Next Mantra

Mantra 1

Rishi: Traditional Śukla-Yajurvedic transmission (associated with Yājñavalkya lineage in later attribution)
Devata: Vāyu/Vāyavaḥ; Savitar; Indra (as recipient of ‘bhāga’); implicitly the Paśupati/Go-protective aspect of the rite
Chandas: Yajus (prose formula; not a fixed ṛc-meter)

इ॒षे त्वो॒र्जे त्वा॑ वा॒यव॑ स्थ दे॒वो व॑: सवि॒ता प्रार्प॑यतु॒ श्रेष्ठ॑तमाय॒ कर्म॑ण॒ आप्या॑यध्व मघ्न्या॒ इन्द्रा॑य भा॒गं प्र॒जाव॑तीरनमी॒वा अ॑य॒क्ष्मा मा व॑ स्ते॒न ई॑शत॒ माघश॑ᳪसो ध्रु॒वा अ॒स्मिन् गोप॑तौ स्यात ब॒ह्वीर्यज॑मानस्य प॒शून्पा॑हि

iṣe tvōrje tvā vāyavaḥ stha devo vaḥ savitā prārpayatu śreṣṭhatamāya karmaṇe āpyāyadhvaṃ maghnyā indrāya bhāgaṃ prajāvatīr anamīvā ayakṣmā mā vaḥ stena īśata māghāśaṃso dhruvā asmin gopatāu syāta bahvīr yajamānasya paśūn pāhi

滋養のために汝を、活力のために汝を取る。ヴァーユ(Vāyu)たちよ、堅くここに立て。神サヴィトリ(Savitar)が汝らを最上の行為へと推し進め給え。恵み深き乳牛たちよ、インドラ(Indra)の分け前のために満ち栄えよ—子孫に富み、病なく、衰耗なきように。盗人が汝らを支配せず、悪舌の者もまた害さぬように。ここなる牛の主のもとに堅固に在れ。祭主の多くの家畜を守護せよ。

इ॒षे । त्वा । ऊ॒र्जे । त्वा॒ । वा॒यवः । स्थ । दे॒वः । वः॒ । स॒वि॒ता । प्र-अर्प॑यतु । श्रेष्ठ॑तमाय । कर्म॑णे । आ-प्या॑यध्वम् । म॒घ्न्याः । इन्द्रा॑य । भा॒गम् । प्र॒जा-व॑तीः । अ॒न॒मी॒वाः । अ॒य॒क्ष्माः । मा । वः॒ । स्ते॒नः । ई॒श॒त॒ । मा-अघ॑शंसः । ध्रु॒वाः । अ॒स्मिन् । गो-प॑तौ । स्या॒त॒ । ब॒ह्वीः । यज॑मानस्य । प॒शू॒न् । पा॒हि

इषेfor nourishment (iḍā/food)
इषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
ऊर्जेfor strength/energy
ऊर्जे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वायवःO Vāyus (O Wind-gods)
वायवः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
स्थbe (you are/stand)
स्थ:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वःof you/your
वः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सविताSavitar
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
प्रforth/forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
अर्पयतुmay he set in motion/impel
अर्पयतु:
TypeVerb
Rootअर्प् (धातु)
श्रेष्ठतमायfor the most excellent
श्रेष्ठतमाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठतम (प्रातिपदिक; superlative of श्रेष्ठ)
कर्मणेfor the rite/work
कर्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
आप्यायध्वम्increase/prosper (you all)
आप्यायध्वम्:
TypeVerb
Rootआ + प्यै (धातु) / आप्याय (वृद्धि)
मघ्न्याःthe bountiful cows
मघ्न्याः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमघ्न्या (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
भागम्a share/portion
भागम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
प्रजावतीःhaving offspring
प्रजावतीः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (प्रातिपदिक)
अनमीवाःfree from illness
अनमीवाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअनमीव (प्रातिपदिक; a- + अमीव ‘disease’)
अयक्ष्माःfree from consumption/disease
अयक्ष्माः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअयक्ष्म (प्रातिपदिक; a- + यक्ष्म)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
वःyou (plural)
वः:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
स्तेनःa thief
स्तेनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्तेन (प्रातिपदिक)
ईशतmay (he) rule over/prevail against
ईशत:
TypeVerb
Rootईश् (धातु)
माघशंसःthe evil-tongued slanderer
माघशंसः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootमाघशंस (प्रातिपदिक; ‘evil-speaking/ill-famed’)
ध्रुवाःfirm/secure
ध्रुवाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
गोपतौin the lord/guardian of cattle (the herdsman/owner)
गोपतौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगोपति (प्रातिपदिक)
स्यातmay it be
स्यात:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
बह्वीःmany
बह्वीः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
यजमानस्यof the sacrificer
यजमानस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
पशून्cattle/animals
पशून्:
कर्म
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
पाहिprotect
पाहि:
TypeVerb
Rootपा (धातु)
V
Vāyu / Vāyavaḥ
S
Savitṛ (Deva Savitā)
I
Indra
P
Paśupati (implicit)