Mantra 48
Rishi: Yājñavalkya-tradition (uncertain specific ascription)
Devata: Kāma
Chandas: Yajus (gnomic/prose)
Samhita Patha (Devanagari)
को॑ऽदा॒त्कस्मा॑ अदा॒त्कामो॑ऽदा॒त्कामा॑यादात् । कामो॑ दा॒ता काम॑: प्रतिग्रही॒ता कामै॒तत्ते॑
Transliteration
kó ’dāt kásmai adāt kā́mo ’dāt kā́māya adāt | kā́mo dātā́ kā́maḥ pratigrahītā́ kā́ma etát te
Translation
誰が与えたのか。誰に与えたのか。カーマ（欲）が与え、カーマに与えた。カーマは与える者、カーマは受け取る者。カーマよ、これぞ汝のためである。
Padapatha (Word Analysis)
कः । अदात् । कस्मै । अदात् । कामः । अदात् । कामाय । अदात् । कामः । दाता । कामः । प्रतिग्रहीता । काम । एतत् । ते
Word by Word
कःwho?
कः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-प्रातिपदिक) सर्वनाम
अदात्gave
अदात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (दाने)
कस्मैto whom?
कस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-प्रातिपदिक) सर्वनाम
अदात्gave
अदात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (दाने)
कामःDesire (Kāma)
कामः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
अदात्gave
अदात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (दाने)
कामायto Kāma / for desire
कामाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
अदात्gave
अदात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (दाने)
कामःKāma
कामः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
दाताgiver
दाता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदा (दाने) → दातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
कामःKāma
कामः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
प्रतिग्रहीताreceiver (acceptor)
प्रतिग्रहीता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रति-ग्रह् (ग्रहणे) → प्रतिग्रहीतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
कामO Kāma
काम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
एतत्this
एतत्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
K
KāmaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes