Mantra 11
Rishi: Soma liturgical tradition (Hotṛ/Adhvaryu corpus).
Devata: Indra; Ājyapāḥ Devāḥ (ghee-drinking gods).
Chandas: Yajus/prose with refrain-like svāhā members.
Samhita Patha (Devanagari)
होता॑ यक्ष॒दिन्द्र॒ᳪ स्वाहाऽऽज्य॑स्य॒ स्वाहा॒ मेद॑स॒: स्वाहा॑ स्तो॒काना॒ᳪ स्वाहा॒ स्वाहा॑कृतीना॒ᳪ स्वाहा॑ ह॒व्यसू॑क्तीनाम् । स्वाहा॑ दे॒वा आ॑ज्य॒पा जु॑षा॒णा इन्द्र॒ आज्य॑स्य॒ व्यन्तु॒ होत॒र्यज॑
Transliteration
hótā yakṣad índraṃ svā́hā—ā́jyasya svā́hā médasaḥ svā́hā stokā́nāṃ svā́hā svā́hākṛtīnāṃ svā́hā havyasū́ktīnām | svā́hā devā́ ā́jyapā juṣāṇā índra ā́jyasya vyántu hótar yája
Translation
ホートリ（Hotṛ、呼陀）はインドラを祭れ。酥（ギー）にスヴァーハー！脂にスヴァーハー！滴りにスヴァーハー！スヴァーハー句にスヴァーハー！供物讃歌（havyasūkta）にスヴァーハー！スヴァーハー！酥を飲む神々が歓喜してこの酥を受け取り、インドラもまたこの酥を得よ。ホートリよ、祭れ。
Padapatha (Word Analysis)
होता । यक्षत् । इन्द्रम् । स्वाहा । आज्यस्य । स्वाहा । मेदसः । स्वाहा । स्तोकानाम् । स्वाहा । स्वाहाकृतीनाम् । स्वाहा । हव्यसूक्तीनाम् । स्वाहा । देवाः । आज्यपाः । जुषाणाः । इन्द्र । आज्यस्य । व्यन्तु । होतः । यज ।
Word by Word
होताthe Hotṛ priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु)
यक्षत्let (him) worship/sacrifice
यक्षत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√यज् (यक्ष्)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
(मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
आज्यस्यof ghee
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
(मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
मेदसःof fat/marrow
मेदसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमेदस्
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
(मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
स्तोकेनाम्of the drops/small portions
स्तोकेनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootस्तोका (स्तोक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
(मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
स्वाहाकृतीनाम्of the svāhā-formulas/utterances
स्वाहाकृतीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootस्वाहाकृति
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
(मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
हव्यसूक्तीनाम्of the oblation-hymns/offerings-utterances
हव्यसूक्तीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootहव्यसूक्ति
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
(मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
आज्यपाःghee-drinkers
आज्यपाः:
कर्तृ (देवाः-विशेषणम्)
TypeNoun
Rootआज्यपा
जुषाणाःenjoying/accepting
जुषाणाः:
कर्तृ (देवाः-विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√जुष् → जुषाण
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र
आज्यस्यof ghee
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य
व्यन्तुlet them pervade/spread
व्यन्तु:
कर्तृ
TypeVerb
Root√व्या (वि+अन्/अय् as Vedic usage)
होतरीin/at the Hotṛ (office/priest)
होतरी:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ
यजsacrifice/worship (you)!
यज:
कर्तृ (आह्वान)
TypeVerb
Root√यज्
Entities Mentioned
I
IndraĀ
Ājyapāḥ Devāḥ (ghee-drinking gods)A
Agni (implied)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes