Mantra 16
Rishi: Traditionally associated with Yājñavalkya’s transmission (Śukla-Yajurvedic school lineage); specific r̥ṣi attribution for this unit is not fixed in the provided excerpt.
Devata: Agni (as ‘purīṣya’, the earth-established fire).
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula with rhythmic repetitions (not a strict ṛgvedic metre).
Samhita Patha (Devanagari)
पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑रा॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदच्छे॑मो॒ ऽग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रिष्यामः
Transliteration
pṛthivyā́ḥ sadhásthād agníṃ purīṣyám aṅgirasvádā́ bharāgníṃ purīṣyám aṅgirasvád ácchémó ’gníṃ purīṣyám aṅgirasvád bhariṣyā́maḥ
Translation
大地の堅き座より、アグニ（Agni）—大地に養われる者—を、アンギラサ（Aṅgirasa）らの作法に従ってここへ運べ。アグニ—大地に養われる者—を、アンギラサらの作法に従ってここへ運べ。われらはここにアグニ—大地に養われる者—に近づく、アンギラサらの作法に従って。われらはアグニ—大地に養われる者—を、アンギラサらの作法に従って運び来たらせよう。
Padapatha (Word Analysis)
पृ॒थि॒व्याः । स॒धस्था॑त् । अ॒ग्निम् । पु॒री॒ष्य॒म् । अङ्गिर॒स्वत् । आ । भ॒र॒ । अ॒ग्निम् । पु॒री॒ष्य॒म् । अङ्गिर॒स्वत् । अच्छ॑ । इ॒मः । अ॒ग्निम् । पु॒री॒ष्य॒म् । अङ्गिर॒स्वत् । भ॒रि॒ष्या॒मः ।
Word by Word
पृथिव्याःfrom/of the earth
पृथिव्याः:
Apādāna
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
सधस्थात्from the seat/abode
सधस्थात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire), as object
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरीष्यम्abounding in nourishment/strength (epithet of Agni)
पुरीष्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (प्रातिपदिक; अग्नेः विशेषण)
अङ्गिरस्वत्Angiras-like; endowed with the Angiras quality
अङ्गिरस्वत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत् (तद्धितान्त प्रातिपदिक)
आhither, towards (prefixal)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
भराbring! bear (hither)!
भरा:
—
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरीष्यम्nourishing/strength-giving
पुरीष्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (प्रातिपदिक)
अङ्गिरस्वत्Angiras-like
अङ्गिरस्वत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत्
अच्छtowards, to
अच्छ:
—
TypeIndeclinable
Rootअच्छ (अव्यय)
इमःthese (we)
इमः:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरीष्यम्nourishing/strength-giving
पुरीष्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (प्रातिपदिक)
अङ्गिरस्वत्Angiras-like
अङ्गिरस्वत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत्
भरिष्यामःwe shall bring/bear
भरिष्यामः:
—
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
Entities Mentioned
A
Agni (Purīṣya)A
Aṅgirases (seer-lineage motif)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes