Adhyaya 180

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल दशाश्वमेधिकं परम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं महापातकनाशनम्

聖マールカンデーヤは言った。「それから、王よ、あらゆる功徳を具え、大罪を滅する最上のダシャーシュヴァメーディカ・ティールタへ赴くがよい。」

Verse 2

यत्र गत्वा महाराज स्नात्वा सम्पूज्य चेश्वरम् । दशानामश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः

大王よ、そこへ赴き、沐浴して主を正しく供養する者は、十度のアシュヴァメーダ祭に等しい果報を得る。

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । अश्वमेधो महायज्ञो बहुसम्भारदक्षिणः । अशक्यः प्राकृतैः कर्तुं कथं तेषां फलं लभेत्

ユディシュティラは言った。「アシュヴァメーダは大いなるヤジュニャであり、多くの供物と祭司へのダクシナーを要する。凡人には行い難い。では、彼らはいかにしてその果報を得るのであろうか。」

Verse 4

अत्याश्चर्यमिदं तत्त्वं त्वयोक्तं वदता सता । यथा मे जायते श्रद्धा दीर्घायुस्त्वं तथा वद

真実を語る聖仙よ、あなたが説いたこの理はまことに驚くべきものです。私に信が生じるように説き明かしてください、長寿なるお方よ。

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । इदमाश्चर्यभूतं हि गौर्या पृष्टस्त्रियम्बकः । तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि पृच्छते निपुणाय वै

マーリカンデーヤは言った。「まことにこの驚くべき事柄は、かつてガウリーがトリヤンバカ（シヴァ）に問いかけたものだ。汝が分別をもって問うゆえ、今ここに余が余すところなく説き明かそう。」

Verse 6

पुरा वृषस्थो देवेश ह्युमया सह शङ्करः । कदाचित्पर्यटन्पृथिवीं नर्मदातटमाश्रितः

いにしえ、神々の主シャンカラは、牡牛に乗りウマーを伴って大地を巡り、ある時ナルマダー河の岸に憩われた。

Verse 7

दशाश्वमेधिकं तीर्थं दृष्ट्वा देवो महेश्वरः । तीर्थं प्रत्यञ्जलिं बद्ध्वा नमश्चक्रे त्रिलोचनः

ダシャーシュヴァメーディカのティールタを見て、三つ目の神マヘーシュヴァラは、そのティールタに向かって合掌し、深く礼拝した。

Verse 8

कृताञ्जलिपुटं देवं दृष्ट्वा देवीदमब्रवीत्

女神は、合掌して敬虔に立つ神を見て、次の言葉を語った。

Verse 9

देव्युवाच । किमेतद्देवदेवेश चराचरनमस्कृत । प्रह्वनम्राञ्जलिं बद्ध्वा भक्त्या परमया युतः

女神は言った。「これはいかなることですか、神々の主よ。動くものも動かぬものも礼拝する御方よ。なぜあなたは深く身をかがめ、合掌し、至高の信愛に満ちておられるのですか。」

Verse 10

एतदाश्चर्यमतुलं सर्वं कथय मे प्रभो

主よ、この比類なき驚異を、余すところなく私にお語りください。

Verse 11

ईश्वर उवाच । प्रत्यक्षं पश्य तीर्थस्य फलं मा विस्मिता भव । वियत्स्था मे भुविस्थस्य क्षणं देवि स्थिरा भव

イーシュヴァラは言った。「この聖なるティールタの果報を、汝自身の眼で見よ。驚くには及ばぬ。汝は空にあり、我は地に立つが、デーヴィよ、しばし揺るがずにいよ。」

Verse 12

एवमुक्त्वा तु देवेशो गौरवर्णो द्विजोऽभवत् । क्षुत्क्षामकण्ठो जटिलः शुष्को धमनिसंततः

そう言い終えると、神々の主は色白のバラモンとなった。飢えに喉は乾き、髪はジャターのごとくもつれ、身はやつれて乾き、血管が浮き出ていた。

Verse 13

उपविश्य भुवः पृष्ठे सुस्वरं मन्त्रमुच्चरन् । क्रमप्रियो महादेवो माधुर्येण प्रमोदयन्

大地の上に坐し、次第を愛するマハーデーヴァは、麗しい声で真言を誦し、その甘美さで一切を歓喜させた。

Verse 14

श्रुत्वा तां मधुरां वाणीं स्वयं देवेन निर्मिताम् । संभ्रान्ता ब्राह्मणाः सर्वे स्नातुं ये तत्र चागताः

神みずから作り出したその甘美な声を聞くや、そこへ沐浴に来ていたすべてのバラモンたちは驚嘆し、心騒いだ。

Verse 15

नित्यक्रिया च सर्वेषां विस्मृता श्रुतिविभ्रमात् । तं दृष्ट्वा पठमानं तु क्षुत्पिपासाभिपीडितम्

その響きに耳を惑わされ、皆は日々の作法を忘れた。彼が誦しつつ、飢えと渇きに苦しむのを見て——

Verse 16

द्विजोऽन्यमन्त्रयत्कश्चिद्भक्त्या तं भोजनाय वै । प्रसादः क्रियतां ब्रह्मन्भोजनाय गृहे मम

するとあるバラモンが信心をもって食事に招いた。「おおブラフマンよ、どうか私のもてなしをお受けください。食のために我が家へお越しください。」

Verse 17

अद्य मे सफलं जन्म ह्यद्य मे सफलाः क्रियाः । सर्वान्कामान्प्रदास्यन्ति प्रीता मेऽद्य पितामहाः

「今日、我が生は実り、今日、我が宗教の行いは成就した。今日、祖霊は喜び、望むすべての成就を私に授けてくださる。」

Verse 18

त्वयि भुक्ते द्विजश्रेष्ठ प्रसीद त्वं ध्रुवं मम । एवमुक्तो महादेवो द्विजरूपधरस्तदा

「お召し上がりになったなら、最上のバラモンよ、必ずや私に慈悲を垂れてくださるでしょう。」このように告げられると、マハーデーヴァはその時バラモンの姿をとり—

Verse 19

प्रहस्य प्रत्युवाचेदं ब्राह्मणं श्लक्ष्णया गिरा । मया वर्षसहस्रं तु निराहारं तपः कृतम्

微笑みつつ、彼はそのバラモンに柔らかな声で答えた。「私は千年のあいだ、食を断ってタパス（苦行）を修した。」

Verse 20

इदानीं तु गृहे तस्य करिष्ये द्विजसत्तम । दशभिर्वाजिमेधैश्च येनेष्टं पारणं तथा

「さて今、最上のバラモンよ、私は彼の家でそれを行おう。十のアシュヴァメーダ（馬祀）を伴う行法によって、正しいパーラナ（結願の儀）がしかと成就するのだ。」

Verse 21

इत्युक्तो देवदेवेन ब्राह्मणो विस्मयान्वितः । उत्तमाङ्गं विधुन्वन्वै जगाम स्वगृहं प्रति

神々の神にこのように告げられると、そのバラモンは驚嘆に満ち、頭を振って自らの家へと帰っていった。

Verse 22

एवं ते बहवो विप्राः प्रत्याख्याते निमन्त्रणे । पुराणार्थमजानन्तो नास्तिका बहवो गताः

このようにして招きが退けられると、多くのバラモンはプラーナの意趣を知らぬまま去っていった。そしてその中の多くが、ナースティカ（懐疑・否定）の心に傾いてしまった。

Verse 23

अथ कश्चिद्द्विजो विद्वान्पुराणार्थस्य तत्त्ववित् । देवं निमन्त्रयामास द्विजरूपधरं शिवम्

そのとき、プラーナの真義を知る博学の二度生まれが、主を招いた。すなわち、婆羅門の姿を取られたシヴァ神である。

Verse 24

तथैव सोऽपि देवेन प्रोक्तः स प्राह तं पुनः । मनसा चिन्तयित्वा तु पुराणोक्तं द्विजोत्तमः

主もまた同じように彼に語りかけた。すると最上の婆羅門は、プラーナの教えを心に思い巡らし、再び御前に言葉を述べた。

Verse 25

स्मृतिवेदपुराणेषु यदुक्तं तत्तथा भवेत् । इति निश्चित्य तं विप्रमुवाच प्रहसन्निव

「スムリティとヴェーダとプラーナに説かれたことは、まさにそのとおりであるべきだ。」そう確信して、彼はその婆羅門に、微笑むかのように語った。

Verse 26

भोभो विप्र प्रतीक्षस्व यावदागमनं पुनः । इत्युक्त्वा तु द्विजो गत्वा दशाश्वमेधिकं परम्

「おお婆羅門よ、わたしが再び戻るまで待ちなさい。」そう言って二度生まれは、十のアシュヴァメーダの功徳で名高い至上の地へと赴いた。

Verse 27

स्नानं महालम्भनादि कृतं तेन द्विजन्मना । जपं श्राद्धं तथा दानं कृत्वा धर्मानुसारतः

その二度生まれは、大いなる儀礼マハーランバナに始まる沐浴を行い、さらにダルマに従って、ジャパとシュラーダ、そして布施（ダーナ）を修した。

Verse 28

संकल्प्य कपिलां तत्र पुराणोक्तविधानतः । समायात्त्वरितं तत्र यत्रासौ तिष्ठते द्विजः

彼はそこで、プラーナに説かれる作法に従い、カピラー（kapilā）という赤褐色の牝牛を布施するサンカルパ（saṅkalpa）を立て、あのバラモンが待っている場所へ急いで戻った。

Verse 29

अथागत्य द्विजं प्राह वाजिमेधः कृतो मया । उत्तिष्ठ मे गृहं रम्यं भोजनार्थं हि गम्यताम्

そして戻ると、そのバラモンに言った。「私はアシュヴァメーダ（Aśvamedha）を成し遂げた。起きよ——食事のために、わが麗しき家へ参ろう。」

Verse 30

इत्युक्तः शङ्करस्तेन ब्राह्मणेनातिविस्मितः । उवाच ब्राह्मणं देव इदानीं त्वमितो गतः

そのバラモンにそう告げられて、シャンカラ（Śaṅkara）は大いに驚いた。主はバラモンに言われた。「さて今、汝はいずこよりこの地へ来たのか。」

Verse 31

द्विजवर्य कथं चेष्टा दश यज्ञा महाधनाः

「バラモンの中の最勝よ、いかにして成し遂げられたのか——この十の大いなる、莫大な財を要するヤジュニャ（yajña）は。」

Verse 32

द्विज उवाच । न विचारस्त्वया कार्यः कृता यज्ञा न संशयः । यदि वेदाः प्रमाणं तं भुवि देवा द्विजास्तथा

バラモンは言った。「汝がこれを思案するには及ばぬ。ヤジュニャ（yajña）は疑いなく成就した。もしヴェーダが権威であるなら、この地においてデーヴァ（deva）とバラモンとが、その真実の証人である。」

Verse 33

दशाश्वमेधिकं तीर्थं तथा सत्यं द्विजोत्तम । यदि वेदपुराणोक्तं वाक्यं निःसंशयं भवेत्

おお最勝のバラモンよ、まことにこれは「ダシャーシュヴァメーディカのティールタ」であり、十度のアシュヴァメーダ供犠に等しい。ヴェーダとプラーナに説かれた言葉を疑いなく受け入れるならば。

Verse 34

तदा प्राप्तं मया सर्वं नात्र कार्या विचारणा । एवमुक्तस्तु देवेश आस्तिक्यं तस्य चेतसः

「それならば、私はすべてを得た。ここでさらに詮索する必要はない。」そう告げられると、神々の主は彼の胸中に堅固な信を見て取った。

Verse 35

विमृश्य बहुभिः किंचिदुत्तरं न प्रपद्यत । जगाम तद्गृहं रम्यं पठन्ब्रह्म सनातनम्

さまざまに思案しても、返すべき言葉は見いだせなかった。そこで彼は、そのバラモンの麗しい家へ向かい、歩みつつ永遠のブラフマンの聖誦を唱えた。

Verse 36

सम्प्राप्तं तं द्विजं भक्त्या पाद्यार्घ्येण तमर्चयत् । षड्रसं भोजनं तेन दत्तं पश्चाद्यथाविधि

そのバラモンが到着すると、彼は信愛をもって礼拝し、足を洗う水とアルギャ（供水）を捧げて敬った。のちに作法どおり、六味そなわる食事を供した。

Verse 37

ततो भुक्ते महादेवे सर्वदेवमये शिवे । पुष्पवृष्टिः पपाताशु गगनात्तस्य मूर्धनि । तस्यास्तिक्यं तु संलक्ष्य तुष्टः प्रोवाच शङ्करः

マハーデーヴァ—万神を体現するシヴァ—が食事を終えると、たちまち天より花の雨が降り、その人の頭上に注いだ。揺るがぬ信を見て、満足したシャンカラは語り始めた。

Verse 38

ईश्वर उवाच । किं तेऽद्य क्रियतां ब्रूहि वरदोऽहं द्विजोत्तम । अदेयमपि दास्यामि एकचित्तस्य ते ध्रुवम्

主は仰せになった。「今日、汝のために何をなすべきか告げよ、婆羅門の中の最勝者よ。我は恩寵を授ける者。ふつう『与うべからず』とされるものさえ、汝の心が一境に定まっているゆえ、必ず授けよう。」

Verse 39

ब्राह्मण उवाच । यदि प्रीतोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । अस्मिंस्तीर्थे महादेव स्थातव्यं सर्वदैव हि

婆羅門は言った。「もし我に満足され、主よ、もし我が願いが授けられるならば、マハーデーヴァよ、このティールタに常しえにお住まいください。」

Verse 40

उपकाराय देवेश एष मे वर उत्तमः । एवमुक्तस्तु देवेन आरुरोह द्विजोत्तमः

「神々の主よ、我がこの最上の願いは他者の安寧のためです。」こう述べ、神に告げられると、最勝の再生者は（天の乗り物に）乗り上がった。

Verse 41

गन्धर्वाप्सरःसम्बाधं विमानं सार्वकामिकम् । पूज्यमानो गतस्तत्र यत्र लोका निरामयाः

ガンダルヴァとアプサラスに満ちた、あらゆる願いを成就するヴィマーナが来た。礼拝され敬われつつ、彼は病も悩みもない衆生の国土へと赴いた。

Verse 42

मार्कण्डेय उवाच । एतदाश्चर्यमतुलं दृष्ट्वा देवी सुविस्मिता । विस्मयोत्फुल्लनयना पुनः पप्रच्छ शङ्करम्

マールカンデーヤは語った。比類なきこの奇瑞を見て、女神は深く驚嘆した。驚きに目を見開き、彼女は再びシャンカラに問いかけた。

Verse 43

पार्वत्युवाच । कथमेतद्भवेत्सत्यं यत्रेदमसमञ्जसम् । स्नानं कुर्वन्ति बहवो लोका ह्यत्र महेश्वर

パールヴァティーは言った。「どうしてこれが真実なのでしょう。あまりに不可解です。ここでは多くの人々が沐浴しています、マヘーシュヴァラよ。」

Verse 44

तेषां तु स्वर्गगमनं यथैष स्वर्गतिं गतः । कथमेतत्समाचक्ष्व विस्मयः परमो मम

「それでは、どうして人々はこの者が天の境地に至ったように、天界へ赴けるのですか。どうかお説きください——私の驚きは甚大です。」

Verse 45

एतच्छ्रुत्वा तु देवेशः प्रहसन्प्रत्युवाच ताम् । वेदवाक्ये पुराणार्थे स्मृत्यर्थे द्विजभाषिते

これを聞くと、神々の主は微笑みつつ彼女に答えた——ヴェーダの言葉、プラーナの趣旨、スムリティの意図、そして二度生まれの学匠たちの言説に照らして。

Verse 46

विस्मयो हि न कर्तव्यो ह्यनुमानं हि तत्तथा । असंभाव्यं हि लोकानां पुराणे यत्प्रगीयते

「驚きに溺れてはなりません。理（推論）もまたこれと一致するからです。プラーナに説かれることは、世の人々にはしばしば不可能に見えるのです。」

Verse 47

यदि पक्षं पुरस्कृत्य लोकाः कुर्वन्ति पार्वति । तस्मान्न सिद्धिरेतेषां भवत्येको न विस्मयः

「もし人々が、パールヴァティーよ、偏った立場を掲げて行動するなら、彼らには成就は生じません——それゆえ驚くには及びません。」

Verse 48

नास्तिका भिन्नमर्यादा ये निश्चयबहिष्कृताः । तेषां सिद्धिर्न विद्येत आस्तिक्याद्भवते ध्रुवम्

ナースティカにして、正しい行いの境界を破り、堅固な確信から退けられた者には、いかなる悉地（シッディ）もない。アースティキヤ、すなわちダルマを肯定する信が、必ず成就を生む。

Verse 49

श्रुत्वाख्यानमिदं देवी ववन्दे तीर्थमुत्तमम् । सर्वपापहरं पुण्यं नर्मदायां व्यवस्थितम्

この物語を聞き終えると、女神はナर्मダー（ナルマダー）に鎮まる、至上のティールタ—聖にして功徳あり、あらゆる罪を除く所—に礼拝した。

Verse 50

मार्कण्डेय उवाच । दशाश्वमेधं राजेन्द्र सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं महापातकनाशनम्

マールカンデーヤは言った。「王よ、ダシャーシュヴァメーダは、あらゆるティールタの中でも最上の最上である。すべての徳を具え、重罪を滅する聖なる渡し場である。」

Verse 51

तत्रागता महाभागा स्नातुकामा सरस्वती । पुण्यानां परमा पुण्या नदीनामुत्तमा नदी

そこへ、沐浴を望む大いなる幸運のサラスヴァティーが来臨する。聖なるものの中で最も聖にして、川々の中で最上の川である。

Verse 52

नाममात्रेण यस्यास्तु सर्वपापैः प्रमुच्यते । स्नातास्तत्र दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः

その名を唱えるだけで、あらゆる罪から解き放たれる。そこで沐浴する者は天界に至り、そこで命を終える者は再び生まれず、輪廻を離れる。

Verse 53

दशाश्वमेधे सा राजन्नियता ब्रह्मचारिणी । आराधयित्वा देवेशं परं निर्वाणमागतीः

ダシャーシュヴァメーダにおいて、王よ、彼女は戒を守り聖なる梵行（ブラフマチャリヤ）に堅く住して、神々の主を礼拝し、最上の涅槃（ニルヴァーナ）に至った。

Verse 54

कालुष्यं ब्रह्मसम्भूता संवत्सरसमुद्भवम् । प्रक्षालयितुमायाति दशम्यामाश्विनस्य च

梵天（ブラフマー）より生まれた彼女は、アーシュヴィナ月の第十日に来たりて、一年のあいだに積もった穢れを洗い清める。

Verse 55

उपोष्य रजनीं तां तु सम्पूज्य त्रिपुरान्तकम् । राजन्निष्कल्मषा यान्ति श्वोभूते शाश्वतं पदम्

しかし、その夜を断食して過ごし、三城を滅ぼす者トリプラーンタカを正しく供養すれば、王よ、彼らは無垢となり、翌日の暁に永遠の住処へと至る。

Verse 56

युधिष्ठिर उवाच । सरस्वती महापुण्या नदीनामुत्तमा नदी श्रीमार्कण्डेय उवाच । राजन्नाश्वयुजे मासि दशम्यां तद्विशिष्यते । पार्थिवेषु च तीर्थे तु सर्वेष्वेव न संशयः

ユディシュティラは言った。「サラスヴァティーは大いに清浄で、諸河のうち最上の川である。」マールカンデーヤは言った。「王よ、そのティールタの行はアーシュヴァユジャ月の第十日にとりわけ殊勝となる。まことに地上のあらゆるティールタの中でも、疑いはない。」

Verse 57

दशाश्वमेधिके राजन्नित्यं हि दशमी शुभा । विशेषादाश्विने शुक्ला महापातकनाशिनी

ダシャーシュヴァメーダにおいて、王よ、第十の月日（ダシャミー）は常に吉祥である。とりわけアーシュヴィナ月の白分のダシャミーは、最も重い罪を滅する。

Verse 58

तस्या स्नात्वार्चयेद्देवानुपवासपरायणः । श्राद्धं कृत्वा विधानेन पश्चात्सम्पूजयेच्छिवम्

その聖なる水に沐浴し、断食に専心して諸神を礼拝すべし。次いで規定に従いシュラーダ（śrāddha）を修し、その後にシヴァを円満に供養せよ。

Verse 59

तत्रस्थां पूजयेद्देवीं स्नातुकामां सरस्वतीम् । नमो नमस्ते देवेशि ब्रह्मदेहसमुद्भवे

その地に在して沐浴を望む女神サラスヴァティーを礼拝し、こう唱えよ。「帰命、帰命したてまつる、 देवेशि（神々の主宰たる女神）よ。ブラフマーの身より生じたまいし御方よ。」

Verse 60

कुरु पापक्षयं देवि संसारान्मां समुद्धर । गन्धधूपैश्च सम्पूज्य ह्यर्चयित्वा पुनःपुनः

「おおデーヴィーよ、我が罪を滅し、サンサーラ（輪廻）より我を救い上げたまえ。香と薫香をもって供養を満たし、繰り返し繰り返し礼拝し奉れ。」

Verse 61

दश प्रदक्षिणा दत्त्वा सूत्रेण परिवेष्टयेत् । कपिलां तु ततो विप्रे दद्याद्विगतमत्सरः

「十度のプラダクシナー（右繞）を行い、ついで聖糸にて結び固めよ。その後、妬みを離れて、ブラーフマナにカピラー（黄褐色の牝牛）を施せ。」

Verse 62

सर्वलक्षणसम्पन्नां सर्वोपस्करसंयुताम् । दत्त्वा विप्राय कपिलां न शोचति कृताकृते

「あらゆる吉祥の相を具え、必要な品々をすべて伴うカピラーの牝牛をブラーフマナに施したなら、人は為したこと・為さなかったことのいずれをも嘆かない。」

Verse 63

पश्चाज्जागरणं कुर्याद्घृतेनाज्वाल्य दीपकम् । पुराणपठनेनैव नृत्यगीतविवादनैः

その後、ギーで灯明をともして夜の覚醒の守夜を行い、プラーナの誦読によって、また信愛の舞・歌・器楽の調べによってその夜を過ごすべきである。

Verse 64

वेदोक्तैश्चैव पूजयेच्छशिशेखरम् । प्रभाते विमले पश्चात्स्नात्वा वै नर्मदाजले

またヴェーダに説かれた儀礼によって、月を頂く御方シャシシェーカラ（シヴァ）を礼拝すべきである。ついで清らかな朝、ナルマダーの水に沐浴してから……

Verse 65

ब्राह्मणान् भोजयेद्भक्त्या शिवभक्तांश्च योगिनः । एवं कृते ततो राजन् सम्यक्तीर्थफलं लभेत्

信心をもってブラーフマナたちに食を施し、またシヴァに帰依するヨーギーたちにも供養すべきである。これを成し遂げれば、王よ、巡礼の完全な果報をまことに得る。

Verse 66

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेच्छङ्करं नरः । दशाश्वमेधावभृथं लभते पुण्यमुत्तमम्

その聖なるティールタにて、沐浴しシャンカラを礼拝する者は、十度のアシュヴァメーダ祭の結願の沐浴に等しい、最上の功徳を得る。

Verse 67

पूतात्मा तेन पुण्येन रुद्रलोकं स गच्छति । आरूढः परमं यानं कामगं च सुशोभनम्

その功徳によって心身は清められ、彼はルドラの世界へ赴く。願いのままに進む、きわめて輝かしい天の乗り物に乗って。

Verse 68

तत्र दिव्याप्सरोभिस्तु वीज्यमानोऽथ चामरैः । क्रीडते सुचिरं कालं जयशब्दादिमङ्गलैः

そこでは、神妙なるアプサラスたちがヤクの尾のチャーマラで扇ぎ奉り、彼は「勝利！」の歓声に始まる吉祥の祝祭の中で、久しく戯れ楽しむ。

Verse 69

ततोऽवतीर्णः कालेन इह राजा भवेद्ध्रुवम् । हस्त्यश्वरथसम्पन्नो महाभोगी परंतपः

やがて時至りて再び降り来たれば、彼は必ずこの世で王となる。象・馬・戦車を備え、豊楽を大いに享受し、敵を討ち伏せる者となる。

Verse 70

दशाश्वमेधे यद्दानं दीयते शिवयोगिनाम् । दशाश्वमेधसदृशं भवेत्तन्नात्र संशयः

ダシャーシュヴァメーダのティールタにおいて、シヴァのヨーギーたちに施されるいかなる布施も、その功徳はアシュヴァメーダの果報に等しい。これに疑いはない。

Verse 71

सर्वेषामेव यज्ञानामश्वमेधो विशिष्यते । दुर्लभः स्वल्पवित्तानां भूरिशः पापकर्मणाम्

あらゆる祭祀の中で、アシュヴァメーダは最も卓越する。されど財の乏しき者には得難く、罪業に重く縛られた者にはその成就が大いに妨げられる。

Verse 72

तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र दुर्लभोऽपि सुरासुरैः । प्राप्यते स्नानदानेन इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

「王よ、そのティールタにおいては、神々とアスラでさえ得難きものも、沐浴と布施によって得られる」—かくシャンカラは語った。

Verse 73

अकामो वा सकामो वा मृतस्तत्र नरेश्वर । देवत्वं प्राप्नुयात्सोऽपि नात्र कार्या विचारणा

欲なき者であれ欲に満ちる者であれ、人の主よ——そこで死ぬ者は皆、神性の位を得る。これに更なる詮議は要らぬ。

Verse 74

अग्निप्रवेशं यः कुर्यात्तत्र तीर्थे नरोत्तम । अग्निलोके वसेत्तावद्यावदाभूतसम्प्लवम्

人のうち最勝なる者よ、その聖なるティールタにて火に入る者は、衆生の大壊に至るまでアグニの世界に住する。

Verse 75

जलप्रवेशं यः कुर्यात्तत्र तीर्थे नराधिप । ध्यायमानो महादेवं वारुणं लोकमाप्नुयात्

王よ、そのティールタにて水に入る者は、マハーデーヴァを念じつつ、ヴァルナの世界に至る。

Verse 76

दशाश्वमेधे यः कश्चिच्छूरवृत्त्या तनुं त्यजेत् । अक्षया नु गतिस्तस्य इत्येवं श्रुतिनोदना

ダシャーシュヴァメーダにおいて、勇士の決意をもって身を捨てる者は——その行き先はまことに不滅である。これぞシュルティの勧め。

Verse 77

न तां गतिं यान्ति भृगुप्रपातिनो न दण्डिनो नैव च सांख्ययोगिनः । ध्वजाकुले दुन्दुभिशङ्खनादिते क्षणेन यां यान्ति महाहवे मृताः

その境地には至らぬ——ブリグの断崖に落ちる者も、杖を携える修行者も、さらにはサーンキヤのヨーギーでさえも——しかれども大合戦に斃れた者は、旗が乱れ翻り、太鼓と法螺貝が轟くただ中で、刹那にしてその境地へ赴く。

Verse 78

यत्र तत्र हतः शूरः शत्रुभिः परिवेष्टितः । अक्षयांल्लभते लोकान्यदि क्लीबं न भाषते

勇士は、いずこであれ敵に囲まれて討たれたなら、不滅の世界を得る——ただし卑怯な言葉を口にしないなら。

Verse 79

दशाश्वमेधे संन्यासं यः करोति विधानतः । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकात्कदाचन

ダシャーシュヴァメーダにおいて定めの法に従い出家（サンニャーサ）する者は、その行路は不可逆であり、ルドラの世界から決して戻らない。

Verse 80

दशाश्वमेधे यत्पुण्यं संक्षेपेण युधिष्ठिर । कथितं परया भक्त्या सर्वपापप्रणाशनम्

ユディシュティラよ、十のアシュヴァメーダ祭で得られる功徳が、ここに簡潔に、至上の信愛をもって説かれた。それは一切の罪を滅する。

Verse 180

अध्याय

「章」。​（チャプター）​