Adhyaya 12

Verse 1

श्रीसूत उवाच । सीताकुण्डे महापुण्ये नरः स्नात्वा द्विजोत्तमाः । ततस्तु मंगलं तीर्थमभिगच्छेत्समाहितः

聖スータは言った。「おお、最勝の二度生まれの者たちよ。大いなる功徳をもつシーター・クンダに沐浴したのち、巡礼者は心を一つに収めて、マṅガラ・ティールタと名づけられた聖地へ赴くべきである。」

Verse 2

सन्निधत्ते सदा यत्र कमला विष्णुवल्लभा । अलक्ष्मीपरिहाराय यस्मिन्सरसि वै सुराः

そこは、ヴィシュヌに愛されるカマラーが常に近くに住まうところ。諸天は不吉なるアラクシュミーを退けるため、その池へと赴く。

Verse 3

शतक्रतुमुखाः सर्वे समागच्छंति नित्यशः । तदेतत्तीर्थमुद्दिश्य ऋषयो लोकपावनम्

シャタクラトゥ（インドラ）を先頭に、すべての神々は常にそこへ集う。世を清めるこのティールタを目指して、聖仙（リシ）たちもまた巡礼して来たる。

Verse 4

इतिहासं प्रवक्ष्यामि पुण्यं पापविनाशनम् । पुरा मनोजवो नाम राजा सोमकुलोद्भवः

われは語ろう、功徳に満ち、罪を滅する聖なる由来を。いにしえ、月の王統に生まれしマノージャヴァという王がいた。

Verse 5

पालयामास धर्मेण धरां सागरमेखलाम् । अयष्ट स सुरान्यज्ञै र्ब्राह्मणानन्नसंचयैः

彼は海に帯せられた大地をダルマに則って治めた。ヤジュニャによって諸神を礼拝し、ブラーフマナには豊かな食糧を施して支えた。

Verse 6

तर्पयामास कव्येन प्रत्यब्दं पितृदेवताः । त्रयीमध्यैष्ट सततमपाठीच्छास्त्रमर्थवत्

彼は毎年、供養の供物（カヴヤ）によって祖霊の神々を満たした。三ヴェーダに基づく儀礼を常に修し、またシャーストラをその義を悟って学んだ。

Verse 7

व्यजेष्ट शत्रून्वीर्येण प्राणं सीदीशकेशवौ । अरंस्त नीतिशास्त्रेषु तथापाठीन्महामनून्

彼は武勇によって敵を打ち破り、神なる主—イーシャとケーシャヴァ—を自らの命の息として敬い奉った。政道の論書に通じ、また偉大なる聖なる法典をも学んだ。

Verse 8

एवं स धर्मतो राजा पालयामास मेदिनीम् । रक्षतस्तस्य राज्ञोऽभूद्राज्यं निहत कंटकम्

かくしてその王はダルマに則り大地を治めた。彼が国を守護するあいだ、王国は「棘なき」ものとなり、災いと圧政は滅び去った。

Verse 9

अहंकारोऽभवत्तस्य पुत्रसंपद्विनाशनः । अहंकारो भवेद्यत्र तत्र लोभो मदस्तथा

彼のうちに我慢が起こり、子らと繁栄を滅ぼした。我執が根を下ろすところ、そこには貪りと、驕りの酔いもまた生ずる。

Verse 10

कामः क्रोधश्च हिंसा च तथाऽसूया विमोहिनी । भवंत्येतानि विप्रेंद्राः संपदां नाशहेतवः

欲望と怒りと害心、そして迷わす嫉み—おお、婆羅門の中の最勝者よ—これらは繁栄を滅ぼす因となる。

Verse 11

एतानि यत्र विद्यंते पुरुषे स विनश्यति । क्षणेन पुत्रपौत्रैश्च सार्द्धं चाखिलसंपदा

これらの過失が人に存するなら、その者は刹那にして滅び、子や孫とともに、あらゆる繁栄もまた失われる。

Verse 12

बभूव तस्यासूया च जनविद्वेषिणी सदा । असूयाकुलचित्तस्य वृथाहंकारिणस्तथा

彼のうちに嫉みが起こり、常に人々を憎む心となった。妬みによって心は乱れ、むなしい我慢と自我が増した。

Verse 13

लुब्धस्य कामदुष्टस्य मतिरेवं बभूव ह । विप्रग्रामे करादानं करिष्यामीति निश्चितः

欲に汚れた貪欲なその者に、かくの決意が生じた。「ブラーフマナの集落に税を課そう」—そう固く定めた。

Verse 14

अकरोच्च तथा राजा निश्चित्य मनसा तदा । धनं धान्यं च विप्राणां जहार किल लोभतः

王は心に定めたとおり、それを実行した。貪りのゆえに、ブラーフマナの財と穀物をまことに奪い取った。

Verse 15

शिवविष्ण्वादिदेवानां वित्तान्यादत्त रागतः । शिवविष्ण्वादिदेवानां विप्राणां च महात्मनाम्

欲情に駆られて、シヴァやヴィシュヌら諸神の礼拝に捧げられた財を奪い、さらに彼らに帰依する大徳のブラーフマナの財までも取り上げた。

Verse 16

क्षेत्राण्यपजहारायमहंकार विमूढधीः । एवमन्याययुक्तस्य देवद्विजविरोधिनः

我慢に惑わされたその知は、ついには土地までも奪った。かくして不義に結びつき、神々と二度生まれの者に敵対して、滅びの道を進んだ。

Verse 17

दुष्कर्मपरिपाकेन क्रूरेण द्विजपुंगवाः । पुरं रुरोध बलवान्परदेशाधिपो रिपुः

おお婆羅門の最勝者よ、残酷なる悪業の苦き果報が熟したとき、異国の王たる強大な敵が都を包囲した。

Verse 19

गोलभोनाम विप्रेंद्राश्चतुरंगबलैर्युतः । षण्मासं युद्धमभवद्गोलभेन दुरात्मनः

おお婆羅門の最勝者よ、ゴーラバと名づく者がいて、四部の軍勢を備えていた。かの邪悪なる心のゴーラバのゆえに、六か月にわたり戦が荒れ狂った。

Verse 20

वनं सपुत्रदारः सन्प्रपेदे स मनोजवः । गोलभः पालयन्नास्ते मनोजवपुरे चिरम्

マノージャヴァは妻子を伴い森へと去った。ゴーラバは久しくマノージャヴァの都にとどまり、統治し続けた。

Verse 21

चतुरंगबलोपेतस्तमुद्वास्य रणे बली । मनोजवोपि विप्रेंद्राः शोचन्स्त्रीपुत्रसंयुतः

四部の軍勢を備えたその勇者は、戦いにおいて彼を追い払った。マノージャヴァもまた、婆羅門の最勝者よ、妻子を伴い、嘆きつつ去っていった。

Verse 22

क्षुत्क्षामः प्रस्खलञ्छश्वत्प्रविवेश महावनम् । झिल्लिकागणसंघुष्टं व्याघ्रश्वापद भीषणम्

飢えにやつれ、たびたびつまずきながら、彼は大いなる森へと入った。そこは鈴虫の群れの響きに満ち、虎やほかの猛獣がいて恐ろしかった。

Verse 23

व्याप्तद्विरदचीत्कारं वराहमहिषाकुलम् । तस्मिन्वने महाघोरे क्षुधया परिपीडितः

象の叫びが満ち、猪や水牛が群れ集う、まことに恐ろしきその森にて、彼は飢えにより苦しめられていた。

Verse 24

अयाचतान्नं पितरं मनोजवसुतः शिशुः । अंब मेन्नं प्रयच्छ त्वं क्षुधा मां बाधते भृशम्

マノージャヴァの子である幼子は父に食を乞い、さらに母にも訴えた。「母上、どうか食べ物をお与えください。飢えが私をひどく責め立てます。」

Verse 25

एवं स्वजननीं चापि प्रार्थयामास बालकः । तन्मातापितरौ तत्र श्रुत्वा पुत्रस्य भाषितम्

かくして少年は自らの母にも切に願い求めた。その場で子の言葉を聞いた父母は、深く心を揺さぶられた。

Verse 26

शोकाभिभूतौ सहसा मोहं समुपजग्मतुः । भार्यामथाब्रवीद्राजा सुमित्रानाम नामतः

悲嘆に打ちひしがれ、二人はたちまち迷妄に陥った。そこで王は、スミトラーと名づけられた妃に語りかけた。

Verse 27

मुह्यमानश्च स मुहुः शुष्ककंठौष्ठतालुकः । सुमित्रे किं करिष्यामि कुत्र यास्यामि का गतिः

彼は幾度も迷いに沈み、喉も唇も上顎も乾ききっていた。言った。「スミトラーよ、私は何をなすべきか。どこへ行けばよい。私の帰依処はどこにあるのか。」

Verse 28

मरिष्यत्यचिरादेष सुतो मे क्षुधयार्दितः । किमर्थं ससृजे वेधा दुर्भाग्यं मां वृथा प्रिये

「ほどなくして、この我が子は—飢えに責められて—死んでしまう。愛しき人よ、創造主ヴェーダー（Vedhā）は何のために私を造り、むなしく苦しめ給うたのか。」

Verse 29

को वा मोचयिता दुःखमेतद्दुष्कर्मजं मम । न पूजितो मया शंभुर्हरिर्वा पूर्वजन्मसु

「いったい誰が、この悪業より生じた悲しみから私を解き放ってくれようか。前の生において、私はシャンブフ（シヴァ）にも、ハリ（ヴィシュヌ）にも礼拝しなかった。」

Verse 30

तथान्या देवताः सूर्यविभावसुमुखाः प्रिये । तेन पापेन चाद्याहमस्मिञ्जन्मनि शोभने

「同じく、愛しき人よ、私は他の神々をも敬わなかった—スーリヤやヴィバーヴァス（アグニ）をはじめとして。あの罪ゆえに、麗しき人よ、今この生において私はこの有様に至ったのだ。」

Verse 31

अहंकाराभिभूतोऽस्मि विप्रक्षेत्राण्यपाहरम् । शिवविष्ण्वादिदेवानां वित्तं चापहृतं मया

「慢心に呑まれ、私はバラモンの田地を奪い取った。さらに、シヴァやヴィシュヌなど諸神に捧げられた財宝までも、私は盗み去った。」

Verse 32

एवं दुष्कर्मबाहुल्याद्गोलभेन पराजितः । वनं यातोस्मि विजनं त्वया सह सुतेन च

「かくして、悪業の多さゆえに私はゴーラバ（Golabha）に打ち負かされ、あなたと我らの子を伴って、この人なき森へと来たのだ。」

Verse 33

निरन्नो निर्धनो दुःखी क्षुधितो ऽहं पिपासितः । कथमन्नं प्रदास्यामि क्षुधिताय सुताय मे

私は食もなく、財もなく、苦しみに満ちて—飢え渇いている。どうして飢えた我が子に食を与えられようか。

Verse 34

न मयान्नानि दत्तानि ब्राह्मणेभ्यः शुचिस्मिते । न मया पूजितः शंभुर्विष्णुर्वा देवतांतरम्

清らかに微笑む人よ、私はバラモンたちに食を施さず、またシャンブ（シヴァ）もヴィシュヌも、他のいかなる神々も礼拝しなかった。

Verse 35

तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम् । न मयाग्नौ हुतं पूर्वं न तीर्थमपि सेवितम्

その罪ゆえに、今日この苦しみが私に及んだ。かつて私は聖なる火に供物を捧げず、ティールタ（聖なる渡し場）にも仕え訪れなかった。

Verse 36

मातृश्राद्धं पितृश्राद्धं मृताह दिवसे तयोः । नैकोद्दिष्टविधानेन पार्वणेनापि वै प्रिये

愛しき人よ、母のシュラッダも父のシュラッダも、命日の儀礼として私は行わなかった。エーコッディシュタの作法でも、パールヴァナの作法でも、いずれも。

Verse 37

कृतं न हि मया भद्रे भूरिभोजनमेव वा । तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम्

まことに、やさしき人よ、私は豊かな施食の饗宴すら一度も設けなかった。その罪ゆえに、今日この苦しみが私に及んだ。

Verse 38

चैत्रमासे प्रिये चित्रानक्षत्रे पानकं मया । पनसानां फलं स्वादु कदलीफलमेव वा

愛しき人よ、チャイトラ月、チトラー星宿の日に、私は清涼なるパーナカを供えず、甘いジャックフルーツの実も、ましてやバナナさえ施さなかった。

Verse 39

तथा छत्रं सदंडं च रम्यं पादुकयोर्द्वयम् । तांबूलानि च पुष्पाणि चंदनं चानुलेपनम्

また、柄の付いた麗しい傘も、心地よい一対の履物も、タンブーラの供物も、花々も、塗香としての白檀の練り香も施さなかった。

Verse 40

न दत्तं वेदविद्भ्यस्तु चित्रगुप्तस्य तुष्टये । तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम्

私はチトラグプタを満足させるために、ヴェーダに通じた人々へ布施をしなかった。その罪ゆえに、今日この苦しみが我に降りかかった。

Verse 41

नाश्वत्थश्चूतवृक्षो वा न्यग्रोधस्तिंतिणी तथा । पिचुमंदः कपित्थो वा तथैवामलकीतरुः

私はアシュヴァッタ樹も、マンゴー樹も、ニャグローダ（バニヤン）も、タマリンドも植えず、さらにニームも、ウッドアップルも、アーマラキーの樹さえ植えなかった。

Verse 42

नारिकेलतरुर्वापि स्थापितोऽध्वगशांतये । तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम्

旅人を憩わせるための椰子の樹すら、私は植えなかった。その罪ゆえに、今日この苦しみが我に降りかかった。

Verse 43

सम्मार्जनं च न कृतं शिवविष्ण्वालये मया । न खानितं तटाकं च न कूपोपि ह्रदोऽपिवा

私はシヴァとヴィシュヌの寺院で掃き清めを行わず、池も掘らせず、井戸も、まして貯水のための水場すら設けなかった。

Verse 44

न रोपितं पुष्पवनं तथैव तुलसीवनम् । शिवविष्ण्वालयौ वापि निर्मितो न मया प्रिये

愛しき人よ、私は花の園もトゥラシーの林も植えず、またシヴァとヴィシュヌのための寺院も建立しなかった。

Verse 45

तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम् । न मया पैतृके मासि पितॄनुद्दिश्य शोभने । महालयं कृतं श्राद्धमष्टकाश्राद्धमेव वा

その罪ゆえに、今日この苦しみが私に降りかかった。麗しき人よ、祖霊の月に父祖（ピトリ）を念じてシュラッダを行わず、マハーラヤの儀も、アシュタカー・シュラッダさえも修しなかった。

Verse 46

नित्यश्राद्धं तथा काम्यं श्राद्धं नैमित्तिकं प्रिये । न कृताः क्रतवश्चापि विधिवद्भूरिदक्षिणाः

愛しき人よ、私は日々のシュラッダも、願いに基づくシュラッダも、折々のシュラッダも行わず、また定法にかなう祭祀を、豊かなダクシナー（布施）を伴って修することもしなかった。

Verse 47

मासोपवासो न कृतः एकादश्यामुपोषणम् । धनुर्मासेप्युषःकाले शंभुविष्ण्वादिदेवताः

私は月ごとの斎戒も、エーカーダシーの断食も守らなかった。さらにダヌス月の暁にも、シャンブフ、ヴィシュヌ、そして諸神を礼拝しなかった。

Verse 48

संपूज्य विधिवद्भद्रे नैवेद्यं न कृतं मया । तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समा गतम्

吉祥なる方よ、法にかなって礼拝は行ったのに、ナイヴェーディヤ（食の供物）を捧げませんでした。その罪ゆえに、今日この悲しみが我に及びました。

Verse 49

हरिशंकरयोर्नाम्नां कीर्तनं न मया कृतम् । उद्धूलनं त्रिपुण्ड्रं च जाबालोक्तैश्च सप्तभिः

私はハリとシャンカラの御名を唱えず、またジャーバーラの伝統に説かれる七つの句に従って、聖灰を塗り、トリプンダラ（三本の灰の線）を施すこともしませんでした。

Verse 50

न धृतं भस्मना भद्रे रुद्राक्षं न धृतं मया । जपश्च रुद्रसूक्तानां पंचाक्षरजपस्तथा

吉祥なる方よ、私は聖灰を身に帯びず、ルドラークシャの珠も身につけませんでした。さらにルドラ・スークタのジャパも、五音節の真言の誦持も行いませんでした。

Verse 51

तथा पुरुषसूक्तस्य जपोऽप्यष्टाक्षरस्य च । नैवकारि मया भद्रे नैवान्यो धर्मसंचयः

また、プルシャ・スークタのジャパも、八音節の真言の誦持も行いませんでした。吉祥なる方よ、これらを何一つせず、ほかのダルマの積み重ねもありません。

Verse 52

तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम् । एवं स विलपन्राजा भार्यामाभाष्य खिन्नधीः

その罪ゆえに、今日この悲しみが我に及びました。」このように嘆きつつ、王は心を痛め、妃に語りかけた。

Verse 53

मूर्च्छामुपाययौ विप्राः पपात च धरातले । सुमित्रा पतितं दृष्ट्वा भार्या सा पतिमंगना

おお婆羅門たちよ、彼は気を失い、大地に倒れ伏した。夫の倒れた姿を見た貞節の妻スミトラーは、胸を打つ悲しみに沈んだ。

Verse 54

आलिंग्य विललापाथ सपुत्रा भृशदुःखिता । मम नाथ महाराज सोमान्वयधुरंधर

彼を抱きしめて、子とともに激しく嘆き泣いた。「わが君、偉大なる王よ、ソーマの血統を支える柱よ！」

Verse 55

मां विहाय क्व यातोऽसि सपुत्रां विजने वने । अनाथां त्वामनुगतां सिंहत्रस्तां मृगीमिव

「私と—わが子をも—置き去りにして、この人けなき森でどこへ行かれたのです。私は頼るものなく従いました、獅子に怯える雌鹿のように。」

Verse 56

मृतोऽसि यदि राजेंद्र तर्हि त्वामहमप्यरम् । अनुव्रजामि विधवा न स्थास्ये क्षणमप्युत

「もしあなたが亡くなられたのなら、王の中の王よ、私もただちに後を追います。寡婦として一瞬たりとも留まりはしません。」

Verse 57

पितरं पश्य पतितं चन्द्रकांत सुत क्षितौ । इत्युक्तश्चंद्रकांतोऽपि सुतो राज्ञः क्षुधार्दितः

「見なさい、チャンドラカーンタよ、父君が大地に倒れている！」そう告げられると、王子チャンドラカーンタもまた、飢えに苦しみつつ心を乱された。

Verse 58

पितरं परिरभ्याथ निःशब्दं प्ररुरोद सः । एतस्मिन्नंतरे विप्रा जटावल्कलसंवृतः

父を抱きしめ、彼は声もなく涙した。その折、婆羅門たちよ、まさにその瞬間、結髪を垂らし樹皮衣をまとった聖仙が現れた。

Verse 59

भस्मोद्धूलितसर्वांगस्त्रिपुण्ड्रांकितमस्तकः । रुद्राक्षमालाभरणः सितयज्ञोपवीतवान्

全身は聖なる灰にまみれ、額には三本の灰の印があり、ルドラークシャの数珠を飾り、白く輝く聖紐を身に帯びていた。

Verse 60

पराशरोनाम मुनिराजगाम यदृच्छया । तं शब्दमभिलक्ष्यासौ साधुसज्जनसंमतः

名をパラーシャラという聖仙が、たまたまそこへ来た。その音を察すると、善き人々に認められる尊者は、起こったことを悟った。

Verse 61

ततः सुमित्रा तं दृष्ट्वा पराशरमुपागतम् । ववंदे चरणौ तस्य सपुत्रा सा पतिव्रता

そのときスミトラーは、パラーシャラの来臨を見て、息子とともにその御足に礼拝した。彼女は貞節を守る献身の妻であった。

Verse 62

ततः पराशरेणेयं सुमित्रा परिसांत्विता । आश्वासिता च मुनिना मा शोचस्वेति भामिनि । ततः सुमित्रां पप्रच्छ शक्तिपुत्रो महामुनिः

そこでパラーシャラはスミトラーを慰め、聖仙は「嘆くことはない、気高き婦人よ」と諭した。ついで、シャクティの子たる大聖仙はスミトラーに問いかけた。

Verse 63

पराशर उवाच । का त्वं सुश्रोणि कश्चासौ यश्चायं पतितोऽग्रतः

パラーシャラは言った。「そなたは誰か、麗しき腰つきの女よ。では、あの者は誰か――我らの前に倒れ伏しているこの者は。」

Verse 64

अयं शिशुश्च कस्ते स्याद्वद तत्त्वेन मे शुभे । पृष्टैवं मुनिना साध्वी तमुवाच महामुनिम्

「そして、この幼子はそなたにとって何者か。吉祥なる女よ、真実を我に告げよ。」そう聖仙に問われ、貞淑なる女は大聖者に語りかけた。

Verse 65

सुमित्रोवाच । पतिर्ममायमस्याहं भार्या वै मुनिसत्तम । आवाभ्यां जनितश्चायं चंद्रकांताभिधः सुतः

スミトラーは言った。「この方はわが夫、聖仙の中の最勝者よ。わたしはまことにその妻です。そしてこの子は、我ら二人より生まれた息子で、名をチャンドラカーンタと申します。」

Verse 66

अयं मनोजवो नाम राजा सोमकुलोद्भवः । विक्रमाढ्यस्य तनयः शौर्ये विष्णुसमो बली

「この方はマノージャヴァと名づけられた王、ソーマの月王朝に生まれし者。ヴィクラマーディヤの子であり、力強く、武勇においてヴィシュヌに等しい。」

Verse 67

सुमित्रा नाम तस्याहं भार्या पतिमनुव्रता । युद्धे विनिर्जितो राजा गोलभेन मनोजवः

「わたしはその妻、名をスミトラーといい、夫に随順して仕える者です。戦において、マノージャヴァ王はゴーラバに敗れました。」

Verse 68

राज्याद्भ्रष्टो निरालंबो मया पुत्रेण चान्वितः । वनं विवेश ब्रह्मर्षे क्रूरसत्त्वभयानकम्

おおブラフマリシよ、王国より落ち、頼るものもなく、王は—私とその子を伴って—猛く残忍な生きものどもにより恐るべき森へと踏み入った。

Verse 69

क्षुधया पीडितः पुत्रो ह्यावामन्नमयाचत । निरन्नो विधुरो राजा दृष्ट्वा पुत्रं क्षुधार्दितम्

飢えに苦しむ子は、私たちに食を乞うた。だが、頼るものなく糧もない王は、飢えに悩む我が子を見て……

Verse 70

शोकाकुलमना ब्रह्मन्मूर्च्छितः पतितो भुवि । इति तद्वचनं श्रुत्वा शोकपर्याकुलाक्षरम्

おおブラーフマンよ、悲しみに心乱れ、彼は気を失って地に倒れた。その言葉を聞くと—一音一音が憂いに震えて—

Verse 71

शक्तिपुत्रो मुनिः प्राह सुमित्रां तां पतिव्रताम् । मनोजवस्य नृपतेर्भार्यामग्निशिखोपमाम्

シャクティの子なる聖仙は、スミトラーに語った—マノージャヴァ王の貞節の妻（パティヴラター）で、その輝きは火焔のごとき人に。

Verse 72

पराशर उवाच । मनोजवस्य भार्ये ते मा भीर्भूयात्कथंचन । युष्माकमशुभं सत्यमचिरान्नाशमेष्यति

パラーシャラは言った。「マノージャヴァの妻よ、いかなることにも恐れるな。まことに、汝らの不幸はまもなく滅び去る。」

Verse 73

मूर्च्छां विहाय ते भद्रे क्षणादुत्थास्यते पतिः । ततः पराशरो विप्रः पाणिना तं नराधिपम्

気高き御方よ、彼は失神を捨て、たちまちあなたの夫は起き上がるであろう。すると婆羅門パラーシャラは、その手で人々の主君に触れた——

Verse 74

पस्पर्श मंत्रं प्रजपन्ध्यात्वा देवं त्रियंबकम् । ततो मनोजवो राजा करस्पृष्टो महामुनेः

彼はそっと触れ、マントラを誦しつつ三つ目の主を観想した。すると大牟尼の手に触れられたマノージャヴァ王は——

Verse 75

उत्थितः सहसा तत्र त्यक्त्वा मूर्च्छां तमोमयीम् । ततः पराशरमुनिं प्रणम्य जगतीपतिः । उवाच परमप्रीतः प्रांजलिर्विप्रसत्तमम्

彼はその場でたちまち起き上がり、闇に満ちた失神を捨て去った。ついで大地の主は聖者パラーシャラに礼拝し、甚だ歓喜して合掌し、最勝の婆羅門に語った。

Verse 76

मनोजव उवाच । पराशरमुने त्वद्य त्वत्पादाब्जनिषेवणात्

マノージャヴァは言った。「パラーシャラ牟尼よ、今日、あなたの蓮華の御足に仕えることにより——」

Verse 77

मूर्च्छा मे विगता सद्यः पातकं चैव नाशितम् । त्वद्दर्शनमपुण्यानां नैव सिध्येत्कदाचन

我が失神はただちに去り、罪もまた滅びました。功徳なき者には、あなたのダルシャナはいついかなる時も決して得られません。

Verse 78

रक्ष मां करुणादृष्ट्या च्यावितं शत्रुभिः पुरात् । इत्युक्तः स मुनिः प्राह राजानं तं मनोजवम्

「慈悲のまなざしをもって我をお守りください。昔、敵により都を追われました。」そう訴えると、聖仙は王マノージャヴァに語りかけた。

Verse 79

पराशर उवाच । उपायं ते प्रवक्ष्यामि राजञ्च्छत्रुजयाय वै । रामसेतौ महापुण्ये गंधमादनपर्वते

パラーシャラは言った。「王よ、汝が敵を打ち破るためのまことの方途を告げよう。至上の功徳をもつラーマセートゥ、ガンダマーダナ山において。」

Verse 80

विद्यते मंगलं तीर्थं सर्वैश्वर्यप्रदायकम् । सर्वलोकोपकाराय तस्मिन्सरसि राघवः

あらゆる繁栄を授ける「マンガラ・ティールタ」という霊地がある。万界の利益のため、ラाघァヴァ（聖ラーマ）はその湖に臨在しておられる。

Verse 81

सन्निधत्ते सदा लक्ष्म्या सीतया राजसत्तम । सपुत्रभार्यस्त्वं तत्र गत्वा स्नात्वा सभक्तिकम्

王の中の最勝者よ、彼は常にラクシュミーたるシーターと共にそこに住まわれる。ゆえに汝は子と妻を伴い、彼の地へ赴き、信心をもって沐浴せよ。

Verse 83

वैभवात्तस्य तीर्थस्य नाशं यास्यत्यसंशयम् । मंगलानि च सर्वाणि प्राप्स्यसे न चिरान्नृप

そのティールタの威光によって、汝の破滅は疑いなく滅び去る。王よ、ほどなくして一切の吉祥を得るであろう。

Verse 84

विजित्य शत्रूंश्च रणे पुनर्भूमिं प्रपत्स्यसे । अतस्त्वं भार्यया सार्द्धं पुत्रेण च मनोजव

戦において敵を打ち破れば、再び汝の国土を取り戻すであろう。ゆえにマノジャヴァよ、妻と子を伴い進め。

Verse 85

गच्छ मंगलतीर्थं तद्गन्धमादनपर्वते । अहमप्यागमिष्यामि तवानुग्रहकाम्यया

ガンダマーダナ山のそのマṅガラ・ティールタへ行け。われもまた赴き、汝に加護を授けんと願う。

Verse 86

पराशरस्त्वेवमुक्त्वा राजमुख्यैस्त्रिभिः सह । प्रायात्सेतुं समुद्दिश्य स्नातुं मंगलतीर्थके

かく語り終えて、パラーシャラは三人の名高き王とともに、マṅガラ・ティールタで沐浴せんとしてセートゥへと旅立った。

Verse 87

राजादिभिः सह मुनिर्विलंघ्य विविधं वनम् । वनप्रदेशदेशांश्च दस्युग्रामाननेकशः

王らとともにその牟尼は、さまざまな森を越え、林野の地と諸国を渡り、盗賊の村々を幾つも通り過ぎた。

Verse 88

प्रययौ मंगलं तीर्थं गन्धमादनपर्वते । तत्र संकल्प्य विधिवत्सस्नौ स मुनिपुंगवः

彼はガンダマーダナ山のマṅガラ・ティールタに到った。そこで如法にサンカルパを立て、賢者の雄たるその牟尼は作法どおりに沐浴した。

Verse 89

तानपि स्नापयामास राजादीन्विधिपूर्वकम् । तत्र श्राद्धं च भूपालश्चकार पितृतृप्तये

ついで彼は、王をはじめ一同を、定められた作法に従ってその地で沐浴させた。さらにその場で王は、祖霊を満たすためにシュラッダ（śrāddha）をも執り行った。

Verse 90

तत्र मासत्रयं सस्नौ राजा पत्नीसुतस्तथा । ततः पराशरमुनिः सस्नौ नियमपूर्वकम्

そこで王は、妻と子とともに三か月のあいだ沐浴した。その後、聖仙パラーシャラ（Parāśara）もまた、定められた戒めを守って沐浴した。

Verse 91

एवं मासत्रयं सस्नौ तैः साकं मुनिपुंगवः । मंगलाख्ये महापुण्ये सर्वामंगलनाशने

かくして三か月のあいだ、仙人の中の第一人者は彼らとともに、マṅガラー（Maṅgalā）と呼ばれるティールタにて沐浴した。そこは大いなる功徳に満ち、あらゆる不吉を滅する所である。

Verse 92

क्षेत्रश्राद्धादिकं चापि तत्तीरे कुरु भूपते । एवं कृते त्वया राजन्नलक्ष्मीः क्लेशकारिणी

王よ、その同じ岸辺でクシェートラ・シュラッダ（kṣetra-śrāddha）などの諸儀礼も行いなさい。そうすれば、王よ、苦悩をもたらす不運は退けられる。

Verse 93

चत्वारिंशद्दिनं तत्र मंत्रमेकाक्षरं नृपः । तत्र तीर्थे जजापासौ मुन्युक्तेनैव वर्त्मना

そこで王は四十日のあいだ、一音節のマントラを唱え続けた。そしてそのティールタにおいて、聖仙の説いた道のとおりにジャパ（japa）を修した。

Verse 94

एवमभ्यसतस्तस्य मंत्रमेकाक्षरं द्विजाः । मुनिप्रसादात्पुरतो धनुः प्रादुरभूद्दृढम्

おお婆羅門たちよ、彼がかくして一音節の真言を修習していると、牟尼の加護により、堅固な弓がその眼前に顕現した。

Verse 95

अक्षयाविषुधी चापि खड्गौ च कनकत्सरू । एकं चर्म गदा चैका तथैको मुसलोत्तमः

また尽きることのない矢筒が現れ、剣と金の矢も備わった。さらに一つの盾、一つのガダー（棍棒）、そして最上のムサラ（棒）も現れた。

Verse 96

एकः शंखो महानादो वाजियुक्तो रथस्तथा । ससारथिः पताका च तीर्थादुत्तस्थुरग्रतः

大音を放つ法螺貝が現れ、また馬に繋がれた戦車も、御者と旗印を伴って、彼の前のティールタより立ち上がった。

Verse 97

कवचं कांचनमयं वैश्वानरसमप्रभम् । प्रादुर्बभूव तत्तीर्थात्प्रसादेन मुनेस्तथा

さらに黄金の鎧が、燃え盛る火のごとく輝いて、そのティールタから顕れた。これもまた牟尼の恩寵による。

Verse 98

हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषणम् । तीर्थानां प्रवरात्तस्मादुत्थितं नृपतेः पुरः

首飾り、腕輪、冠、手輪などの装身具が、諸ティールタの中でも最勝のその聖地より起こり、王の前に現れた。

Verse 99

दिव्यांबरसहस्रं च तीर्थात्प्रादुरभूत्तदा । माला च वैजयंत्याख्या स्वर्णपंकजशोभिता

そのとき、その聖なる渡り場（ティールタ）より、千の天衣が現れ、さらにヴァイジャヤンティーと呼ばれる花鬘が、黄金の蓮華に輝いて現れた。

Verse 100

एतत्सर्वं समालोक्य मुनयेऽसौ न्यवेदयत् । ततः पराशरमुनिर्जलमादाय तीर्थतः

これらすべてを見て、彼はその仙人に告げた。するとパラーシャラ仙は、そのティールタから水を汲み取った。

Verse 101

अभ्यषिंचन्नरपतिं मंत्रपूतेनवारिणा । ततोऽभिषिक्तो नृपतिर्मुनिना परिशोभितः

彼は真言によって清められた水で王に灌頂した。すると賢仙により聖別された王は、いよいよ光輝に満ちて輝いた。

Verse 102

सन्नद्धः कवची खड्गी चापबाणधरो युवा । हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषितः

鎧をまとい、剣を帯び、弓と矢を携えた若き王は、首飾り、腕輪、冠、手輪など、さまざまな宝飾で荘厳されていた。

Verse 103

दिव्यांबरधरश्चापि वाजियुक्त रथस्थितः । शुशुभेऽतीव नृपतिर्मध्याह्न इव भास्करः

天衣をまとい、馬に繋がれた戦車の上に立つ王は、正午の太陽のごとく、ひときわ眩く輝いた。

Verse 104

तस्मै नृपतये तत्र ब्रह्माद्यस्त्रं महामुनिः । सांगं च सरहस्यं च सोत्सर्गं सोप संहृति

その場で大聖仙は、その王に梵天をはじめとする神聖なる武器を授け、付属の諸肢、秘奥の理、放つ作法、そして収め退く法までも説き示した。

Verse 105

उपादिशच्छक्तिपुत्रः सुमित्राजानये तदा । मनोजवोऽथ मुनिना ह्याशीर्वादपुरःसरम्

かくしてシャクティの子（パラーシャラ）はスミトラージャナ王を教え導いた。ついでマノージャヴァは、聖仙の祝福を先頭に戴き、任務へと進んだ。

Verse 106

प्रेरितो रथमास्थाय प्रणम्य मुनिपुंगवम् । प्रदक्षिणीकृत्य तदाभ्यनुज्ञातो महर्षिणा

促されて彼は戦車に乗り、聖者の中の第一に礼拝し、右繞して敬意を表したのち、大リシより出立の許しを受けた。

Verse 107

सार्द्धं पत्न्या च पुत्रेण प्रययौ विजयाय सः । स गत्वा स्वपुरं राजा प्रदध्मौ जलजं तदा

妻と子を伴い、彼は勝利を求めて旅立った。自らの都に着くや、王はただちに聖なる法螺貝（シャンク）を吹き鳴らした。

Verse 108

ततः शंखरवं श्रुत्वा गोलभस्तु ससैनिकः । युद्धाय निर्ययौ तूर्णं मनोजवनृपेण सः

そのとき法螺貝の轟きを聞くや、ゴーラバストゥは軍勢を率いて、マノージャヴァ王に挑むべく急ぎ出陣した。

Verse 109

दिनत्रयं रणं जज्ञे गोलभेन नृपस्य वै । ततश्चतुर्थे दिवसे गोलभं तु ससैनिकम्

三日のあいだ、王はゴーラバ（Golabha）と激しく戦った。四日目に、王は軍勢もろともゴーラバを打ち破った。

Verse 110

मनोजवो नृपो युद्धे ब्रह्मास्त्रेण व्यनाशयत् । ततः सपुत्र भार्योऽयं पुरं प्राप्य निजं नृपः

戦において、マノージャヴァ王はブラフマーの神武「ブラフマーストラ」により敵を滅した。その後、王は妻子とともに自らの都へ帰還した。

Verse 111

पालयन्पृथिवीं सर्वां बुभुजे भार्यया सह । तदाप्रभृति राजासौ नाहंकारं चकार वै

全地を治めつつ、王は王妃とともに繁栄を享受した。その時より、かの王は驕りに溺れることがなかった。

Verse 112

असूयादींस्तथा दोषान्वर्जयामास भूपतिः । अहिंसानिरतो दांतः सदा धर्मपरोऽभवत्

王は嫉みをはじめとする諸々の過失を捨て去った。アヒンサー（不殺生・不害）に励み、心を制し、常にダルマに専心した。

Verse 113

सहस्रं वत्सरानेवं ररक्ष स महीपतिः । ततो विरक्तो राजेन्द्रः पुत्रे राज्यं निधाय तु

かくして大地の主は千年のあいだ国を守護した。やがて離欲を得た王は、王権を子に託した。

Verse 114

जगाम मंगलं तीर्थं गन्धमादनपर्वते । तपश्चचार तत्रासौ ध्यायन्हृदि सदाशिवम्

彼はガンダマーダナ山の吉祥なる聖なる渡し「マンガラ・ティールタ」へ赴いた。そこで苦行（タパス）を修し、心中にサダーシヴァを観想した。

Verse 115

ततोऽचिरेण कालेन त्यक्त्वा देहं मनोजवः । शिवलोकं ययौ राजा तस्य तीर्थस्य वैभवात्

やがて程なくして、マノージャヴァは身を捨て去り、その王はその聖なるティールタの威光により、シヴァの世界へと赴いた。

Verse 116

तस्य भार्या सुमित्रापि तस्यालिंग्य तनुं तदा । अन्वारूढा चितां विप्राः प्राप तल्लोकमेव सा

おお婆羅門たちよ、妻スミトラーもまた、その時彼の身を抱きしめて葬送の薪の火に上り、彼と同じその世界に到った。

Verse 117

श्रीसूत उवाच । एवं प्रभावं तत्तीर्थं श्रीमन्मंगलनामकम् । मनोजवो नृपो यत्र स्नात्वा तीर्थे महत्तरे

聖スータは語った。「かくも霊験あらたかなのが、吉祥なる名高きマンガラのティールタである。そこにて大いなる巡礼地の水に沐浴したマノージャヴァ王は（このように祝福された）。」

Verse 118

शत्रून्विजित्य देहांते शिवलोकं ययौ स्त्रिया । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सेव्यं मंगलतीर्थकम्

敵を征し、命の終わりに妻とともにシヴァローカへ赴いた。ゆえに、あらゆる努力をもってマンガラ・ティールタを参詣し、恭しく奉仕すべきである。

Verse 119

तीर्थमेतदतिशोभनं शिवं भुक्तिमुक्तिफलदं नृणां सदा । पापराशितृणतूलपावकं सेवत द्विजवरा विमुक्तये

このティールタはきわめて輝かしく吉祥であり、常に人々に世の享楽と究竟の解脱という果報を授ける。乾いた草や綿毛のような罪の山を焼き尽くす火のごとく、最勝の二度生まれよ、完全な解放のためにこれに仕え、これを訪れよ。