Adhyaya 133

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल परं तीर्थचतुष्टयम् । येषां दर्शनमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

聖マールカンデーヤは言った。「それから、王よ、至上の四つの聖なるティールタへ赴くがよい。ひとたび拝するだけで、あらゆる罪は滅する。」

Verse 2

कौबेरं वारुणं याम्यं वायव्यं तु ततः परम् । यत्र सिद्धा महाप्राज्ञा लोकपाला महाबलाः

クーベーラ、ヴァルナ、ヤーミヤ、そしてその後にすぐれたヴァーヤヴィヤ——これが四つである。そこには大いなる力を備えた護世の神々、成就し至慧なる者たちが在す。

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । किमर्थं लोकपालैश्च तपश्चीर्णं पुरानघ । नर्मदातटमाश्रित्य ह्येतन्मे वक्तुमर्हसि

ユディシュティラは言った。「罪なき御方よ、いかなる理由により、かつて護世の神々はナルマダーの岸に依りて苦行を修したのですか。どうか私にお語りください。」

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अधिष्ठानं समिच्छन्ति ह्यचलं निर्बले सति । संसारे सर्वभूतानां तृणबिन्दुवदस्थिरे

聖マールカンデーヤは言った。「力が乏しいとき、この世の衆生は揺るがぬ拠り所を求める。なぜなら輪廻（サンサーラ）において、あらゆる生きもののありさまは、草の葉の上の一滴の露のように不安定だからである。」

Verse 5

कदलीसारनिःसारे मृगतृष्णेव चञ्चले । स्थावरे जङ्गमे सर्वे भूतग्रामे चतुर्विधे

四種の衆生の群れにおいて——不動のものも動くものも——すべては蜃気楼のように移ろい、芭蕉の芯のように実体がない。

Verse 6

धर्मो माता पिता धर्मो धर्मो बन्धुः सुहृत्तथा । आधारः सर्वभूतानां त्रैलोक्ये सचराचरे

ダルマは母であり、ダルマは父である。ダルマは親族であり、また真の友でもある。ダルマは三界における一切の衆生—動くものも動かぬものも—の拠り所である。

Verse 7

एवं ज्ञात्वा तु ते सर्वे लोकपालाः कृतक्षणाः । तपस्ते चक्रुरतुलं मारुताहारतत्पराः

かく知って、すべてのローカパーラたちは決意を固め、比類なき苦行を修し、風のみを糧として生きることに専念した。

Verse 8

ततस्तुष्टो महादेवः कृतस्यार्द्धे गते तदा । अनुरूपेण राजेन्द्र युगस्य परमेश्वरः

やがてクリタ・ユガの半ばが過ぎたとき、王よ、この時代の至上主たるマハーデーヴァは満悦し、その時にふさわしい姿で顕現した。

Verse 9

वरेण छन्दयामास लोकपालान्महाबलान् । यो यमिच्छति कामं वै तं तं तस्य ददाम्यहम्

彼は恩寵の授与によって大力のローカパーラたちを満たし、こう告げた。「汝らのうち誰であれ望む願いを、そのまま我は授けよう。」

Verse 10

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य लोकपाला जगद्धिताः । वरदं प्रार्थयामासुर्देवं वरमनुत्तमम्

その御言葉を聞くや、宇宙の安寧を願うローカパーラたちは、施願の神に向かい、無上の恩寵を請い求め始めた。

Verse 11

कुबेर उवाच । यदि तुष्टो महादेव यदि देयो वरो मम । यक्षाणामीश्वरश्चाहं भवामि धनदस्त्विति

クベーラは言った。「もし大自在天マハーデーヴァよ、あなたが満足され、わたしに恩寵を授け給うなら、どうか我をヤクシャの主とし、富を授ける者ダナダと名づけ給え。」

Verse 12

ततः प्रोवाच देवेशं यमः संयमने रतः । तत्र प्रधानो भगवान् भवेयं सर्वजन्तुषु

ついで、制御と統治に励むヤマは、神々の主に申し上げた。「その領域において、あらゆる生きとし生けるものの中で、どうか我を最上の主とならしめ給え。」

Verse 13

वरुणोऽनन्तरं प्राह प्रणम्य तु महेश्वरम् । क्रीडेयं वारुणे लोके यादोगणसमन्वितः

その後、ヴァルナはマヘーシュヴァラに礼拝して言った。「我がヴァルナの世界において、水の生類の群れに囲まれつつ、遊楽せしめ給え。」

Verse 14

जगादाशु ततो वायुः प्रणम्य तु महेश्वरम् । व्यापकत्वं त्रिलोकेषु प्रार्थयामास भारत

ついでヴァーユは、すみやかにマヘーシュヴァラに礼拝し、祈り求めた。「バーラタよ、三界に遍満する力を我に授け給え。」

Verse 15

तेषां यदीप्सितं काममुमया सह शङ्करः । सर्वेषां लोकपालानः दत्त्वा चादर्शनं गतः

シャンカラはウマーとともに、すべてのローカパーラに望みの恩寵を授け、そして姿を消した。

Verse 16

गते महेश्वरे देवे यथास्थानं तु ते स्थिताः । स्थापना च कृता सर्वैः स्वनाम्नैव पृथक्पृथक्

大自在天マヘーシュヴァラが去ったのち、彼らはそれぞれの所定の座にとどまり、各々が自らの名を冠した座所（聖座・祠）を別々に建立した。

Verse 17

कुबेरश्च कुबेरेशं यमश्चैव यमेश्वरम् । वरुणो वरुणेशं तु वातो वातेश्वरं नृप

クベーラはクベレーシャを、ヤマもまたヤメーシュヴァラを、ヴァルナはヴァルネーシャを、そしてヴァータはヴァーテーシュヴァラを建立した、王よ。

Verse 18

तर्पणं विदधुः सर्वे मन्त्रैश्च विविधैः शुभैः । सर्वे सर्वेश्वरं देव पूजयित्वा यथाविधि

彼らは皆、さまざまな吉祥の真言をもってタルパナ（供水の儀）を行い、また定法に従って主サルヴェーシュヴァラを礼拝してから、さらに進んだ。

Verse 19

आह्वयामासुस्तान् विप्रान्सर्वे सर्वेश्वरा इव । क्षान्तदान्तजितक्रोधान्सर्वभूताभयप्रदान्

そののち彼らは皆、まるで自らが主であるかのように、かのバラモンたちを招いた――忍耐深く、自制し、怒りに打ち勝ち、あらゆる生きとし生けるものに無畏を施す者たちを。

Verse 20

वेदविद्याव्रतस्नातान् सर्वशास्त्रविशारदान् । ऋग्यजुःसामसंयुक्तांस्तथाथर्वविभूषितान्

彼らは、ヴェーダの学と戒の誓いに身を浸し、あらゆるシャーストラに通暁するバラモンたちを招いた――リグ・ヤジュス・サーマの三ヴェーダを具え、さらにアタルヴァンの伝承にも飾られた者たちを。

Verse 21

चातुर्विध्यं तु सर्वेषां दानं दास्याम गृह्णत । एवमुक्त्वा तु सर्वेषां विप्राणां दानमुत्तमम्

「汝らすべてに四種の施しを与えよう、受け取りなさい。」こう言い終えると、彼らは一切のブラーフマナのために最上の布施を整えた。

Verse 22

तत्र स्थाने ददुस्तेषां भूमिदानमनुत्तमम् । यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठति मेदिनी

その場所において、彼らは比類なき土地の施与を授けた――月と太陽がある限り、地が存する限り続くように。

Verse 23

तावद्दानं तु युष्माकं परिपन्थी न कश्चन । राजा वा राजतुल्यो वा लोकपालैरनुत्तमम्

汝らの施しが破られずに存する限り、誰も汝らの安寧を妨げ得ない――王であれ王に等しき者であれ、さらには無比なる世界の守護者であっても。

Verse 24

दत्तं लोपयते मूढः श्रूयतां तस्य यो विधिः । शोषयेद्धनदो वित्तं तस्य पापस्य भारत

与えたものを無に帰す愚か者の定めを聞け。財宝の主クベーラは、その罪人の富を枯らし尽くす、バーラタよ。

Verse 25

शरीरं वरुणो देवः संततीं श्वसनस्तथा । आयुर्नयति तस्याशु यमः संयमनो महान्

神ヴァルナはその身の健やかさを奪い、ヴァーユはその子孫を奪う。さらに大いなるヤマ――制御する者――が速やかにその寿命を運び去る。

Verse 26

निःशेषं भस्मसात्कृत्वा हुतभुग्याति भारत । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर । भक्तिः कार्या नृपैः सर्वैरिच्छद्भिः श्रेय आत्मनः

彼を余すところなく灰としたのち、アグニはそれを呑み尽くす、バーラタよ。ゆえにユディシュティラよ、あらゆる努力をもって王たちはブラーフマナに篤く帰依し敬礼すべきである――自らの最高の善を願うすべての統治者のために。

Verse 27

राजा वृक्षो ब्राह्मणास्तस्य मूलं भृत्याः पर्णा मन्त्रिणस्तस्य शाखाः । तस्मान्मूलं यत्नतो रक्षणीयं मूले गुप्ते नास्ति वृक्षस्य नाशः

王は樹であり、ブラーフマナはその根、従者は葉、重臣は枝である。ゆえに根は努めて守られるべきだ。根が護られていれば、樹は滅びない。

Verse 28

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे तिष्ठति भूमिदः । आच्छेत्ता चावमन्ता च तान्येव नरके वसेत्

土地を施す者は六万年のあいだ天界に住する。だがそれを没収する者、またそれを侮る者は、同じ年月だけ地獄に住む。

Verse 29

स्वदत्ता परदत्ता वा पालनीया वसुंधरा । यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्य तस्य तदा फलम्

自ら与えた地であれ他者が与えた地であれ、授けられた大地は守られるべきである。いかなる時に土地を有する者も、その時にこそその果を受け取る。

Verse 30

देवताज्ञामनुस्मृत्य राजानो येऽपि तां नृप । पालयिष्यन्ति सततं तेषां वासस्त्रिविष्टपे

神々の命を想い起こし、かの土地の施与を常に守護する王たちよ、統べる者よ、彼らの住処はトリヴィシュタパ（天界）となる。

Verse 31

स्वदत्ता परदत्ता वा यत्नाद्रक्ष्या युधिष्ठिर । मही महीक्षिता नित्यं दानाच्छ्रेयोऽनुपालनम्

自ら与えたものであれ、他者が与えたものであれ、土地は慎重に守られなければなりません、ユディシュティラよ。王にとって、寄進されたものを守ることは、単に与えることよりも常に勝るのです。

Verse 32

आयुर्यशो बलं वित्तं संततिश्चाक्षया नृप । तेषां भविष्यते नूनं ये प्रजापालने रताः

王よ、長寿、名声、力、富、そして絶えることのない子孫は、民を守ることに喜びを見出す者たちのものとなるでしょう。

Verse 33

एवमुक्त्वा तु तान् सर्वांल्लोकपालान् द्विजोत्तमान् । पूजयित्वा विधानेन प्रणिपत्य व्यसर्जयन्

このように語った後、その優れたバラモンは、すべてのローカパーラ（世界守護神）たちを儀礼に従って供養し、恭しく礼拝して彼らを送り出しました。

Verse 34

गतेषु विप्रमुख्येषु स्नात्वा हुतहुताशनाः । लोकपालाः क्षुधाविष्टाः पर्यटन्भैक्षमात्मनः

高名なバラモンたちが去った後、ローカパーラたちは沐浴し、火の供儀を行いましたが、空腹に襲われ、施しを求めてさまよい歩きました。

Verse 35

अस्थिचर्मावशेषाङ्गाः कपालोद्धृतपाणयः । अलब्धग्रासमर्द्धार्धं निर्ययुर्नगराद्बहिः

体は骨と皮ばかりになり、手には頭蓋骨の鉢を持ち、一口の半分ほどの食べ物さえ得られず、彼らは都の外へと出て行きました。

Verse 36

शापं दत्त्वा तदा क्रोधाद्ब्राह्मणाय युधिष्ठिर । दरिद्राः सततं मूर्खा भवेयुश्च ययुर्गृहान्

そのとき彼らは怒りにかられ、ブラーフマナに呪いを下した。ユディシュティラよ、「汝は常に貧しく、常に愚かであれ」。そう呪って、彼らはそれぞれ家へ帰って行った。

Verse 37

तदाप्रभृति ते सर्वे ब्राह्मणा धनवर्जिताः । शापदोषेण कौबेर्यां संजाता दुःखभाजनाः

それ以来、彼らすべてのブラーフマナは財を失った。その呪いの過失ゆえに、クベーラの領域において彼らは悲苦の器となった。

Verse 38

न धनं पैतृकं पुत्रैर्न पिता पुत्रपौत्रिकम् । भुञ्जते सकलं कालमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

「子らは祖先の財を享受せず、父もまた子や孫の財を享受しない。時のすべてにおいてそのようである」—かくシャンカラ（シヴァ）は語った。

Verse 39

कुबेरेशे नरः स्नात्वा यस्तु पूजयते शिवम् । गन्धधूपनमस्कारैः सोऽश्वमेधफलं लभेत्

クベレーシャにおいて、人が沐浴してから香、薫香、そして恭敬の礼拝をもってシヴァを供養するなら、アシュヴァメーダ祭に等しい功徳を得る。

Verse 40

यमतीर्थे तु यः स्नात्वा सम्पश्यति यमेश्वरम् । सर्वपापैः प्रमुच्येत सप्तजन्मान्तरार्जितैः

しかしヤマ・ティールタにおいて、沐浴してヤメーシュヴァラを拝観する者は、七生にわたり積んだものを含む一切の罪より解き放たれる。

Verse 41

पूर्णमास्याममावास्यां स्नात्वा तु पितृतर्पणम् । यः करोति तिलैः स्नानं तस्य पुण्यफलं शृणु

満月の日と新月の日に、沐浴して祖霊（ピトリ）へのタルパナを捧げ、さらに胡麻で身を清める者よ——その行いの功徳の果を聞け。

Verse 42

सुतृप्तास्तेन तोयेन पितरश्च पितामहाः । स्वर्गस्था द्वादशाब्दानि क्रीडन्ति प्रपितामहाः

その水によって父祖と祖父祖はことごとく満ち足り、天界に住する曾祖たちは、そこで十二年のあいだ歓喜して遊ぶ。

Verse 43

वरुणेशे नरः स्नात्वा ह्यर्चयित्वा महेश्वरम् । वाजपेयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम्

ヴァルネーシュヴァラで沐浴し、正しくマヘーシュヴァラを礼拝する者は、豊かな功徳—ヴァージャペーヤ祭の果報そのもの—を得る。

Verse 44

मृतां कालेन महता लोके यत्र जलेश्वरः । स गच्छेत्तत्र यानेन गीयमानोऽप्सरोगणैः

長き時を経てこの世を去るとき、その者はジャレーシュヴァラの住まう境地へ赴く——天の乗り物に乗せられ、アプサラーの群れに讃歌をもって称えられる。

Verse 45

वातेश्वरे नरः स्नात्वा सम्पूज्य च महेश्वरम् । जायते कृतकृत्योऽसौ लोकपालानवेक्षयन्

ヴァーテーシュヴァラで沐浴し、マヘーシュヴァラをことごとく供養礼拝する者は、なすべきことを成し遂げた者となり、世界の守護神ローカパーラを拝する。

Verse 46

किं तस्य बहुभिर्यज्ञैर्दानैर्वा बहुदक्षिणैः । स्नात्वा चतुष्टये लोके अवाप्तं जन्मनः फलम्

彼に多くのヤジュニャ（yajña）や、豊かなダクシナー（dakṣiṇā）を伴う布施が何の要ろうか。四重の聖なる霊域に沐浴することで、この世において人として生まれた真の果報を得たのである。

Verse 47

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । नित्यं वसन्ति कौरिल्यां लोकपालान्निमन्त्र्य ये

彼らこそ福徳ある者、まことに大いなる魂の人々である。彼らの生は善く生き尽くされた——世界の守護神を招き、常にカウリラーに住まう者たちである。

Verse 48

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यमायुर्विवर्धनम् । पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापक्षयो भवेत्

この聖なる語りは功徳に満ち、罪を滅し、吉祥にして寿命を増す。これを誦する者、また聴聞する者には、あらゆる罪の滅尽が必ず起こる。