Shloka 7

Arjuna’s Mantra-Empowerment and the Pāṇḍavas’ Separation (Śiva-rūpa through Mantra)

Devanagari script

ते सर्वे चावसंस्तत्र विसृज्यार्जुनमादरात् । अत्यन्तदुःखमापन्ना मिलित्वा पञ्च एव च

Transliteration

te sarve cāvasaṃstatra visṛjyārjunamādarāt | atyantaduḥkhamāpannā militvā pañca eva ca

Translation

アルジュナを敬って送り出したのち、彼らは皆そこに留まった。やがて五人は集い合い、極めて深い悲嘆に沈んだ。

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; सर्वनाम

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् ‘ते’ प्रति

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• अवसन्: dwelt/stayed
• अवसन्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; रूपम्—अवसन् (ते अवसन्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• विसृज्य: having dismissed/left
• विसृज्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + सृज् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), अव्ययभाव; उपसर्गः—वि

• अर्जुनम्: Arjuna
• अर्जुनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्जुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन

• आदरात्: out of respect
• आदरात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: आदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (अपादान/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (cause)

• अत्यन्तदुःखम्: extreme sorrow
• अत्यन्तदुःखम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अत्यन्त-दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—अत्यन्तं दुःखम् (कर्मधारय)

• आपन्नाः: having fallen into/afflicted (with)
• आपन्नाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आपन्न (कृदन्त; आ + पद् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; कर्तृसम्बन्धि विशेषणम् ‘ते’ प्रति

• मिलित्वा: having met/assembled
• मिलित्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: मिल् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• पञ्च: five
• पञ्च: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचनार्थे (indeclinable numeral used adjectivally); संख्या

• एव: only/indeed
• एव: Avadharana (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Characters & Entities

• Arjuna

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights viraha (pain of separation) as a purifier: when worldly supports depart, the heart is forced inward, preparing the seeker to take refuge in Pati (Lord Shiva) beyond transient relationships.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Their intense sorrow and coming together suggests turning from external reliance to a shared refuge—Saguna Shiva worship (including Linga-upasana) as a stabilizing support when the mind is shaken by loss and separation.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

In grief and instability, Shaiva practice emphasizes steadiness through japa of the Panchakshara (“Om Namaḥ Śivāya”), along with simple Linga-dhyana; if following Purana custom, Tripundra (bhasma) and Rudraksha are supportive aids for calming the mind.