Adhyaya 55

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । माहात्म्यं तीर्थजं दृष्ट्वा चित्रसेनो नरेश्वरः । किं चकार क्व वा वासं किमाहारो बभूव ह

ウッターナパーダは言った。「聖なる渡し場より生ずる大いなる功徳を見たのち、王チトラセーナは何をなしたのか。どこに住み、何を食として命をつないだのか。」

Verse 2

ईश्वर उवाच । भृगुतुङ्गं समारुह्य ऐशानीं दिशमाश्रितः । तपश्चचार विपुलं कुण्डे तत्र नृपोत्तमः

イーシュヴァラは言った。「ブリグトゥンガに登り、北東の方角に身を寄せて、王の中の最勝はそこで聖なる池のほとりにて、豊かな苦行（タパス）を修した。」

Verse 3

सर्वान् देवान् हृदि ध्यात्वा ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् । विचिक्षेप यदात्मानं प्रत्यक्षौ रुद्रकेशवौ । करे गृहीत्वा राजानं रुद्रो वचनमब्रवीत्

彼は心中にて一切の神々—ブラフマー、ヴィシュヌ、マヘーシュヴァラ—を観想し、自らの身を捨てようとしたその時、ルドラとケーシャヴァが眼前に現れた。ルドラは王の手を取り、次の言葉を告げた。

Verse 4

ईश्वर उवाच । प्राणत्यागं महाराज मा काले त्वं कृथा वृथा । अद्याप्यसि युवा त्वं वै न युक्तं मरणं तव

イーシュヴァラは言った。「大王よ、時ならぬうちに命を捨ててはならぬ。むなしく行うな。いまなお汝は若い。死は汝にふさわしくない。」

Verse 5

स्वस्थानं गच्छ शीघ्रं त्वं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् । कुरु निष्कण्टकं राज्यं नाके शक्र इवापरः

「速やかに己が住処へ帰れ。正しく願った享楽を味わい、棘なき王国—患いと敵なき国—を打ち立てよ。天におけるもう一人のシャクラ（インドラ）のごとく。」

Verse 6

चित्रसेन उवाच । न राज्यं कामये देव न पुत्रान्न च बान्धवान् । न भार्यां न च कोशं च न गजान्न तुरंगमान्

チトラセーナは言った。「主よ、我は王国を望まず、子らも親族も望まぬ。妻も宝蔵も望まず、象も馬も望まぬ。」

Verse 7

मुञ्च मुञ्च महादेव मा विघ्नः क्रियतां मम । स्वर्गप्राप्तिर्ममाद्यैव त्वत्प्रसादान्महेश्वर

「放ち給え、放ち給え、マハーデーヴァよ。われに障りを作り給うな。マヘーシュヴァラよ、汝の恩寵により、我が天界到達は今日この日にあらんことを。」

Verse 8

ईश्वर उवाच । यस्याग्रतो भवेद्ब्रह्मा विष्णुः शम्भुस्तथैव च । स्वर्गेण तस्य किं कार्यं स गतः किं करिष्यति

イーシュヴァラは言った。「ブラフマー、ヴィシュヌ、そしてシャンブ（シヴァ）が目前に現前する者に、天界は何の要ろうか。たとえそこへ赴いても、真に何を成し遂げるというのか。」

Verse 9

तुष्टा वयं त्रयो देवा वृणीष्व वरमुत्तमम् । यथेप्सितं महाराज सत्यमेतदसंशयम्

「われら三神は満悦した。最上の恩寵を選べ。大王よ、汝の望むものはすべて真実として与えられる。疑いはない。」

Verse 10

चित्रसेन उवाच । यदि तुष्टास्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । अद्यप्रभृति युष्माभिः स्थातव्यमिह सर्वदा

チトラセーナは言った。「もし三神—ブラフマー、ヴィシュヌ、マヘーシュヴァラ—がまことに満足されたのなら、今日この時より、あなたがたは常にここに住まわれねばならない。」

Verse 11

गयाशिरो यथा पुण्यं कृतं युष्माभिरेव च । तथैवेदं प्रकर्तव्यं शूलभेदं च पावनम्

「聖なるガヤーシラスが、あなたがた自身によって功徳の地とされたように、同じくこの浄めの地—シュールァベーダ—も聖なるティールタとして स्थापितされるべきである。」

Verse 12

यत्रयत्र स्थिता यूयं तत्रतत्र वसाम्यहम् । गणानां चैव सर्वेषामाधिपत्यमथास्तु मे

「あなたがたがどこに住まわれようとも、そこに私も住まおう。さらに、すべてのガナ（眷属）を統べる主権を私に授け給え。」

Verse 13

ईश्वर उवाच । अद्यप्रभृति तिष्ठामः शूलभेदे नरेश्वर । त्रिकालां हि त्रयो देवाः कलांशेन वसामहे

イーシュヴァラは言った。「今日より、汝、人々の主よ、われらはシュールァベーダ（Śūlabheda）に留まろう。まことに三柱の神は、その神威の一分をもって三時（三世）にわたりここに住まう。」

Verse 14

नन्दिसंज्ञो गणाधीशो भविष्यति भवान्ध्रुवम् । मत्समीपे तु भवत आदौ पूजा भविष्यति

「汝は必ず、ナンディ（Nandi）と名づけられるガナ（Gaṇa）の主となる。さらに我が御前において、汝への礼拝はまず最初に行われるであろう。」

Verse 15

प्रक्षिप्य तानि चास्थीनि यत्र दीर्घतपा ययौ । सकुटुम्बो विमानस्थः स्वर्गतस्त्वं तथा कुरु

「その骨を、ディールガタパー（Dīrghatapā）が赴いた場所へ投じよ。そうすれば汝もまた、家族とともに天の車に乗り、天界に至るであろう。かくのごとく行え。」

Verse 16

एवं देवा वरं दत्त्वा चित्रसेनाय पार्थिव । कुण्डमूर्धनि याम्यायां त्रयो देवास्तदा स्थिताः

かくして、王よ、神々はチトラセーナ（Citrasena）に恩寵を授け、ついで三柱の神は聖なる池のほとり、その南側の水際の頭（かしら）に鎮座した。

Verse 17

परस्परं वदन्त्येवं पुण्यतीर्थमिदं परम् । यथा हि गयाशिरः पुण्यं पूर्वमेव पठ्यते । तथा रेवातटे पुण्यं शूलभेदं न संशयः

彼らは互いに語り合って宣言した。「これは最上のティールタ（tīrtha）である。ガヤーシラス（Gayāśiras）が古来より功徳の地として称えられるように、同じくレーヴァー（Revā）の岸においても、シュールァベーダ（Śūlabheda）は功徳の地である。疑いはない。」

Verse 18

ईश्वर उवाच । इदं तीर्थं तथा पुण्यं यथा पुण्यं गयाशिरः । सकृत्पिण्डोदकेनैव नरो निर्मलतां व्रजेत्

イーシュヴァラは言われた。「このティールタは、功徳高きガヤーシラスに等しく功徳がある。たとえ一度でもピンダと水を供えれば、人は清浄に至る。」

Verse 19

एकं गयाशिरो मुक्त्वा सर्वतीर्थानि भूपते । शूलभेदस्य तीर्थस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

「王よ、ただガヤーシラスのみを別とすれば、他のいかなるティールタも、シュールァベーダ（Śūlabheda）・ティールタの功徳の十六分の一にも及ばない。」

Verse 20

कुण्डमुदीच्यां याम्यायां दशहस्तप्रमाणतः । रौद्रवारुणकाष्ठायां प्रमाणं चैकविंशति

この聖なるクンダ（池）は北に十肘、南に十肘の広がりを持ち、ルドラとヴァルナの方位においては、その尺度は二十一肘であると宣言される。

Verse 21

एतत्प्रमाणं तत्तीर्थं पिण्डदानादिकर्मसु । नाधर्मनिरता दातुं लभन्ते दानमत्र हि

これが、ピンダ供養など祖霊のための諸作法における、そのティールタの尺度である。しかれどもアダルマに耽る者は、ここで施しの果報を得ない。まことに、この地では彼らの布施は真の功徳とならない。

Verse 22

विष्णुस्तु पितृरूपेण ब्रह्मरूपी पितामहः । प्रपितामहो रुद्रोऽभूदेवं त्रिपुरुषाः स्थिताः

ヴィシュヌは父の姿として立ち、ブラフマーは祖父の姿として、そしてルドラは曾祖父となる――かくして三人の祖霊的人格が定立される。

Verse 23

कदा पश्यति तीर्थं वै कदा नस्तारयिष्यति । इति प्रतीक्षां कुर्वन्ति पुत्राणां सततं नृप । शूलभेदे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा शूलधरं सकृत्

「いつ彼は聖なる渡し場を拝し、いつ我らを救い渡してくれるのか。」王よ、祖霊はかくのごとく常に子らを待ち続ける。だがŚūlabhedaにおいては、人が沐浴し、ただ一度でも三叉戟を持つ主を拝するなら、解脱は必ず成就する。

Verse 24

नापुत्रो नाधनो रोगी सप्तजन्मसु जायते । एकविंशतिं पितुः पक्षे मातुश्वैवेकविंशतिम्

七度の生において、彼は子なき者とも、貧しき者とも、病める者ともならない。父方二十一代を救い、同じく母方二十一代をも救済する。

Verse 25

भार्यापक्षे दशैवेह कुलान्येतानि तारयेत् । शूलभेदवने राजञ्छाकमूलफलैरपि

さらに妻方においては、ここで十の家系を救う。王よ、Śūlabhedaの森では、青菜・根・果実のみであっても（信心をもって供えるなら）この功徳が得られる。

Verse 26

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटीर्भवति भोजिता । पञ्चस्थानेषु यः श्राद्धं कुरुते भक्तिमान्नरः

たとえ一人のブラーフマナに食を施しても、それは一クロールに施したのと等しい。五つの聖地で信心をもってシュラッダを行う者は、このように功徳が増大する。

Verse 27

कुलानि प्रेतभूतानि सर्वाण्यपि हि तारयेत् । द्विजदेवप्रसादेन पितॄणां च प्रसादतः

彼はプレータ（餓鬼霊）の境に堕したあらゆる家系さえも救済する。地上の神たるブラーフマナの恩寵と、ピトリ（祖霊）の満悦とによって、これが成就する。

Verse 28

श्राद्धदो निवसेत्तत्र यत्र देवो महेश्वरः । स्युरात्मघातिनो ये च गोब्राह्मणहनाश्च ये

シュラッダー（śrāddha）を修する者は、神マヘーシュヴァラ（Maheśvara）の住まうところに住すべし。そこにはまた、自ら命を絶った者、牛やブラーフマナを殺した者など、重罪の者もいる。

Verse 29

दंष्ट्रिभिर्जलपाते च विद्युत्पातेषु ये मृताः । न येषामग्निसंस्कारो नाशौचं नोदकक्रिया

牙あるものに噛まれて死んだ者、水に落ちて死んだ者、雷に打たれて死んだ者——火による葬送の儀がなく、不浄の期間も守られず、水の供養もなされなかった者たち（も含まれる）。

Verse 30

तत्र तीर्थे तु यस्तेषां श्राद्धं कुर्वीत भक्तितः । मोक्षावाप्तिर्भवेत्तेषां युगमेकं न संशयः

その聖なるティールタ（tīrtha）において、彼らのために信愛をもってシュラッダー（śrāddha）を修する者がいれば、疑いなく、彼らは一つのユガのうちに解脱（mokṣa）を得る。

Verse 31

अज्ञानाद्यत्कृतं पापं बालभावाच्च यत्कृतम् । तत्सर्वं नाशयेत्पापं स्नानमात्रेण भूपते

王よ、無知ゆえに犯した罪も、幼さの未熟さゆえに為した過ちも、ただそこで沐浴するだけで、そのすべての罪は滅せられる。

Verse 32

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । तथा पापोऽपि तत्तीर्थे स्नातो भवति निर्मलः

洗い人が洗えば衣は清らかに白くなるように、そのティールタ（tīrtha）で沐浴すれば、たとえ罪人であっても清浄となる。

Verse 33

संन्यासं कुरुते योऽत्र तीर्थे विधिसमन्वितम् । ध्यायन्नित्यं महादेवं स गच्छेत्परमं पदम्

このティールタにおいて正しい規定に従いサンニャーサ（saṃnyāsa）を受け、常にマハーデーヴァ（Mahādeva）を観想する者は、至上の境地に至る。

Verse 34

क्रीडित्वा स यथाकामं स्वेच्छया शिवमन्दिरे । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जायतेऽसौ शुभे कुले

シヴァの神殿で望むままに自在に楽しんだのち、彼は吉祥なる家に生まれ、ヴェーダとヴェーダーンガ（Vedāṅga）の真理を知る者となる。

Verse 35

रूपवान्सुभगश्चैव सर्वव्याधिविवर्जितः । राजा वा राजपुत्रो वाचारसमन्वितः

彼は容姿端麗で幸運に恵まれ、あらゆる病を離れ—王となるか王子となり—高雅な行いを備える。

Verse 36

एतत्ते कथितं राजंस्तीर्थस्य फलमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा मानवो नित्यं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

王よ、これがこのティールタの比類なき果報であると、私は汝に語った。これを聞く人は、常にあらゆる罪過から解き放たれる。

Verse 37

य इदं श्रावयेन्नित्यमाख्यानं द्विजपुंगवान् । श्राद्धे देवकुले वापि पठेत्पर्वणि पर्वणि

この聖なる物語を常に人々に聞かせ、またシュラッダ（śrāddha）の儀礼や神殿において、あらゆる祭日のたびに誦する最勝のバラモンは—

Verse 38

गीर्वाणास्तस्य तुष्यन्ति मनुष्याः पितृभिः सह । पठतां शृण्वतां चैव नश्यते सर्वपातकम्

諸天は彼を喜び、人々もまた祖霊とともに歓ぶ。誦する者、聴聞する者には、あらゆる罪が滅する。

Verse 39

लिखित्वा तीर्थमाहात्म्यं ब्राह्मणेभ्यो ददाति यः । जातिस्मरत्वं लभते प्राप्नोत्यभिमतं फलम्

このティールタ・マーハートミヤを書き記し、ブラーフマナたちに施す者は、過去生の記憶を得て、望む果報を成就する。

Verse 40

रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदक्षरमन्वितम्

その不滅の聖なる音節の功徳が彼に伴うかぎり、彼はその間ずっとルドラの世界に住まう。

Verse 55

। अध्याय

「章」—章の区切りを示す写本上の区分記号。