Mantra 39
Rishi: Yājñavalkya-tradition (general attribution)
Devata: Indra; auxiliary goddess-form(s): Ūrjāhutī (and the milking abundance imagery)
Chandas: Paṅkti
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वी ऊ॒र्जाहु॑ती॒ दुघे॑ सु॒दु॒घे॒ पय॒सेन्द्रं॑ वयो॒धसं॑ दे॒वी दे॒वम॑वर्धताम् । प॒ङ्क्त्या छन्द॑सेन्द्रि॒यᳪ शु॒क्रमिन्द्रे॒ वयो॒ दध॑द्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒ यज॑
Transliteration
devī́ ūrjāhutī́ dúghe sudúghe páyasā índraṃ vayo̱dhásaṃ devī́ devám avardhatām | paṅktyā́ chándasendriyáṃ śukrám índre̱ vayo̱ dádhad vasuváne vasudhéyasya vītā́ṃ yája
Translation
女神ウールジャーフティー（Ūrjāhutī、滋養の供献）、乳を搾る者、よく搾る者、乳によって——活力を授ける者たち——この神々しき者たちがインドラを増大せしめよ。パンクティ（Paṅkti）の韻律によって、インドラの威力を据える：輝き（śukra）と活力とをインドラに置く。ヴァス（Vasus）を得るため、富の確立のために——ここに来たりて享受せよ。供犠せよ。
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वी । ऊ॒र्जा॒हु॒ती॒ । दुघे॑ । सु॒दु॒घे॒ । पय॑सा । इन्द्र॑म् । व॒यो॒धसम् । दे॒वी । दे॒वम् । अ॒व॒र्ध॒ता॒म् । प॒ङ्क्त्या । छन्द॑सा । इ॒न्द्रि॒यम् । शु॒क्रम् । इन्द्रे॑ । व॒यः । दध॑त् । व॒सु॒वने॑ । व॒सु॒धेय॑स्य । वी॒ता॒म् । यज॑
Word by Word
देवीthe goddess
देवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव
ऊर्जाwith nourishment/strength
ऊर्जा:
करण
TypeNoun
Rootऊर्जा (प्रातिपदिक) < ऊर्ज्/ऊर्जस्
आहुतिःthe oblation
आहुतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक) < आ-हु (धातु)
दुघेmilks/yields
दुघे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
सुदुघेO well-milking (one)
सुदुघे:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-दुघ (प्रातिपदिक) < दुह्
पयसाwith milk
पयसा:
करण
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयोधसम्the giver/supporter of vital power
वयोधसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवयोधस् (प्रातिपदिक) = वयस्+धस्
देवीthe goddess
देवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अवर्धताम्may (she) increase/prosper
अवर्धताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) + अव-
पङ्क्त्याwith the Paṅkti (metre)
पङ्क्त्या:
करण
TypeNoun
Rootपङ्क्ति (प्रातिपदिक)
छन्दसाwith the metre
छन्दसा:
करण
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्vital power, faculty
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
शुक्रम्bright, pure
शुक्रम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रेin/for Indra
इन्द्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयःvitality, strength
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootधा (धातु) → दधत् (वर्तमान कृदन्त)
वसुवनेin the winning of wealth
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक) = वसु+वन
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal/treasure
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
वीताम्obtained/accepted
वीताम्:
कर्म
TypeVerb
Rootवी (धातु) / वा (धातु) → वीत (कृदन्त)
यजworship/sacrifice
यज:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Entities Mentioned
I
IndraŪ
Ūrjāhutī (Deified Nourishment-Oblation)V
VasusRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes