नारदप्रश्नवर्णन (Nāradapraśna-varṇana) — “Account of Nārada’s Inquiry”

Verse 1

सूत उवाच । अंतर्हिते हरौ विप्रा नारदो मुनिसत्तमः । विचचार महीं पश्यञ्छिवलिंगानि भक्तितः

スータは語った。「おお婆羅門たちよ、ハリ（ヴィシュヌ）が姿を隠したとき、仙人の中の最勝なるナーラダは大地を遍歴し、信愛をもってシヴァ・リンガを拝観した。」

Verse 2

पृथिव्या अटनं कृत्वा शिवरूपाण्यनेकशः । ददर्श प्रीतितो विप्रा भुक्तिमुक्तिप्रदानि सः

大地を巡り終えて、婆羅門たちよ、彼は歓喜してシヴァの無数の顕現を見た。それらはブクティ（世の成就）とムクティ（解脱）の双方を授ける御姿であった。

Verse 3

अथ तं विचरंतं कौ नारदं दिव्यदर्शनम् । ज्ञात्वा शंभुगणौ तौ तु सुचित्तमुपजग्मतुः

そのとき、神妙なる天眼の光を帯びて遍歴する聖仙ナーラダと知り、シャンブ（シヴァ）の二人の従者は、清らかで恭敬の心をもって彼に近づいた。

Verse 4

शिरसा सुप्रणम्याशु गणावूचतुरादरात् । गृहीत्वा चरणौ तस्य शापोद्धारेच्छया च तौ

二人はただちに頭を垂れて深く礼拝し、恭しく語った。さらにその御足を抱き、呪いが解かれることを願って嘆願した。

Verse 5

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने नारदप्रश्नवर्णनोनाम पञ्चमोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』—第二部「ルドラ・サンヒター」—第一カーンダ、創世（スリシュティ）の物語において—「ナーラダの問いの叙述」と題する第五章はここに終わる。

Verse 6

आवां हरगणौ विप्र तवागस्कारिणौ मुने । स्वयम्बरे राजपुत्र्या मायामोहितचेतसा

おおブラーフマナよ、聖仙よ—我ら二人はハラ（シヴァ）の従者ハラ・ガナであり、汝の目的を成就するためここに来た。王女のスヴァヤンヴァラにおいて、彼女の心はマーヤーにより惑わされた。

Verse 7

त्वया दत्तश्च नौ शापः परेशप्रेरितेन ह । ज्ञात्वा कुसमयं तत्र मौनमेव हि जीवनम्

「汝が我らに下した呪詛は、まことに至上主（シヴァ）により促されたもの。かの地の時が不利であると悟り、沈黙こそがその境遇を生き忍ぶ正しい道である。」

Verse 8

स्वकर्मणः फलं प्राप्तं कस्यापि न हि दूषणम् । सुप्रसन्नो भव विभो कुर्वनुग्रहमद्य नौ

「得たものはただ自らの業の果であり、他に咎はない。おお全能の主よ、ことごとく慈悲深くあれ。今日、我らに御恩寵を垂れ給え。」

Verse 9

सूत उवाच । वच आकर्ण्य गणयोरिति भक्त्युक्तमादरात् । प्रत्युवाच मुनिः प्रीत्या पश्चात्तापमवाप्य सः

スータは語った。シヴァの二人の従者が信愛と敬意をもって述べたその言葉を聞き、聖仙は心に喜びを得、また悔恨にも触れられて、のちに再び答えた。

Verse 10

नारद उवाच । शृणुतं मे महादेव गणा मान्यतमौ सताम् । वचनं सुखदं मोहनिर्मुक्तं च यथार्थकम्

ナーラダは言った。「おおマハーデーヴァよ、わが言葉をお聞きください——おおガナたちよ、徳ある者の中で最も尊ばれる方々よ。この言葉は至福をもたらし、迷妄を離れ、真実に完全にかなう。」

Verse 11

पुरा मम मतिर्भ्रष्टासीच्छिवेच्छावशात् युवम् । सर्वथा मोहमापन्नश्शप्तवान्वां कुशेमुषिः

かつて、シヴァの御意志によって、わが理解は曇った。迷妄にすっかり沈み、わたし——クシェムシ——は汝ら二人に呪詛を放った。

Verse 12

यदुक्तं तत्तथा भावि तथापि शृणुतां गणौ । शापोद्धारमहं वच्मि क्षमथा मघमद्य मे

「語られたことは、まさにそのとおりに成就する。されど、ガナたちよ、聞け。いま呪いを解く方法を告げよう。ゆえに今日、わが過ちを赦してほしい。」

Verse 13

वीर्यान्मुनिवरस्याप्त्वा राक्षसेशत्वमादिशम् । स्यातां विभवसंयुक्तौ बलिनो सुप्रतापिनौ

その卓越した聖仙の威力を得て、彼は彼らに羅刹（ラークシャサ）たちの主権を授けた。かくして彼らは繁栄を備え、力強く、きわめて恐るべき威勢を帯びた。

Verse 14

सर्वब्रह्मांडराजानौ शिवभक्तौ जितेन्द्रियौ । शिवापरतनोर्मृत्युं प्राप्य स्वं पदमाप्स्यथः

汝ら二人は、あらゆる宇宙を統べる主君となるであろう—シヴァに帰依し、諸根を制する者として。さらに死が来たる時、全きシヴァ依存により、汝らは自らの至上の境地（究竟の住処）に到達する。

Verse 15

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य मुनेर्वाक्यं नारदस्य महात्मनः । उभौ हरगणौ प्रीतौ स्वं पदं जग्मतुर्मुदा

スータは語った。「大いなる魂をもつ聖仙ナルダの言葉を聞き終えると、ハラ（主シヴァ）の二人の眷属は心より喜び、歓喜して自らの住処へと去って行った。」

Verse 16

नारदोऽपि परं प्रीतो ध्यायञ्छिवमनन्यधीः । विचचार महीं पश्यञ्छिवतीर्थान्यभीक्ष्णशः

ナーラダもまた至上の歓喜に満たされ、心を二つにせずシヴァへの瞑想に没入して、大地を遍歴し、シヴァの聖なるティールタ（霊地）を幾度も拝観した。

Verse 17

काशीं प्राप्याथ स मुनिः सर्वोपरि विराजिताम् । शिवप्रियां शंभुसुखप्रदां शम्भुस्वरूपिणीम्

やがてその聖仙は、万都の上に輝く都カーシーに至った。そこはシヴァに愛され、シャンブフの至福を授け、まさにシャンブフそのものの自性（スヴァルーパ）である。

Verse 18

दृष्ट्वा काशीं कृताऽर्थोभूत्काशीनाथं ददर्श ह । आनर्च परम प्रीत्या परमानन्दसंयुतः

カーシーを見て、彼は人生の目的が成就したと感じた。ついでカーシーの主（シヴァ）を拝し、至上の愛をもって礼拝し、最高の歓喜に満たされた。

Verse 19

स मुदः सेव्यतां काशीं कृतार्थो मुनिसत्तमः । नमन्संवर्णयन्भक्त्या संस्मरन्प्रेमविह्वलः

「おお最上の牟尼よ、歓喜をもってカーシーに住し、カーシーに奉仕せよ。汝はまことに成就した。礼拝して頭を垂れ、信愛（バクティ）をもって主を讃え、愛に打たれて主を憶念しつつ、その礼拝を続けよ。」

Verse 20

ब्रह्मलोकं जगामाथ शिवस्मरणसन्मतिः । शिवतत्त्वं विशेषेण ज्ञातुमिच्छुस्स नारदः

そのときナーラダは—シヴァを憶念することに心を堅く定め—ブラフマローカへ赴き、シヴァの真理（タットヴァ）をとりわけ明確に知りたいと願った。

Verse 21

नत्वा तत्र विधिं भक्त्या स्तुत्वा च विविधैस्तवैः । पप्रच्छ शिवत्तत्वं शिवसंभक्तमानसः

そこで彼は、敬虔にブラフマーに礼拝し、さまざまな讃歌で称えたのち、シヴァへの深いバクティに満ちた心をもって、シヴァの真理（タットヴァ）を問い求めた。

Verse 22

नारद उवाच । ब्रह्मन्ब्रह्मस्वरूपज्ञ पितामह जगत्प्रभो । त्वत्प्रसादान्मया सर्वं विष्णोर्माहात्म्यमुत्तमम्

ナーラダは言った。「おおブラフマン、ブラフマンの真の本性を知る御方よ。おおピターマハ、世界の主よ。あなたの恩寵により、私はヴィシュヌの至高の偉大さ（マーハートミヤ）を余すところなく知りました。」

Verse 23

भक्तिमार्गं ज्ञानमार्गं तपोमार्गं सुदुस्तरम् । दानमार्गञ्च तीर्थानां मार्गं च श्रुतवानहम्

「私は、バクティの道、智慧の道、きわめて越え難い苦行（タパス）の道、布施の道、そして聖地ティールタへの巡礼の道をも聞き及んでおります。」

Verse 24

न ज्ञातं शिवतत्त्वं च पूजाविधिमतः क्रमात् । चरित्रं विविधं तस्य निवेदय मम प्रभो

わたしはまだシヴァの真理（タットヴァ）を悟らず、儀軌に定められた礼拝の正しい次第も理解しておりません。おお我が主よ、かの御方のさまざまな聖なる御業と数多の物語を、どうかお聞かせください。

Verse 25

निर्गुणोऽपि शिवस्तात सगुणश्शंकरः कथम् । शिवतत्त्वं न जानामि मोहितश्शिवमायया

ああ愛しき者よ、シヴァは一切の属性を超えたニルグナであるのに、いかにしてシャンカラはサグナとして属性を具えるのか。私はシヴァの真のタットヴァを知らない。シヴァ自らのマーヤーにより惑わされているのだ。

Verse 26

सृष्टेः पूर्वं कथं शंभुस्स्वरूपेण प्रतिष्ठितः । सृष्टिमध्ये स हि कथं क्रीडन्संवर्तते प्रभुः

創造の以前、シャンブはどのように自らの本質（スヴァルーパ）に安住していたのか。さらに創造のただ中で、その至上主はいかにして—リーラーとして戯れつつ、同時にサンヴァルタ（収束・溶解）をも起こし続けるのか。

Verse 27

तदन्ते च कथं देवस्स तिष्ठति महेश्वरः । कथं प्रसन्नतां याति शंकरो लोकशंकरः

そしてその後、その神マヘーシュヴァラはいかにして住するのか。さらに、諸世界を安らかにするシャンカラはいかにして歓喜し、満悦するのか。

Verse 28

संतुष्टश्च स्वभक्तेभ्यः परेभ्यश्च महेश्वरः । किं फलं यच्छति विधे तत्सर्वं कथयस्व मे

マハーデーヴァが満悦するとき—自らの帰依者にも、また他の者にも—いかなる果報を授けるのか。おお創造主（ブラフマー）よ、それらすべてを私に語ってください。

Verse 29

सद्यः प्रसन्नो भगवान्भवतीत्यनुसंश्रुतम् । भक्तप्रयासं स महान्न पश्यति दयापरः

伝承によれば、真実のバクティによって主はただちに歓喜されるという。慈悲に満ちたその大いなる御方は、信奉者の負う苦労を顧みず、ただバクティのみをご覧になる。

Verse 30

ब्रह्मा विष्णुर्महेशश्च त्रयो देवाश्शिवांशजाः । महेशस्तत्र पूर्णांशस्स्वयमेव शिवः परः

ブラフマー、ヴィシュヌ、そしてマヘーシャ――この三神はシヴァの分身として現れた。だがその中でマヘーシャこそ完全なる顕現であり、まさしく至上のシヴァそのものである。

Verse 31

तस्याविर्भावमाख्याहि चरितानि विशेषतः । उमाविर्भावमाख्याहि तद्विवाहं तथा विभो

主よ、彼（シヴァ）の顕現と、その聖なる御業をとりわけ詳しく語り給え。さらにウマーの顕現、そしてお二方の神聖なる婚礼の物語をもお説きください、偉大なる御方よ。

Verse 32

तद्गार्हस्थ्यं विशेषेण तथा लीलाः परा अपि । एतत्सर्वं तथान्यच्च कथनीयं त्वयानघ

とりわけ彼の家住（かじゅう）のあり方、また至高の神聖なるリーラーを説き明かし給え。おお無垢なる者よ、これらすべてと、なお関わる事柄をも、汝が語るべきである。

Verse 33

तदुत्पत्तिं विवाहं च शिवायास्तु विशेषतः । प्रब्रूहि मे प्रजानाथ गुहजन्म तथैव च

衆生の主よ、彼女の出現とシヴァとの婚礼を、そしてグハ（カールッティケーヤ）の誕生をも、私に詳しくお語りください。

Verse 34

बहुभ्यश्च श्रुतं पूर्वं न तृप्तोऽस्मि जगत्प्रभो । अतस्त्वां शरणं प्राप्तः कृपां कुरु ममोपरि

宇宙の主よ、かつて多くの者から多くを聞きましたが、なお心は満たされません。ゆえに私はあなたを帰依処として参りました――どうか私に慈悲の恩寵をお垂れください。

Verse 35

इति श्रुत्वा वचस्तस्य नारदस्यांगजस्य हि । उवाच वचनं तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः

かくして、己が心より生まれし子ナルダの言葉を聞き終えると、諸世界の祖父にして父たるブラフマーは、その場で答えて語った。