Adhyaya 43

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र विमलेश्वरमुत्तमम् । तत्र देवशिला रम्या स्वयं देवैर्विनिर्मिता

聖マールカンデーヤは言った。「それより、王の中の王よ、至上なるヴィマレーシュヴァラの聖所へ赴くがよい。そこには、神々自らが造りし麗しきデーヴァ・シラー（神石の壇）がある。」

Verse 2

तत्र स्नात्वा तु यो भक्त्या ब्राह्मणान्पूजयेन्नृप । स्वल्पेनापि हि दानेन तस्य चान्तो न विद्यते

王よ、そこにて信心をもって沐浴し、ブラーフマナたちを供養する者は――たとえわずかな布施であっても――その功徳は無量となり、終わりは見いだされない。

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कानि दानानि विप्रेन्द्र शस्तानि धरणीतले । यानि दत्त्वा नरो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

ユディシュティラは言った。「ブラーフマナの中の最勝者よ、地上で称えられる布施とは何か。人が信心をもってそれを施すなら、あらゆる罪過から解き放たれるという、その施しは何であるか。」

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सुवर्णं रजतं ताम्रं मणिमौक्तिकमेव च । भूमिदानं च गोदानं मोचयत्पशुभान्नरम्

聖マールカンデーヤは言った。「黄金・白銀・銅、宝玉と真珠、土地の布施と牛の布施——これらのダーナは、人を世俗の存在の束縛から解き放つ。」

Verse 5

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्कुरुते प्राणसंक्षयम् । रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदा भूतसम्प्लवम्

その聖なるティールタの渡しにおいて命を終える者は、衆生の宇宙的な溶解が起こらぬかぎり、ルドラの世界に住まう。

Verse 6

ततः पुष्करिणीं गच्छेत्सर्वपापक्षयंकरीम् । तत्र स्नात्वार्चयेद्देवं तेजोराशिं दिवाकरम्

それから、あらゆる罪を滅する聖なる蓮池プシュカリニーへ赴くべきである。そこで沐浴したのち、光輝の塊たる神ディヴァーカラ（太陽）を礼拝せよ。

Verse 7

ऋचमेकां जपेत्साम्नः सामवेदफलं लभेत् । यजुर्वेदस्य जपनादृग्वेदस्य तथैव च

サーマンの調べにてたとえ一つのṛcを誦すれば、サーマヴェーダの果報を得る。さらにヤジュルヴェーダの句をジャパすれば、同じくリグヴェーダの果報をも得る。

Verse 8

अक्षरं वा जपेन्मन्त्रं ध्यायमानो दिवाकरम् । आदित्यहृदयं जप्त्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

あるいは、ディヴァーカラを観想しつつ、たとえ一音節であってもマントラとして唱えてよい。『アーディティヤ・フリダヤ』を誦すれば、あらゆる穢れと罪より解放される。

Verse 9

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा विधिना जपेद्द्विजान् । तस्य कोटिगुणं पुण्यं जायते नात्र संशयः

その聖なるティールタにおいて、定法に従って沐浴し、ついで二度生まれ（ドヴィジャ）の加持のもとにジャパを修する者には、功徳が百万倍となって生ずる。これに疑いはない。

Verse 10

अनाशकेनाग्निगत्या जले वा देहपातनात् । तस्मिंस्तीर्थे मृतो यस्तु स याति परमां गतिम्

断食して命を捨てるにせよ、火中に入るにせよ、水に身を投じてこの身を離れるにせよ、そのティールタで死する者は最高の帰趣に至る。

Verse 11

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा नृपसत्तम । विहितं कर्म कुर्वाणः स गच्छेत्परमां गतिम्

王の中の最勝者よ、ブラーフマナであれ、クシャトリヤであれ、ヴァイシャであれ、シュードラであれ、定められた務めを如法に行うなら、最高の境地に至り得る。

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच । व्याधिं सत्त्वक्षयं मोहं ज्ञात्वा वर्णा द्विजोत्तम । पापेभ्यो विप्रमुच्यन्ते केन तत्साधनं वद

ユディシュティラは言った。「二度生まれの中の最勝者よ、諸ヴァルナの人々が病、気力の衰え、そして迷妄を知るとき、いかなる手段によって罪より解き放たれるのか。その方法を説いてください。」

Verse 13

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तिलोदकी तिलस्नायी कामक्रोधविवर्जितः । ब्राह्मणोऽनशनैः प्राणांस्त्यजल्लभति सद्गतिम्

聖マールカンデーヤは言った。「胡麻水を糧とし、胡麻にて沐浴し、欲と怒りを離れたブラーフマナは、断食によって命を捨てるとき、善き帰趣を得る。」

Verse 14

सङ्ग्रामे सद्गतिं तात क्षत्रियो निधने लभेत् । तदभावान्महाप्राज्ञ सेवमानो लभेदिति

愛しき者よ、クシャトリヤは戦場で命を捨てることにより、善き境地を得る。もしそれが叶わぬなら、大いなる賢者よ、篤い奉仕によってそれを得る。

Verse 15

व्याधिग्रहगृहीतो वा वृद्धो वा विकलेन्द्रियः । आत्मानं दाहयित्वाग्नौ विधिना सद्गतिं लभेत्

病や苦患に捕らわれた者、あるいは老いた者、あるいは諸感覚の衰えた者も、正しい作法により身を火に委ねれば、善き境地を得る。

Verse 16

वैश्योऽपि हि त्यजन्प्राणानेवं वै शुभभाग्भवेत् । जले वा शुद्धभावेन त्यक्त्वा प्राणाञ्छिवो भवेत्

ヴァイシャであっても、このように命を捨てれば吉祥の果報を受ける。また清らかな心で水中にて息を捨てれば、祝福され、シヴァの吉祥なる境地に至る。

Verse 17

शूद्रोऽपि द्विजशुश्रूषुस्तोषयित्वा महेश्वरम् । विमुच्य नान्यथा पापः पतते नरके ध्रुवम्

シュードラであっても、二度生まれの者たちに仕え、マヘーシュヴァラを喜ばせたなら（罪より）解き放たれる。さもなくば罪は離れず、必ず地獄に堕ちる。

Verse 18

अथवा प्रणवाशक्तो द्विजेभ्यो गुरवे तथा । पञ्चाग्नौ शोषयेद्देहमापृच्छ्य द्विजसत्तमान्

あるいは、プラナヴァ（オーム）に帰依し、また二度生まれの者たちと自らの師（グル）に尽くし、最勝のバラモンたちに暇乞いしてのち、五つの火の中で身を枯らし（苦行して）制するべきである。

Verse 19

शान्तदान्तजितक्रोधाञ्छास्त्रयुक्तान् विचक्षणान् । तेषां चैवोपदेशेन करीषाग्निं प्रसाधयेत्

彼は、寂静にして自制し、怒りを克服し、シャーストラに拠り、識別にすぐれた人々に近づくべきである。そしてその教えにより、儀礼のために牛糞の火を如法に整えるべし。

Verse 20

एवं वर्णा यथात्वेन मूढाहङ्कारमोहिताः । पतन्ति नरके घोरे यथान्धो गिरिगह्वरे

かくして、ヴァルナの人々は、愚かな我慢に惑わされ、ただ身分に執着するなら、恐るべき地獄へと墜ちる――盲人が山の谷へ転落するがごとく。

Verse 21

ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तन्ते कामचारतः । कृमियोनिं प्रपद्यन्ते तेषां पिण्डो न च क्रिया

シャーストラの定めを捨て、欲と気ままに従って生きる者は、虫の胎に生まれ落ちる。その者には祖霊へのピンダ供養も、葬送の儀（クリヤー）もない。

Verse 22

श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं त्यक्त्वा यथेच्छाचारसेविनः । अष्टाविंशतिर्वै कोट्यो नरकाणां युधिष्ठिर

ユディシュティラよ、シュルティとスムリティに説かれたダルマを捨て、ただ己の好みの行いに従う者は、二十八クロールの地獄へと堕ちる。

Verse 23

प्रत्येकं वा पतन्त्येते मग्ना नरकसागरे । दुर्लभं मानुषं जन्म बहुधर्मार्जितं नृप

王よ、彼らは一人ひとり、地獄の海に沈みつつ墜ちてゆく。人としての生は得難く、多くのダルマを積み重ねてこそ授かる。

Verse 24

तल्लब्ध्वा मदमात्सर्यं यो वै त्यजति मानवः । संनियम्य सदात्मानं ज्ञानचक्षुर्नरो हि सः

かの稀なる人身を得て、真に驕りと嫉みを捨て、つねに自己を制し、内なる規律に住する者—その人こそ智慧の眼を具えた真の人である。

Verse 25

अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानांजनशलाकया

無明の闇により盲となった者には、知の眼薬の棒によってその闇が払い除かれる。

Verse 26

यस्य नोन्मीलितं चक्षुर्ज्ञेयो जात्यन्ध एव सः । एतत्ते कथितं सर्वं यत्पृष्टं नृपसत्तम

その眼が開かれていない者は、生まれつきの盲者と知るべきである。王の中の最勝者よ、汝が問うたことはすべて語り終えた。

Verse 27

तथानिष्टतराणां हि रुद्रस्य वचनं यथा । नर्मदा सरितां श्रेष्ठा रुद्रदेहाद्विनिःसृता

かくのごとく、ルドラの御言葉は、最も悪しき心を抱く者に対してさえ違わぬ。ナर्मダーは河川の最勝にして、ルドラの御身より流れ出た。

Verse 28

तारयेत्सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च । सर्वदेवाधिदेवेन ईश्वरेण महात्मना

彼女は一切の生きとし生けるもの—不動のものも動くものも—を救い渡す。すべての神々の上なる神、大自在主たる大いなる主の力によって。

Verse 29

लोकानां च हितार्थाय महापुण्यावतारिता । मानसं वाचिकं पापं स्नानान्नश्यति कर्मजम्

諸世界の利益のために、彼女は至高の功徳を携えて降臨した。彼女にて沐浴すれば、業より生じた心と言葉の罪は滅する。

Verse 30

रुद्रदेहाद्विनिष्क्रान्ता तेन पुण्यतमा हि सा । प्रातरुत्थाय यो नित्यं भूमिमाक्रम्य भक्तितः

ルドラの御身より現れたゆえに、彼女はまことに最も聖なるもの。毎日暁に起き、敬虔のうちに大地を踏む者は……

Verse 31

एतन्मन्त्रं जपेत्तात स्नानस्य लभते फलम् । नमः पुण्यजले देवि नमः सागरगामिनि

いとし子よ、この真言を唱える者は沐浴の果報そのものを得る。聖なる水なる女神よ、汝に礼拝。大海へと流れゆく者よ、汝に礼拝。

Verse 32

नमोऽस्तु पापनिर्मोचे नमो देवि वरानने

罪を解き放つ御方よ、汝に礼拝。麗しき御顔の女神よ、汝に礼拝。

Verse 33

नमोऽस्तु ते ऋषिवरसङ्घसेविते नमोऽस्तु ते त्रिनयनदेहनिःसृते । नमोऽस्तु ते सुकृतवतां सदा वरे नमोऽस्तु ते सततपवित्रपावनि

最勝のリシたちの集いに仕えられる御方よ、汝に礼拝。三つ目の主の御身より流れ出た御方よ、汝に礼拝。功徳ある者に常に授けられる恵みよ、汝に礼拝。絶えず清める永遠の浄化者よ、汝に礼拝。

Verse 43

। अध्याय

章（章末の標記／コロフォン）。