Adhyaya 111

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । स्कन्देन निर्मितं पूर्वं तपः कृत्वा सुदारुणम्

聖マールカンデーヤは語った。「ナルマダー河の南岸に、至上に輝くティールタがある。昔、スカンダが苛烈な苦行（タパス）を成し遂げて建立したのである。」

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । स्कन्दस्य चरितं सर्वमाजन्म द्विजसत्तम । तीर्थस्य च विधिं पुण्यं कथयस्व यथार्थतः

ユディシュティラは言った。「最上の二度生まれ（ドヴィジャ）よ、スカンダの誕生よりの全ての御事績を真実のままに語り、さらにこのティールタの功徳ある作法（ヴィディ）を説いてください。」

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । देवदेवेन वै तप्तं तपः पूर्वं युधिष्ठिर । विज्ञप्तेन सुरैः सर्वैरुमादेवी विवाहिता

聖マールカンデーヤは語った。「昔、ユディシュティラよ、神々の神は苦行（タパス）を修し、すべてのデーヴァの願いにより、ウマー女神はその御方と婚姻を結ばれた。」

Verse 4

नास्ति सेनापतिः कश्चिद्देवानां सुरसत्तम । नीयन्ते दानवैर्घोरैः सर्वे देवाः सवासवाः

「神々には軍の統率者がいない、天人の最勝よ。ゆえにインドラをも含むすべてのデーヴァは、恐るべきダーナヴァらに圧され、追い払われている。」

Verse 5

यथा निशा विना चन्द्रं दिवसो भास्करं विना । न शोभते मुहूर्तं वै तथा सेना विनायका

月なき夜、日輪なき昼が一瞬たりとも輝かぬように、将なき軍もまた栄えることはできない。

Verse 6

एवं ज्ञात्वा महादेव परया दयया विभो । सेनानीर्दीयतां कश्चित्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

かく知りて、ああマハーデーヴァよ、威徳ある主よ、至上の慈悲をもって、三界に名高き将帥をお授けください。

Verse 7

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं देवानां परमेश्वरः । कामयान उमां देवीं सस्मार मनसा स्मरम्

神々のこの吉祥なる言葉を聞くや、至上の主は—女神ウマーを慕いつつ—心中にスマラ（カーマ）、愛の神を想起した。

Verse 8

तेन मूर्छितसर्वाङ्गः कामरूपो जगद्गुरुः । कामयामास रुद्राणीं दिव्यं वर्षशतं किल

その力に打たれ、世の師は—欲に動かされる姿となり—全身の肢がまどろむかのように失神し、まことに神聖なる百年のあいだルドラーニーを恋い慕ったという。

Verse 9

देवराजस्ततो ज्ञात्वा महामैथुनगं हरम् । संमन्त्र्य दैवतैः सार्द्धं प्रैषयज्जातवेदसम्

そこで देव王は、ハラが大いなる合一の行に入ったと知り、神々と共に相談してジャータヴェーダス（アグニ）を遣わした。

Verse 10

तेन गत्वा महादेवः परमानन्दसंस्थितः । सहसा तेन दृष्टोऽसौ हाहेत्युक्त्वा समुत्थितः

彼（アグニ）がそこへ赴くと、マハーデーヴァは至上の歓喜に安住していた。ふいに見とがめられたアグニは「嗚呼、嗚呼！」と叫び、ただちに立ち上がった。

Verse 11

ततः क्रुद्धा महादेवी शापवाचमुवाच ह । वेपमाना महाराज शृणु यत्ते वदाम्यहम्

そのとき大女神は憤り、呪詛の言葉を告げた。震えつつ言った。「大王よ、わたしが汝に宣べることを聞け。」

Verse 12

अहं यस्मात्सुरैः सर्वैर्याचिता पुत्रजन्मनि । कृता रतिश्च विफला संप्रेष्य जातवेदसम्

すべての神々が子の誕生を願ってわたしに懇願したのに、ジャータヴェーダス（アグニ）を遣わしたため、愛の交わりはむなしく果を結ばなかった。

Verse 13

तस्मात्सर्वे पुत्रहीना भविष्यन्ति न संशयः । हरेणोक्तस्ततो वह्निरस्माकं बीजमावह

「ゆえに汝らは皆、子を持たぬ者となる。疑いはない。ついでハラの命により、火はわれらの種子を運び去った。」

Verse 14

यथा भवति लोकेषु तथा त्वं कर्तुमर्हसि । मम तेजस्त्वया शक्यं गृहीतुं सुरसत्तम । देवकार्यार्थसिद्ध्यर्थं नान्यः शक्तो जगत्त्रये

「世において可能であるように、汝もまたそのように為すべきである。神々の最勝者よ、わたしの燃え立つ威光を受け取れるのは汝のみ。神々の目的成就のため、三界に他にそれを成し得る者はいない。」

Verse 15

अग्निरुवाच । तेजसस्तव मे देव का शक्तिर्धारणे विभो । करोति भस्मसात्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

アグニは言った。「主よ、あなたの燃えさかる威力を保持する力が、わたしにどれほどありましょうか。それは動くものも動かぬものも含め、三界すべてを灰と化してしまいます。」

Verse 16

ईश्वर उवाच । उदरस्थेन बीजेन यदि ते जायते रुजा । तदा क्षिपस्व तत्तेजो गङ्गातोये हुताशन

イーシュヴァラは言われた。「もし腹に宿るその種子によって汝に痛みが起こるなら、その燃えさかる威力をガンガー（Gaṅgā）の水に投げ入れよ、火神フターシャナ（Hutāśana）よ。」

Verse 17

एवमुक्त्वा महादेवोऽमोघं बीजमुत्तमम् । हव्यवाहमुखे सर्वं प्रक्षिप्यान्तरधीयत

かく語り終えると、マハーデーヴァは最上にして失われぬ種子をことごとくハヴィヤヴァーハ（アグニ）の口に納め、そして姿を消した。

Verse 18

गते चादर्शनं देवे दह्यमानो हुताशनः । गङ्गातोये विनिक्षिप्य जगाम स्वंनिवेशनम्

神（シヴァ）が姿を消すと、アグニはなお耐えがたい霊威に灼かれつつ、それをガンガーの水に投じ、のち自らの住処へ帰った。

Verse 19

असहन्ती तु तत्तेजो गङ्गापि सरितां वरा । शरस्तम्बे विनिक्षिप्य जगामाशु यथागतम्

その灼熱の霊威に耐えかねて、河川の中の最勝たるガンガーでさえ、それを葦の茂みに納め、来た道をたちまち引き返した。

Verse 20

तत्र जातं तु तद्दृष्ट्वा सर्वे देवाः सवासवाः । कृत्तिकां प्रेषयामासुः स्तन्यं पाययितुं तदा

そこに生まれた御子を見て、インドラをはじめとするすべての神々は、クリッティカーたちを遣わし、その乳で彼を養わせた。

Verse 21

दृष्ट्वा ता आगताः सर्वा गङ्गागर्भे महामतेः । षण्मुखैः षण्मुखो भूत्वा पिपासुरपिबत्स्तनम्

彼女らが皆、ガンガーの胎のごとき庇護へと来たのを見て、大いなる魂は六つの顔、六つの口となり、渇きに駆られてその乳房の乳を飲んだ。

Verse 22

जातकर्मादिसंस्कारान्वेदोक्तान्पद्मसम्भवः । चकार सर्वान्दाजेन्द्र विधिदृष्टेन कर्मणा

パドマ・サンバヴァ（梵天）は、ヴェーダに説かれた出生儀礼ジャータカルマをはじめとする一切の通過儀礼を、正しい規定と作法に従って、ダ―サの王よ、ことごとく執り行った。

Verse 23

षण्मुखात्षण्मुखो नाम कार्त्तिकेयस्तु कृत्तिकात् । कुमारश्च कुमारत्वाद्गङ्गागर्भोऽग्निजोऽपरः

六つの顔ゆえに彼はシャṇムカと呼ばれ、クリッティカーたちに因んでカールッティケーヤとして知られた。常に若き童子であるがゆえにクマーラと称され、またガンガー・ガルバ（ガンガーの胎）およびアグニジャ（火より生まれし者）としても名高い。

Verse 24

एवं कुमारः सम्भूतो ह्यनधीत्य स वेदवित् । शास्त्राण्यनेकानि वेद चचार विपुलं तपः

かくしてクマーラは顕現した。正式に学ばずとも彼はヴェーダの知者であり、多くのシャーストラを悟り、広大なる苦行（タパス）を修した。

Verse 25

देवारण्येषु सर्वेषु नदीषु च नदेषु च । पृथिव्यां यानि तीर्थानि समुद्राद्यानि भारत

あらゆる神聖なる森において、川々と流れにおいて、また地上にあるすべてのティールタ—海をはじめとして、バーラタよ—（彼はそこを巡り歩いた）。

Verse 26

ततः पर्याययोगेन नर्मदातटमाश्रितः । नर्मदादक्षिणे कूले चचार विपुलं तपः

その後、時の巡りに従って彼はナルマダー河の岸に身を寄せ、彼女の南岸において広大なる苦行（タパス）を修した。

Verse 27

ऋग्यजुःसामविहितं जपञ्जाप्यमहर्निशम् । ध्यायमानो महादेवं शुचिर्धमनिसंततः

昼夜、彼はリグ・ヤジュス・サーマのヴェーダに定められたジャパを誦し、マハーデーヴァを観想した――清浄にして、生命の気流を堅く制御し続けて。

Verse 28

ततो वर्षसहस्रान्ते पूर्णे देवो महेश्वरः । उमया सहितः काले तदा वचनमब्रवीत्

かくして、満ちて千年が成就したとき、主マヘーシュヴァラはウマーとともに、しかるべき時に次の言葉を告げた。

Verse 29

ईश्वर उवाच । अहं ते वरदस्तात गौरी माता पिता ह्यहम् । वरं वृणीष्व यच्चेष्टं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम्

イーシュヴァラは言った。「愛しき子よ、われは汝に恩寵を授ける者。ガウリーは汝の母—まことに、われは汝の父である。三界において得難きものといえど、望むままに一つの願いを選べ。」

Verse 30

षण्मुख उवाच । यदि तुष्टो महादेव उमया सह शङ्कर । वृणोमि मातापितरौ नान्या गतिर्मतिर्मम

シャṇムカは言った。「もしお喜びくださるなら、マハーデーヴァよ—ウマーとともなるシャンカラよ—われはお二方をわが母、わが父として選びます。われに他の帰依も、他の決意もありません。」

Verse 31

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं पुत्रस्य वदनाच्च्युतम् । तथेत्युक्त्वा तु स्नेहेन प्रेम्णा तं परिषस्वजे

子の唇よりこぼれ出た吉祥の言葉を聞くや、彼は「然り」と答え、慈しみと愛をもってその子を抱きしめた。

Verse 32

ततस्तं मूर्ध्न्युपाघ्राय ह्युमयोवाच शङ्करः

ついでシャンカラは、その頭頂を香り立つように嗅ぎ（口づけし）、ウマーとともに語り始めた。

Verse 33

ईश्वर उवाच । अक्षयश्चाव्ययश्चैव सेनानीस्त्वं भविष्यसि

イーシュヴァラは言われた。「汝は不滅にして衰えず、神々の軍勢の総帥となるであろう。」

Verse 34

शिखी च ते वाहनं दिव्यरूपो दत्तो मया शक्तिधरस्य संख्ये । सुरासुरादींश्च जयेति चोक्त्वा जगाम कैलासवरं महात्मा

「また、神妙なる姿の孔雀を、槍を執る者の戦いのため汝の乗り物として我は授けた。『神々とアスラら、その他をも征せよ』と言い終えると、その大いなる主は勝れたカイラーサへと去った。」

Verse 35

गते चादर्शनं देवे तदा स शिखिवाहनः । स्थापयित्वा महादेवं जगाम सुरसन्निधौ

神が去って姿を消すと、孔雀を乗り物とする彼は、マハーデーヴァを安置し、諸天の御前へと赴いた。

Verse 36

तदाप्रभृति तत्तीर्थं स्कन्दतीर्थमिति श्रुतम् । सर्वपापहरं पुण्यं मर्त्यानां भुवि दुर्लभम्

その時より、その聖なる渡しは「スカンダ・ティールタ」として知られるようになった。それは清浄にして一切の罪を滅し、地上の人々には得難い聖地である。

Verse 37

तत्र तीर्थे तु यो राजन्भक्त्या स्नात्वार्चयेच्छिवम् । गन्धमाल्याभिषेकैश्च याज्ञिकं स लभेत्फलम्

王よ、そのティールタにて信心をもって沐浴し、香・花鬘・灌頂の供養をもってシヴァを礼拝する者は、祭祀（ヤジュニャ）に等しい果報を得る。

Verse 38

स्कन्दतीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । तिलमिश्रेण तोयेन तस्य पुण्यफलं शृणु

その聖なる報いを聞け。スカンダ・ティールタで沐浴し、ついで胡麻を混ぜた水で祖霊神（ピトリ）を供養する者は、大いなる功徳を得る。

Verse 39

पिण्डदानेन चैकेन विधियुक्तेन भारत । द्वादशाब्दानि तुष्यन्ति पितरो नात्र संशयः

バーラタよ、法にかなったただ一度のピンダ供養によって、祖霊は十二年のあいだ満足する。これに疑いはない。

Verse 40

तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र शुभं वा यादि वाशुभम् । इह लोके परे चैव तत्सर्वं जायतेऽक्षयम्

王の主よ、そのティールタにおいては、吉なる行いであれ不吉なる行いであれ、その報いはこの世にも来世にも、尽きることなく揺るがず存続する。

Verse 41

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्प्राणत्यागं करिष्यति । शास्त्रयुक्तेन विधिना स गच्छेच्छिवमन्दिरम्

そのティールタにおいて、シャーストラにかなった作法により身を捨てる者は、シヴァの聖なる御殿へと赴く。

Verse 42

कल्पमेकं वसित्वा तु देवगन्धर्वपूजितः । अत्र भारतवर्षे तु जायते विमले कुले

一カルパのあいだ住し、神々とガンダルヴァに敬われたのち、彼はこのバーラタ・ヴァルシャにおいて清らかで高貴な家に生まれる。

Verse 43

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वव्याधिविवर्जितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं पुत्रपौत्रसमन्वितः

彼はヴェーダとその補助学（ヴェーダーンガ）の真理を知る者となり、あらゆる病を離れ、子や孫に恵まれて百年余りを生きる。

Verse 44

इदं ते कथितं राजन्स्कन्दतीर्थस्य सम्भवम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम् । सर्वपापहरं पुण्यं देवदेवेन भाषितम्

王よ、これがスカンダ・ティールタの起こりと功徳であると、私は汝に語った。最上にして、福徳と名声と長寿を授け、あらゆる苦しみを滅し、すべての罪を除く清浄なる功徳—それは神々の神が宣べ給うたもの。

Verse 111

। अध्याय

章終（アディヤーヤ）。