Mantra 7
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).
Devata: Āpaḥ (Waters) with Agni (Pāvaka) as protective purifier.
Chandas: Yajus (prose with metrical cadence).
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒पामि॒दं न्यय॑नᳪ समु॒द्रस्य॑ नि॒वेश॑नम् । अ॒न्याँस्ते॑ अ॒स्मत्त॑पन्तु हे॒तय॑: पाव॒को अ॒स्मभ्य॑ᳪ शि॒वो भ॑व
Transliteration
apā́m idā́m nyáyanam samudrásya nivéśanam | anyā́m̐s te asmát tapantu hetáyaḥ pāvakó asmábhyām̐ śivó bhava
Translation
これは水の下りゆく道、海の安住の処である。汝の矢は他の者を焼き、われらから遠ざけよ。われらにとって浄化者（パーヴァカ）となり、われらにとって吉祥にして安寧たれ。
Padapatha (Word Analysis)
अ॒पाम् । इ॒दम् । नि-अय॑नम् । समु॒द्रस्य॑ । नि॒वेश॑नम् । अ॒न्यान् । ते॑ । अ॒स्मत् । त॑पन्तु । हे॒तयः॑ । पाव॒कः । अ॒स्मभ्य॑म् । शि॒वः । भ॑व ।
Word by Word
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
कर्म (of ‘न्ययनम्’ as ‘this’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
न्ययनम्leading down; bringing down
न्ययनम्:
कर्म/विधेय (the act/means of leading down)
TypeNoun
Rootनी (धातु) → न्ययन (भाव/क्रियानाम)
समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
निवेशनम्abode; resting-place
निवेशनम्:
विधेय/कर्म
TypeNoun
Rootनि-विश् (धातु) → निवेशन (भाव/स्थानवाचक)
अन्यान्others
अन्यान्:
कर्म (of ‘तपन्तु’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (with ‘हेतयः’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मत्from us
अस्मत्:
अपादान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तपन्तुlet (them) burn/torment
तपन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
हेतयःmissiles; weapons
हेतयः:
कर्तृ (of ‘तपन्तु’)
TypeNoun
Rootहेति (प्रातिपदिक)
पावकःthe purifier (Agni)
पावकः:
कर्तृ (of ‘भव’)
TypeAdjective (substantive)
Rootपावक (प्रातिपदिक)
अस्मभ्यम्for us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शिवःauspicious; gracious
शिवः:
विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
भवbecome; be
भव:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)A
Agni PāvakaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes