Shukla Yajur Veda — Adhyaya 18, Mantra 52
Rishi: Soma/Pravargya tradition (variable anukramaṇī attribution)
Devata: Agni (rakṣohā and carrier)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒मौ ते॑ प॒क्षाव॒जरौ॑ पत॒त्रिणौ॒ याभ्या॒ᳪ रक्षा॑ᳪस्यप॒हᳪस्य॑ग्ने । ताभ्यां॑ पतेम सु॒कृता॑मु लो॒कं यत्र॒ ऋष॑यो ज॒ग्मुः प्र॑थम॒जाः पु॑रा॒णाः ॥
Transliteration
imáu te pakṣā́v ajárāu patatríṇau yā́bhyāṃ rákṣāṃsy apaháṃsy agne | tā́bhyāṃ patema sukr̥tā́m u lokáṃ yátra ŕ̥ṣayo jagmúḥ prathamajā́ḥ purāṇā́ḥ ||
Translation
これらは汝の二つの翼、不老にして飛翔するもの。これによって汝は羅刹・魔類を払い退ける、アグニ（Agni）よ。その二翼によって我らは善業の者の世界へと飛び至らん。そこへは、太古の聖仙たち、初生の者、古の者が、昔すでに往き着きたり。
Padapatha (Word Analysis)
इ॒मौ । ते॒ । प॒क्षौ । अ॒जरौ॑ । प॒त॒त्रिणौ॑ । याभ्या॑म् । रक्षा॑म्-सि । अ॒प॒हᳪस्य॑ । अ॒ग्ने॒ । ताभ्या॑म् । प॒ते॒म॒ । सु॒कृता॑म् । उ॒ । लो॒कम् । यत्र॑ । ऋष॑यः । ज॒ग्मुः । प्र॒थ॒म॒जाः । पु॒रा॒णाः ।
Word by Word
इमौthese two
इमौ:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / for you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पक्षौtwo wings
पक्षौ:
Kartā
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
अजरौunaging
अजरौ:
Kartā
TypeAdjective
Rootअजर (प्रातिपदिक; नञ्-समास/उपसर्गार्थः ‘अ-’ + जर)
पतत्रिणौwinged / flying
पतत्रिणौ:
Kartā
TypeAdjective
Rootपतत्रिन् (प्रातिपदिक)
याभ्याम्by which two
याभ्याम्:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रक्षांसिdemons / harmful beings
रक्षांसि:
Karma
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
अपहंसिyou drive away / you strike off
अपहंसि:
Kriyā
TypeVerb
Rootअप-हन् (धातु: हन्; उपसर्ग: अप)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ताभ्याम्by those two
ताभ्याम्:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पतेमmay we fly / may we attain
पतेम:
Kriyā
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
सुकृताम्well-made / meritorious
सुकृताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुकृत (प्रातिपदिक; सु- + कृत)
उindeed / and
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
लोकम्world / realm
लोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय; यद्-प्रत्यय)
ऋषयःseers
ऋषयः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
जग्मुःwent / have gone
जग्मुः:
Kriyā
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
प्रथमजाःfirst-born
प्रथमजाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रथमजा (प्रातिपदिक; प्रथम + जा ‘born’)
पुराणाःancient
पुराणाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniṚ
Ṛṣis (prathamajāḥ purāṇāḥ)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes