Adhyaya 153

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं चान्यद्रवितीर्थमनुत्तमम् । यस्य संदर्शनादेव मुच्यन्ते पातकैर्नराः

マールカンデーヤは言った。「その直後に、比類なき聖なる渡し—ラヴィティールタ—がある。それをただ拝するだけで、人々は罪より解き放たれる。」

Verse 2

रवितीर्थे तु यः स्नात्वा नरः पश्यति भास्करम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं स्वयं देवेन तच्छृणु

ラヴィティールタにて身を清め、バースカラ（太陽神）を拝する者よ——その者に授けられる果報を、神自らが説いたとおり今聞きなさい。

Verse 3

नान्धो न मूको बधिरः कुले भवति कश्चन । कुरूपः कुनखी वापि तस्य जन्मानि षोडश

その家系では十六の生にわたり、盲・唖・聾となる者はなく、醜さも爪の奇形も生じない。

Verse 4

दद्रुचित्रककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिका । नश्यन्ति देवभक्तस्य षण्मासान्नात्र संशयः

白癬、白斑に似た斑、癩、輪状の発疹、湿疹は、神に帰依する者において六か月のうちに滅する——疑いはない。

Verse 5

चरितं तस्य देवस्य पुराणे यच्छ्रुतं मया । न तत्कथयितुं शक्यं संक्षेपेण नृपोत्तम

王の中の最勝よ、私がプラーナにおいて聞いたその神の御業は、簡略に語り尽くすことはできない。

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यद्दानं रविमुद्दिश्य दीयते । विधिना पात्रविप्राय तस्यान्तो नास्ति कर्हिचित्

そのティールタにおいて、ラヴィ（太陽）に捧げ、正しい作法により相応しきバラモンに施される布施は、その功徳に終わりが決してない。

Verse 7

अयने विषुवे चैव चन्द्रसूर्यग्रहे तथा । रवितीर्थे प्रदत्तानां दानानां फलमुत्तमम्

至日と分点、また月食・日食のとき、ラヴィティールタで捧げられる布施は最上の果報を結ぶ。

Verse 8

संक्रान्तौ यानि दानानि हव्यकव्यानि भारत । अपामिव समुद्रस्य तेषामन्तो न लभ्यते

バーラタよ、サンクラーンティの時に行われるいかなる布施と、神々へのハヴィヤ、祖霊へのカヴィヤという供献も、その功徳は量り知れない。海の水の果てが見いだせぬように。

Verse 9

येन येन यदा दत्तं येन येन यदा हुतम् । तस्य तस्य तदा काले सविता प्रतिदायकः

人がいつ何を施し、いつ何を火中に供えようとも、その時まさにサヴィトリ（太陽）が報いる者となり、相応の返礼を授ける。

Verse 10

सप्त जन्मानि तान्येव ददात्यर्कः पुनः पुनः । शतमिन्दुक्षये दानं सहस्रं तु दिनक्षये

七つの生にわたり、アルカ（太陽）はそれら同じ報いを繰り返し授ける。月の欠けゆく時の布施は百倍の果を、日の終わりの布施は千倍の果をもたらす。

Verse 11

संक्रान्तौ शतसाहस्रं व्यतीपाते त्वनन्तकम्

サンクラーンティには功徳は十万倍となり、しかしヴャティーパータにはそれが無量となる。

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच । रवितीर्थं कथं तात पुण्यात्पुण्यतरं स्मृतम् । विस्तरेण ममाख्याहि श्रवणौ मम लम्पटौ

ユディシュティラは言った。「尊き御方よ、なぜラヴィティールタは他の功徳ある聖地にも勝ると伝えられるのですか。どうか詳しくお語りください—私の耳は聞くことを切に望んでおります。」

Verse 13

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृणुष्वावहितो भूत्वा ह्यादित्येश्वरमुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वव्याधिविनाशनम्

聖マールカンデーヤは言った。「心を澄ませて聞きなさい。ナर्मダー河の北岸にまします最上のアーディティエーシュヴァラ—あらゆる病を滅する御方—について語ろう。」

Verse 14

पुरा कृतयुगस्यादौ जाबालिर्ब्राह्मणोऽभवत् । वसिष्ठान्वयसम्भूतो वेदशास्त्रार्थपारगः

はるか昔、クリタユガの初めに、ジャーバリという名のバラモンがいた。ヴァシシュタの系譜に生まれ、ヴェーダとシャーストラの義に通暁していた。

Verse 15

पतिव्रता साधुशीला तस्य भार्या मनस्विनी । ऋतुकाले तु सा गत्वा भर्तारमिदमब्रवीत्

その妻はパティヴラターとして夫に貞節を尽くし、徳高く、心も強かった。受胎の時期が来ると、彼女は夫のもとへ行き、次のように語った。

Verse 16

वर्तते ऋतुकालो मे भर्तारं त्वामुपस्थिता । भज मां प्रीतिसंयुक्तः पुत्रकामां तु कामिनीम्

わたしの受胎の時が今まさに来ました。夫よ、あなたのもとへ参りました。愛をもってわたしと結ばれてください――愛深き妻であるわたしは、男児を望みます。

Verse 17

एवमुक्तो द्विजः प्राह प्रियेऽद्याहं व्रतान्वितः । गच्छेदानीं वरारोहे दास्य ऋत्वन्तरे पुनः

そう言われると、バラモンは答えた。「愛しき者よ、今日は誓戒に結ばれている。今は帰りなさい、麗しき腰の人よ。別のṛtuの季節に、また同意しよう。」

Verse 18

पुनर्द्वितीये सम्प्राप्ते ऋतुकालेऽप्युपस्थिता । पुनः सा छन्दिता तेन व्रतस्थोऽद्येति भारत

第二の受胎の季節が再び来ると、彼女はまた近づいた。だが彼は再び諭して言った。「今日は誓戒に安住しているのだ、バラタよ。」

Verse 19

इत्थं वा बहुशस्तेन छन्दिता च पुनः पुनः । निराशा चाभवत्तत्र भर्तारं प्रति भामिनी

このようにして、彼女は幾度となく彼に退けられた。そこで情熱の女は、夫に対して望みを失った。

Verse 20

दुःखेन महताविष्टा विधायानशनं मृता । तेन भ्रूणहतेनैव पापेन सहसा द्विजः

甚だしい悲しみに覆われ、彼女は死に至る断食を行って命を落とした。そしてその胎児殺しという罪そのものによって、二度生まれの者は忽ちその報いに捉えられた。

Verse 21

शीर्णघ्राणाङ्घ्रिरभवत्तपः सर्वं ननाश च । दृष्ट्वात्मानं स कुष्ठेन व्याप्तं ब्राह्मणसत्तमः

その鼻と足は朽ち、積み重ねた苦行（タパス）もことごとく失われた。自らが癩病に遍く覆われているのを見て、その最勝のバラモンは深い苦悩に沈んだ。

Verse 22

विषादं परमं गत्वा नर्मदातटमाश्रितः । अपृच्छद्भास्करं तीर्थं द्विजेभ्यो द्विजसत्तमः

深い絶望に沈み、彼はナルマダー河の岸辺に身を寄せた。そこで最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）は、バースカラ・ティールタについてバラモンたちに尋ねた。

Verse 23

आरोग्यं भास्करादिच्छेदिति संचिन्त्य चेतसि । कुतस्तद्भास्करं तीर्थं भो द्विजाः कथ्यतां मम

心に念じて「バースカラの御力により、どうか健康を得られますように」と思い、こう言った。「そのバースカラ・ティールタへはどこから行けるのですか。おおバラモンよ、私にお告げください。」

Verse 24

तपस्तप्याम्यहं गत्वा तस्मिंस्तीर्थे सुभावितः

「あのティールタへ赴き、そこでタパス（苦行）を修めよう」——そう決意し、心を正しく浄化へと向けた。

Verse 25

द्विजा ऊचुः । रेवाया उत्तरे कूले आदित्येश्वरनामतः । विद्यते भास्करं तीर्थं सर्वव्याधिविनाशनम्

バラモンたちは言った。「レヴァー河の北岸に、アーディティエーシュヴァラと名づけられた霊場がある。そこにバースカラ・ティールタがあり、あらゆる病を滅する。」

Verse 26

तत्र याह्यविचारेण गन्तुं चेच्छक्यते त्वया । एवमुक्तो द्विजैर्विप्रो गन्तुं तत्र प्रचक्रमे

「もし旅立てるのなら、ためらわずにそこへ行きなさい。」こうしてバラモンたちに告げられ、そのバラモンはその地へ向けて出立し始めた。

Verse 27

व्याधिना परिभूतस्तु घोरेण प्राणहारिणा । यदा गन्तुं न शक्नोति तदा तेन विचिन्तितम्

しかし彼は、命を奪うほどの恐ろしい病に打ちひしがれた。進むことができないと悟ると、彼は思案をめぐらせた。

Verse 28

सामर्थ्यं ब्राह्मणानां हि विद्यते भुवनत्रये । लिङ्गपातः कृतो विप्रैर्देवदेवस्य शूलिनः

まことに、バラモンたちの霊的威力は三界に知られている。なぜなら、三叉戟を持つ主中の主・Śūlinのリンガを、聖なる力によって降臨させ安立したのは、バラモンの聖仙たちだからである。

Verse 29

समुद्रः शोषितो विप्रैर्विन्ध्यश्चापि निवारितः । अहमप्यत्र संस्थस्तु ह्यानयिष्यामि भास्करम्

バラモンの聖仙たちは海を干し、さらにはヴィンディヤ山さえも抑えとどめた。ゆえに私もまた、ここに堅く留まり、バースカラ（太陽）を顕現させよう。

Verse 30

तपोबलेन महता ह्यादित्येश्वरसंज्ञितम् । इति निश्चित्य मनसा ह्युग्रे तपसि संस्थितः

彼は心に定めた。「大いなるタパスの力によって、ここは『Ādityeśvara』として名高くなるであろう。」そう決して、激しく一心にタパスに住した。

Verse 31

वायुभक्षो निराहारो ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्यगः । शिशिरे तोयमध्यस्थो वर्षास्वप्रावृताकृतिः

彼は風のみを糧として断食し、夏には五つの火のただ中に留まり、冬には水中に浸って立ち、雨季には覆いも庇護もなく住した。

Verse 32

साग्रे वर्षशते पूर्णे रविस्तुष्टोऽब्रवीदिदम्

満ちて百年が成就したとき、ラヴィ（太陽神）は満悦して、次の言葉を告げた。

Verse 33

सूर्य उवाच । वरं वरय भद्रं ते किं ते मनसि वाञ्छितम् । अदेयमपि दास्यामि ब्रूहि मां त्वं चिरं कृथाः

スーリヤは言った。「願いを選べ。汝に吉祥あれ。心の望みは何か。常には与え難きものさえ、我は授けよう。告げよ、汝は久しく苦行（タパス）を修してきた。」

Verse 34

किमसाध्यं हि ते विप्र इदानीं तपसि स्थितः

「おお婆羅門の聖者よ、いま汝が苦行に確立しているのなら、何がなお得難いというのか。」

Verse 35

जाबालिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । मम प्रतिज्ञा देवेश ह्यादित्येश्वरदर्शने

ジャーバリは言った。「もし御身が満足され、神々の主よ、我に授けるべき願いがあるのなら、主よ、我が誓願はアーディティエーシュヴァラ（Ādityeśvara）を拝することに結ばれております。」

Verse 36

कृता तां पारितुं देव न शक्तो व्याधिना वृतः । शुक्लतीर्थेऽत्र तिष्ठ त्वमादित्येश्वरमूर्तिधृक्

「その誓願を立てはしたものの、主よ、病に取り囲まれて成就できません。ゆえにこのシュクラ・ティールタにとどまり、アーディティエーシュヴァラの御姿をお取りください。」

Verse 37

एवमुक्ते तु देवेशो बहुरूपो दिवाकरः । उत्तरे नर्मदाकूले क्षणादेव व्यदृश्यत

そう告げられるや、神々の主—多くの姿を現すディヴァーカラ—は、たちまちナルマダー河の北岸に顕現した。

Verse 38

तदाप्रभृति भूपाल तद्धि तीर्थं प्रचक्षते । सर्वपापहरं प्रोक्तं सर्वदुःखविनाशनम्

その時より、王よ、そこはまことにティールタ（聖なる渡し）と称えられる。あらゆる罪を除き、すべての悲苦を滅すると説かれる。

Verse 39

यस्तु संवत्सरं पूर्णं नित्यमादित्यवासरे । स्नात्वा प्रदक्षिणाः सप्त दत्त्वा पश्यति भास्करम्

しかし、満一年のあいだ、毎週日曜日に欠かさずそこで沐浴し、七度のプラダクシナー（右繞礼）を行い、供物を捧げ、太陽を拝する者は—

Verse 40

यत्फलं लभते तेन तच्छृणुष्व मयोदितम् । प्रसुप्तं मण्डलानीह दद्रुकुष्ठविचर्चिकाः

その得る果報を、わたしの言葉として聞け。ここでは皮膚の病—白癬のような斑、癩病、疥癬—が、眠りに落ちたかのように鎮まり抑えられる。

Verse 41

नश्यन्ति सत्वरं राजंस्तूलराशिरिवानले । धनपुत्रकलत्राणां पूरयेद्वत्सरत्रयात्

彼らはたちまち滅びる、王よ、火中の綿の山のごとく。しかも三年のうちに、財と子と、配偶者にまつわる繁栄が満ちる。

Verse 42

यस्तु श्राद्धप्रदस्तत्र पित्ःनुद्दिश्य संक्रमे । तृप्यन्ति पितरस्तस्य पितृदेवो हि भास्करः

また、そこで太陽の遷移（サンクラーンティ）に際し、祖霊ピトリ（Pitṛ）を念じてシュラーダ（śrāddha）を捧げる者は、その祖先が満ち足りる。バースカラ（Bhāskara）こそ真にピトリの神なる主である。

Verse 43

इति ते कथितं सर्वमादित्येश्वरमुत्तमम् । सर्वपापहरं दिव्यं सर्वरोगविनाशनम्

かくして、最上のアーディティエーシュヴァラ（Ādityeśvara）について、すべてを汝に語った。神聖にして、あらゆる罪を除き、すべての病を滅する。

Verse 153

। अध्याय

「アドヒャーヤ（Adhyāya）」—章の区切りと終わりを示す章末標記。