Mantra 93
Rishi: Traditionally affiliated with the Yājñavalkya transmission of the Vājasaneyins (individual ṛṣi attribution uncertain for this mantra-unit).
Devata: Aśvins; Sarasvatī; Indra (by form/identification).
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence in prose-verse; to be metrically verified.
Samhita Patha (Devanagari)
अङ्गा॑न्या॒त्मन् भि॒षजा॒ तद॒श्विना॒त्मान॒मङ्गै॒: सम॑धा॒त् सर॑स्वती । इन्द्र॑स्य रू॒पᳪ श॒तमा॑न॒मायु॑श्च॒न्द्रेण॒ ज्योति॑र॒मृतं॒ दधा॑नाः
Transliteration
aṅgā́ny ātmán bhiṣájā́ tád aśvínātmā́nam aṅgáiḥ sámadhāt sárasvatī | índrasya rūpáṃ śatámānam ā́yuś candréṇa jyótir amṛtáṃ dádhānāḥ
Translation
諸肢よ、自己（アートマン）よ――それらは医師なるアシュヴィン（Aśvin）双神が回復させた。サラスヴァティー（Sarasvatī）は自己を諸肢とともに整え、結び合わせた。インドラ（Indra）の姿を帯び、百倍に満ちた寿命を具え、月（Candra）とともに光明を据え、不死の精髄（amṛta）を保持する。
Padapatha (Word Analysis)
अङ्गा॑नि । आ॒त्मन् । भि॒षजा॑ । तत् । अ॒श्विना॑ । आ॒त्मान॑म् । अङ्गैः॑ । सम्-आ॑-धा॒त् । सर॑स्वती । इन्द्र॑स्य । रू॒पम् । श॒त-मा॑नम् । आयुः॑ । च॒न्द्रेण॑ । ज्योतिः॑ । अ॒मृत॑म् । दधा॑नाः
Word by Word
अङ्गानिlimbs
अङ्गानि:
Karma
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
आत्मन्O self
आत्मन्:
Sambodhana
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
भिषजाby the physician/healer
भिषजा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभिषज् (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्विनाby the two Aśvins
अश्विना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
आत्मानम्the self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
अङ्गैःwith limbs
अङ्गैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
सम्together/fully
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
अधात्placed/put
अधात्:
Kriyā
TypeVerb
Rootधा (धातु)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Kartā
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
रूपम्form
रूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
शतमानम्hundredfold/consisting of a hundred
शतमानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशतमान (प्रातिपदिक)
आयुःlife-span
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
चन्द्रेणwith the moon / by the lunar (radiance)
चन्द्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortality/nectar
अमृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
दधानाःbearing/placing (they)
दधानाः:
Kartā
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Entities Mentioned
A
AśvinsS
SarasvatīI
IndraC
Candra (Moon)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes