Adhyaya 221

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र रेवाया दक्षिणे तटे । क्रोशद्वयान्तरे तीर्थं मतृतीर्थादनुत्तमम्

聖マールカンデーヤは言った。「それから、王の中の王よ、レーヴァーの南岸へ赴くがよい。二クロ―シャの隔たりに、マトリティールタをも凌ぐ、比類なきティールタがある。」

Verse 2

नाम्ना हंसेश्वरं पुण्यं वैमनस्यविनाशनम् । कश्यपस्य कुले जातो हंसो दाक्षायणीसुतः

ここは名をハンセーシュヴァラという。聖にして、心の不和を滅する所である。カश्यパの系統に生まれ、ダー クシャーヤニーの子であるハンサ（聖なる白鳥）がこの地に結びつく。

Verse 3

ब्रह्मणो वाहनं जातः पुरा तप्त्वा तपो महत् । सैकदा विधिनिर्देशं विना वैयग्र्यमास्थितः

昔、大いなる苦行（タパス）を修して、彼はブラフマーの乗り物となった。だが一度、定められた戒めを顧みず、落ち着きを失い動揺に沈んだ。

Verse 4

अभिभूतः शिवगणैः प्रणनाश युधिष्ठिर । दक्षयज्ञप्रमथने कांदिशीको विधिं विना

シヴァのガナたちに圧倒されて、ユディシュティラよ、カーンディシーカは、ダクシャの祭祀が打ち砕かれる時、法と作法を捨てて恐怖のうちに逃げ去った。

Verse 5

ब्रह्मणा संसृतोऽप्याशु नायाति स यदा खगः । तदा तं शप्तवान्ब्रह्मा पातयामास वै पदात्

ブラフマーが急ぎ召し出したにもかかわらず、その鳥がなお来なかったので、ブラフマーは彼を呪い、その位から墜とした。

Verse 6

ततः स शप्तमात्मानं मत्वा हंसस्त्वरान्वितः । पितामहमुपागम्य प्रणिपत्येदमब्रवीत्

そこでハンサは、自らが呪いを受けたと悟り、急ぎ祖父（ピターマハ、ブラフマー）のもとへ赴いた。ひれ伏して、次の言葉を述べた。

Verse 7

हंस उवाच । तिर्यग्योनिसमुत्पन्नं भवाञ्छप्तुं न चार्हति । स्वभाव एव तिर्यक्षु विवेकविकलं मनः

ハンサは言った。「畜生の胎より生まれた者を呪うべきではない。衆生のうちでは、心が分別を欠くのは本性なのだ。」

Verse 8

तथापि देव पापोऽस्मि यदहं स्वामिनं त्यजे । किं तु धावद्भिरत्युग्रैर्गणैः शार्वैः पितामह । सहसाहं भयाक्रान्तस्त्रस्तस्त्यक्त्वा पलायितः

「それでも、主よ、私は罪深い。主人を捨ててしまったからだ。だが祖父よ、シャルヴァのあまりに猛きガナたちが駆け寄って来た。私は忽ち恐怖に襲われ、取り乱して手を放ち、逃げ去った。」

Verse 9

अद्यापि भयमेवाहं पश्यन्नस्मि विभो पुरः । तेन स्मृतोऽपि भवता नाव्रजं भवदन्तिके

「今なお、力ある御方よ、私の前に見えるのは恐れのみ。ゆえに、あなたが私を想い（呼び）起こしてくださっても、私はお側へ参れなかった。」

Verse 10

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इति ब्रुवन्नेव हि धातुरग्रे हंसः श्वसत्यक्षिपूज्यः सुदीनः । तिर्यञ्चं मां पापिनं मूढबुद्धिं प्रभो पुरः पतितं पाहि पाहि

聖マールカンデーヤは言った。創造主の御前でそのように語り終えるや、ハンサは哀れに息を震わせ、涙に満ちた眼で叫んだ。「私は畜生の身、罪深く愚鈍です。主よ、御前に倒れ伏して願います—お守りください、お守りください。」

Verse 11

एको देवस्त्वं हि सर्गस्य कर्ता नानाविधं सृष्टमेतत्त्वयैव । अहं सृष्टस्त्वीदृशो यत्त्वया वै सोऽयं दोषो धातरद्धा तवैव

「創造の作者たる神はただあなたお一人。この多様なる世界も、すべてあなたが造られた。私がこのように造られたのもあなたゆえ、ダータよ、この過失はまことにあなたのものです。」

Verse 12

शापस्य वानुग्रहस्यापि शक्तस्त्वत्तो नान्यः शरणं कं व्रजामि । सेवाधर्माद्विच्युतं दासभूतं चपेटैर्हन्तव्यं वै तात मां त्राहि भक्तम्

呪いを下し、また恩寵を授ける力はただあなたにのみある。あなたを離れて、誰を拠り所として赴こうか。奉仕の法を踏み外した卑しき僕、打たれて当然の者—父よ、あなたの信徒である私を救いたまえ。

Verse 13

विद्याविद्ये त्वत्त एवाविरास्तां धर्माधर्मौ सदसद्द्युर्निशे च । नानाभावाञ्जगतस्त्वं विधत्सेस्तं त्वामेकं शरणं वै प्रपद्ये

知と無知はただあなたから現れ、ダルマとアダルマ、真と偽、昼と夜もまたあなたより起こる。世のさまざまなあり方を定めるのはあなた—ゆえに私はただあなた一人に帰依する。

Verse 14

एकोऽसि बहुरूपोऽसि नानाचित्रैककर्मतः । निष्कर्माखिलकर्मासि त्वामतः शरणं व्रजे

あなたは唯一でありながら、多くの姿となって現れ、宇宙の多様で妙なるはたらきを成し遂げる。しかも無為にして、あらゆる行為の根源であり支えである。ゆえに私はあなたに帰依する。

Verse 15

नमोनमो वरेण्याय वरदाय नमोनमः । नमो धात्रे विधात्रे च शरण्याय नमोनमः

礼拝、礼拝、最も崇むべき御方に。礼拝、願いを授ける施与者に。礼拝、護持し定める御方に。礼拝、すべての帰依処に。

Verse 16

शिक्षाक्षरवियुक्तेयं वाणी मे स्तौति किं विभो । का शक्तिः किं परिज्ञानमिदमुक्तं क्षमस्व मे

主よ、正しい学びも文字の整いも欠くこの言葉で、どうしてあなたを讃えられよう。私に何の力があり、何の真の理解があろうか。私が口にしたすべてを—どうかお赦しください。

Verse 17

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं वदति हंसे वै ब्रह्मा प्राह प्रसन्नधीः । शिक्षा दत्ता तवैवेयं मा विषादं कृथाः खग

聖マールカンデーヤは言った。ハンサがそのように語ると、心安らぎ喜びに満ちたブラフマーは言われた。「この教えはまことに汝に授けられた。悲しむな、鳥よ。」

Verse 18

तपसा शोधयात्मानं यथा शापान्तमाप्नुयाः । रेवासेवां कुरु स्नात्वा स्थापयित्वा महेश्वरम् । अचिरेणैव कालेन ततः संस्थानमाप्स्यसि

苦行（タパス）によって己を清め、呪いの終わりに至れ。聖なるレーヴァーに仕えよ—その水に沐浴し、マヘーシュヴァラ（シヴァ）を安置せよ。ほどなくして、汝は再び本来の位を得るであろう。

Verse 19

यच्चेष्ट्वा बहुभिर्यज्ञैः समाप्तवरदक्षिणैः । गोस्वर्णकोटिदानैश्च तत्फलं स्थापिते शिवे

多くのヤジュニャを、ふさわしく優れたダクシナーをもって成就し、さらに無数の牛と黄金を施して得られる功徳—その果報は、シヴァを安置することによっても同じく得られる。

Verse 20

ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा स्वर्णहृद्गुरुतल्पगः । रेवातीरे शिवं स्थाप्य मुच्यते सर्वपातकैः

たとえバラモン殺しであれ、酒に溺れる者であれ、黄金を盗む者であれ、師（グル）の床を犯す者であれ—レーヴァーの岸にシヴァを安置すれば、あらゆる罪より解き放たれる。

Verse 21

तस्माद्भर्गसरित्तीरे स्थापयित्वा त्रियम्बकम् । वियुक्तः सर्वदोषैस्त्वं यास्यसे पदमुत्तमम्

ゆえに、バルガー川の岸に三眼の主トリヤンバカを安置せよ。すべての過失を離れ、汝は最上の住処に至るであろう。

Verse 22

एवमुक्तः स विधिना हृष्टतुष्टः खगोत्तमः । तथेत्युक्त्वा जगामाशु नर्मदातीरमुत्तमम्

このようにヴィディー（梵天）に教え諭され、最勝の鳥は歓喜し満ち足りた。「然り、しかるべし」と言って、ただちにナルマダー河の最も聖なる岸へと赴いた。

Verse 23

तपस्तप्त्वा कियत्कालं स्थापयामास शङ्करम्

しばらくの間タパス（苦行）を修したのち、彼はシャンカラ（シヴァ）を安置し建立した。

Verse 24

स्वनाम्ना भरतश्रेष्ठ हंसेश्वरमनुत्तमम् । पूजयित्वा परं स्थानं प्राप्तवान्खगसत्तमः

バーラタの裔の最勝者よ、鳥の中の最上なる者は、無上の主ハンセーシュヴァラを礼拝し、自らの名をもってその聖所を建立した。かくして後に、彼は至上の住処に到った。

Verse 25

तत्र हंसेश्वरे तीर्थे गत्वा स्नात्वा युधिष्ठिर । पूजयेत्परमेशानं स पापैः परिमुच्यते

ユディシュティラよ、ハンセーシュヴァラの聖なる渡しに赴き、そこで沐浴したなら、至上主パラメーシャーナ（シヴァ）を礼拝すべきである。そうして人は罪より完全に解き放たれる。

Verse 26

स्तुवन्नेकमना देवं न दैन्यं प्राप्नुयात्क्वचित् । श्राद्धं दीपप्रदानं च ब्राह्मणानां च भोजनम् । दत्त्वा शक्त्या नृपश्रेष्ठ स्वर्गलोके महीयते

一心に神を讃える者は、いかなる所においても惨めさに陥らない。さらに、王の中の最勝者よ、力に応じてシュラーダ（śrāddha）を修し、灯明を供え、バラモンに食を施すなら、その人は天界において尊ばれる。

Verse 27

त्रिकालमेककालं वा यो भक्त्या पूजयेच्छिवम् । नवप्रसूतां धेनुं च दत्त्वा पार्थ द्विजोत्तमे । षष्टिवर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते

日に三度であれ一度であれ、信愛をもってシヴァを礼拝し、さらに、パールタよ、新たに子を産んだ牝牛をすぐれたバラモンに施す者は、シヴァの世界において六万年のあいだ尊ばれる。