरोहितः

やがて春が訪れ、チャイトラ月となると、すぐれた王はプurohitaとともに、子を授かるための祭儀プトリーヤー・イシュティをその地で開始した。

Verse 56

सम्यक्कर्माणि चक्रुस्ते ऋत्विजः सपुरोधसः । सपत्नीकस्य राजर्षेस्तथाधर्मसखस्य तु

祭官たちはプurohitaとともに、后妃を伴うその王仙（ラージャリシ）と、またダルマサカのためにも、すべての儀礼を正しく執り行った。

Verse 57

इष्टौ तस्य समाप्तायां हनूमत्कुंडतीरतः । पुरोहितो हुतोच्छिष्टं प्राश यद्राजयोषितः

ハヌーマトクンダの岸でその祭祀が成就すると、プurohita（祭官）は王妃たちに、供物の聖なる残り—祭余（プラサーダ）—を口にさせた。

Verse 58

ततो धर्मसखो राजा हनूमत्कुंडवारिषु । सम्यक्चकारावभृथस्नानं भार्याशतान्वितः

その後、ダルマサカ王は百人の妃を伴い、ハヌーマトクンダの水にて、法にかなったアヴァブリタ（avabhṛtha）の沐浴を行った。

Verse 59

ऋत्विक्भ्यो दक्षिणाः प्रादादसंख्यातास्तु भूरिशः । ग्रामांश्च प्रददौ राजा बाह्मणेभ्यो द्विजोत्तमाः

彼は祭官たるリトヴィクたちに、数えきれぬほど豊かなダクシナー（謝礼）を授け、さらに王は、二度生まれの中の最勝たるブラーフマナたちに村々を施した。

Verse 60

सामात्यः सपरीवारः सपत्नीकः स धार्म्मिकः । राजा ततो निववृते पुरीं स्वां प्रति नंदितः

それから、その法にかなう王は、大臣たちと従者、そして王妃たちを伴い、喜びつつ自らの都へと帰還した。

Verse 61

ततः कतिपये काले गते दशममामि वै । शतं भार्याः शतं पुत्रान्सुषुवुर्गुणवत्तरान्

やがて時が過ぎ—まことに十か月目に—彼の百人の妃は、すぐれた徳を備えた百人の王子を産んだ。

Verse 62

अथ प्रीतमना राजा वीरो धर्मसखो महान् । स्नातः शुद्धश्च संकल्प्य जातकर्माकरोत्तदा

そのとき、勇壮にして偉大なる王ダルマサカは、喜びに満ちて沐浴し清浄となり、厳かな誓願を立てて、ただちにジャータカルマ（誕生の儀礼）を執り行った。

Verse 63

गोभूतिलहिरण्यादि ब्राह्मणेभ्यो ददौ बहु । द्वौ पुत्रौ ज्येष्ठभार्यायाः पूर्वजोऽवरजस्तदा

彼はブラーフマナたちに、牛・土地・黄金などの多くの施しを与えた。そのころ、最年長の妃は二人の王子を産み、兄と弟となった。

Verse 64

सर्वे ववृधिरे पुत्रा एकाधिकशतं द्विजाः । प्रौढेषु तेषु राजासौ तेभ्यो राज्यं विभज्य तु

おおブラーフマナよ、彼の息子たちは皆成長し、その数は百を超えた。彼らが成人すると、その王は国土を分け与え、王国を彼らに配分した。

Verse 65

दत्त्वा च प्रययौ सेतुं सभार्यो गन्धमादनम् । हनुमत्कुंडमासाद्य तपोऽतप्यत तत्तटे

施しを終えると、王は妃を伴い、セートゥとガンダマーダナへと旅立った。ハヌマトクンダに至り、その岸辺で苦行（タパス）に励んだ。

Verse 66

महान्कालो व्यतीयाय राज्ञ स्तस्य तपस्यतः । राज्ञो धर्मसखस्यास्य ध्यायमानस्य शूलिनम्

王ダルマサカが苦行を修するあいだ、長い歳月が過ぎた。彼は三叉戟を持つ主、シュ―リン（シヴァ）をひたすら観想していた。

Verse 67

ततो बहुतिथे काले गते धर्मसखो नृपः । कालधर्मं ययौ तत्र धार्म्मिकश्शांतमानसः

やがて長き歳月が過ぎ、正しく心静かな王ダルマサカは、そこで時の法に従い、身を捨てて逝った。

Verse 68

पत्न्योपि तस्य राजर्षेरनुजग्मुः पतिं तदा । ज्येष्ठपुत्रः सुचन्द्रोपि संस्कृत्य पितरं ततः

そのとき、その王仙の妃たちもまた夫に従って逝った。ついで長子スチャンドラも、父の葬送の儀をしかるべく整えて執り行い…

Verse 69

अकरोच्छ्राद्ध पर्यंतं कर्माणि श्रद्धया सह । राजा सभार्यो वैकुंठं मरणादत्र जग्मिवान्

彼は信心をもって、シュラーダ（śrāddha）に至るまでのすべての儀礼を成し遂げた。この地で命終えたのち、王は妃とともにヴァイクンタ（Vaikuṇṭha）へ赴いた。

Verse 70

सुचन्द्रमुख्यास्ते सर्वे राजपुत्रा महौजसः । स्वस्वराज्यं बुभुजिरे भ्रातरस्त्यक्तमत्सराः

スチャンドラを筆頭に、力ある王子たちはそれぞれの国を治め享受した。兄弟は嫉みを捨て去っていた。

Verse 71

एवं वः कथितं विप्रा हनूमत्कुंडवैभवम् । राज्ञो धर्मसखस्यापि चरित्रं परमाद्भुतम्

かくして、婆羅門たちよ、ハヌーマトクンダ（Hanūmatkuṇḍa）の栄光が汝らに語られ、また王ダルマサカのこの上なく不思議なる生涯も語り示された。

Verse 72

तत्सर्वं कामसि द्ध्यर्थं स्नायात्कुंडे हनृमतः

あらゆる願いの成就のために、人はハヌマーンの聖なる池で沐浴すべきである。

Verse 73

अध्यायमेनं पठते मनुष्यः शृणोति वा यः सुसमाहितो द्विजाः । सोऽनंतमाप्नोति सुखं परत्र क्रीडेत सार्द्धं दिवि देववृन्दैः

おお二度生まれの者たちよ。心をよく収めてこの章を誦する者、あるいはただ聴聞する者であっても、来世において無量の安楽を得、天にて神々の群れとともに遊び楽しむ。