Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Kṣetra–Kāla–Phala-kramaḥ

Hierarchy of Sacred Place, Time, and Ritual Fruit

वृद्धानां रुद्र बुद्ध्या हि देयं ज्ञानार्थिभिर्नरैः । बालस्त्रीभारतीबुद्ध्या बुद्धिकामैर्नरोत्तमैः

vṛddhānāṃ rudra buddhyā hi deyaṃ jñānārthibhirnaraiḥ | bālastrībhāratībuddhyā buddhikāmairnarottamaiḥ

真の知を求める者は、長老たちをルドラそのものと観じて、必ず供養の施しをなすべきである。また、練り澄まされた理解を望む最上の人々は、幼子・女性・学識ある者を聖なる智慧バハーラティーの顕現として敬い、そうした心で施すべきである。

vṛddhānāmof the elders
vṛddhānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvṛddha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th), Bahuvacana
rudra(as) Rudra
rudra:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th) sense with buddhyā (instrumental of manner); used as first member in implied tatpuruṣa ‘rudra-buddhyā’
buddhyāwith the notion/attitude
buddhyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana; karaṇa of manner (भावे तृतीया)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormParticle (निपात)
deyamto be given/should be offered
deyam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (धातु) + yat (यत्)
FormGerundive/obligatory participle (कृत्य/यत्), Napumsaka, Prathamā (1st), Ekavacana; impersonal predicate ‘should be given’
jñāna-arthibhiḥby seekers of knowledge
jñāna-arthibhiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjñāna (प्रातिपदिक) + arthin (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; tatpuruṣa: ‘knowledge-seeking’; agent-instrumental (कर्तृ-तृतीया) with deyaṃ
naraiḥby men
naraiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; apposition to jñānārthibhiḥ
bāla-strī-bhāratī-buddhyāwith the attitude (seeing them as) child, woman, and Bhāratī (Sarasvatī)
bāla-strī-bhāratī-buddhyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbāla (प्रातिपदिक) + strī (प्रातिपदिक) + bhāratī (प्रातिपदिक) + buddhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā (3rd), Ekavacana; tatpuruṣa (iterated): ‘with the notion of (them as) child/woman/Sarasvatī’; manner-instrumental
buddhi-kāmaiḥby those desiring wisdom
buddhi-kāmaiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक) + kāmin (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; tatpuruṣa: ‘desirous of intellect’; agent-instrumental
nara-uttamaiḥby the best men
nara-uttamaiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; tatpuruṣa: ‘best of men’; apposition to buddhikāmaiḥ

Suta Goswami (narrating Shiva’s dharma to the sages at Naimisharanya, inferred from Purana dialogue style in this section)

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Rudra

Jyotirlinga: Viśvanātha

Sthala Purana: As Viśveśvara/Viśvanātha, Śiva is honored as the indwelling Lord of all beings; this verse applies that vision ethically by seeing Rudra in elders and Bhāratī (sacred speech) in the vulnerable and the learned, making dāna a form of worship.

Significance: Cultivates Rudra-bhāva (seeing Śiva in beings), purifies intention behind dāna, and supports jñāna-bhakti as a lived discipline.

Shakti Form: Lalitā

Role: teaching

Offering: naivedya

R
Rudra
B
Bhāratī (Sarasvatī)

FAQs

It teaches Rudra-buddhi—seeing Shiva’s presence in the venerable and worthy—so that dāna (giving) becomes a purifier of ego and a support for jñāna, aligning conduct with devotion to Pati (Shiva).

While the Linga is the central Saguna focus of worship, this verse extends that same reverence into daily life: honoring elders and the truly learned as manifestations of Rudra and Bhāratī is a lived form of Shiva-bhakti.

Practice dāna with mantra-bhāva: before giving, inwardly cultivate Rudra-buddhi (mentally offering to Shiva), and dedicate the merit to Lord Shiva—especially on Mondays or Mahashivratri as part of Shaiva vrata observance.