देवपराजयः — शङ्करशरणागमनं स्कन्दकालीयुद्धं च | Devas’ Defeat, Refuge in Śaṅkara, and the Battle of Skanda and Kālī

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । तदा देवगणास्सर्वे दानवैश्च पराजिताः । दुद्रुवुर्भयभीताश्च शस्त्रास्त्रक्षतविग्रहाः

サナトクマーラは言った。すると、ダーナヴァらに打ち破られた神々の軍勢はみな、恐怖におののき逃げ去った。彼らの身体は武器と飛び道具（アストラ）によって傷つき、裂かれていた。

Verse 2

ते परावृत्य विश्वेशं शंकरं शरणं ययुः । त्राहि त्राहीति सर्वेशेत्यू चुर्विह्वलया गिरा

彼らは引き返し、宇宙の主シャンカラ（Śaṅkara）を帰依の拠り所として近づいた。苦難に震える声で「お救いください、お救いください、サルヴェーシャ（Sarveśa）—万有の主よ！」と叫んだ。

Verse 3

दृष्ट्वा पराजयं तेषां देवादीनां स शंकरः । सभयं वचनं श्रुत्वा कोपमुच्चैश्चकार ह

諸神らの敗北を見たシャンカラ（Śaṅkara）は、彼らの恐れに満ちた言葉を聞くや、激しい憤怒を燃え上がらせた。

Verse 4

निरीक्ष्य स कृपादृष्ट्या देवेभ्यश्चाभयं ददौ । बलं च स्वगणानां वै वर्द्धयामास तेजसा

彼は彼らを憐れみの眼差しで見つめ、デーヴァたちにアバヤ（無畏）を授けた。さらに自らのテージャス（霊的光輝）によって、随伴するガナ（gaṇa）たちの力を増大させた。

Verse 5

शिवाज्ञप्तस्तदा स्कन्दो दानवानां गणैस्सह । युयुधे निर्भयस्संख्ये महावीरो हरात्मजः

そのときスカンダは、シヴァの御命により、ダーナヴァの軍勢とともに戦場のただ中で戦った――戦陣において恐れなき、大勇士、ハラの御子である。

Verse 6

कृत्वा क्रोधं वीरशब्दं देवो यस्तारकांतकः । अक्षौहिणीनां शतकं समरे स जघान ह

憤怒を起こし、勇ましき鬨の声を放って、その神なる主タ―ラカーントカは、戦において百のアクシャウヒニーの軍勢を討ち滅ぼした。

Verse 7

रुधिरं पातयामास काली कमललोचना । तेषां शिरांसि संछिद्य बभक्ष सहसा च सा

蓮華の眼をもつカーリーは彼らの血を流れ落とさせ、さらにその首を断ち切って、たちまち貪り食らった。

Verse 8

पपौ रक्तानि तेषां च दानवानां समं ततः । युद्धं चकार विविधं सुरदानवभीषणम्

ついでただちに、彼はそのダーナヴァたちの血を飲み、のちに諸相さまざまの戦いを繰り広げて、デーヴァにもダーナヴァにも恐怖を与えた。

Verse 9

शतलक्षं गजेन्द्राणां शतलक्षं नृणां तथा । समादायैकहस्तेन मुखे चिक्षेप लीलया

十万の王象、また十万の人々を—ただ一つの手でかき集め、戯れのままに口へと投げ入れた。まことに遊戯のごとく。

Verse 10

कबंधानां सहस्रं च सन्ननर्त रणे बहु । महान् कोलाहलो जातः क्लीबानां च भयंकरः

戦場では、首なき胴が幾千もよろめき、さまざまに舞い踊った。大いなる喧騒が起こり、臆病者と弱き心の者には恐怖そのものであった。

Verse 11

पुनः स्कंदः प्रकुप्योच्चैः शरवर्षाञ्चकार ह । पातयामास क्षयतः कोटिशोऽसुरनायकान्

そのときスカンダは再び激しく憤り、力強き矢の雨を降らせた。滅びをもたらし、阿修羅の将たちをクロールの数ほど討ち倒した。

Verse 12

दानवाः शरजालेन स्कन्दस्य क्षतविग्रहाः । भीताः प्रदुद्रुवुस्सर्वे शेषा मरणतस्तदा

スカンダの矢の網に身を傷つけられたダーナヴァたちは恐怖に震え、残った者はその時みな、死を恐れて逃げ去った。

Verse 13

वृषपर्वा विप्रचित्तिर्दंडश्चापि विकंपनः । स्कंदेन युयुधुस्सार्द्धं तेन सर्वे क्रमेण च

ヴリシャパルヴァ、ヴィプラチッティ、ダンダ、そしてヴィカンパナ——彼らは皆、順を追ってスカンダ（カールッティケーヤ）と共に戦った。

Verse 14

महामारी च युयुधे न बभूव पराङ्मुखी । बभूवुस्ते क्षतांगाश्च स्कंदशक्तिप्रपीडिताः

マハーマーリーもまた戦い続け、決して戦場から背を向けなかった。だが彼らの兵は、スカンダのシャクティ（神槍の威力）に圧され、四肢に傷を負った。

Verse 15

महामारीस्कंदयोश्च विजयोभूत्तदा मुने । नेदुर्दुंदुभयस्स्वर्गे पुष्पवृष्टिः पपात ह

聖仙よ、その時、勝利はマハーマーリーとスカンダにもたらされた。天界ではドゥンドゥビの太鼓が鳴り響き、花の雨が降り注いだ。

Verse 16

स्कंदस्य समरं दृष्ट्वा महारौद्रं तमद्भुतम् । दानवानां क्षयकरं यथाप्रकृतिकल्पकम्

スカンダの戦いを見た者は、それが驚異にして極めて猛々しく、ダーナヴァらを滅ぼし、万事を定められた自然の道理のままに成就させるのを悟った。

Verse 17

महामारीकृतं तच्चोपद्रवं क्षयहेतुकम् । चुकोपातीव सहसा सनद्धोभूत्स्वयं तदा

その災厄は大疫のごとく起こり、滅びの因となった。すると彼は、怒りの嵐に不意に打たれたかのように、ただちに自らの意志で全身を武装した。

Verse 18

वरं विमानमारुह्य नानाशस्त्रास्त्रसंयुतम् । अभयं सर्ववीराणां नानारत्नपरिच्छदम्

彼は、さまざまな武器と神威の飛び道具を備え、あらゆる勇士に無畏を与える、宝石の多彩な飾りで荘厳された最上の空中のヴィマーナに乗り込んだ。

Verse 19

महावीरैश्शंखचूडो जगाम रथमध्यतः । धनुर्विकृष्य कर्णान्तं चकार शरवर्षणम्

そのとき、偉大な勇士たちに囲まれたシャンカチューダは、戦車のただ中へと進み入り、弓を耳元まで引き絞って、矢の雨を降らせた。

Verse 20

तस्य सा शरवृष्टिश्च दुर्निवार्य्या भयंकरी । महाघोरांधकारश्च वधस्थाने बभूव ह

彼から放たれた矢の雨は、抗しがたく恐るべきものであった。さらに屠りの戦場には、最も凄惨な闇が立ちのぼった。

Verse 21

देवाः प्रदुद्रुवुः सर्वे येऽन्ये नन्दीश्वरादयः । एक एव कार्त्तिकेयस्तस्थौ समरमूर्द्धनि

ナンディーシュヴァラらをはじめとする他の者たちと共に、諸天はみな慌ただしく逃げ去った。だがカールッティケーヤただ一人、戦の最前線に堅く立ち続けた。

Verse 22

पर्वतानां च सर्पाणां नागानां शाखिनां तथा । राजा चकार वृष्टिं च दुर्निवार्या भयंकरीम्

そのとき王は、抗しがたく恐るべき豪雨の嵐を放ち、山々、蛇、ナーガ、さらには樹木にまで降りかからせた。

Verse 23

तद्दृष्ट्या प्रहतः स्कन्दो बभूव शिवनन्दनः । नीहारेण च सांद्रेण संवृतौ भास्करौ यथा

その（神なる）眼差しに打たれ、スカンダ—シヴァの愛子—は呆然として圧倒された。濃い霧に覆われて二つの太陽が隠れるかのように。

Verse 24

नानाविधां स्वमायां च चकार मयदर्शिताम् । तां नाविदन् सुराः केपि गणाश्च मुनिसत्तम

おお最勝の聖仙よ、彼は私が述べたとおり、自らのマーヤーを種々に作り出して示した。だが神々のうち誰一人として、さらにはガナたちでさえ、その幻力を真に見抜き、測り知ることはできなかった。

Verse 25

तदैव शङ्खचूडश्च महामायी महाबलः । शरेणैकेन दिव्येन धनुश्चिच्छेद तस्य वै

その瞬間、大神通の幻力と大いなる力を備えたシャンカチューダは、ただ一本の天なる矢で彼の弓を断ち切った。

Verse 26

बभंज तद्रथं दिव्यं चिच्छेद रथपीडकान् । मयूरं जर्जरीभूतं दिव्यास्त्रेण चकार सः

彼はその天の戦車を打ち砕き、戦車を悩ます者どもを断ち、さらに神なる武器によって孔雀の乗り物を粉々に傷つけた。

Verse 27

शक्तिं चिक्षेप सूर्याभां तस्य वक्षसि घातिनीम् । मूर्च्छामवाप सहसा तत्प्रहारेण स क्षणम्

彼は太陽のごとく輝くシャクティの槍を、胸を狙う必殺の武器として投げ放った。その一撃により、彼はたちまちしばし気を失った。

Verse 28

पुनश्च चेतनां प्राप्य कार्तिकः परवीरहा । रत्नेन्द्रसारनिर्माणमारुरोह स्ववाहनम्

やがて意識を取り戻したカルティケーヤは、敵の勇士を討つ者として、自らの乗り物にまたがった。それは宝の主の精髄より成ったものであった。

Verse 29

स्मृत्वा पादौ महेशस्य साम्बिकस्य च षण्मुखः । शस्त्रास्त्राणि गृहीत्वैव चकार रणमुल्बणम्

マヘーシャとサーンビカーの蓮華の御足を念じ、六面神シャṇムカは武器と神威のアストラを取り、戦場を激しく荒れ狂う渦へと変えた。

Verse 30

सर्प्पांश्च पर्वतांश्चैव वृक्षांश्च प्रस्तरांस्तथा । सर्वांश्चिच्छेद कोपेन दिव्या स्त्रेण शिवात्मजः

憤怒に燃え、シヴァの御子は神威のアストラを放って、蛇も山も樹々も岩もことごとく断ち割り、悉くを裂き分けた。

Verse 31

वह्निं निवारयामास पार्जन्येन शरेण ह । रथं धनुश्च चिच्छेद शंखचूडस्य लीलया

燃え盛る火は、雨を呼ぶ矢によって鎮められた。さらに戯れのごとく、シャṅカチューダの戦車と弓とを粉砕した。

Verse 32

सन्नाहं सर्ववाहांश्च किरीटं मुकुटोज्ज्वलम् । वीरशब्दं चकारासौ जगर्ज च पुनः पुनः

彼は鎧をまとい、あらゆる乗り物を整えた。冠はまばゆく輝く。ついで勇士の鬨の声を上げ、幾度も幾度も咆哮した。

Verse 33

चिक्षेप शक्तिं सूर्याभां दानवेन्द्रस्य वक्षसि । तत्प्रहारेण संप्राप मूर्च्छां दीर्घतमेन च

彼は太陽のごとく輝くシャクティ（槍）を、ダーナヴァの王の胸へと投げ放った。その一撃により、魔王はきわめて長い失神に沈んだ。

Verse 34

मुहूर्तमात्रं तत्क्लेशं विनीय स महाबलः । चेतनां प्राप्य चोत्तस्थौ जगर्ज हरिवर्च सः

その苦患をただ一瞬（ムフールタ）耐えたのち、剛力の者は意識を取り戻した。再び起ち上がるや、ハリのごとき輝きを放って咆哮した。

Verse 35

शक्त्या जघान तं चापि कार्तिकेयं महाबलम् । स पपात महीपृष्ठेऽमोघां कुर्वन्विधिप्रदाम्

彼は槍なるシャクティ（śakti）で、あの大力のカールティケーヤをも打った。カールティケーヤは地に倒れたが、天の定めの力を徒にせず、ヴィディ（Vidhi）の宣告が成就するようにした。

Verse 36

काली गृहीत्वा तं क्रोडे निनाय शिवसन्निधौ । ज्ञानेन तं शिवश्चापि जीवयामास लीलया

カーリーは彼を膝に抱き上げ、シヴァの御前へと運んだ。するとシヴァは霊智ジュニャーナ（jñāna）の力により、たやすく彼を蘇らせた――それはただ神の戯れ（リーラー）であるかのように。

Verse 37

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडवधे ससैन्यशंखचूडयुद्धवर्णनं नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二部ルドラ・サンヒター、第五のユッダ・カーンダにおいて、シャンカチューダ討伐の章、「軍勢を伴うシャンカチューダの戦いの描写」と題する第三十七章はここに終わる。

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे वीरो वीरभद्रो महाबलः । शंखचूडेन युयुधे समरे बलशालिना

その間、巨力を具えた勇士ヴィーラバドラは、戦場において剛勇のシャンカチューダと刃を交えた。

Verse 39

ववर्ष समरेऽस्त्राणि यानियानि च दानवः । चिच्छेद लीलया वीरस्तानितानि निजैश्शरैः

戦いのさなか、ダーナヴァがいかなる武器を雨のごとく降らせようとも、勇士は自らの矢をもって、それらをことごとく戯れのように断ち切った。

Verse 40

दिव्यान्यस्त्राणि शतशो मुमुचे दानवेश्वरः । तानि चिच्छेद तं बाणैर्वीरभद्रः प्रतापवान्

ダーナヴァの王は、天界の武器を幾百も放った。だが武勇赫々たるヴィーラバドラは矢でそれらを断ち切り、さらに矢をもって彼を射抜いた。

Verse 41

अथातीव चुकोपोच्चैश्शंखचूडः प्रतापवान् । शक्त्या जघानोरसि तं स चकंपे पपात कौ

そのとき、威力ある勇将シャンカチューダは激しい怒りに燃え上がった。彼はシャクティの槍で胸を突き、戦士は震えて戦場に倒れた。

Verse 42

क्षणेन चेतनां प्राप्य समुत्तस्थौ गणेश्वरः । जग्राह च धनुर्भूयो वीरभद्रो गणाग्रणीः

たちまちにしてガナの主は意識を取り戻し、起き上がった。さらに、シヴァのガナ軍の総帥ヴィーラバドラは再び弓を取り上げた。

Verse 43

एतस्मिन्नंतरे काली जगाम समरं पुनः । भक्षितुं दानवान् स्वांश्च रक्षितुं कार्तिकेच्छया

その間にカーリーは再び戦場へ赴き、ダーナヴァらを喰らわんとし、またカールティケーヤの御意に従って、自らの軍勢を守護しようとした。

Verse 44

वीरास्तामनुजग्मुश्च ते च नन्दीश्वरादयः । सर्वे देवाश्च गंधर्वा यक्षा रक्षांसि पन्नगाः

その勇士たる従者たちは彼女に随い、ナンディーシュヴァラらもまた同様に従った。さらに諸天も、ガンダルヴァ、ヤクシャ、ラークシャサ、そして蛇族（ナーガ）とともに、皆こぞって加わり後に続いた。

Verse 45

वाद्यभांडाश्च बहुशश्शतशो मधुवाहकाः । पुनः समुद्यताश्चासन् वीरा उभयतोऽखिलाः

多くの楽器が打ち鳴らされ、蜜を運ぶ者も幾百幾千と集っていた。やがて再び、両軍のすべての勇士たちは立ち上がり、戦いの備えを万全に整えた。