Adhyaya 168

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे रोधस्यङ्कूरेश्वरमुत्तमम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

聖マールカンデーヤは言った。「ナルマダー河の南岸に、最勝のアンクーレーシュヴァラがある。あらゆる徳を具えたティールタであり、三界に名高い。」

Verse 2

यत्र सिद्धं महारक्ष आराध्य तु महेश्वरम् । शङ्करं जगतः प्राणं स्मृतिमात्रावहारिणम्

そこにて、強大なる羅刹はマヘーシュヴァラを礼拝して成就を得た――世界の命そのものであるシャンカラは、ただ想念するだけで加護を授け給う。

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । किं तद्रक्षो द्विजश्रेष्ठ किंनाम कस्य वान्वये । एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ

ユディシュティラは言った。「婆羅門の中の最勝者よ、その羅刹とは何者か――名は何といい、いかなる系譜に属するのか。罪なき御方よ、すべてを詳しく語り給え。」

Verse 4

अज्ञानतिमिरान्धा ये पुमांसः पापकारिणः । युष्मद्विधैर्दीपभूतैः पश्यन्ति सचराचरम्

無知の闇に目を覆われ、罪をなす人々が、動くものも動かぬものも含むこの世界を見得るのは、あなたがたのような聖賢が照明の灯となって立つゆえである。

Verse 5

धर्मपुत्रवचः श्रुत्वा मार्कण्डेयो मुनीश्वरः । स्मितं कृत्वा बभाषे तां कथां पापप्रणाशनीम्

ダルマプトラの言葉を聞くと、牟尼の主マールカンデーヤは微笑み、ついで罪を滅する聖なる物語を語り始めた。

Verse 6

मार्कण्डेय उवाच । मानसो ब्रह्मणः पुत्रः पुलस्त्यो नाम पार्थिव । वेदशास्त्रप्रवक्ता च साक्षाद्वेधा इवापरः

マールカンデーヤは言った。「王よ、プラスタヤという者がいた――ブラフマーの意より生まれた子であり、ヴェーダとシャーストラを説き明かす者、まことに第二の創造主のごとき存在であった。」

Verse 7

तृणबिन्दुसुता तस्य भार्यासीत्परमेष्ठिनः । तस्य धर्मप्रसङ्गेन पुत्रो जातो महामनाः

王よ、彼の妻はトリナビンドゥの娘であった。その正法（ダルマ）にかなう結びつきにより、大いなる心の子が生まれた。

Verse 8

यस्माद्वेदेतिहासैश्च सषडङ्गपदक्रमाः । विश्रान्ता ब्रह्मणा दत्ता नाम विश्रवसेति च

ヴェーダとイティハーサが、六つの補助学と語句の順次誦読とともに彼のうちに安らぎを得て、さらにブラフマーより授けられたゆえに、彼は「ヴィシュラヴァス」（Viśravas）と名づけられた。

Verse 9

कस्मिंश्चिदथ काले च भरद्वाजो महामुनिः । स्वसुतां प्रददौ राजन्मुदा विश्रवसे नृप

やがてある時、大聖バラドヴァージャは喜びをもって、自らの娘をヴィシュラヴァスに嫁がせた、王よ。

Verse 10

स तया रमते सार्धं पौलोम्या मघवा इव । मुदा परमया राजन्ब्राह्मणो वेदवित्तमः

そのヴェーダに最も通じたブラーフマナは、王よ、至上の歓喜をもって彼女とともに楽しんだ。まるでマガヴァー（インドラ）がパウローミーと共にあるように。

Verse 11

केनचित्त्वथ कालेन पुत्रः पुत्रगुणैर्युतः । जज्ञे विश्रवसो राजन्नाम्ना वैश्रवणः श्रुतः

しばらくして、王よ、ヴィシュラヴァスに、子としての徳を備えた一人の息子が生まれた。その名はヴァイシュラヴァナ（Vaiśravaṇa）として知られた。

Verse 12

सोऽपि मौनव्रतं कृत्वा बालभावाद्युधिष्ठिर । सर्वभूताभयं दत्त्वा चचार परमं व्रतम्

彼もまた、ユディシュティラよ、幼少より沈黙の誓いを立て、あらゆる生きとし生けるものに無畏を施して、その最上の誓戒を修した。

Verse 13

तस्य तुष्टो महादेवो ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिः सह । सखित्वं चेश्वरो दत्त्वा धनदत्वं जगाम ह

彼に満悦したマハーデーヴァと、梵天は梵仙たちと共に、主との友誼を授け、彼は「ダナダ」—財を与え司る者—の位に至った。

Verse 14

यमेन्द्रवरुणानां च चतुर्थस्त्वं भविष्यसि । ब्रह्माप्युक्त्वा जगामाशु लोकपालत्वमीप्सितम्

「ヤマ、インドラ、ヴァルナの中で、汝は第四となるであろう。」そう告げると梵天は、望ましきローカパーラ（世界の守護者）の位を念じつつ、ただちに去った。

Verse 15

ततस्त्वनन्तरे काले कैकसी नाम राक्षसी । पातालं भूतलं त्यक्त्वा विश्रवं चकमे पतिम्

やがて時を経て、カイカシーという名のラークシャシーが、パーターラと地上界を離れ、ヴィシュラヴァスを夫として選んだ。

Verse 16

पुत्रोऽथ रावणो जातस्तस्या भरतसत्तम । कुम्भकर्णो महारक्षो धर्मात्मा च विभीषणः

彼女から一子ラーヴァナが生まれた、バーラタ族の最勝者よ。さらに、強大なるラークシャサのクンバカルナと、法にかなう性をもつヴィビーシャナも生まれた。

Verse 17

कुम्भश्चैव विकुम्भश्च कुम्भकर्णसुतावुभौ । महाबलौ महावीर्यौ महान्तौ पुरुषोत्तम

クンバとヴィクンバ――ともにクンバカルナの子――は大いなる力と大いなる武勇を備えていた、ああプルショーत्तマよ。

Verse 18

अङ्कूरो राक्षसश्रेष्ठः कुम्भस्य तनयो महान् । विभीषणं च गुणवद्दृष्ट्वैवं राक्षसोत्तमः

アンクーラは、すぐれた羅刹にしてクンバの偉大なる子。徳を具えたヴィビーシャナを見て、かく思いを深めた、羅刹の中の最勝者よ。

Verse 19

ततः स यौवनं प्राप्य ज्ञात्वा रक्षः पितामहम् । परं निर्वेदमापन्नश्चचार सुमहत्तपः

やがて彼は若さに達し、羅刹の祖先を知ると、深い離欲に沈み、きわめて大いなる苦行（タパス）を行った。

Verse 20

दक्षिणं पश्चिमं गत्वा सागरं पूर्वमुत्तरम् । नर्मदायां प्रसङ्गेन ह्यङ्कूरो राक्षसेश्वरः

南と西へ、海へと赴き、また東と北にも巡ったのち、因縁の導きによって、羅刹の主アンクーラはナルマダー（レーヴァー）に至った。

Verse 21

तपश्चचार सुमहद्दिव्यं वर्षशतं किल । ततस्तुष्टो महादेवः साक्षात्परपुरंजयः

彼はまことに大いなる、神聖なる苦行を百の天年にわたり修した。するとマハーデーヴァ――敵の城を直に征する御方――は満悦された。

Verse 22

वरेण छन्दयामास राक्षसं वृषकेतनः । वरं वृणीष्व भद्रं ते तव दास्यामि सुव्रत

ヴṛṣaketu（シヴァ）は羅刹を恩寵の賜物で喜ばせようとして言った。「願いを選べ——汝に吉祥あれ。善き誓戒を守る者よ、我はそれを汝に授けよう。」

Verse 23

प्रोवाच राक्षसो वाक्यं देवदेवं महेश्वरम् । वरदं सोऽग्रतो दृष्ट्वा प्रणम्य च पुनःपुनः

そのとき羅刹は、神々の神マヘーシュヴァラに申し上げた。目の前に施与者を見て、幾度も礼拝し、あらためて言葉を捧げた。

Verse 24

यदि तुष्टो महादेव वरदोऽसि सुरेश्वर । दुर्लभं सर्वभूतानाममरत्वं प्रयच्छ मे

「もし御心が満たされておられるなら、マハーデーヴァよ——神々の主、願いを授ける御方よ——一切の生類にとって得難き不死を、我にお授けください。」

Verse 25

मम नाम्ना स्थितोऽनेन वरेण त्रिपुरान्तक । सदा संनिहितोऽप्यत्र तीर्थे भवितुमर्हसि

「トリプラーンタカよ、この我が名において定められたこの恩寵によって、どうかこの聖なるティールタに、常に臨在してくださるようお許しください。」

Verse 26

ईश्वर उवाच । यावद्विभीषणमतं यावद्धर्मनिषेवणम् । करिष्यसि दृढात्मा त्वं तावदेतद्भविष्यति

イーシュヴァラは言われた。「汝が堅き心をもってヴィビーシャナの志を保ち——ダルマを修し、これに仕えるかぎり——その間、この成就は保たれよう。」

Verse 27

एवमुक्त्वा ययौ देवः सर्वदैवतपूजितः । विमानेनार्कवर्णेन कैलासं धरणीधरम्

かく語り終えると、あらゆる神々に礼拝されるその神は、太陽の色に輝く天のヴィマーナに乗り、地を支える山カイラーサへと去って行った。

Verse 28

गते चादर्शनं देवे स्नात्वाचम्य विधानतः । स्थापयामास राजेन्द्र ह्यङ्कूरेश्वरमुत्तमम्

主が去って姿を見せなくなると、彼は規定どおり沐浴し、アーチャマナ（啜水の浄礼）を行った。ついで、王よ、最勝のアンクーレーシュヴァラを安置し、奉献した。

Verse 29

गन्धपुष्पैस्तथा धूपैर्वस्त्रालङ्कारभूषणैः । पताकैश्चामरैश्छत्रैर्जयशब्दादिमंगलैः

香と花、薫香、衣と装身具を捧げ、さらに幡やヤクの尾の払子、天蓋を備え、「勝利」の歓呼に始まる吉祥の作法をもって——（礼拝した）。

Verse 30

पूजयित्वा सुरेशानं स्तोत्रैर्हृद्यैः सुपुष्कलैः । जगाम भवनं रक्षो यत्र राजा विभीषणः

心地よく豊かな讃歌によってスレーシャーナを礼拝し終えると、その羅刹は、ヴィビーシャナ王のいる御殿へと赴いた。

Verse 31

पूजितः स यथान्यायं दानसन्मानगौरवैः । सौदर्ये स्थापितो भावे सोऽवात्सीत्परयामुदा

彼は贈り物と敬意、そして恭しいもてなしによって法にかなって遇された。親愛なる兄弟の情に安住し、そこで大いなる歓喜のうちに住した。

Verse 32

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । अङ्कूरेश्वरनामानं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

そのティールタにて沐浴し、ついでアṅクーレーシュヴァラと称される至上主パラメーシュヴァラを礼拝する者は、アシュヴァメーダ祭の果報を得る。

Verse 33

माण्डव्यखातमारभ्य सङ्गमं वापि यच्छुभम् । रेवाया आमलक्याश्च देवक्षेत्रं महेश्वरम्

マーンḍヴ்யの聖なる池より、レーヴァーとアーマラキーの吉祥なる合流に至るまで、この一帯はすべてマヘーシュヴァラの神域（デーヴァクシェートラ）である。

Verse 34

माण्डव्यखातात्पश्चिमतस्तीर्थं तदङ्कूरेश्वरम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः

マーンḍヴ்யの聖なる溝の西に、アṅクーレーシュヴァラと呼ばれるティールタがある。そこで沐浴し、清浄となり心を調えた者は、次に行う儀礼にふさわしくなる。

Verse 35

सन्ध्यामाचम्य यत्नेन जपं कृत्वाथ भारत । तर्पयित्वा पित्ःन्देवान्मनुष्यान् भरतर्षभ

バーラタよ、黄昏の作法（サンディヤー）を行い、慎み深くアーチャマナして浄め、さらにジャパを成就したのち、祖霊（ピトリ）、神々（デーヴァ）、そして人々にタルパナを捧げよ――バーラタ族の雄よ。

Verse 36

सचैलः क्लिन्नवसनो मौनमास्थाय संयतः । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यामुपोष्य विधिवन्नरः

衣をまとい、その衣を濡れたままにし、沈黙を守って身を慎み、定めに従って斎戒せよ――月の第八日（アシュタミー）または第十四日（チャトゥルダシー）に。

Verse 37

पूजां यः कुरुते राजंस्तस्य पुण्यफलं शृणु । साग्रं तु योजनशतं तीर्थान्यायतनानि च

王よ、礼拝を修する者の聖なる果報を聞け。彼にとっては、百由旬を超える範囲にあるティールタと聖なる霊廟が、まことに巡礼し拝観したかのようになる。

Verse 38

भवन्ति तानि दृष्टानि ततः पापैः प्रमुच्यते । तत्र तीर्थे तु यद्दानं देवमुद्दिश्य दीयते

それら（ティールタと聖所）は見たものとみなされ、かくして罪より解き放たれる。さらに、そのティールタにおいて神に捧げて施すいかなる布施も、

Verse 39

स्नात्वा तु विधिवत्पात्रे तदक्षयमुदाहृतम् । होमाद्दशगुणं प्रोक्तं फलं जाप्ये ततोऽधिकम्

沐浴してのち、法にかなって相応しい受者に施すものは尽きることなしと説かれる。その果はホーマの十倍といい、ジャパ（真言誦持）の果はさらに勝る。

Verse 40

त्रिगुणं चोपवासेन स्नानेन च चतुर्गुणम् । संन्यासं कुरुते यस्तु प्राणत्यागं करोति वा

断食によって果報は三倍となり、沐浴によって四倍となる。さらに、そこで出家・離欲を行う者、あるいはそこで命を捨てる者は、

Verse 41

अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम् । कृमिकीटपतङ्गानां तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । अङ्कूरेश्वरनामाख्ये मृतानां सुगतिर्भवेत्

その行き先は退転なく、疑いなくルドラの世界へと定まる。ユディシュティラよ、アンクーレーシュヴァラと名づけられたそのティールタで死ぬ虫や昆虫や鳥でさえ、善き趣（すぐれた来世）を得る。

Verse 42

एतत्ते कथितं राजन्नङ्कूरेश्वरसम्भवम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं परमं पापनाशनम्

王よ、汝に語り告げた――アンークーレーシュヴァラに結ばれた起源と偉大さを。あらゆる功徳を具えたティールタにして、最上に罪を滅する聖地である。

Verse 43

येऽपि शृण्वन्ति भक्त्येदं कीर्त्यमानं महाफलम् । लभन्ते नात्र सन्देहः शिवस्य भुवनं हि ते

また、これを信心をもって聴聞し、大いなる果報をもたらすものとして称えられるのを聞く者は、疑いなくシヴァの世界に到る。

Verse 168

। अध्याय

章（見出し）。​​​​​