Shukla Yajur Veda — Adhyaya 6, Mantra 17
Rishi: Yājñavalkya (traditional).
Devata: Āpaḥ; Pavamāna (purifying power).
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (often treated as metrical), used liturgically as mantra.
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒दमा॑पः प्र व॑हताव॒द्यं च॒ मलं॑ च॒ यत् । यच्चा॑भिदु॒द्रोहानृ॑तं यच्च॑ शे॒पे अ॑भी॒रुण॑म् । आपो॑ मा॒ तस्मा॒देन॑सः पव॑मानश्च मुञ्चतु ।
Transliteration
idám ā́paḥ prá vahatāvadyaṃ ca málaṃ ca yát | yác cābhidudróhānṛ́taṃ yác ca śépe abhī́ruṇam | ā́po mā́ tásmād énasaḥ pávamānaś ca muñcatu |
Translation
この水たちよ、ここより、あるかぎりの過ちと汚れとを運び去れ。また、あるかぎりの背信と虚偽とを、また肢体にある悩ましき穢れをも。水たちよ、その罪過より我を解き放て。浄める者パヴァマーナ（Pavamāna）もまた我を自由ならしめよ。
Padapatha (Word Analysis)
इदम् । आपः । प्र । वहत । अवद्यम् । च । मलम् । च । यत् । यत् । च । अभि-दुद्रोह । अनृतम् । यत् । च । शेपे । अभीरुणम् । आपः । मा । तस्मात् । एनसः । पवमानः । च । मुञ्चतु ।
Word by Word
इदम्this
इदम्:
Karma (object of प्र-वहत)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आपःwaters
आपः:
Kartā
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
प्रforth, away
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
वहतcarry/flow away!
वहत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवह्
अवद्यम्blame, fault
अवद्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootअवद्य (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मलम्impurity, filth
मलम्:
Karma
TypeNoun
Rootमल (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
यत्whatever
यत्:
Karma (relative: 'whatever')
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma (relative: 'whatever')
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
अभिदुद्रोहI have offended/been hostile (towards)
अभिदुद्रोह:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-द्रुह् (धातु) → दुद्रोह (लिट्-रूप/परफेक्ट-स्टेम)
अनृतम्untruth, falsehood
अनृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma (relative: 'whatever')
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
शेपेI have cursed/uttered imprecation
शेपे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootशप्
अभीरुणम्fearful, causing fear
अभीरुणम्:
Karma (qualifying the act/word as 'fear-causing')
TypeAdjective
Rootअभीरु (प्रातिपदिक)
आपःO waters
आपः:
Kartā (of मुञ्चतु) / Sambodhyā (address)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
माme, my
मा:
Sampradāna (beneficiary: 'for me')
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apādāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एनसःfrom sin/guilt
एनसः:
Apādāna
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक)
पवमानःpurifying
पवमानः:
Kartā (with implied subject; epithet) / qualifier
TypeAdjective
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू/√पु ‘to purify’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मुञ्चतुlet (it/he) release
मुञ्चतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच्
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)P
Pavamāna (Purifier)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes